Voltaren®

Ukraina
Nazwa handlowa Voltaren®
Postać farmaceutyczna tabletki, gastrooporne
Substancja czynna / Dawkowanie
diklofenak · 50 mg
Typ recepty na receptę
Kod ATC
M01AB05
Numer rejestracyjny UA/9383/02/02
Producent Novartis Saglik, Gida ve Tarim Urunleri San. Ve Tik. A.S.
Voltaren® tabletki, gastrooporne

Spis treści

INSTRUKCJA DOTYCZĄCA STOSOWANIA LĘKU Voltaren® (VOLTAREN®)

Skład:

substancja czynna: diklofenak sodowy;

1 tabletka gastrorezystentna zawiera diklofenaku sodowego 25 mg lub 50 mg;

substancje pomocnicze:

tabletka – rdzeń 25 mg i 50 mg: dwutlenek krzemu koloidalny bezwodny; celuloza mikrokryształowa; laktoza jednowodna; stearynian magnezu; skrobia kukurydziana; powidon K 30; skrobiopochodny sodu glikolylu (typ A);

otoczka tabletek (podotoczka i kolorowa) 25 mg:

hipromeloza (hydroksypropylometyloceluloza); polietylenoglikolowa olejanka rycynowa, uwodorniona; tlenek żelaza żółty (E 172); talk; dwutlenek tytanu (E 171);

otoczka wchłaniana w jelicie: kopolimer metakrylanowy (typ A), polietylenoglikol 8000 / makrogol 8000, przeciwpianowa emulsja silikonowa SE 2 / symetykon, talk;

otoczka tabletek (podotoczka i kolorowa) 50 mg:

hipromeloza (hydroksypropylometyloceluloza); polietylenoglikolowa olejanka rycynowa, uwodorniona; tlenek żelaza żółty (E 172); tlenek żelaza czerwony (E 172); talk; dwutlenek tytanu (E 171);

otoczka wchłaniana w jelicie: kopolimer metakrylanowy (typ A), polietylenoglikol 8000 / makrogol 8000, przeciwpianowa emulsja silikonowa SE 2 / symetykon, talk.

Postać leku. Tabletki gastrorezystentne.

Główne właściwości fizykochemiczne:

25 mg: żółte, okrągłe, dwuwypukłe tabletki z zaokrąglonymi brzegami, po jednej stronie tabletki – tłoczenie „CG”, po drugiej – „BZ”;

50 mg: jasnobrązowe, okrągłe, dwuwypukłe tabletki z zaokrąglonymi brzegami, po jednej stronie tabletki – tłoczenie „CG”, po drugiej – „GT”.

Grupa farmakoterapeutyczna. Leki niesteroidowe przeciwzapalne i przeciwreumatyczne.

Pochodne kwasu octowego i związki pokrewne. Diklofenak. Kod ATC M01A B05.

Właściwości farmakologiczne.

Farmakodynamika.

Voltaren® zawiera diklofenak sodowy – substancję o strukturze niesteroidowej, wykazującą wyraźne działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne.

Jest inhibitorem prostaglandynsyntetazy (cyklooksygenazy).

In vitro diklofenak sodowy w stężeniach równoważnych tym, które osiąga się podczas leczenia pacjentów, nie hamuje biosyntezy proteoglikanów tkanki chrzęstnej.

Farmakokinetyka.

Absorpcja

Chociaż absorpcja zachodzi całkowicie, początek działania może być opóźniony w wyniku przejścia przez żołądek, co może być wpływowane przez przyjmowanie pokarmu, opóźniające opróżnianie żołądka. Średnie stężenia szczytowe w osoczu wynoszące 1,48 ± 0,65 μg/ml (1,5 μg/ml ≡ 5 μmol/l) osiągane są średnio po 2 godzinach od przyjęcia tabletki w dawce 50 mg.

Dostępność biologiczna

Około połowa podanego diklofenaku ulega metabolizmowi przy pierwszym przejściu przez wątrobę (efekt pierwszego przejścia); pole pod krzywą stężenia (AUC) po podaniu doustnym wynosi około połowy wartości uzyskanej po zastosowaniu równoważnej dawki dożylnej.

