Sumetrolim®

INSTRUKCJA DOTYCZĄCA STOSOWANIA LEKU CUMETROLIM® (SUMETROLIM®)

Skład:

Substancje czynne: 1 tabletka zawiera 400 mg sulfametoksazolu i 80 mg trimetoprimu;

Substancje pomocnicze: skrobia ziemniaczana, talk, żelatyna, sodowa skrobia glikolowa (typ A), stearyna magnezu, gliceryna (85 %), kwas stearynowy.

Postać leku. Tabletki.

Główne właściwości fizykochemiczne: okrągłe, płaskie tabletki białego lub szarawo-białego koloru, bez zapachu lub niemal bez zapachu, w kształcie dysku z fasetą, z wygrawerowaniem „SUMETROLIM” po jednej stronie i krzyżowym nacięciem po drugiej stronie.

Grupa farmakoterapeutyczna.

Kombinacja sulfonamidów i trimetoprimu, w tym ich pochodnych.

Kod ATC J01E E01.

Właściwości farmakologiczne.

Mechanizm działania

Farmakodynamika. Sumetrolim® – lek przeciwbakteryjny kombinowany o działaniu bakteriobójczym, wynikającym ze skutku synergicznego dwóch jego składników: sulfametoksazolu i trimetoprimu. Dwa składniki aktywne blokują dwie kolejne etapy biosyntezy kwasu foliowego w mikroorganizmach i hamują biosyntezę kwasów nukleinowych oraz białek. Sulfametoksazol, przez konkurencyjne hamowanie, przeszkadza włączeniu się kwasu p-aminobenzoesowego – istotnego dla mikroorganizmów związku – do cząsteczki dihydroksyfolianu i hamuje dihydrofolianosyntetazę. Trimetoprim selektywnie hamuje dihydrofolianoreduktazę, enzym przekształcający kwas dihydrofoliowy w kwas tetrahydrofoliowy. Ten efekt jest selektywny, ponieważ powinowactwo trimetoprimu do dihydrofolianoreduktazy bakterii jest kilkakrotnie (105) większe niż do ludzkiego enzymu, a ponadto organizm człowieka może pozyskiwać kwas foliowy i folinowy z zewnątrz, podczas gdy mikroorganizmy muszą te związki syntetyzować samodzielnie. W związku z tym stężenia bakteriostatyczne składników stosowanych oddzielnie in vitro stają się bakteriobójcze przy ich zastosowaniu w kombinacji. Kombinacja związków zmniejsza ryzyko rozwoju oporności, choć rozwój oporności związanej z plazmidami nadal pozostaje możliwy. Działanie przeciwbakteryjne leku obejmuje szeroki zakres mikroorganizmów Gram-dodatnich i Gram-ujemnych oraz pierwotniaków.

Lek jest skuteczny wobec następujących mikroorganizmów:

mikroorganizmy Gram-dodatnie: Listeria monocytogenes, Nocardia asteroides, Staphylococcus aureus (w 90 %), koagulazo-ujemne Staphylococcus;

mikroorganizmy Gram-ujemne: Aeromonas spp., Bartonella henselae, Bordetella pertussis, Chlamydia trachomati, Escherichia coli (w 70 %), Haemophilus ducrey, Haemophilus influensae, Klebsiella spp., Morganella morganii, Neisseria meningitides, Proteus spp., Burkholderia (Pseudomonas) cepacian, Burkholderia (Pseudomonas) pseudomallei, Salmonella spp., Salmonella typhi, Salmonella paratyphi (w 90 %), Vibrio cholerae, Yersinia enterocolitica (w 90 %), Stenotrophomonas (Xanthomonas) maltophilia;

przyczyniaki protozoalne: Isospora belli, Plasmodium spp., Pneumocystis jiroveci (carinii), Toxoplasma gondii;

mikroorganizmy częściowo wrażliwe: Brucella spp., Enterobacter spp., Moraxella catarrhalis, Neisseria gonorrhoeae, Serratia marcescens, Shigella spp., Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes;

mikroorganizmy oporne: Mycoplasma spp., Mycobacterium tuberculosis, Enterococcus faecalis, Pseudomonas aeruginosa i Treponema pallidum.

Lek ma niewielką skuteczność wobec bakterii beztlenowych i jest nieskuteczny wobec beztlenowych szczepów normalnej flory jelitowej.

Farmakokinetyka.

Wchłanianie

Parametry farmakokinetyczne obu składników leku są podobne. Ta podobieństwo umożliwia stosowanie obu substancji aktywnych w połączeniu. Oba związki aktywne są dobrze wchłaniane po podaniu doustnym; około 90 % trimetoprimu i około 80 % sulfametoksazolu jest wchłaniane z przewodu pokarmowego. Maksymalne stężenie w osoczu każdego składnika osiągane jest w ciągu 1–4 godzin po podaniu doustnym.

