Tonorma®
Ukraina
Spis treści
INSTRUKCJA DOTYCZĄCA STOSOWANIA LĘKU Tonorma® (TONORMA)
Skład:
substancje czynne: atenolol, chlortalidone, nifedipine.
1 tabletka zawiera: atenololum 100 mg, chlortalidonum 25 mg, nifedipinum 10 mg;
substancje pomocnicze: magnesi carbonicum gravis, amylum solani, hypromellosum, silicii dioxidum colloidale anhydricum, natrii laurylsulfas, natrii croscarmellosum, cellulosa microcristallina, magnesii stearas, polyethylenglycol, titanium dioxidum (E 171), Flavus occidentalis FCF (E 110).
Postać leku. Tabletki powlekane.
Główne właściwości fizykochemiczne: tabletki powlekane, żółto-pomarańczowe, o kształcie okrągłym, z powierzchnią dwuwypukłą, z ryflowaniem, na powierzchni dopuszczalne są wtrącenia białego koloru.
Grupa farmakoterapeutyczna. Selektivne blokery β1-adrenoreceptorów w kombinacji z innymi lekami przeciwhypertensyjnymi. Kod ATC C07F B03.
Właściwości farmakologiczne.
Farmakodynamika.
Tonorma® – lek przeciwhypertensyjny o działaniu kombinowanym, zawierający atenolol, nifedypinę i chlortalidon. Działanie przeciwhypertensyjne leku wynika z mechanizmu działania jego składników, a przede wszystkim głównego składnika – atenololu.
Atenolol – kardioselektywny bloker β1-adrenoreceptorów. Wykazuje działanie przeciwhypertensyjne, przeciwkościelakowe i przeciwarytmiczne. Nie posiada wewnętrznej aktywności sympatykomimetycznej ani działania stabilizującego błony. Blokuje głównie β-adrenoreceptory serca, zmniejszając pobudzający wpływ na serce układu współczulnego i krążących w krwi katecholamin. W efekcie zmniejsza się automatyzm węzła zatokowego, częstość skurczów serca, spowalnia się przewodnictwo przedsionkowo-komorowe, zmniejsza się kurczliwość mięśnia sercowego oraz obniża zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen.
Chlortalidon – moczopędny lek działający podobnie jak tiazydy, o długotrwałym działaniu. Blokuje resorpcję jonów sodu, chloru i odpowiednio płynu w kanalikach dystalnych nefronu. Zwiększa wydalanie z organizmu jonów potasu i magnezu. Hamuje wydalanie jonów wapnia i kwasu moczowego. Obniża ciśnienie tętnicze poprzez zmniejszenie objętości krwi krążącej, zmniejszenie rzutu serca oraz zmniejszenie ogólnego oporu naczyniowego obwodowego przy długotrwałym stosowaniu.
Nifedypina – antagonist wapnia typu 1,4-dihydropirydynowego. Hamuje przepływ jonów wapnia przez błonowe kanały wapniowe w komórce. Działa na komórki mięśnia sercowego oraz mięśni gładkich tętnic wieńcowych i naczyń obwodowych. W sercu nifedypina rozszerza tętnice wieńcowe, szczególnie duże naczynia krwionośne oraz nawet nieuszkodzone odcinki ścian częściowo zwężonych naczyń. Ponadto nifedypina zmniejsza tonus mięśni gładkich tętnic wieńcowych, co prowadzi do zwiększenia przepływu krwi wieńcowej i zapobiega angiospazmowi. Przy długotrwałym stosowaniu zapobiega rozwojowi blaszek miażdżycowych w ścianie naczyń. Zmniejsza zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen poprzez zmniejszenie obciążenia końcowego. Zmniejsza tonus mięśni gładkich arterioł, co prowadzi do zmniejszenia podwyższonego oporu naczyń obwodowych i obniżenia ciśnienia tętniczego. Nifedypina zwiększa wydalanie sodu i płynu z organizmu. Działanie przeciwhypertensyjne jest szczególnie wyraźne u chorych z nadciśnieniem tętniczym.
Farmakokinetyka.
Składniki aktywne leku nie oddziałują wzajemnie między sobą, dlatego metabolizm każdego składnika przebiega oddzielnie. Po podaniu doustnym główny składnik – atenolol – jest wchłaniany w przewodzie pokarmowym w ilości 50–60%. Mniej niż 5% leku wiąże się z białkami osocza, objętość rozłożenia wynosi 0,7 l/kg. Przenika przez barierę łożyskową i do mleka matki. Atenolol praktycznie nie przenika przez barierę krew-mózg. Okres półwyluwu (T½) wynosi 6–9 godzin i może się wydłużać przy zaburzonej funkcji nerek. Działanie farmakologiczne atenololu trwa długotrwały okres – do 24 godzin. 85% przyjętej dawki wydala się z moczem w niezmienionej postaci.
Nifedypina jest szybko wchłaniana po podaniu doustnym. Maksymalne stężenie w osoczu krwi stwierdza się po 30 minutach od przyjęcia. Okres półwyluwu (T½) wynosi 3–4 godziny. Około 80% wydala się z moczem w postaci nieaktywnych metabolitów, prawie 15% – z kałem.
Chlortalidon jest dobrze wchłaniany po podaniu doustnym, w krążeniu ogólnoustrojowym adsorbuje się na powierzchni erytrocytów, słabiej wiąże się z białkami osocza krwi. Działanie moczopędne rozpoczyna się 2–4 godziny po przyjęciu i trwa przez 1 dobę lub dłużej, czasem do 3 dni. Okres półwyluwu (T½) jest długi – 30–40 godzin. Wydala się z moczem (około 25%) i kałem (prawie 75%). Charakterystyczną cechą działania chlortalidonu jest względnie długotrwałe działanie moczopędne, wynikające z powolnego wydalania przez nerki.
