Kanamycyna

INSTRUKCJA DOTYCZĄCA STOSOWANIA LEKU KANAMYCYN (KANAMYCIN)

Skład:

substancja czynna: kanamycyna;

1 fiolka zawiera 1 g kanamycyny w postaci sterylnego siarczanu kanamycyny kwasowej, przeliczonej na kanamycynę.

Postać leku. Proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań.

Główne właściwości fizykochemiczne: proszek biały lub prawie biały. Higroskopijny. Dopuszczalne przylepianie się leku do ścianek fiolki.

Grupa farmakoterapeutyczna. Środki przeciwdrobnoustrojowe do stosowania systemowego. Aminoglikozydy. Kod ATC J01G B04.

Właściwości farmakodynamiczne.

Farmakodynamika.

Kanamycyna – antybiotyk o szerokim zakresie działania. Wywiera działanie bakteriobójcze na większość bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych, a także na bakterie kwasooporno. Działa na szczepy gruźlicy prątków, w tym na oporne na streptomycynę, PASK, izoniazyd. Wiążąc się z podjednostką 30S błony rybosomalnej, zaburza syntezę białek w komórce mikroorganizmu.

Zazwyczaj skuteczny w stosunku do mikroorganizmów opornych na tetracyklinę, erytromycynę, chloramfenikol.

Nie działa na mikroorganizmy beztlenowe, drożdże, wirusy oraz większość pierwotniaków.

Farmakokinetyka.

Po wstrzyknięciu do mięśnia szybko wchłania się do krwi, stężenie terapeutyczne utrzymuje się przez 8–12 godzin. Przenika do przestrzeni opłucnej, płynu maziowego, sekretu oskrzelowego, żółci, przez barierę łożyskową. W warunkach prawidłowych kanamycyna nie przenika przez barierę krew-płyn mózgoworodzinny, jednak przy zapaleniu opon mózgowych stężenie w płynie mózgoworodzinnym osiąga 30–60% stężenia w osoczu krwi.

Wydalany jest przez nerki w ciągu 24–48 godzin.

Charakterystyka kliniczna.

Wskazania.

• Ciężkie choroby ropno-septyczne (sepsa, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie otrzewnej, septyczne zapalenie wsierdzia);
• choroby zakaźno-zapalne narządów oddechowych (zapalenie płuc, opłucnowa opłucznica, ropnie płuc);
• infekcje nerek i dróg moczowych;
• powikłania ropne w okresie popooperacyjnym;
• zainfekowane oparzenia;
• gruźlica płuc i gruźlicze zmiany innych narządów wywołane mikroorganizmami opornymi na środki przeciwgruźlicze I i II rzędu oraz wrażliwymi na kanamycynę.

Przeciwwskazania.

• Nadwrażliwość na kanamycynę i inne aminoglikozydy w wywiadzie;
• zapalenie nerwu słuchowego;
• miastenia;
• choroba Parkinsona;
• botulizm;
• niedrożność jelit;
• ciężkie zaburzenia funkcji nerek (klirens kreatyniny mniejszy niż 10 ml/min) (patrz rozdział „Sposób stosowania i dawki”).

Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji. Należy unikać jednoczesnego stosowania z moczogonkami pętlowymi (furosemid, kwas etakrynowy), ponieważ mogą one nasilać działanie ototoksyczne i nefrotoksyczne kanamycyny.

Może dojść do zaburzeń funkcji oddechowej (zahamowanie oddychania i zatrzymanie oddechu) z powodu blokady nerwowo-mięśniowej u chorych, u których jednoczesnie z kanamycyną stosuje się miorelaksanty nieodwracające (suksylinocholina, tubokuraryna, dekametonium), środki znieczulające, analgetyki narkotyczne, siarczan magnezu, a także w przypadku przetaczania dużej ilości krwi z konserwantami cytrynianowymi. Należy unikać ich jednoczesnego stosowania, a w razie potrzeby korygować dawki miorelaksantów i prowadzić ścisły monitoring funkcji nerwowo-mięśniowej.