Rozkład

Wiązanie się z białkami osocza krwi wynosi 42–46 % dla trimetoprimu i 66 % dla sulfametoksazolu. Efekt terapeutyczny leku przypisuje się frakcji wolnej. Jednoczesne spożycie pokarmu zmniejsza pole pod krzywą „stężenie – czas” (AUC) trimetoprimu o około 20 %. Lek dobrze rozkłada się w tkankach, teoretyczny objętość rozkładu wynosi 69–133 l dla trimetoprimu i 10–16 l dla sulfametoksazolu.

Oba składniki przenikają przez barierę krew-mózg, łożysko, mogą również występować w płynie mózgowo-rdzeniowym, środkowym uchu, wydzielinie pochwy, ślinie, żółci, a trimetoprim także w sekrecie oskrzelowym. Oba składniki Sumetrolimu® przenikają do mleka matki.

Biotransformacja

Oba składniki leku są metabolizowane głównie w wątrobie.

Wydalanie

Substancje czynne oraz ich metabolity są wydalane przez nerki (poprzez filtrację kłębuszkową i sekrecję kanalikową); stężenie trimetoprimu i sulfametoksazolu w moczu jest wyższe niż stężenie we krwi. Okres półwydalenia wynosi 10–12 godzin dla trimetoprimu i 9–12 godzin dla sulfametoksazolu. Prawie 50 % podanej dawki trimetoprimu i prawie 30 % dawki sulfametoksazolu jest wydalane z moczem w niezmienionej postaci. Stężenia obu składników we krwi można oznaczyć po 24 godzinach od podania dawki. Niewielka część cząsteczek jest wydzielana z żółcią. Żaden z składników nie może być usunięty za pomocą dializy otrzewnowej, natomiast oba składniki mogą być częściowo usuwane za pomocą dializy hemodializacyjnej.

Pacjenci w wieku podeszłym: klirens nerkowy sulfametoksazolu zmniejsza się.

Pacjenci z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny mniejszy niż 25 ml/min): okresy półwydalenia obu składników leku wydłużają się (20–30 godzin).

Charakterystyka kliniczna.

Wskazania.

Leczenie infekcji wywołanych wrażliwymi na lek patogennymi mikroorganizmami, w przypadkach, gdy korzyści z takiego leczenia przewyższają możliwy ryzyko; należy rozważyć, czy nie można stosować jedynie jednego środka przeciwbakteryjnego.

Infekcje narządów LOR i dróg oddechowych: ostre i przewlekłe zapalenie oskrzeli, rozszerzenia oskrzeli, zapalenie płuc (w tym spowodowane Pneumocystis carinii), zapalenie gardła, angina (w przypadku infekcji wywołanych β-hemolizującymi paciorkowcami grupy A, częstotliwość eradukacji nie jest w pełni wystarczająca), zapalenie zatok, zapalenie ucha środkowego.

Infekcje nerek i dróg moczowych: ostre i przewlekłe zapalenie pęcherza, zapalenie nerek, zapalenie cewki, zapalenie prostaty, mięczak.

Infekcje układu pokarmowego: gorączka brzuszna i paratyfus, shigelioza (spowodowana wrażliwymi szczepami Shigella flexneri i Shigella sonnei, jeśli wskazana jest terapia przeciwbakteryjna), biegunka podróżnych spowodowana enterotoksycznymi szczepami Escherichia coli, cholera (jako dodatek do uzupełnienia płynów i elektrolitów).

Inne infekcje bakteryjne: ostre i przewlekłe zapalenie kości, brucyloza, nocardioza, aktynomikoza, toksoplazmoza, blastomikoza Ameryki Południowej.

Przeciwwskazania.

Podwyższona wrażliwość na trimetoprym i sulfametoksazol (w tym pochodne sulfanilamidów, leki przeciwcukrzycowe z grupy sulfoniliomoczników, a także moczopędne tiazydowe) oraz na inne składniki leku.

Ostre zapalenie wątroby, zaburzenia funkcji wątroby, ciężka niewydolność wątroby, w tym uszkodzenie miąższu wątroby, porfiria.

Choroby krwi, zaburzenia hematopoezy, anemia megaloblastyczna spowodowana niedoborem kwasu foliowego, niedobór glukozo-6-fosforan dehydrogenazy, ciężkie zaburzenia hematologiczne.

Ciężka niewydolność nerek charakteryzująca się klirem kreatyniny mniejszym niż 15 ml/min, jeśli nie ma możliwości oznaczenia stężenia leku w osoczu krwi (z wyjątkiem przypadków przeprowadzania dializy krwi).

Immuntrombocytopenia spowodowana stosowaniem trimetoprymu i/lub sulfametoksazolu.

Przeciwwskazany u pacjentów poddawanych chemioterapii.

Nie można stosować w połączeniu z dofetylidem.

Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.

Niesterydowe leki przeciwzapalne, pochodne sulfoniliomoczników stosowane w cukrzycy, fenytoina, leki przeciwkrzepne pośrednie, barbiturany nasilają ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Istnieje możliwość rozwoju reakcji krzyżowej nadwrażliwości na te składniki. Rzadko u pacjentów przyjmujących sulfonamidy może nasilać się działanie moczopędne i/lub hipoglikemia.

Kwas askorbinowy nasila kryształomocz.

Pacjenci starsi, którzy przyjmują moczopędne, w szczególności tiazydy, są bardziej skłonni do rozwoju purpury trombocytopenicznej.

Lek Sumetrolim® nasila działanie doustnych leków przeciwkrzepnych (kumaryn) poprzez stereoselektywne hamowanie ich metabolizmu. Sulfametoksazol może in vitro wypierać walfarinę z miejsc wiązania białkowego z albuminą w osoczu krwi. W związku z tym przy przepisywaniu leku pacjentom otrzymującym doustne leki przeciwkrzepne należy dokładnie monitorować czas protrombinowy i w razie potrzeby korygować dawkę leku przeciwkrzepnego. W takich przypadkach należy powtórnie określić czas krzepnięcia krwi.

Lek hamuje metabolizm fenytoiny: u osób stosujących oba leki okres półwydalenia fenytoiny wydłuża się o około 39%, a klirens fenytoiny zmniejsza się o około 27%. Dlatego przy jednoczesnym stosowaniu obu leków zaleca się dokładne monitorowanie objawów klinicznych i stężenia fenytoiny we krwi.

Sulfonamidy mogą zmniejszać wiązanie z białkami osocza i transport nerkowy metotreksatu, zwiększając w ten sposób stężenie wolnego metotreksatu i nasilając jego działanie systemowe. Uważa się, że dodanie kwasu foliowego zmniejsza ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony układu krwiotwórczego.

Przy jednoczesnym stosowaniu ryfampicyny i leku Sumetrolim® skraca się okres półwydalenia trimetoprymu o około tydzień.

U chorych po przeszczepie nerki, którzy jednocześnie otrzymywali lek Sumetrolim® i cyklosporynę, obserwowano przejściowe pogorszenie funkcji nerek.

Zazwyczaj u pacjentów starszych jednoczesne stosowanie leku Sumetrolim® i digoksyny może zwiększać stężenie tej ostatniej w osoczu krwi, dlatego może być konieczne monitorowanie stężenia digoksyny w osoczu krwi. U chorych starszych połączenie kotrimoksazolu z niektórymi lekami moczopędnymi, szczególnie tiazydami, zwiększa ryzyko wystąpienia trombocytopenii.

U chorych stosujących indometacynę i inne niesterydowe leki przeciwzapalne może zwiększać się stężenie sulfametoksazolu we krwi.

Czasem przy jednoczesnym przepisywaniu leku Sumetrolim® chorym otrzymującym pirymetaminę w celu zapobiegania malarii w dawkach powyżej 25 mg tygodniowo może rozwijać się anemia megaloblastyczna.

Lek Sumetrolim® może zmniejszać skuteczność leków przeciwdepresyjnych trójcyklicznych.

Podobnie jak inne sulfonamidy, lek Sumetrolim® zwiększa również skuteczność doustnych leków obniżających poziom glukozy we krwi, dlatego podczas stosowania leku należy dokładniej monitorować metabolizm węglowodanów.

Przy jednoczesnym stosowaniu trimetoprymu i innych leków (np. amantadyny lub prokainamidu), które są kationoaktywne przy fizjologicznym pH i częściowo wydzielane drogą kanalikową, może wzrastać stężenie każdego z tych składników w wyniku konkurencyjnego hamowania wydzielania kanalikowego. Obserwowano rzadkie przypadki delirium przy jednoczesnym stosowaniu leków.

Jednoczesne stosowanie leku Sumetrolim® i zydowudyny może zwiększać ryzyko wystąpienia hematologicznych działań niepożądanych. Jeśli konieczne jest leczenie łączone, należy monitorować parametry hematologiczne.

Trimetoprym/sulfametoksazol (160 mg/800 mg) może zwiększyć działanie lamiwudyny o 40% dzięki składnikowi trimetoprynowemu. Lamiwudyna nie wpływa na farmakokinetykę trimetoprymu ani sulfametoksazolu.

Należy zachować ostrożność podczas leczenia pacjentów przyjmujących inne leki, które mogą powodować hiperkaliemię.

Jednoczesne stosowanie trimetoprymu ze spironolaktonem może prowadzić do klinicznie istotnej hiperkaliemii.