Charakterystyka kliniczna.
Wskazania.
Nadciśnienie tętnicze, w przypadku, gdy leczenie jednym lub dwoma składnikami leku jest niewskazane.
Przeciwwskazania.
Podwyższona wrażliwość na atenolol, chlortalidon, nifedypinę, inne pochodne dihydropirydynowe oraz β-blokery lub inne składniki leku.
Zawał mięśnia sercowego i pierwszy miesiąc po przebytym zawałcie mięśnia sercowego.
Niestabilna dławica piersiowa.
Ostre niewydolność serca.
Niewydolność serca (NYHA III-IV).
Zespół słabości węzła zatokowego.
Bрадykardia zatokowa (częstotliwość skurczów serca poniżej 50 na minutę).
Blok przedsionkowo-komorowy II i III stopnia.
Blok sinoatrialny.
Klinicznie znaczący zwężenie aorty.
Niedociśnienie tętnicze (ciśnienie skurczowe poniżej 90 mmHg).
Szok kardiogenny.
Silne zaburzenia krążenia obwodowego.
Asthma bronchiale, zespół obturacyjny.
Kwasica metaboliczna.
Nieleczona fochromocytoza.
Ileostomia, kolostomia.
Porfiria.
Podagra.
Ciężka niewydolność wątroby i/lub nerek (filtracja kłębuszkowa poniżej 30 ml/min), anuria.
Przedżądła (precoma) związane z chorobą Addisona.
Hipokaliemia, hiponatremia, hiperkalcemia.
Zatrucie glikozydami nasercowymi.
Jednoczesne stosowanie z lekami zawierającymi lit, inhibitorami MAO (z wyjątkiem inhibitorów MAO-B), ryfampicyną.
Choroby zapalne jelita lub choroba Crohna.
Lek jest przeciwwskazany u pacjentów, którzy w ciągu ostatnich 48 godzin przyjmowali werapamil.
Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.
Podczas jednoczesnego stosowania z innymi lekami możliwe są:
z nieselectywnymi inhibitorami zwrotnego wychwytu monoamin – niebezpieczne obniżenie ciśnienia tętniczego; nasilenie działania chlortalidonu, który wchodzi w skład leku; nie stosować jednocześnie bez nadzoru lekarza;
z lekami przeciwarytmicznymi, blokerami „wolnych” kanałów wapniowych, β-blokerami – nasilenie negatywnego wpływu chrono-, ino- i dromotropowego. Może to prowadzić do ciężkiego niedociśnienia tętniczego, wyraźnej bradykardii i niewydolności serca. Blokerów „wolnych” kanałów wapniowych nie należy stosować dożylnie w ciągu 48 godzin po odstawieniu β-blokerów;
z lekami stosowanymi do narkozy inhalacyjnej (np. halotan, metoksyfluran) zwiększa się ryzyko ucisku czynności mięśnia sercowego i rozwoju niedociśnienia tętniczego, dlatego kilka dni przed przeprowadzeniem narkozy należy przerwać przyjmowanie leku lub dobrać lek do narkozy o minimalnym negatywnym działaniu inotropowym;
z fentanylem – może wystąpić niedociśnienie tętnicze. Przynajmniej 36 godzin przed planowaną operacją z zastosowaniem narkozy fentanilowej należy przerwać stosowanie nifedypiny;
z glikozydami nasercowymi – może wystąpić tachy- lub bradykardia, arytmie, a także nasilenie hipokaliemii przy jednoczesnym stosowaniu z preparatami naparstnicy, dlatego należy prowadzić monitorowanie badań laboratoryjnych. Preparaty naparstnicy i atenolol spowalniają rytm serca, pogarszają przewodnictwo przedsionkowo-komorowe. Należy zachować ostrożność przy przepisywaniu leku pacjentom przyjmującym preparaty naparstnicy w połączeniu z niewłaściwą dietą (niezaspokajającą zapotrzebowania organizmu na potas), a także u osób z chorobami przewodu pokarmowego;
z hydralazyną i prazozyną – nasila się działanie przeciwhipertensyjne, ich kombinacja prowadzi do większego obniżenia ciśnienia tętniczego niż przy stosowaniu tylko jednego leku;
z dihydropirydynami (np. nifedypiną) – nasilenie efektu hipotensyjnego, niewydolności serca u chorych z przewlekłą niewydolnością serca, zaburzenia rytmu serca;
z rezerpiną, guanetydyną, guanfacyną, klonidyną – wystąpienie bradykardii. Przy jednoczesnym stosowaniu tych leków przyjmowanie klonidyny można przerwać dopiero kilka dni po odstawieniu leku. β1-blokery mogą nasilać „odskokową” nadciśnienie, które może wystąpić po odstawieniu klonidyny. Przy jednoczesnym stosowaniu z katecholaminą (np. rezerpina), podczas badań obserwowano niedociśnienie tętnicze i/lub bradykardię, co może prowadzić do zawrotów głowy, omdleń lub hipotensji ortostatycznej;
z metyldopą – nasilenie efektu hipotensyjnego i wystąpienie bradykardii;
z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (np. ibuprofen, indometacyna), estrogenami, α- i β-adrenomimetykami, aminofiliną, teofiliną – osłabienie działania atenololu, który wchodzi w skład leku;