Właściwości farmakokinetyczne leku nie zmieniają się przy stosowaniu powtarzalnym. Nie dochodzi do akumulacji przy zachowaniu zalecanej dawki.

Stężenia w osoczu u dzieci przyjmujących równoważne dawki (mg/kg masy ciała) są podobne do stężeń obserwowanych u dorosłych (tylko dla tabletek w dawce 25 mg).

Rozkład

Łączenie diklofenaku z białkami osocza wynosi 99,7%, z albuminą – 99,4%.

Diklofenak przenika do płynu maziowego, gdzie jego maksymalne stężenie osiągane jest 2–4 godziny później niż w osoczu. Okres półwyprowadzenia z płynu maziowego wynosi 3–6 godzin. Dwa godziny po osiągnięciu maksymalnego stężenia w osoczu stężenie diklofenaku w płynie maziowym pozostaje wyższe; to zjawisko obserwuje się przez 12 godzin.

Diklofenak wykryto w niskim stężeniu (100 ng/ml) w mleku kobietym u jednej kobiety. Szacunkowa ilość leku przechodząca do organizmu niemowlęcia z mlekiem matki odpowiada dawce 0,03 mg/kg/doba.

Metabolizm.

Diklofenak metabolizowany jest częściowo poprzez glukuronidację niezmienionej cząsteczki, ale głównie poprzez jedno- i wielokrotne hydroksylowanie oraz metoksylowanie, prowadzące do powstania kilku fenolowych metabolitów, z których większość tworzy koniugaty z kwasem glukuronowym. Dwa z tych fenolowych metabolitów są biologicznie aktywne, ale znacznie mniej niż diklofenak.

Wydalanie

Całkowity klirens układowy diklofenaku z osocza wynosi 263 ± 56 ml/min (średnia wartość ± SD). Ostateczny okres półwyprowadzenia z osocza wynosi 1–2 godziny. Okres półwyprowadzenia z osocza czterech metabolitów, w tym dwóch farmakologicznie aktywnych, jest również krótki i wynosi 1–3 godziny. Około 60% podanej dawki leku wydalane jest z moczem w postaci koniugatu glukuronidowego niezmienionej cząsteczki oraz w postaci metabolitów, z których większość również przekształca się w koniugaty glukuronidowe. Mniej niż 1% diklofenaku wydalone jest w postaci niezmienionej. Reszta podanej dawki leku wydalana jest z kałem w postaci metabolitów.

Osoby z grup szczególnych

Pacjenci w podeszłym wieku. Nie zaobserwowano wpływu wieku pacjenta na wchłanianie, metabolizm i wydalanie leku, z wyjątkiem faktu, że u pięciu pacjentów w podeszłym wieku 15-minutowa infuzja dożylna spowodowała stężenie leku w osoczu o 50% wyższe niż oczekiwano u młodych zdrowych ochotników.

Pacjenci z zaburzeniami funkcji nerek. U pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek otrzymujących dawki terapeutyczne nie należy oczekiwać akumulacji niezmienionej substancji czynnej, biorąc pod uwagę kinetykę leku po jednorazowym podaniu. U chorych z klirem kreatyniny poniżej 10 ml/min obliczone stężenia równowagowe metabolitów hydroksylowanych w osoczu były około 4 razy wyższe niż u zdrowych ochotników. Ostatecznie jednak wszystkie metabolity były wydalane z żółcią.

Pacjenci z chorobami wątroby. U chorych z przewlekłym zapaleniem wątroby lub skompensowanym marskością wątroby parametry farmakokinetyki oraz metabolizm diklofenaku są podobne do tych u pacjentów bez chorób wątroby.

Charakterystyka kliniczna.

Wskazania.

  • Zapalne i zwyrodnieniowe postacie chorób reumatycznych (reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, osteoartroza, spondylartropatie);
  • zespoły bólowe pochodzące od kręgosłupa;
  • choroby reumatyczne miękkich tkanek okołostawowych;
  • ostre napady podagry;
  • ostre bóle pourazowe i pourazowe po zabiegach operacyjnych towarzyszące stanowi zapalnemu i obrzękom, np. po zabiegach stomatologicznych i ortopedycznych;
  • choroby ginekologiczne towarzyszące bólowi i stanowi zapalnemu, np. pierwotna dysmenorea lub zapalenie przydatków;
  • jako lek wspomagający w ciężkich stanach zapalnych chorób gardła, nosa i uszu towarzyszących bólowi, np. przy zapaleniu gardła i migdałków, zapaleniu ucha.