Badania laboratoryjne

Lek Sumetrolim®, a dokładniej trimetoprym, który wchodzi w jego skład, może wpływać na wyniki oznaczenia stężenia metotreksatu w osoczu krwi metodą konkurencyjnego wiązania z białkiem z zastosowaniem dihydrofolatoreduktazy. Jednak przy oznaczaniu metotreksatu metodą radioimmunologiczną nie występuje interferencja.

Lek Sumetrolim® może wpływać na wyniki reakcji Jaffe’a (oznaczenie kreatyniny w reakcji z kwasem pikrynowym w środowisku zasadowym). W tym przypadku w zakresie wartości normalnych wyniki są zawyżone o około 10%.

Szczególności stosowania.

Opisano rzadkie przypadki poważnych, zagrażających życiu powikłań związanych ze stosowaniem sulfonamidów, w tym ostrego martwicy wątroby, anemii aplastycznej, agranulocytozy, innych zaburzeń składu krwi oraz reakcji nadwrażliwości ze strony układu oddechowego (infiltrat w płucach).

Zgłaszano pojawienie się zagrażających życiu reakcji skórnych: zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze zapalenie nabłonka – w związku ze stosowaniem sulfametoksazolu.

Należy poinformować pacjentów o objawach subiektywnych i obiektywnych reakcji skórnych oraz konieczności dokładnej obserwacji. Największe ryzyko wystąpienia ciężkich reakcji skórnych (zespołu Stevensa-Johnsona i toksycznego epidermalnego nekrolizu) występuje w pierwszych tygodniach leczenia.

Leczenie lekiem Sumetrolim® należy przerwać w przypadku wystąpienia objawów subiektywnych lub obiektywnych zespołu Stevensa-Johnsona lub toksycznego epidermalnego nekrolizu (takich jak nagłe pojawienie się wysypek skórnych, często z pęcherzami lub zmianami błon śluzowych).

Najlepsze wyniki w leczeniu zespołu Stevensa-Johnsona lub toksycznego epidermalnego nekrolizu obserwuje się, gdy przeprowadzi się wczesną diagnostykę i natychmiast przerwie przyjmowanie leku, który wywołał tę reakcję. Natychmiastowe odstawienie leku poprawia rokowanie.

Jeśli podczas leczenia lekiem Sumetrolim® u pacjenta wystąpi zespół Stevensa-Johnsona lub toksyczny epidermalny nekroliz, nie należy w przyszłości przepisywać tego leku.

W przypadku pojawienia się wysypek skórnych lub innych działań niepożądanych (w tym bólu gardła, podwyższonej temperatury ciała, bólu stawów, bladości, purpury, żółtaczki, których nie można wyjaśnić innymi przyczynami) lek należy odstawić. Kaszel, duszność oraz rozwój infiltratu płucnego mogą również być objawami reakcji nadwrażliwości. Należy zachować ostrożność przy stosowaniu leku u pacjentów, u których w wywiadzie stwierdzono ciężką reakcję alergiczną lub astmę oskrzelową.

Oprócz wyjątkowych przypadków lek Sumetrolim® nie powinien być przepisywany pacjentom z ciężkimi, trwałymi zaburzeniami składu krwi. Lek stosowano okazjonalnie u pacjentów otrzymujących leki cytotoksyczne w leczeniu białaczki, przy czym obserwowano objawy działań niepożądanych ze strony szpiku kostnego lub krwi obwodowej.

Z uwagi na możliwość hemolizy lek Sumetrolim® nie powinien być przepisywany pacjentom z niektórymi hemoglobinopatiami (Hb-Zurych, Hb-Köln), z wyjątkiem przypadków nagłej potrzeby i tylko w minimalnych dawkach.

Długotrwałe leczenie lekiem nie jest zalecane. Leczenie pacjentów w podeszłym wieku nie powinno być długotrwałe. U pacjentów w podeszłym wieku leczenie lekiem Sumetrolim® wiąże się z zwiększonego ryzykiem uszkodzenia nerek lub wątroby, ciężkich reakcji skórnych, zahamowania funkcji szpiku kostnego (w tym produkcji komórek krwi), a także trombocytopenii z purpurą lub bez. Jednoczesne stosowanie diuretyków zwiększa ryzyko krwawień.

Stosowanie kotrimoksazolu w zapaleniu gardła wywołanym przez paciorkowce kończy się stosunkowo często niezadowalającym efektem, ponieważ nie udaje się wyeliminować bakterii. Kotrimoksazol nie jest wskazany w leczeniu zapalenia gardła i zapalenia migdałków o etiologii paciorkowcowej.

Trimetoprim zaburza metabolizm fenyloalaniny, ale przy odpowiedniej diecie nie wpływa na stan pacjentów z fenyloketonurią.

Tak jak w przypadku przepisywania innych sulfonamidów, należy zachować ostrożność u pacjentów z zaburzeniami funkcji tarczycy. Pacjenci, u których metabolizm charakteryzuje się powolnym acetylowaniem, są bardziej skłonni do rozwoju idiosynkrazji na tle sulfonamidów.