z inhibitorami układu cytochromu P450 3A4 (w tym makrolidowe antybiotyki, inhibitory proteazy HIV, leki przeciwgrzybicze z grupy azoli, fluoksetyna, nefazodon, cizapryd, kwas walproinowy, dyltiazem, cyklosporyna, cyklotymidyna, chinuprystyna/dalfoprystyna) – nasilenie działania nifedypiny; przy jednoczesnym stosowaniu tych leków należy kontrolować poziom ciśnienia tętniczego; azitromycyna, która strukturalnie przypomina przedstawicieli klasy makrolidowych antybiotyków, nie hamuje cytochromu P450 3A4. Cyklotymidyna hamuje aktywność izoenzymu cytochromowego CYP3A4. Pacjentom, którzy już przyjmują cyklotymidynę, nifedypinę należy stosować ostrożnie i stopniowo zwiększać dawkę. Przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów proteazy HIV z nifedypiną nie można wykluczyć istotnego wzrostu jej stężenia w osoczu z powodu zmniejszenia metabolizmu pierwszego przejścia i zmniejszenia wydalania z organizmu;
z induktorami układu cytochromu P450 3A4 (np. fenytoina, karbamazepina, fenylobutyrazol) – osłabienie działania nifedypiny. Stosowanie nifedypiny może prowadzić do zwiększenia stężenia karbamazepiny i fenytoiny w osoczu krwi. Pacjenci, którzy jednocześnie przyjmują nifedypinę i fenytoinę lub karbamazepinę, powinni być pod stałym nadzorem lekarza. W przypadku wystąpienia objawów toksyczności lub wzrostu stężenia karbamazepiny i fenytoiny w osoczu krwi należy zmniejszyć dawkę tych leków;
z różnymi grupami leków przeciwhipertensyjnych, inhibitorami ACE, antagonistami receptora AT-1, diuretykami, naczyniorozszerzaczami obwodowymi (inhibitory PDE-5), nitratami, trójcyklicznymi lekami przeciwdziałającymi depresji, lekami przeciwpadaczkowymi, barbituranami, fenyloazynami, baklofenem – nasilenie efektu hipotensyjnego;
z miorelaksantami nieodwracalnymi – nasilenie działania tych ostatnich;
z digoksyną – może wzrosnąć stężenie digoksyny w osoczu krwi. Należy kontrolować stężenie digoksyny w osoczu krwi i regulować dawki na początku leczenia nifedypiną, przy zwiększaniu dawki oraz po odstawieniu leczenia nifedypiną;
z siarczanem magnezu – nifedypina może nasilać toksyczne działanie siarczanu magnezu, co prowadzi do blokady nerwowo-mięśniowej. Jednoczesne stosowanie nifedypiny i siarczanu magnezu jest niebezpieczne i może zagrozić życiu pacjenta, dlatego nie zaleca się stosowania tych leków razem;
z amiodaronem – pojawia się ryzyko zaburzenia funkcji węzła zatokowego lub przedsionkowo-komorowego, automatyzmu, przewodnictwa i kurczliwości serca;
z cyklotymidyną – zmniejsza się klirens atenololu, co prowadzi do wzrostu jego poziomu w osoczu krwi i nasilenia efektu terapeutycznego;
z propafenonem – nasilenie działania atenololu, który wchodzi w skład leku;
z nikotyną – nasilenie działania atenololu w wyniku zmniejszenia jego metabolizmu i wzrostu poziomu leku we krwi;
z preparatami zawierającymi potas – osłabienie działania tych ostatnich;
z lekami hamującymi ośrodkowy układ nerwowy – nasilenie działania uspokajającego;
z litem – nasilenie działania tych ostatnich;
z analgetykami narkotycznymi – nasilenie działania narkotycznego; niebezpieczne osłabienie;
z adrenalina, noradrenalina – nasilenie działania tych ostatnich, z późniejszą bradykardią;
z lekami sympatomietycznymi – zmniejszenie aktywności broncholitycznej;
z lekami przeciwkrzepliwymi typu kumaryny – może obserwować się wydłużenie czasu protrombinowego po podaniu nifedypiny. Znaczenie tej interakcji nie zostało w pełni zbadane;
z lekami przeciwkrzepliwymi pośrednimi – wzmacnianie działania tych ostatnich;
z doustnymi lekami hipoglikemicznymi, insuliną – nasilenie działania tych ostatnich; przy jednoczesnym stosowaniu tych leków należy kontrolować poziom glukozy w osoczu krwi;
z lekami przeciwcholinesterazowymi, inhibitorami enzymu konwertującego angiotensynę (captopryl, enalapryl, lizynopryl) – wzrost poziomu potasu we krwi;
z chinolonami, cyklotymidyną – wzrost biodostępności atenololu;
z lidokainą – zmniejszenie jego wydalania (wzrost stężenia w osoczu krwi) i zwiększenie ryzyka działania toksycznego;
z takrolimusem – wzrost stężenia w osoczu krwi, a z teofiliną – może wzrastać, maleć lub pozostawać bez zmian. Należy dokładnie kontrolować ich stężenie w osoczu krwi i w razie potrzeby skorygować dawkę;
z chinidyną – zmniejszenie stężenia tej ostatniej w osoczu krwi, podczas gdy chinidyna może zwiększać wrażliwość pacjenta na działanie nifedypiny. Przy jednoczesnym stosowaniu tych leków należy kontrolować poziom ciśnienia tętniczego i zwrócić uwagę na niepożądane działania nifedypiny. Przed rozpoczęciem leczenia i po jego odstawieniu należy dokładnie kontrolować stężenie chinidyny i w razie potrzeby skorygować jej dawkę. Jeżeli pacjentowi, który już przyjmuje chinidynę, rozpoczęto leczenie nifedypiną, należy zwrócić uwagę na niepożądane działania nifedypiny;
z chinuprystyną, dalfoprystyyną – może wzrastać stężenie nifedypiny w osoczu krwi;
Należy ostrożnie przepisywać β1-bloker w połączeniu z lekami przeciwarytmicznymi klasy I (dezopyramid), ponieważ efekt kardiodepresyjny może się sumować.
