Luteina

I N S T R U K C J A dla zastosowania leczniczego leku LUTEINA (LUTEINA)

Skład:

substancja czynna: progesteron zmikronizowany;

1 tabletka zawiera 50 mg progesteronu zmikronizowanego;

substancje pomocnicze: laktoza jednowodna, skrobia ziemniaczana, poliwinylopirydolon, etyloceluloza, talk, wanilina, stearynian magnezu.

Postać leku. Tabletki podjęzykne.

Główne właściwości fizykochemiczne: tabletki bez powłoki, białe, wklęsłe z jednej strony, wypukłe z drugiej, o średnicy 9 mm ± 0,1 mm.

Grupa farmakoterapeutyczna. Hormony gruczołów płciowych i leki stosowane w patologii układu płciowego. Progestyngeny, pochodne pregnenu. Kod ATX G03D A04.

Właściwości farmakologiczne.

Farmakodynamika. Progesteron w leku Luteina jest syntetycznie otrzymanym naturalnym hormonem ciałka żółtego jajnika. W warunkach fizjologicznych progesteron powstaje w komórkach ziarnistych ciałka żółtego jajnika, w syncytyjnych nabłonkach kosmów trofoblastu około 14–18 tydzień ciąży, w warstwie kłębuszkowej i siateczkowej kory nadnerczy, a także w ośrodkowym układzie nerwowym. Ciałko żółte jajnika wytwarza progesteron w drugiej fazie cyklu płciowego w ilości rosnącej od 5 do 55 mg na dobę w dniu 20–22 cyklu, a następnie spadającej do dnia 27 cyklu. Wydzielanie progesteronu przez ciałko żółte odbywa się pulsacyjnie.

W organizmie kobiety progesteron działa poprzez specyficzne receptory znajdujące się w macicy, gruczołach mlekowych, ośrodkowym układzie nerwowym i przysadce mózgowej. Człowiekowy receptor progesteronu ma dwie izoformy: PR-A i PR-B (PR – progesteron). PR-A może pełnić rolę zarówno inhibitora, jak i aktywatora transkrypcji, co umożliwia różnorodne działanie tkankowe. Najważniejszymi efektami działania progesteronu na narządy rozrodcze są: ułatwienie owulacji poprzez proteolizę ściany pęcherzyka Graafa; zmiana sekretoryczna endometrium umożliwiająca implantację zapłodnionej komórki jajowej; hamowanie nadmiernej hiperplazji endometrium pod wpływem estrogenów; cykliczne zmiany w nabłonku jajowodów, szyjki macicy i pochwy. Progesteron działa synergicznie z estrogenami na gruczoł mlekowy, stymulując wzrost pęcherzyków gruczołu i nabłonku przewodów, a także uczestniczy w ekspresji receptorów niezbędnych do laktacji. Progesteron jest hormonem niezbędnym do utrzymania ciąży przez cały jego okres: hamuje odpowiedź immunologiczną macicy na antygeny płodu, stanowi substrat do produkcji gluko- i mineralokortykosteroidów płodu, inicjuje poród oraz wygasza samoistną aktywność kurczową macicy.

Innymi efektami metabolicznymi działania progesteronu są: podwyższenie temperatury ciała, stymulacja oddychania, zmniejszenie stężenia aminokwasów we krwi, zwiększenie stężenia glukagonu i zmniejszenie hipoglikemicznego działania insuliny, zwiększenie wydzielania wapnia i fosforu, działanie antyandrogenowe polegające na blokowaniu aktywności 5-alfa-reduktazy, która przekształca testosteron w dihydrotestosteron, oraz receptorów androgenowych, działanie moczopędne poprzez blokowanie działania aldosteronu w kanaliku dystalnym nefronu.

Pierwszym prekursorem progesteronu jest cholesterol, syntetyzowany z acetyloenzymu A (acetylo-KoA), a także cholesterol pochodzący z lipoprotein o niskiej gęstości (LDL). W wewnętrznej błonie mitochondriów cholesterol pod wpływem LH (hormonu luteinizującego, lutropiny) przekształca się w pregnenolon, który jest bezpośrednim prekursorem progesteronu.

Farmakokinetyka.

Wchłanianie. Po podaniu doustnym podjęzykowym część progesteronu wchłania się przez błonę śluzową jamy ustnej i nie podlega efektowi pierwszego przejścia. W ciągu pierwszej godziny po podaniu podjęzykowym stężenie progesteronu we krwi osocza jest wyższe niż po doustnym przyjęciu progesteronu. Część progesteronu, która nie wchłania się przez błonę śluzową jamy ustnej, przechodzi przez przewód pokarmowy i podlega efektowi pierwszego przejścia.