Należy ostrożnie stosować lek Sumetrolim® u pacjentów z niewystarczającą funkcją wątroby lub nerek, niedoborem kwasu foliowego (np. u pacjentów w podeszłym wieku, alkoholików, pacjentów leczonych lekami przeciwpadaczkowymi, pacjentów z zespołem złego wchłaniania lub niedożywionych) oraz przy zaburzeniach krwiotworzenia. Pacjentom w podeszłym wieku, a także pacjentom z możliwym niedoborem kwasu foliowego, należy rozważyć dodatkowe przepisanie kwasu foliowego w trakcie leczenia.

W celu zapobiegania krystalurii i zatorowi kanalików nerkowych pacjenci powinni spożywać wystarczającą ilość płynów (co najmniej 1,5 l na dobę). Ryzyko krystalurii zwiększa się przy zaburzeniach odżywiania.

Przy dłuższym leczeniu należy dokładnie kontrolować obraz krwi, funkcję wątroby i nerek. W celu osłabienia działań hematologicznych podczas leczenia można dodatkowo podawać kwas foliowy (5–10 mg/dobę) bez ryzyka osłabienia działania antybakteryjnego leku.

Należy zachować ostrożność przy przepisywaniu leku Sumetrolim® pacjentom z opóźnieniem umysłowym związanym z chromosomem X, ponieważ niedobór kwasu foliowego może prowadzić do nasilenia zaburzeń psychomotorycznych związanych z chorobą.

U pacjentów z AIDS stosujących lek Sumetrolim® w związku z zakażeniem Pneumocystis jirovecii częściej występują takie objawy jak wysypka, gorączka, leukopenia, podwyższenie stężenia aminotransferaz, hiperkaliemia i hiponatremia.

Podczas leczenia należy unikać bezpośredniego działania promieni słonecznych lub stosować odzież ochronną i/lub środki ochrony przed słońcem z powodu fotosensytyzacji.

Podczas przyjmowania kotrimoksazolu (tak jak i innych leków przeciwbakteryjnych) może rozwinąć się kolit pseudomembranozna.

Charakter przebiegu choroby może się wahać od łagodnego do zagrażającego życiu. Dlatego ważną rolę odgrywa właściwa diagnostyka tej choroby u pacjentów, u których podczas stosowania leku przeciwbakteryjnego pojawiła się biegunka. Leczenie lekami przeciwbakteryjnymi wpływa na zmianę fizjologicznej flory okrężnicy i może prowadzić do nadmiernego wzrostu liczby bakterii beztlenowych. Toksyny produkowane przez Clostridium difficile są jedną z głównych przyczyn rozwoju kolitu.

W przypadku łagodnego przebiegu kolitu pseudomembranoznego zazwyczaj wystarczy odstawienie leku. W przypadkach średniego nasilenia i ciężkich pacjentom należy podać płyny, elektrolity, białko oraz leki przeciwbakteryjne aktywne wobec Clostridium difficile (metronidazol lub wancomycyna). Nie należy podawać leków hamujących perystaltykę ani innych środków przeciwbiegunkowych.

Lek zawiera parahydroksybenzoesiany, które mogą powodować reakcje alergiczne (możliwe opóźnione reakcje).

Długotrwałe leczenie może prowadzić do nadmiernego wzrostu mikroorganizmów i grzybów opornych. W przypadku nadkażenia należy natychmiast rozpocząć odpowiednie leczenie.

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych. Trimetoprim może wpływać na wyniki oznaczania stężenia metotreksatu w surowicy krwi metodą enzymatyczną, ale nie wpływa na nie metodą radioimmunologiczną.

Trimetoprim może zwiększać o około 10% wyniki testu Jaffe z pirofosforem na kreatyninę.

Toxyczność oddechowa

Podczas leczenia sulfametoksazolem/trimetoprimem zgłaszano bardzo rzadkie, ciężkie przypadki toksyczności oddechowej, które czasem przechodziły w ostry zespół ostrej niewydolności oddechowej (ARDS). Objawy płucne, takie jak kaszel, gorączka i duszność w połączeniu z objawami rentgenologicznymi infiltratów płucnych oraz pogorszeniem funkcji płuc, mogą być objawami wstępnych ARDS. W takich przypadkach należy przerwać stosowanie sulfametoksazolu/trimetoprimu i rozpocząć odpowiednie leczenie.

Hemofagocytowy limfogranulomatoza (HLH)

Bardzo rzadko zgłaszano przypadki HLH u pacjentów stosujących kotrimoksazol. HLH to zagrażający życiu zespół patologicznej aktywacji immunologicznej, charakteryzujący się objawami klinicznymi i objawami nadmiernej systemowej odpowiedzi zapalnej (np. gorączka, hepatosplenomegalia, hipertriglicerydemia, hipofibrynogenemia, wysokie stężenie ferrytyny w surowicy, cytopenie i hemofagocytoza). Pacjentów, u których pojawiają się wczesne objawy patologicznej aktywacji immunologicznej, należy natychmiast przebadać. Jeśli rozpoznanie HLH zostanie potwierdzone, leczenie kotrimoksazolem należy przerwać.