Należy unikać jednoczesnego i/lub kolejnego stosowania kanamycyny drogą ogólnoustrojową lub miejscową z innymi lekami neurotoksycznymi i/lub nefrotoksycznymi (takimi jak cisplatyna, inne aminoglikozydowe antybiotyki, polimyksyna B, acyklowir, gancyklowir, amfoterycyna B, preparaty platyny i złota, dekstrany – poliglukina, reopoliglukina, cyklosporyna, cefalosporyny I generacji, kapreomycyna, wancomycyna).

Podczas stosowania streptomycyny, monomycyny, florimycyny leczenie kanamycyną można rozpocząć nie wcześniej niż po upływie 10 dni od zakończenia leczenia wymienionymi antybiotykami.

Mieszanie kanamycyny z penicylinami lub cefalosporynami prowadzi do inaktywacji kanamycyny, natomiast przy ich oddzielnym podaniu obserwuje się efekt synergizmu.

Indometacyna, fenylbutazon i inne LNZS, które zaburzają przepływ krwi przez nerki, mogą spowalniać wydalanie aminoglikozydów z organizmu.

Jednoczesne stosowanie kanamycyny z roztworem do wstrzykiwań wewnątrzżylnych indometacyny u przedwczesnie urodzonych noworodków prowadzi do zwiększenia stężenia w osoczu krwi, wydłużenia działania i nasilenia działania toksycznego aminoglikozydu.

W przypadku gruźlicy kanamycynę można stosować jednoczesnie ze wszystkimi podstawowymi i rezerwowymi środkami przeciwgruźliczymi (wyjątek – streptomycyna, florimycyna i kapreomycyna), a w przypadku infekcji niegruźlicowych – z penicylinami.

Szczególne wskazania dotyczące stosowania.

Podstawą do zastosowania kanamycyny jest nieskuteczność innych antybiotyków. W przypadku oporności drobnoustrojów na leki z grupy neomycyny (gentamycyna, neomycyna) zwykle obserwuje się krzyżową oporność również wobec kanamycyny.

Czynnikami ryzyka rozwoju ototoksyczności i/lub nefrotoksyczności leku są: genetycznie uwarunkowana wrażliwość na działanie ototoksyczne aminoglikozydów (należy ustalić występowanie objawów ototoksyczności aminoglikozydów u krewnych); wiek starszy; pierwotne zaburzenia słuchu (zapalenie ucha środkowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, uraz podczas porodu, niedotlenienie podczas porodu); wysokie dawki, długotrwały cykl leczenia; jednoczesne stosowanie innych leków ototoksycznych lub nefrotoksycznych (patrz sekcja „Interakcje z innymi lekami i inne formy interakcji”); choroby nerek i układu sercowo-naczyniowego prowadzące do kumulacji leku; odwodnienie; cukrzyca; zakażenie HIV; niewydolność nerek.

Z tego względu przed rozpoczęciem leczenia, a także w trakcie terapii lekiem należy wykonać:

• staranne monitorowanie funkcji nerek (powtarzane badania moczu, oznaczanie kreatyniny w surowicy krwi oraz obliczanie filtracji kłębuszkowej co 3 dni; w przypadku spadku tego wskaźnika o 50 % lek należy odstawić);
• badania funkcji słuchu (przeprowadzenie audiometrii nie rzadziej niż 2 razy w tygodniu);
• monitorowanie stężenia kanamycyny we krwi. W przypadku pierwszych objawów działania ototoksycznego (nawet nieznaczne szumy w uszach) lub nefrotoksycznego kanamycynę należy odstawić.

W przypadku zaburzeń równowagi należy wydłużyć odstępy między wstrzyknięciami.