Metabolizm. Metabolizm progesteronu odbywa się głównie w wątrobie (w przypadku doustnego przyjęcia około 90 % hormonu podlega efektowi pierwszego przejścia, natomiast dawka wchłonięta podjęzykowo nie podlega efektowi pierwszego przejścia). Metabolity w postaci pregnandioli i pregnanoli są w wątrobie przekształcane w glukuronidy i siarczany. Metabolity progesteronu wydalane drogą żółciową mogą ulegać dalszym przemianom w reakcjach redukcji, dehydroksylacji oraz epimeryzacji. Metabolity są wydalane głównie drogą żółciową i nerkową. Metabolity wydalane drogą żółciową mogą być dalej przekształcane w wątrobie lub wydalane z kałem.

Wydalanie. Około 96–99 % progesteronu wiąże się z białkami osocza krwi: około 50–54 % – z albuminami oraz 43–48 % – z transkortyną (glikoproteiną wiążącą kortykosteroidy, CBG). Progesteron dobrze wchłania się po podaniu podjęzykowym. Po podaniu podjęzykowym 100 mg progesteronu stężenie hormonu we krwi osocza osiąga poziom maksymalny około po 1–4 godzinach, a po podaniu 200 mg – około po 2–6 godzinach. Okres półtrwania progesteronu podanego podjęzykowo (tak samo jak i doustnie) wynosi około 6–7 godzin.

Po podaniu podjęzykowym 100 mg progesteronu stężenie hormonu we krwi osocza wzrasta średnio do 13,5 ng/ml.

Uważa się, że stężenie progesteronu mierzone w połowie fazy ciałka żółtego cyklu, konieczne do zmiany sekretorycznej endometrium, powinno wynosić około 12–15 ng/ml. Jednak często stężenie progesteronu we krwi osocza nie koreluje ze stanem histologicznym endometrium. Aby potwierdzić niedostateczność fazy ciałka żółtego, oprócz oznaczenia stężenia progesteronu we krwi osocza, należy potwierdzić opóźnienie dojrzewania endometrium co najmniej o 3 dni w stosunku do obliczonego dnia cyklu. Istotne jest również skrócenie trwania fazy ciałka żółtego do mniej niż 10 dni.

Właściwości kliniczne.

Wskazania.

Leczenie endogennej niedoboru progesteronu w postaci zaburzeń cyklu menstruacyjnego, wtórnej amenorree, cykli anowulacyjnych, zespołu przedmiesiączkowego, krwawień macicznych funkcjonalnych. W przypadku zapłodnienia in vitro, niepłodności związanej z niedostatecznością fazy lutealnej, nawykowego nieudanego bycia w ciąży oraz zagrożenia poronieniem z powodu niedoboru progesteronu, niedostateczności ciałka żółtego, wtórnej amenorree, w celu zapobiegania hiperplazji endometrium u kobiet przyjmujących estrogeny (np. w ramach hormonalnej terapii zastępczej).

Przeciwwskazania.

Podwyższona wrażliwość na składniki leku. Okres karmienia piersią. Podejrzenie lub potwierdzenie nowotworów złośliwych piersi lub narządów rodnych. Nieokreślone krwawienia z dróg rodnych.

Ciężkie zaburzenia czynności wątroby. Żółtaczka cholesteryczna. Zespół Rotora oraz zespół Dabina–Jonesa. Choroba zakrzepowo-zatorowa żył (tromboflebita żył głębokich, zatorowość tętnicy płucnej). Obecne lub przebyte zaburzenia zakrzepowo-zatorowe w tętnicach (angina, zawał mięśnia sercowego). Poronienia, a także obecność resztek po poronieniu w jamie macicy. Porfiria, krwawienie do mózgu.

Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.

Metabolizm progesteronu może być przyspieszony przy jednoczesnym stosowaniu substancji nasilających aktywność enzymu cytochromu P450, takich jak leki przeciwpadaczkowe i antybakteryjne oraz leki roślinne. W badaniach in vitro wykazano, że leki obniżające aktywność cytochromu P450 (np. ketokonazol) mogą spowalniać metabolizm progesteronu. Kliniczne znaczenie tego zjawiska jest nieznane. Stosowanie progesteronu może zwiększać stężenie cyklosporyny w osoczu krwi.

Niektóre antybiotyki (np. ampicylina, tetracyklina) mogą powodować zmiany mikroflory jelitowej, co skutkuje zaburzeniem enterohepaticznego cyklu steroidów.