Przy jednoczesnym stosowaniu z eufiliną lub teofiliną możliwe jest wzajemne hamowanie efektów terapeutycznych.
Jednoczesne stosowanie diuretyków (chlortalidon, który wchodzi w skład leku) z preparatami lithu zmniejsza nerkowy klirens litu.
Jednoczesne stosowanie z glikokortykosteroidami, amfoterycyną, furosemidem sprzyja zwiększeniu wydalania potasu.
z ryfampicyną – może towarzyszyć zmniejszenie stężenia nifedypiny w osoczu krwi i, jako konsekwencja, zmniejszenie jej efektu terapeutycznego. W przypadku wystąpienia napadów dławicy piersiowej lub podwyższonego ciśnienia tętniczego podczas jednoczesnego stosowania nifedypiny i ryfampicyny należy zwiększyć dawkę nifedypiny;
z winchrystyną – obserwuje się zmniejszenie wydalania winchrystyny;
z cefalosporynem – wzrost poziomu cefalosporyny w osoczu;
z cyklosporyną, rytonawirem lub sakwinawirem – wzrost koncentracji działania nifedypiny (te leki spowalniają działanie izoenzymu cytochromowego CYP3A4). W przypadku wystąpienia działań niepożądanych nifedypiny należy zmniejszyć jej dawkę;
z metacholiną – może zmieniać się odpowiednia reakcja oskrzeli na metacholinę. Leczenie nifedypiną należy przerwać przed wykonaniem niespecyficznego testu prowokacyjnego z metacholiną (jeśli to możliwe);
Sok grejpfrutowy hamuje układ cytochromu P450 3A4. Jednoczesne stosowanie leku z sokiem grejpfrutowym prowadzi do wzrostu stężenia nifedypiny w osoczu krwi i przedłużenia jej działania w wyniku zmniejszenia metabolizmu. Może to prowadzić do nasilenia działania hipotensyjnego.
Inne rodzaje interakcji.
Stosowanie nifedypiny może powodować fałszywie podwyższone wartości spektrofotometryczne kwasu wanilinomigdałowego w osoczu krwi. Jednak przy oznaczaniu metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej takiego wpływu nie stwierdza się.
Alkohol etylowy wzmacnia działanie leku.
Zaniechanie palenia tytoniu zwiększa efekt terapeutyczny atenololu w wyniku zmniejszenia jego metabolizmu i wzrostu poziomu leku we krwi.
Szczególne wskazania.
Leczenie lekiem należy prowadzić pod kontrolą lekarza.
Lek należy stosować z ostrożnością u chorych z zaburzeniami funkcji wątroby i nerek, blokada przedsionkowo-komorową I stopnia, niewydolnością serca (NYHA II), zaburzeniami krążenia obwodowego (zespół Raynauda, obturacyjne choroby naczyń kończyn dolnych), dławicą Prinzmetala, zaburzeniami równowagi wodno-elektrolitowej, emfizemą płuc, łuszczycą, depresją, chorobami przewodu pokarmowego, cukrzycą, hipoglikemią oraz u pacjentów w wieku starszym.
Niewydolność serca.
Lek powoduje obniżenie częstości skurczów serca. W przypadku spowolnienia rytmu serca należy skorygować dawkę.
W celu utrzymania funkcji krążeniowej w przewlekłej niewydolności serca konieczne jest pobudzenie układu współczulnego. Blokada receptorów β1 stanowi potencjalne niebezpieczeństwo dalszego hamowania kurczliwości mięśnia sercowego i może prowadzić do cięższej niewydolności serca.
W przypadku pierwszych objawów dekompensacji niewydolności serca należy przerwać stosowanie leku i skonsultować się z lekarzem.
Należy stosować z ostrożnością u chorych z przewlekłą niewydolnością serca kontrolowaną lekami nasierdziowymi i/lub diuretykami, ponieważ leki nasierdziowe i atenolol spowalniają przewodnictwo przedsionkowo-komorowe.
Choroba niedokrwienna serca.
Leku nie należy stosować, jeśli istnieje prawdopodobieństwo związku między wcześniejszym stosowaniem a bólem niedokrwiennym.
Odstawienie leku należy przeprowadzać stopniowo, ponieważ u chorych z chorobą niedokrwienną serca niektóre leki β1-blokujące mogą nasilić dławicę piersiową, a w niektórych przypadkach przyspieszyć wystąpienie zawału mięśnia sercowego (zespół odstawienia). Dlatego leczenie tym lekiem należy przerwać z ostrożnością i wyłącznie pod kontrolą lekarza.
U pacjentów z dławicą piersiową napady mogą występować częściej, a ich długość i nasilenie mogą wzrastać, szczególnie na początku leczenia. Przeciwwskazane jest stosowanie u pacjentów z ostrym napadem dławicy piersiowej.
Nawet przy braku istniejącej dławicy piersiowej odstawienie leku należy przeprowadzać stopniowo pod kontrolą lekarza, poprzez zmniejszanie dawki w ciągu 7–10 dni i ograniczanie obciążenia fizycznego do minimum.
Ponieważ choroba niedokrwienna serca jest powszechna i może być nierozpoznana, zaleca się nie przerywać terapii lekiem gwałtownie, nawet u chorych leczonych z powodu nadciśnienia tętniczego.
W leczeniu koronarnego skurczu tętnic w okresie poposiłowym leczenie należy rozpoczynać około 3–4 tygodnie po zawale mięśnia sercowego i tylko wtedy, gdy dojdzie do stabilizacji krążenia wieńcowego.