Należy wziąć pod uwagę możliwość wystąpienia blokady nerwowo-mięśniowej (wstrzyknięcie należy przeprowadzać przy pełnym zapewnieniu warunków do prowadzenia sztucznej wentylacji płuc). Ryzyko rozwoju ciężkiej blokady nerwowo-mięśniowej przy stosowaniu leku wzrasta u pacjentów z chorobą Parkinsona, miastenią, botulizmem, a także przy jednoczesnym stosowaniu kanamycyny z lekami rozkurczowymi mięśni.

W celu złagodzenia objawów blokady nerwowo-mięśniowej stosuje się wewnątrznie żwawo chlorek wapnia lub leki antycholinesterazowe.

W przypadku wystąpienia objawów ucisku oddechowego należy natychmiast przerwać podawanie kanamycyny i pilnie podać wewnątrznie żwawo roztwór chlorku wapnia oraz podskórnie roztwór prozeryny z atropiną. W razie potrzeby pacjenta należy przełożyć na oddychanie wspomagane.

W przypadku obniżenia poziomu potasu należy kontrolować zawartość magnezu i wapnia w surowicy krwi.

Pacjentom w wieku starszym kanamycynę należy przepisywać wyłącznie wtedy, gdy niemożliwe jest zastosowanie mniej toksycznych antybiotyków.

U pacjentów starszych wolniejszy metabolizm leku prowadzi do dłuższego czasu jego obecności we krwi, nawet przy prawidłowej funkcji nerek, co zwiększa ryzyko wystąpienia objawów ototoksycznych u tej grupy pacjentów.

W przypadku stosowania leku nie należy przekraczać zalecanych dawek.

Pacjenci z zaburzeniami funkcji wątroby. U chorych z patologią wątroby poziom leku we krwi nie zmienia się (z wyjątkiem ciężkiego alkoholowego marskości wątroby z wodobrzuszem, co prowadzi do większej objętości rozprowadzenia leku).

Przepisanie kanamycyny chorym z ciężką patologią wątroby uznaje się za bezpieczne, jednak zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności, ponieważ u niektórych pacjentów możliwe jest szybkie postępowanie zespołu hepatorenalnego.

Stosowanie w okresie ciąży lub karmienia piersią. Kanamycyna przenika do mleka matki w niewielkich ilościach (do 18 µg/ml) i słabo wchłania się z przewodu pokarmowego, w związku z czym nie odnotowano powikłań u dzieci związanych z jej stosowaniem. Niemniej jednak w okresie leczenia należy przerwać karmienie piersią.

Kanamycyna jest przeciwwskazana w okresie ciąży. Podczas stosowania kanamycyny w okresie ciąży odnotowano przypadki wrodzonej głuchoty. Stosowanie leku dopuszcza się jedynie w wyjątkowych przypadkach, wyłącznie ze wskazań życiowych, gdy antybiotyki innych grup okazały się nieskuteczne lub nie mogą być zastosowane.

Możliwość wpływu na szybkość reakcji przy prowadzeniu samochodu lub innych urządzeń. Brak danych dotyczących wpływu leku na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych lub pracy z innymi urządzeniami. Należy jednak wziąć pod uwagę możliwość wystąpienia zaburzeń przedsionkowych (zawroty głowy, zaburzenia koordynacji ruchów) i powstrzymać się od wykonywania potencjalnie niebezpiecznych czynności.

Sposób stosowania i dawki.

Kanamycynę stosuje się w sposób wewnątrzmięśniowy.

Roztwór do wewnątrzmięśniowego wstrzykiwania przygotowuje się ex tempore, dodając do zawartości fiolki (1 g) 4 ml wody do wstrzykiwań lub 0,25–0,5 % roztworu nowokainy, wstrzykuje się głęboko do górnego zewnętrznego ćwiartnika pośladka nie częściej niż 2–3 razy na dobę. U dzieci jako rozpuszczalnika stosuje się wyłącznie wodę do wstrzykiwań.