Stosowanie w czasie ciąży lub karmienia piersią.

Leku nie stosuje się w czasie ciąży ani karmienia piersią.

Możliwość wpływu na szybkość reakcji przy prowadzeniu pojazdów lub pracy z innymi mechanizmami.

Lek nie wpływa na szybkość reakcji przy prowadzeniu pojazdów lub pracy z innymi mechanizmami. Jeśli podczas leczenia wystąpią działania niepożądane ze strony układu nerwowego, należy unikać prowadzenia pojazdów lub pracy z innymi mechanizmami.

Sposób stosowania i dawki.

Dorośli i dzieci od 12. roku życia. Zwykła dawka początkowa to 2 tabletki 2 razy na dobę (rano i wieczorem) po posiłku, zapijając dużą ilością płynu. W przypadku ciężkich infekcji można stosować wyższe dawki dobowe – do 3 tabletek 2 razy na dobę. W terapii utrzymującej trwającej dłużej niż 14 dni zaleca się przyjmowanie 1 tabletki 2 razy na dobę.

Dzieci w wieku od 6 do 12 lat. Zalecana dawka dobowa dla dzieci wynosi 6 mg trimetoprimu i 30 mg sulfametoksazolu na 1 kg masy ciała. Dawkę tę należy podzielić na 2 dawki.

Zalecana dawka dobowa dla dzieci w wieku od 6 do 12 lat wynosi 1 tabletka 2 razy na dobę. Dzieciom poniżej 6. roku życia zaleca się stosowanie syropu Sumetrolim®.

Trwanie leczenia. W ostrych infekcjach, z wyjątkiem gonorei, leczenie powinno trwać co najmniej 5 dni lub jeszcze 2 dni po zniknięciu objawów choroby. Trzydniowy cykl leczenia może być wystarczający u kobiet z niepowikłanym ostrym zapaleniem pęcherza. Jednak u dzieci w przypadku tej choroby zaleca się stosowanie leku przez 5–7 dni. W ostrym brucelozie leczenie powinno trwać co najmniej 4 tygodnie, a w nocardiozie – nawet dłużej (6–8 tabletek przez 3 miesiące).

Dla zapobiegania i leczenia toksoplazmozy (Toxoplasmosis): można stosować schemat dawkowania dla Pneumocystis carinii.

W niepowikłanej gonorei możliwe jest jednodniowe leczenie – po 5 tabletek 2 razy na dobę (rano i wieczorem) lub dwudniowe leczenie – po 4 tabletki 2 razy na dobę.

Dla leczenia zapalenia płuc spowodowanego przez Pneumocystis carinii zalecana dawka dobowa wynosi 20 mg trimetoprimu i 100 mg sulfametoksazolu na 1 kg masy ciała (15–16 tabletek). Dawkę tę należy podzielić na 2 lub więcej dawek, a leczenie kontynuować przez 14–21 dni.

Dla zapobiegania zapaleniu płuc spowodowanemu przez Pneumocystis carinii zalecana dawka dla dorosłych to 2 tabletki 1 raz na dobę lub 2 tabletki co drugi dzień, lub 2 tabletki 2 razy na dobę przez okres zwiększonego ryzyka zakażenia.

W celu zapobiegania u dzieci stosuje się zwykłą dawkę terapeutyczną obliczoną na podstawie wieku dziecka i masy ciała, podawaną 1 raz na dobę lub 3 razy w tygodniu przez 3 kolejne dni. Dawka ta odpowiada około 150 mg/m² trimetoprimu i 750 mg/m² sulfametoksazolu. Maksymalne dawki dobowe trimetoprimu i sulfametoksazolu wynoszą odpowiednio 320 mg i 1600 mg.

Grupy pacjentów szczególne

Pacjentom z naruszeniem funkcji nerek dawkę można dobrać według następującego schematu (dorośli i dzieci od 12. roku życia):

Pomiar stężenia sulfametoksazolu w osoczu zaleca się przeprowadzić po 2–3 dniach leczenia (12 godzin po podaniu Sumetrolimu®). Jeżeli stężenie sulfametoksazolu w osoczu osiągnie 150 μg/ml, leczenie należy wstrzymać do czasu, aż stężenie sulfametoksazolu zmniejszy się do 120 μg/ml.

Pacjenci poddawani regularnie hemodializie powinni otrzymać 50 % standardowej dawki leku przed hemodializą oraz połowę podanej dawki po zakończeniu tej procedury. Hemodializa trwa 4 godziny, podczas których z organizmu wydala się 44 % trimetoprimu i 57 % sulfametoksazolu. Leku nie zaleca się stosować w dniach, w których nie przeprowadza się hemodializy.