Silne induktory enzymów wątrobowych, takie jak: barbiturany, leki przeciwpadaczkowe (fenytoina), ryfampicyna, fenylbutazon, spironolakton, griseofulwina, nevirapina, efawi-renz, karbamazepina, powodują zwiększenie metabolizmu na poziomie wątroby. Ritonawir i nelfinawir są znane jako silne inhibitory enzymów cytochromu, ale wykazują właściwości indukujące enzymy przy jednoczesnym stosowaniu ze steroidowymi hormonami.

Wszystkie progestyny mogą zmniejszać tolerancję na glukozę, co może wymagać zwiększenia dobowej dawki insuliny i innych leków przeciwcukrzycowych u chorych na cukrzycę.

Biodostępność progesteronu może być zmniejszona przez palenie tytoniu i zwiększona w wyniku spożycia alkoholu.

Nie potwierdzono interakcji progesteronu z innymi lekami, które miałyby znaczenie kliniczne.

Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności.

Przed rozpoczęciem leczenia należy przeprowadzić dokładne badanie ginekologiczne, przebadać wywiad rodzinny, wykonać palpację gruczołów mlekowych oraz badanie cytologiczne.

W przypadku krwawień macicznych przed rozpoczęciem leczenia należy przeprowadzić diagnostykę w celu wykluczenia organicznych przyczyn krwawienia.

Pacjentki, które wcześniej chorowały na depresję, wymagają szczególnej uwagi, ponieważ progesteron może nasilić objawy depresji. W przypadku wystąpienia silnej depresji należy odstawić lek.

Stosowanie leku u pacjentek w okresie przedmenopauzalnym może maskować początek menopauzy.

Nie należy stosować leku u pacjentek z ciężkimi zaburzeniami funkcji wątroby. Pacjentki z chorobami wątroby powinny być pod stałą kontrolą lekarza w trakcie leczenia. U osób z cukrzycą lub zaburzoną tolerancją glukozy progesteron może obniżać tolerancję glukozy.

Luteina nie wykazuje działania przeciwwskazanego. W przypadku stosowania progesteronu z innych powodów niż беспłodność, należy jednocześnie stosować środki antykoncepcyjne.

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentek po przebytych zaburzeniach zakrzepowo-zatorowych: obecnych lub przebytych zaburzeniach zakrzepowo-zatorowych tętniczych lub żylnych, w tym zatorowości tętnicy płucnej, zakrzepicy żył głębokich, stenokardii, zawałach mięśnia sercowego. Pacjentki powinny być pod stałą kontrolą lekarza, należy przeprowadzać u nich okresowe badania. Należy uprzedzić pacjentki o obowiązku natychmiastowego powiadomienia lekarza o wszelkich zmianach w gruczołach mlekowych.

Jeśli leczenie rozpoczyna się bardzo wcześnie w cyklu miesięcznym, możliwe są skrócenie cyklu lub krwawienie.

W przypadku krwawień macicznych nie należy przepisywać leku bez ustalenia ich przyczyny, w szczególności po badaniu endometrium.

Z ostrożnością należy stosować lek u pacjentek z zatrzymaniem płynów (np. nadciśnienie, choroby układu sercowo-naczyniowego, nerek), u chorych na epilepsję, migrenę, astmę oskrzelową, cukrzycę, nadwrażliwość na światło.

Przed przepisaniem leku należy dokładnie przebadać pacjentów z nowotworami w wywiadzie rodzinnym oraz pacjentów z nawracającym cholestazą lub stałym uczuciem swędzenia w okresie ciąży, zaburzeniami funkcji wątroby, niewydolnością serca lub nerek, włóknisto-cystyczną mastopatią, epilepsją, astmą, otosklerozą, cukrzycą, stwardnieniem rozsianym, toczeniem układowym.

Ze względu na niemożliwy do całkowitego wykluczenia ryzyko zakrzepowo-zatorowe i metaboliczne, należy przerwać przyjmowanie leku w przypadku wystąpienia:

– zaburzeń wzroku, takich jak utrata wzroku, podwójne widzenie, zmiany naczyniowe siatkówki, ptosis, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego;

– zakrzepowo-zatorowych powikłań żylnych lub zakrzepowych powikłań niezależnie od lokalizacji;

– silnego bólu głowy, migreny.

W przypadku wystąpienia amenorii w trakcie leczenia należy potwierdzić lub wykluczyć ciążę, która może być przyczyną amenorii.