Nadciśnienie tętnicze i hipotensja.
W przypadku stosowania leku z innymi lekami przeciwciśnieniowymi możliwe jest wystąpienie ortostatycznego nadciśnienia tętniczego. Należy kontrolować poziom ciśnienia tętniczego u pacjentów.
Lek należy stosować z szczególną ostrożnością u pacjentów z nadciśnieniem złośliwym i hipowolemią poddawanych hemodializie, ponieważ może wystąpić znaczne obniżenie ciśnienia tętniczego w wyniku rozszerzenia naczyń.
Przeciwwskazane jest przepisywanie leku przy bardzo niskim ciśnieniu tętniczym (ciężka hipotensja tętnicza z wartościami ciśnienia skurczowego poniżej 90 mmHg), a także przy wyraźnym osłabieniu czynności serca (niewydolność serca w dekomensacji).
Stosowanie współbieżne blokerów kanałów wapniowych.
Może prowadzić do bradykardii, wzrostu ciśnienia rozkurczowego (gdy leki β1-blokujące stosuje się z werapamilem lub diltiazemem), blokady przedsionkowo-komorowej, śmiertelnego skutku. Pacjenci z istniejącymi wcześniej zaburzeniami przewodnictwa wewnątrzprzedsionkowego lub dysfunkcją lewej komory są szczególnie wrażliwi na działanie leku.
Niewydolność nerek i wątroby.
W przypadku zaburzeń funkcji wątroby i/lub nerek należy kontrolować dynamikę ich stanu funkcjonalnego, ponieważ lek może sprowokować azotemię. Biorąc pod uwagę, że efekt kumulacyjny może się rozwinąć przy zmniejszonej wydolności nerek, a jeśli trwa pogorszenie funkcji nerek, leczenie lekiem należy przerwać.
Należy okresowo oznaczać poziom kreatyniny u chorych z zaburzeniami funkcji nerek.
Należy stosować z ostrożnością u chorych z zaburzeniami funkcji wątroby. U chorych z zaburzeniami funkcji wątroby lub postępującą chorobą wątroby niewielka zmiana równowagi wodno-elektrolitowej może prowadzić do śpiączki wątrobowej.
Dlatego lek należy przepisywać tym pacjentom z ostrożnością.
Przemiana materii i zaburzenia endokrynologiczne.
Lek należy stosować z ostrożnością u chorych na cukrzycę ze względu na możliwość maskowania objawów hipoglikemii (tachykardia, zawroty głowy, potliwość itp.).
W zalecanych dawkach atenolol nie nasila insulinozależnej hipoglikemii i, w przeciwieństwie do nieselectywnych leków β1-blokujących, nie opóźnia odbudowy poziomu glukozy we krwi do normy.
Potrzeba w insuline u chorych na cukrzycę może wzrosnąć, zmniejszyć się lub pozostać bez zmian.
Latentna cukrzyca może się ujawnić podczas leczenia chlorotalydonem.
Lek stosuje się z ostrożnością przy długotrwałym głodzeniu i dużych obciążeniach fizycznych (możliwe wystąpienie ciężkiego stanu hipoglikemicznego). Należy kontrolować poziom cukru we krwi.
Należy rozważyć przerwanie leczenia lekiem lub przeprowadzenie dokładnego monitorowania u pacjentów z podejrzeniem rozwoju tarczycy, ponieważ leki β-adrenoblokujące mogą maskować niektóre objawy kliniczne nadczynności tarczycy, np. tachykardię. Gwałtowne przerwanie terapii lekiem może sprowokować nasilenie choroby.
Leku nie należy stosować przed badaniem funkcji przytarczyc, ponieważ tiazydy zmniejszają wydalenie wapnia.
Przy długotrwałym leczeniu tiazydami u pacjentów obserwowano patologiczne zmiany w przytarczycach z hiperkalcemią i hipofosfatemią, jednak nie odnotowano ogólnych powikłań hiperparateroidyzmu, takich jak kamica nerek, atrofia tkanki kostnej, wrzód żołądka.
Każdy deficyt chlorków podczas terapii tiazydami jest zazwyczaj niewielki i nie wymaga specjalnego leczenia, z wyjątkiem nadzwyczajnych okoliczności (np. choroby wątroby lub nerek).
U niektórych pacjentów przyjmujących terapię tiazydami może wystąpić hiperurykemia lub ostra podagra. Efekty przeciwciśnieniowe tiazynów mogą być nasilone u pacjentów po sympatektomii.
W przypadku wystąpienia zespołu abstynencyjnego leczenie lekiem należy wznowić.
Nieleczona fochromocytoza.
Leku nie można stosować pacjentom z nieleczoną fochromocytomą. Przy przepisywaniu leku chorym na fochromocytomę należy wcześniej przepisać blokery receptorów α-adrnergicznych w celu zapobieżenia rozwojowi kryzysu nadciśnieniowego.
Równowaga wodno-elektrolitowa.
Należy okresowo oznaczać poziomy elektrolitów we krwi i w moczu w celu wykrycia możliwego zaburzenia równowagi elektrolitowej (np. hiponatremii, alkalozy hipochlorymicznej i hipokaliemii), kontrolować poziom kreatyniny – szczególnie ważne jest to u pacjentów z niepoddającym się kontroli wymiotowaniem lub przy podawaniu płynów dożylnych. Objawy lub dolegliwości zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej obejmują suchość w ustach, pragnienie, osłabienie, letargię, senność, nerwowość, ból mięśni lub skurcze, osłabienie mięśni, hipotensję tętniczą, oligurię, tachykardię, zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności i wymioty.