U dorosłych dawka pojedyncza przy leczeniu infekcji nietuberkulozowej etiologii wynosi 0,5 g co 8–12 godzin, dawka dobową wynosi 1–1,5 g; maksymalna dawka pojedyncza – 1 g z odstępem między wstrzyknięciami 12 godzin, maksymalna dawka dobową – 2 g. Czas trwania leczenia – 5–7 dni. W zależności od ciężkości choroby, skuteczności leczenia oraz przebiegu choroby czas trwania leczenia może ulec zmianie.

Dzieciom w wieku do 1 roku przy infekcjach nietuberkulozowej etiologii (w wyjątkowych przypadkach) lek podaje się w średniej dawce dobowej 0,1 g; w wieku od 1 do 5 lat – 0,1–0,3 g; w wieku od 5 lat – 0,3–0,5 g; maksymalna dawka dobową – 15 mg/kg masy ciała, częstotliwość podawania – 2–3 razy na dobę. Czas trwania cyklu leczenia – 5–7 dni.

Przy leczeniu gruźlicy kanamycynę podaje się dorosłym 1 raz na dobę w dawce 1 g, dzieciom – po 15 mg/kg masy ciała 6 dni w tygodniu z przerwą w 7. dniu. Liczba cykli oraz całkowity czas trwania leczenia zależą od stadium i charakterystyki przebiegu choroby.

Przy niewydolności nerek schemat podawania kanamycyny koryguje się poprzez zmniejszenie dawek lub wydłużenie odstępów między wstrzyknięciami.

Do obliczenia odstępów między wstrzyknięciami z uwzględnieniem stopnia zaburzenia czynności nerek może być zalecana następująca formuła: odstęp między wstrzyknięciami (w godzinach) = stężenie kreatyniny we krwi (w mg/100 ml) × 9.

Na przykład: jeśli stężenie kreatyniny we krwi wynosi 2 mg, pacjent powinien przyjmować zalecaną dawkę co 18 godzin.

Początkową dawkę leku oblicza się z uwzględnieniem masy ciała według wzoru: dawka (w mg) = masa ciała (w kg) × 7.

W dniach przeprowadzania hemodializy, po jej zakończeniu podaje się dodatkową dawkę leku.

Dzieci. U dzieci przedwczesnie urodzonych oraz noworodków z powodu niedostatecznie rozwiniętej funkcji nerek okres półwydalenia jest dłuższy, co może prowadzić do gromadzenia się leku i jego działania toksycznego. Dlatego stosowanie kanamycyny u tej kategorii pacjentów oraz u dzieci w pierwszym roku życia dopuszcza się wyłącznie w przypadku wskazań życiowych.

Przedawkowanie.

Objawy przedawkowania – nasilenie objawów działań niepożądanych. Przy podaniu dożylnej możliwe wystąpienie blokady nerwowo-mięśniowej (działanie kurarepodobne).

Leczenie: nie istnieje specyficzny antydot. W przypadku objawów przedawkowania należy natychmiastowo przerwać przyjmowanie leku i zastosować terapię objawową.

W razie wystąpienia blokady oraz depresji oddechowej podaje się prozeryn z atropiną; w razie potrzeby stosuje się sztuczną wentylację płuc.

W przypadku wystąpienia reakcji toksycznych – dializa otrzewnowa lub hemodializa. Noworodkom wykonuje się wymienną transfuzję krwi.

Efekty uboczne.

Zaburzenia ze strony układu nerwowego: ototoksyczność (uszkodzenie nerwów czaszkowych VIII pary). Przy długotrwałym stosowaniu możliwe rozwinięcie się zapalenia nerwu słuchowego, objawiającego się szumem, dzwonieniem lub uczuciem zatkania w uszach, obniżeniem ostrości słuchu. Wymienione objawy mogą mieć nieodwracalny charakter. Najpierw zaburzane jest postrzeganie wysokich częstotliwości (co ujawnia się podczas audiometrii); nieodwracalne zaburzenia rozpoznawania mowy, zauważalne przez pacjenta, pojawiają się później.