Ponad połowa wczesnych samoistnych poronień jest spowodowana zaburzeniami genetycznymi. Ponadto infekcyjne objawy i zaburzenia mechaniczne mogą być przyczyną wczesnych poronień; jedynym uzasadnieniem przepisania progesteronu byłoby opóźnione wydalenie martwego płodu. Zatem przepisanie progesteronu na zalecenie lekarza powinno mieć miejsce tylko w przypadkach niedostatecznej sekrecji progesteronu.

Przed rozpoczęciem leczenia pacjent powinien przejść dokładne badanie medyczne i ginekologiczne, w tym badanie wewnątrzwaginalne i mammologiczne, cytologię (Pap), z uwzględnieniem wywiadu, przeciwwskazań i środków ostrożności stosowanych podczas leczenia. W trakcie leczenia zaleca się regularne wizyty u lekarza.

Kobietom otrzymującym hormonalną terapię zastępczą należy dokładnie ocenić wszystkie ryzyka i korzyści związane z terapią.

U pacjentek z objawami menopauzy, które otrzymują lub otrzymywały hormonalną terapię zastępczą (HTZ), istnieje słabe lub umiarkowane zwiększenie ryzyka rozpoznania raka piersi. Może to być związane z wcześniejszą diagnostyką pacjentek, rzeczywistą korzyścią z HTZ lub kombinacją obu czynników. Ryzyko rozpoznania raka piersi wzrasta wraz z długością trwania leczenia i wraca do wartości początkowych po 5 latach od przerwania HTZ. Rak piersi rozpoznany u pacjentek otrzymujących lub niedawno otrzymujących HTZ jest mniej inwazyjny niż u kobiet, które nie poddawały się terapii HTZ. Lekarz powinien omówić z pacjentkami zwiększone ryzyko rozwoju raka piersi związanego z długotrwałym leczeniem hormonalnym, oceniając korzyści z HTZ.

Nie należy przyjmować leku podczas jedzenia, lek należy przyjmować przed snem. Jednoczesne przyjmowanie leku z posiłkiem zwiększa jego biodostępność.

Luteina zawiera laktozę, dlatego nie należy stosować leku u pacjentów z dziedzicznymi formami nietolerancji galaktozy, niedoborem laktozy (typ Lapp) lub zespołem zaburzeń wchłaniania glukozy–galaktozy.

Stosowanie w czasie ciąży lub karmienia piersią

Luteinę można stosować w I trymestrze ciąży. Lek nie wykazuje działania męskiego, wirylizującego, kortykosteroidowego ani anabolicznego. Brakuje wystarczającej ilości danych dotyczących stosowania progesteronu w II i III trymestrze ciąży.

Istnieją dane wskazujące na możliwy ryzyko rozwoju hipospadii podczas ciąży po stosowaniu progestagenów w celu zapobiegania nawykowemu poronieniu lub zagrożeniu poronieniem na tle niedoboru ciałka żółtego, o czym należy poinformować pacjentkę.

Progesteron przenika do mleka matki, dlatego stosowanie leku w okresie karmienia piersią jest przeciwwskazane.

Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów lub obsługiowania maszyn

Nie przeprowadzono specjalnych badań wpływu progesteronu na zdolność prowadzenia pojazdów lub obsługi maszyn, jednakże ze względu na możliwość wystąpienia zawrotów głowy, senności, zaburzeń koncentracji i uwagi u niektórych pacjentów, należy uprzedzić kierowców lub operatorów maszyn o możliwym wystąpieniu takich niepożądanych skutków. Stosowanie tabletek przed snem pozwala uniknąć tych nieprzyjemnych skutków.

Sposób stosowania i dawki.

Dawki Luteina powinny być ustalane indywidualnie dla każdego pacjenta w zależności od wskazań i efektu terapeutycznego.

W zaburzeniach cyklu menstruacyjnego i zespołu przedmenseszualnego stosować po 50 mg progesteronu 3–4 razy na dobę drogą podjęzykową. Leczenie trwa 3–6 cykli z rzędu.

W celu zapobiegania hiperplazji endometrium (w terapii hormonalnej zastępczej) w połączeniu z estrogenami najczęściej stosować po 50 mg progesteronu 3–4 razy na dobę drogą podjęzykową. W przypadku długotrwałych, przerywanych schematów leczenia, lek stosować pod język przez ostatnie 12–14 dni 28-dniowego cyklu.

W przypadku długotrwałych, ciągłych schematów progesteron stosować codziennie bez przerw.

Dawka progesteronu powinna zależeć od dawki estrogenów w taki sposób, aby chronić endometrium przed działaniem proliferacyjnym estrogenów.