Z szczególną ostrożnością należy stosować Sumetrolim® u pacjentów w wieku podeszłym, ponieważ u tej grupy pacjentów częściej występują działania niepożądane, szczególnie u osób z niewydolnością nerek lub wątroby, a także przy jednoczesnym stosowaniu innych leków.

Dzieci.

Lek można stosować u dzieci od 6. roku życia.

Dzieciom poniżej 6. roku życia zaleca się przepisywanie syropu Sumetrolimu®.

Lek jest przeciwwskazany u wcześniaków poniżej 1 roku życia oraz u noworodków urodzonych w terminie, poniżej 6 tygodni życia.

Przedawkowanie.

Objawy: ból głowy, nudności, wymioty, zawroty głowy, anoreksja, bóle brzucha, zaburzenia wzroku, zaburzenia psychiczne, dezorientacja, drgawki, plamica, purpura, żółtaczka, supresja szpiku kostnego. Zaburzenia układu krwiotwórczego pojawiają się zazwyczaj później. Może występować hematuria, krystaluria oraz anuria.

Leczenie (w zależności od objawów). Zaleca się wywołanie wymiotów, przemywanie żołądka (choć wchłanianie z przewodu pokarmowego jest zazwyczaj bardzo szybkie i kończy się w ciągu około dwóch godzin) oraz wymuszone moczowanie. Alkalinizacja moczu może sprzyjać wydalaniu sulfametoksazolu, ale jednocześnie zmniejsza wydalanie trimetoprimu.

Lek nie jest usuwany z organizmu podczas dializy otrzewnowej, jednak częściowo usuwany jest podczas hemodializy. Reakcje nadwrażliwości można złagodzić za pomocą leków steroidowych.

W przypadku supresji szpiku kostnego spowodowanej długotrwałym stosowaniem Sumetrolimu® w wysokich dawkach, możliwe jest zastosowanie lewokorynyny w dawce 5–15 mg na dobę aż do normalizacji hematopoezy.

Niepożądane działania.

Najczęstsze niepożądane działania obejmują zaburzenia ze strony układu pokwowego oraz reakcje alergiczne na skórze.

Rzadko podczas leczenia lekiem mogą wystąpić ciężkie i potencjalnie zagrożone dla życia niepożądane działania, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, zespół Lyella (toksyczny epidermalny nekroliz), fulminantny martwiczy zapalenie wątroby, agranulocytoza, anemia aplastyczna, zaburzenia krwi oraz ciężkie reakcje nadwrażliwości.

Niepożądane efekty są wymienione poniżej według układów narządów i częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), nieczęsto (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10000), nieznane (dane są niewystarczające, aby oszacować częstość).

Infekcje i inwazje:

Często: Kandydoza.

Ze strony układu krwi:

Bardzo rzadko: leukopenia, neutropenia, trombocytopenia, agranulocytoza, anemia megaloblastyczna, hemolityczna lub aplastyczna, metahemoglobinemia, eozynofilia, purpura, hemoliza u niektórych pacjentów z niedoborem glukozo-6-fosforan dehydrogenazy.

Większość zmian hematologicznych ma zazwyczaj charakter łagodny i może ustąpić po zaprzestaniu leczenia lekiem. Większość zmian nie powoduje objawów klinicznych, choć mogą one powodować ciężkie objawy w pojedynczych przypadkach, szczególnie u osób starszych, u których występuje jednoczesne zaburzenie funkcji wątroby lub nerek, oraz u osób z niedoborem kwasu foliowego. Przypadki śmiertelne odnotowano u pacjentów z grupy ryzyka, dlatego należy dokładnie obserwować tych pacjentów.

W przypadku niedoboru kwasu foliowego i witaminy B12 zwiększa się ryzyko rozwoju anemii, stanu megaloblastycznego lub neutropenii.

Reakcje alergiczne:

Bardzo rzadko: choroba surowicowa, anafilaksja, zapalenie mięśnia sercowego alergiczne, obrzęk naczynioruchowy, gorączka związana z leczeniem, purpura Schönleina-Henocha, zapalenie tętnic węzłowate, toczeń rumieniowaty układowy.

Zaburzenia metaboliczne:

Bardzo często: hiperkaliemia.

Bardzo rzadko: hipoglikemia, hiperwatriemia, anoreksja.

Hiperkaliemia i hiponatriemia mogą występować głównie u pacjentów przyjmujących wysokie dawki Sumetrolimu®, u osób starszych oraz u chorych na AIDS.

Zaburzenia psychiczne:

Bardzo rzadko: halucynacje, depresja.

Ze strony układu nerwowego:

Często: ból głowy.