Należy okresowo oznaczać poziom potasu, szczególnie u pacjentów w wieku starszym, u chorych przyjmujących leki nasierdziowe w leczeniu niewydolności serca, u pacjentów z niezrównoważoną dietą lub u pacjentów z dolegliwościami ze strony przewodu pokarmowego.
Hipokaliemia może się rozwinąć, szczególnie u chorych z nasilonym moczem, przy obecności ciężkiego marskości wątroby lub podczas współbieżnego stosowania kortykosteroidów lub hormonu adrenokortykotropowego.
Przyjmowanie elektrolitów doustnie może również sprzyjać rozwojowi hipokaliemii. Hipokaliemia może zwiększać wrażliwość lub nasilać reakcję serca na toksyczne działanie leków nasierdziowych (np. nasilać wrażliwość komór).
Hipokaliemię można wyeliminować lub wyleczyć poprzez stosowanie suplementów potasu lub produktów spożywczych o zwiększonym zawartości potasu.
Każdy deficyt chlorków podczas terapii tiazynami jest zazwyczaj niewielki i nie wymaga specjalnego leczenia, z wyjątkiem nadzwyczajnych okoliczności (np. choroby wątroby lub nerek).
Hiponatremia rozcieńczeniowa może wystąpić u pacjentów z obrzękami w upalną pogodę. Odpowiednią terapią jest ograniczenie raczej płynów niż soli, z wyjątkiem rzadkich przypadków, gdy hiponatremia zagraża życiu.
Znieczulenie i zabiegi chirurgiczne.
Przed zabiegiem chirurgicznym z zastosowaniem znieczulenia ogólnego może pojawić się potrzeba przerwania przyjmowania leku. W takich przypadkach od ostatniej dawki leku do znieczulenia powinno upłynąć 48 godzin. Jeśli leczenie trwa, należy zachować ostrożność przy stosowaniu środków znieczulających – należy dobrać lek do znieczulenia ogólnego o minimalnym działaniu negatywnym inotropowym. Jeśli wystąpi dominacja przywspółczulna, można ją wyeliminować atropiną (1–2 mg dożylne).
Lek jednak należy stosować z ostrożnością w połączeniu ze środkami do narkozy z powodu osłabienia odruchowej tachykardii i zwiększonego ryzyka hipotensji tętniczej.
Środków przeciwbólowych powodujących osłabienie mięśnia sercowego należy unikać.
Leki β1-blokujące są konkurencyjnymi inhibitorami agonistów receptorów β1, a ich działanie na serce może ulec całkowitej zmianie przy podawaniu środków takich jak dobutamina lub izoprotenerol.
Zespół obturacyjny oskrzeli.
Leku nie należy stosować pacjentom z zespołem obturacyjnym oskrzeli, innymi chorobami oskrzelospastycznymi i ostrymi napadami stabilnej dławicy piersiowej.
Jednak ponieważ lek jest selektywnym β1-adrenoblokatorem, można go stosować z ostrożnością u chorych z zespołem obturacyjnym oskrzeli, jeśli nie ma odpowiedzi na leczenie lub tolerancji innej terapii przeciwciśnieniowej. Ponieważ selektywność leków β1-adrenoblokujących nie jest absolutna, lek należy stosować w możliwie najniższych dawkach i z możliwością stosowania β2-adrenomimetyków. Jeśli konieczne jest zwiększenie dawkowania, dawkę należy podzielić w celu osiągnięcia niższych maksymalnych stężeń leku we krwi.
U chorych z wywiadem astmy oskrzelowej i stosujących tiazydy możliwe jest wystąpienie reakcji nadwrażliwości.
Reakcje alergiczne.
Lek należy stosować z szczególną ostrożnością u chorych z wywiadem ciężkich reakcji nadwrażliwości i u chorych otrzymujących terapię desensybilizującą w celu zmniejszenia odporności adrenergicznej.
Przewód pokarmowy.
Lek należy stosować z ostrożnością u chorych z istniejącym silnym zwężeniem przewodu pokarmowego ze względu na możliwość wystąpienia objawów obturacyjnych. Mogą powstawać bezoary, które mogą wymagać interwencji chirurgicznej.
W pojedynczych przypadkach opisano objawy obturacyjne przy braku wywiadu zaburzeń ze strony przewodu pokarmowego.
Nie można stosować pacjentom z zastawką jelitową (ileostomą po proktokolektomii).
Ogólne zaburzenia.
Pojedyncze badania in vitro wykazały związek między stosowaniem antagonistów wapnia, w szczególności nifedypiny, a odwracalnymi zmianami biochemicznymi plemników, które pogarszają ich zdolność do zapłodnienia.
Stosowanie leku może prowadzić do uzyskania fałszywie dodatnich wyników podczas badań rentgenowskich z użyciem kontrastu barium (np. defekty wypełnienia interpretowane jako polip) oraz podczas spektrofotometrycznego oznaczania stężenia kwasu wanilinomigdałowego w moczu (jednak przy zastosowaniu metody wysokosprawnej chromatografii cieczowej ten efekt nie występuje).
Podczas stosowania leku możliwe jest uzyskanie pozytywnej reakcji w teście na dopingu.
Były doniesienia o nasileniu toczeń systematyczny.
Podczas leczenia atenololem możliwe są zmiany wyników niektórych badań laboratoryjnych: podwyższenie poziomu lipoprotein, cholesterolu i potasu w surowicy krwi, poziomu katecholamin i produktów ich metabolizmu w moczu i krwi.
Chociaż związek między atenololem a depresją nie został ustalony, lek należy stosować z ostrożnością u tych chorych.
Pacjentom w wieku starszym atenolol należy przepisywać w niższych dawkach, szczególnie przy zaburzeniach funkcji nerek.