Uszkodzenie aparatu przedsionkowego objawia się zawrotami głowy lub dolegliwościami typu vertigo, zaburzeniami koordynacji ruchów. Przy symetrycznym uszkodzeniu aparatu przedsionkowego te zaburzenia na wstępnym etapie mogą być niezauważalne. Opisano przypadki nieodwracalnej ototoksyczności.

Neurotoksyczność (encefalopatia, dezorientacja, letargia, halucynacje, depresja). Neuropatia obwodowa.

Możliwa również blokada nerwowo-mięśniowa, objawiająca się osłabieniem oddychania w wyniku porażenia mięśni oddechowych, bólem głowy, ogólnym osłabieniem, sennością, mimowolnymi skurczami mięśni, parestezjami, drgawkami.

Zaburzenia ze strony układu moczowego: nefrotoksyczność. Uszkodzenie nerek objawiające się odwracalną niewydolnością nerek zazwyczaj łagodnego stopnia, rzadziej – ostrym martwiczym zapaleniem kanalików, zapaleniem śródmiąższowym nerek, obniżeniem szybkości filtracji kłębuszkowej (obserwowane po kilku dniach leczenia lub po zakończeniu terapii), podwyższeniem stężenia kreatyniny w osoczu krwi, mikrohematurią, albuminurią, cylindriurią.

Oprócz wysokiego stężenia leku w osoczu krwi, które szczególnie zwiększa ryzyko rozwoju ototoksyczności i nefrotoksyczności, istnieje wiele innych czynników ryzyka (patrz rozdział „Szczególne środki ostrożności podczas stosowania”).

Zaburzenia równowagi elektrolitowej: hipomagnezemia, hipokalcemia, hipokaliemia.

Zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego: nudności, wymioty, biegunka, dysbakterioza.

Zaburzenia ze strony układu sercowo-naczyniowego: hipotensja tętnicza.

Zaburzenia ze strony skóry i błon śluzowych: stomatyt.

Reakcje alergiczne: rzadko – wysypka, świąd, obrzęk, zaczerwienienie skóry. W pojedynczych przypadkach możliwe wystąpienie reakcji anafilaktycznych.

Zmiany w miejscu wstrzyknięcia: możliwe podrażnienie i ból w miejscu wstrzyknięcia. Możliwe również: zaczerwienienie, siniaki, krwotok, zwapnienia, atrofia lub martwica tkanki podskórnej.

Zaburzenia ze strony układu krzepnięcia krwi: purpura.

Zaburzenia wskaźników laboratoryjnych: podwyższenie stężenia aminotransferaz w osoczu krwi, podwyższenie stężenia bilirubiny. Zmiany ze strony krwi (anemia, leukopenia, granulocytopenia, trombocytopenia).

Okres ważności. 3 lata.

Warunki przechowywania. Przechowywać w oryginalnym opakowaniu w temperaturze nie wyższej niż 25 °C. Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Niezgodność. Nie stosować z innymi rozpuszczalnikami poza wskazanymi (woda do wstrzykiwań lub 0,25–0,5 % roztwór prokainy do wstrzykiwań domięśniowych, roztwór izotoniczny chlorku sodu lub 5 % roztwór glukozy do wstrzykiwań dożylnych). Kanamycyna nie jest farmaceutycznie zgodna ze streptomycyną, gentamycyną, monomycyną, penicylinami, heparyną, cefalosporynami, kapreomycyną, amfoterycyną B, erytromycyną, nitrofurantoiną, wiomycyną. Ich mieszanie w jednym pojemniku jest niedopuszczalne.

Opakowanie. Po 1 g w fiolkach; w opakowaniach zawierających 10 fiol w pudełku.

Kategoria sprzedaży. Na receptę.

Producent. SPÓŁKA AKCYJNA „Kijewmedpreparat”.

Adres producenta i miejsce prowadzenia działalności.

Ukraina, 01032, miasto Kijów, ul. Saksaganskiego 139.