Bardzo rzadko: oponienie bezobjawowe, drgawki, zapalenie nerwów obwodowych, ataksja, dezorientacja przestrzenna, zawroty głowy, szumy w uszach.

Nieznane: osłabienie, zmęczenie, bezsenność, apatia.

Oponienie bezobjawowe szybko ustępowało po zaprzestaniu leczenia lekiem, ale nawracało przy ponownym stosowaniu trimetoprimu jako monoterapii lub w ramach leczenia skojarzonego.

Zaburzenia ze strony narządów wzroku:

Bardzo rzadko: zapalenie tunic ocznych (uwia).

Ze strony układu oddechowego:

Bardzo rzadko: kaszel, duszność, infiltraty płucne, alergiczny eozynofilowy alweolit. Kaszel, duszność oraz rozwój infiltratu płucnego mogą być wczesnymi objawami nadwrażliwości dróg oddechowych, co, choć bardzo rzadko, może prowadzić do śmiertelnego wyniku. Alergiczny eozynofilowy alweolit to bardzo rzadkie, ale zagrożone dla życia niepożądane działanie.

Ze strony układu pokarmowego:

Często: wymioty (3–5 %), biegunka (1 %).

Nieczęsto: nudności.

Rzadko: glosyt, stomatyt.

Bardzo rzadko: kolit pseudobłoniasty, zapalenie trzustki.

Nieznane: utrata apetytu.

Ze strony układu wątrobowo-pęcherzowego:

Bardzo rzadko: przejściowe podwyższenie poziomu bilirubiny i aminotransferaz surowicy, zapalenie wątroby, żółtaczka cholestatyczna, martwica wątroby.

Leczenie może nasilać istniejące zaburzenia funkcji wątroby. Żółtaczka cholestatyczna i martwica wątroby mogą prowadzić do śmiertelnego wyniku.

Ze strony skóry i tkanek podskórnych:

Często: wysypka alergiczna na skórze (3–5 %).

Bardzo rzadko: nadwrażliwość na światło, egzfoliatywny zapalenie skóry, trwała reakcja skórna na lek, rumień wielopostaciowy. Ciężkie skórne niepożądane reakcje: zgłaszano zespół Stevensa-Johnsona i toksyczny epidermalny nekroliz.

Nieznane: ostry febrilny dermatoz neutrofilowy (zespół Sweet’a).

Ze strony narządu ruchu:

Bardzo rzadko: artralgia, mięsoból; rabdomioliza (u pacjentów z AIDS).

Ze strony nerek i dróg moczowych:

Bardzo rzadko: zaburzenia funkcji nerek (niewydolność nerek), nefryt śródmiąższowy.

Łagodną nefrotoksyczność leku można przypisać składnikowi sulfametoksazol. Efekt toksyczny może występować na tle niewydolności nerek i objawiać się podwyższeniem poziomu mocznika i kreatyniny oraz w postaci nefrytu śródmiąższowego. Aby uniknąć rozwoju krystalurii, zaleca się spożywanie odpowiedniej ilości płynów.

Niepożądane reakcje związane z leczeniem zapalenia płuc wywołanego Pneumocystis jirovecii (carinii) (PCP)

Bardzo rzadko: ciężkie reakcje nadwrażliwości, wysypka, gorączka, neutropenia, trombocytopenia, podwyższenie poziomu enzymów wątrobowych, hiperkaliemia, hiponatriemia, rabdomioliza.

Przy stosowaniu wysokich dawek w leczeniu PCP zgłaszano ciężkie reakcje nadwrażliwości, które wymagały zaprzestania terapii. Przy ponownym stosowaniu sulfametoksazolu/trimetoprimu te reakcje nawracały, czasem po kilkudniowej przerwie.

Jeśli występują objawy zahamowania szpągu kostnego, pacjentowi należy dodatkowo przepisać kwas foliowy (5–10 mg/dobę).

Zgłaszano ciężkie reakcje nadwrażliwości u pacjentów z PCP przy ponownym stosowaniu sulfametoksazolu/trimetoprimu, czasem po kilkudniowej przerwie.

U pacjentów z AIDS, którzy otrzymują wysokie dawki leku, niepożądane działania mogą występować częściej o 40–50 % i objawiać się neutropenią, wysypką skórną, podwyższeniem poziomu enzymów wątrobowych oraz kreatyniny w surowicy krwi.

Okres ważności. 5 lat.

Warunki przechowywania.

Przechowywać w temperaturze nie wyższej niż 25 °C, w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Opakowanie.

Po 10 tabletek w blisterze, 2 blistery w tekturowym pudełku.

Kategoria wydania. Na receptę.

Producent. Sp. z o.o. Zakład Farmaceutyczny EGIS, Węgry.

Miejsce produkcji oraz adres siedziby producenta.

9900, Kőrmeny, ul. Matyas kiraly 65, Węgry.