Podczas leczenia należy przerwać spożycie alkoholu.
Substancje pomocnicze.
Ten lek zawiera związki sodu. Należy zachować ostrożność przy stosowaniu u pacjentów stosujących dietę kontrolowaną pod względem sodu.
Ten lek zawiera glikol propylenowy – może powodować objawy podobne do tych, które występują przy spożyciu alkoholu.
Ten lek zawiera żółty barwnik FCF (E 110) – może powodować reakcje alergiczne.
Stosowanie w czasie ciąży lub karmienia piersią.
Lek jest przeciwwskazany w czasie ciąży lub karmienia piersią.
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Podczas leczenia należy zachować ostrożność przy prowadzeniu pojazdów samochodowych lub pracy z złożonymi mechanizmami, a w przypadku wystąpienia zawrotów głowy należy wstrzymać się od potencjalnie niebezpiecznych czynności wymagających zwiększonej koncentracji uwagi i szybkości reakcji psychomotorycznych.
Sposób stosowania i dawki.
Lek stosuje się dorosłym doustnie podczas lub po posiłku, nie żując, najlepiej zawsze o tej samej porze dnia. Dawkę leku oraz długość leczenia ustala lekarz indywidualnie. Średnia dawka dla dorosłych wynosi 1–2 tabletki na dobę.
Dzieci.
Leku nie stosuje się u dzieci.
Przedawkowanie.
Objawy: obraz kliniczny zależy od stopnia zatrucia i objawia się głównie zaburzeniami ze strony układu sercowo-naczyniowego i ośrodkowego układu nerwowego.
Przedawkowanie może prowadzić do nasilonego osłabienia, zawrotów głowy, nudności, hipotensji tętniczej, tachykardii lub bradykardii, niewydolności serca oraz wstrząsu kardiogennego. W ciężkich przypadkach obserwuje się zaburzenia oddychania, skurcz oskrzeli, wymioty, zaburzenia świadomości aż do śpiączki, hipowolemię, zaburzenia elektrolitowe z arytmiami serca i skurczami mięśniowymi, arytmie, blokadę AV II–III stopnia, ostrą niewydolność serca, hiperglikemię, hipoglikemię, kwasycę metaboliczną, hipoksję, kolaps z utratą przytomności oraz wstrząs kardiogenny towarzyszący obrzękowi płuc, tachykardię; bardzo rzadko – napady drgawkowe uogólnione.
Leczenie: w przypadku przedawkowania lub zagrożenia niebezpiecznym spadkiem częstości skurczów serca i/lub ciśnienia tętniczego należy przerwać leczenie lekiem. W oddziałach intensywnej terapii należy dokładnie monitorować wskaźniki czynności życiowych i w razie potrzeby korygować ich wartości. Konieczna jest ciągła kontrola funkcji układu sercowo-naczyniowego i oddechowego, poziomu glukozy i elektrolitów (potas, wapń) we krwi, dobowego diurezy, objętości krwi krążącej.
Oprócz przemywania żołądka i stosowania sorbentów, w razie potrzeby należy podać:
- atropinę (0,5–2 mg i.v. w formie bolusowej);
- glukagon: dawkę początkową 1–10 mg i.v. (dożylnie bolusowo), następnie 2–2,5 mg/godz. w formie długotrwałej infuzji;
- sympatykomimetyki zależnie od masy ciała i efektu (dopamina, dobutamina, izoprenalina, oksyprenalina lub adrenalina).
Jeśli leczenie farmakologiczne bradykardii jest nieskuteczne, możliwe jest przeprowadzenie elektrokardiostymulacji.
W przypadku hipotensji tętniczej – podaje się osocz lub substytuty osocza.
Dobutaminę, dzięki działaniu inotropowemu dodatniemu, można również stosować w leczeniu hipotensji tętniczej i ostrej niewydolności serca. Prawdopodobnie wskazane dawki mogą okazać się niewystarczające do wyeliminowania objawów kardiopatycznych związanych z blokadą β-adrenergiczną w przypadku znacznego przedawkowania. W związku z tym, w razie potrzeby, dawkę dobutaminy można zwiększać aż do uzyskania wymaganej reakcji, odpowiednio do stanu klinicznego pacjenta.
W przypadku skurczu oskrzeli podaje się β2-sympatykomimetyki w formie aerozolu (w przypadku niewystarczającego efektu również i.v.) lub aminofilinę i.v.
W przypadku napadów drgawkowych uogólnionych podaje się powolne wstrzykiwanie dożylnie diazepamu.
W przypadku znacznego nasilenia diurezy należy utrzymywać prawidłowy bilans płynów i elektrolitów w organizmie.
Ze względu na wysoki stopień wiązania nifedypiny z białkami osocza i stosunkowo niewielki objętość rozkładu, hemodializa jest nieskuteczna, jednak zaleca się przeprowadzenie plazmaferezy.
Działania niepożądane.
Zaburzenia ze strony narządów wzroku: zaburzenia widzenia (w tym tymczasowa ślepota przy maksymalnym stężeniu nifedypiny w surowicy krwi), tymczasowa niedokrwienna siatkówki, zmniejszenie ostrości wzrocu, zmniejszenie lub zwiększenie wydzielania łez, zapalenie spojówek, suchość oczu, uczucie bólu w oczach, ksenopsja.
Zaburzenia ze strony narządów słuchu i wewnętrznego ucha: szumy w uszach, zaburzenia równowagi.
Zaburzenia ze strony układu oddechowego, narządów klatki piersiowej i śródpiersia: krwawienia z nosa, zatkanie nosa, kaszel, duszność, świsty, strydor, dyspneę, objawy obturacji oskrzeli; skurcz oskrzeli u chorych z wywiadem astmy oskrzelowej, infekcje górnych dróg oddechowych, kaszel i zatkanie nosa.
Zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego: zaburzenia przewodu pokarmowego, zaparcia, biegunka, ból brzucha, nudności, odbijanie; oddawanie czarnego stolca, nadżera, zaburzenia smaku, dyspepsja, wzdęcia, suchość w ustach, anoreksja, hiperplazja dziąseł, wymioty, niewydolność zwacza przełykowo-żołądkowego, dysfagia, bezoar, niedrożność jelit, wrzód jelita, podrażnienie żołądka, skurcze, zakrzepica tętnic trzewnych, zapalenia jelit typu ischemicznego.
Zaburzenia ze strony wątroby i dróg żółciowych: hepatotoksyczność, w tym zapalenie wątroby, wewnątrzwątrobowe niedrożność żółciową, przejściowe podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych, żółtaczka, zapalenie trzustki (głównie u kobiet), zaburzenia funkcji wątroby.
Zaburzenia ze strony nerek i układu moczowego: poliuria, dysuria, nokturia, hematuria, trudności z oddawaniem moczu, zapalenie nerek typu interpstycjalnego.
Zaburzenia ze strony przemiany materii i metabolizmu: hipoglikemia lub hiperlipidemia (szczególnie u chorych na cukrzycę), zaburzenia tolerancji węglowodanów, podagra, przyrost masy ciała, bezoar.
Zaburzenia ze strony układu nerwowego: ból głowy, zawroty głowy, migrena, zawroty głowy, zaburzenia koordynacji ruchowej, letargia, drżenie, omdlenia, parestezje/dysestezje, hipestezje, senność, krótkotrwała utrata pamięci, utrata przytomności.
Zaburzenia ze strony psychiki: zaburzenia snu (bezsenność, senność, niespokojny sen), niepokój, zaburzenia nastroju (w tym depresja), koszmary nocne, dezorientacja, psychozy, pobudzenie, agresywność, halucynacje, pogorszenie koncentracji uwagi, dezorientacja, zespół paranoiczny.
Zaburzenia ze strony serca: bradykardia, tachykardia, uczucie przyspieszonego bicia serca, pogorszenie niewydolności serca, zaburzenia przewodnictwa przedsionkowo-komorowego, dławica piersiowa, napoty ciepła, obrzęki, zespół słabości węzła zatokowego, arytmia, przypadki bezobjawowej niedokrwienie mięśnia sercowego, nasilenie istniejącego niedokrwienia mięśnia sercowego.
Zaburzenia ze strony naczyń: uczucie zimna w kończynach, obrzęk stopy, kostek lub łydek, rozszerzenie naczyń, hipotensja tętnicza, hipotensja ortostatyczna, stan omdleniowy, nasilenie przemijającej kulawości u chorych z zespołem Raynauda, nekrotyzujące zapalenie naczyń, zespół podobny do toczenia. U pacjentów z złośliwą nadciśnieniem i hipowolemia poddawanych hemodializie może występować znaczne obniżenie ciśnienia tętniczego w wyniku rozszerzenia naczyń.
Zaburzenia ze strony krwi i układu limfatycznego: zmiany w morfologii krwi, trombocytopenia, agranulocytoza, leukopenia, purpura, neutropenia, pancytopenia, anemia, anemia aplastyczna, eozynofilia.
Zaburzenia ze strony układu immunologicznego: reakcje nadwrażliwości, w tym obrzęk alergiczny (w tym obrzęk krtani), reakcje alergiczne, reakcje anafilaktyczne/anafilakto-idne.
Zaburzenia ze strony skóry i tkanki podskórnej: zaczerwienienie, swędzenie, wysypka, wysypka rumieniowa, rumień, pokrzywka, obrzęk Quinckego, zapalenie skóry; łysienie, reakcje skórne typu trądzikowe, nasilenie trądziku, nadwrażliwość na światło, purpura, toksyczne martwicze zapalenie nabłonka, egzfoliatywny zapalenie skóry, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, toczeń.
Zaburzenia ze strony układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej: ból pleców, osłabienie mięśni, skurcze mięśni, obrzęk stawów, artalgia, zapalenie stawów z obecnością dodatnich przeciwciał antyjądrowych, podagra, mialgia.
Zaburzenia ze strony układu rozrodczego i gruczołów mlekowych: zaburzenia libidum, dysfunkcja erekcyjna, impotencja, ginekomastia, choroba Peyroniego.
Badania: hiperurykemia, hiponatremia, hipokaliemia, hipomagnezemia, alkaloza hipochlorymiczna, hiperlipidemia, glukozuria, zaburzenia tolerancji glukozy, podwyższenie poziomu transaminaz w surowicy krwi, bilirubiny, hiperkalcemia, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, podwyższenie poziomu antyciał antyjądrowych.
Zaburzenia ogólne: osłabienie ogólne, zwiększona zmęczliwość, niedomaganie, niestospecyficzny ból, dreszcze, nadmierne pocenie się, gorączka towarzysząca bólowi i zapaleniu gardła.
Okres ważności. 2 lata.
Warunki przechowywania.
Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci, w oryginalnym opakowaniu, w temperaturze nie przekraczającej 25 °C.
Opakowanie.
Po 10 tabletek w blistrze; 1 lub 3 blisterów w opakowaniu kartonowym.
Kategoria wydawania. Na receptę.
Producent. Przedsiębiorstwo Farmaceutyczne „Darnica” SP. z o.o.
Adres producenta i miejsce prowadzenia działalności.
Ukraina, 02093, miasto Kijów, ul. Borispielska 13.