W przypadku wykonywania próby progesteronowej przy amenorzeje wtórnej stosować progesteron po 50 mg 3–4 razy na dobę drogą podjęzykową. Miesiączka powinna wystąpić w ciągu 7–10 dni od zakończenia leczenia.

W leczeniu krwawień macicy o podłożu czynnościowym stosować po 50 mg progesteronu 3–4 razy na dobę drogą podjęzykową od 15. do 25. dnia cyklu. Leczenie należy kontynuować przez 2–3 miesiące z rzędu.

W przypadku nawykowego niepłodności, zagrożenia poronieniem, cyklach anowulacyjnych i wywołanych stosować po 100 mg progesteronu 3–4 razy na dobę drogą podjęzykową.

W przypadku nawykowego niepłodności stosowanie progesteronu należy rozpocząć w cyklu, w którym planowana jest ciąża, nawet wcześniej (przygotowanie przedciążowe

3–4 miesiące). Leczenie należy kontynuować bez przerwy aż do około 18–20. tygodnia ciąży.

W programach zapłodnienia in vitro (ekstrakorpowego) stosować po 100–150 mg progesteronu 3–4 razy na dobę drogą podjęzykową.

Dzieci. Nie zaleca się stosowania u dzieci.

Przedawkowanie. Najczęściej objawy przedawkowania mogą obejmować: senność, zawroty głowy, nudności, depresję.

Objawy zazwyczaj ustępują samorzutnie po zmniejszeniu dawki leku.

W przypadku przedawkowania należy przerwać przyjmowanie leku i zastosować leczenie objawowe.

Działania niepożądane.

Podczas stosowania Luteiny zawierającej progesteron identyczny z endogennym hormonem, działania niepożądane występowały rzadko, z wyjątkiem objawów występujących przy przedawkowaniu.

Poniżej wymieniono działania niepożądane sklasyfikowane według narządów i układów oraz częstości występowania: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 i < 1/10), nieczęsto (≥ 1/1000 i < 1/100), rzadko (≥ 1/10000 i < 1/1000), bardzo rzadko (< 1/10000).

Ze strony układu nerwowego: nieczęsto: senność, ból głowy i zawroty głowy.

Ze strony psychiki: nieczęsto: zaburzenia koncentracji i uwagi, uczucie lęku, depresja.

Ze strony układu rozrodczego: rzadko: nieregularne krwawienia z macicy, algomenorea, plamienie.

Ze strony skóry i tkanki podskórnej: rzadko: reakcje anafilaktyczne, zaczerwienienie skóry, trądzik, reakcje alergiczne.

Ze strony układu naczyniowego: rzadko: krwawienie z dziąseł, zakrzepica, zatorowość żylna, zatorowość tętnicy płucnej.

Ze strony przewodu pokarmowego: nieczęsto: nudności; rzadko: suchość w jamie ustnej, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, wymioty, biegunka, zaparcia.

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych: rzadko: żółtaczka cholesteryczna.

Zaburzenia przemiany materii i odżywiania: rzadko: wahania masy ciała.

Inne zaburzenia: zatrzymanie płynów, hipertermia.

Senność i/lub krótkotrwałe uczucie zawrotów głowy mogą występować szczególnie przy współistniejącej hipoestrogenii. Zmniejszenie dawki leku lub zwiększenie dawki estrogenów natychmiast likwiduje te objawy, nie osłabiając działania terapeutycznego.

Jeśli leczenie rozpoczyna się bardzo wcześnie w cyklu miesięcznym, szczególnie przed 15. dniem, możliwe są skrócenia cyklu lub krwawienia międzymiesiączkowe.

Okres ważności. 3 lata.

Warunki przechowywania. Przechowywać w opakowaniu pierwotnym w temperaturze poniżej 25 ºC. Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Opakowanie. 30 tabletek w pojemniku plastikowym z pokrywką z taśmą gwarancyjną i dołączoną instrukcją do stosowania medycznego.

30 tabletek w pojemniku plastikowym z pokrywką z taśmą gwarancyjną, umieszczonym w tekturowym pudełku razem z instrukcją do stosowania medycznego.

15 tabletek w blaszce; 2 blaszki w tekturowym pudełku z oznaczeniem w języku ukraińskim.

Kategoria dystrybucji. Na receptę.

Producent. A.T. „Adamed Pharma”, Polska.

Lokalizacja producenta oraz adres miejsca prowadzenia działalności.

ul. Marsz. J. Piłsudskiego 5, 95-200, Pabianice, Polska.