Zgodnie z ogólnymi zasadami terapeutycznymi, podstawową chorobę należy leczyć lekami modyfikującymi przebieg choroby. Gorączka sama w sobie nie jest wskazaniem do stosowania leku.

Przeciwwskazania.

  • Nadwrażliwość na substancję czynną lub którykolwiek inny składnik leku.
  • Ostra choroba wrzodowa żołądka lub jelita; krwawienie przewodu pokarmowego lub perforacja.
  • Krwawienie lub perforacja przewodu pokarmowego w wywiadzie, związane z wcześniejszą terapią niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ).
  • Aktywna postać wrzodów żołądka lub dwunastnicy/krwawienie lub nawracające wrzody żołądka/dwunastnicy/krwawienie w wywiadzie (dwa lub więcej oddzielnych epizodów potwierdzonych wrzodów lub krwawień).
  • Trzeci trymestr ciąży.
  • Choroby zapalne jelit (np. choroba Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego).
  • Niewydolność wątroby.
  • Niewydolność nerek (przepływ kłębuszkowy < 15 ml/min/1,73 m²).
  • Przewlekła niewydolność serca (NYHA II–IV).
  • Leczenie bólu w okresie okołochirurgicznym podczas aortokoronarnej rewaskularyzacji (lub stosowanie sztucznego obiegu krążenia).
  • Choroba niedokrwienna serca u pacjentów z chorobą wieńcową lub po przebytym zawałcie mięśnia sercowego.
  • Choroby naczyniowe mózgu u pacjentów po udarze mózgu lub z epizodami przejściowych ataków niedokrwiennych.
  • Choroby tętnic obwodowych.
  • Voltaren®, jak i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne, jest przeciwwskazany u pacjentów, u których w odpowiedzi na stosowanie ibuprofenu, kwasu acetylosalicylowego lub innych NLPZ pojawiają się napady astmy oskrzelowej, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, polipy nosa lub inne objawy alergiczne.

Współdziałanie z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.

Poniżej wymieniono interakcje obserwowane przy stosowaniu diklofenaku w postaci tabletów gastrorezystentnych i/lub w innych postaciach leku.

Induktory CYP2C9. Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu diklofenaku z induktorami CYP2C9 (np. ryfampicyną). Może to prowadzić do istotnego zmniejszenia stężenia diklofenaku we krwi i jego ekspozycji.

Inhibitory CYP2C9. Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu diklofenaku z inhibitorami CYP2C9 (np. worykonazolem). Może to prowadzić do istotnego zwiększenia maksymalnych stężeń diklofenaku we krwi i jego ekspozycji.

Lit. W przypadku jednoczesnego stosowania diklofenak może zwiększyć stężenie litu we krwi. Zaleca się monitorowanie stężenia litu w surowicy krwi.

Digoksyna. W przypadku jednoczesnego stosowania diklofenak może zwiększyć stężenie digoksyny we krwi. Zaleca się monitorowanie stężeń digoksyny w surowicy krwi.

Diuretyki i leki przeciwhypertensyjne. Jak w przypadku innych NLPZ, jednoczesne stosowanie diklofenaku z diuretykami i lekami przeciwhypertensyjnymi (np. β-blokerami, inhibitorami enzymu konwertującego angiotensynę (ACE)) może prowadzić do zmniejszenia ich efektu przeciwhypertensyjnego z powodu hamowania syntezy rozszerzających naczynia prostaglandyn. W związku z tym taką kombinację należy stosować z ostrożnością, a pacjenci, szczególnie starsi, powinni być dokładnie monitorowani pod kątem ciśnienia tętniczego. Pacjenci powinni otrzymać odpowiednie nawodnienie, zaleca się również monitorowanie czynności nerek po rozpoczęciu terapii wspomagającej i regularnie po niej, szczególnie w przypadku diuretyków i inhibitorów ACE, ze względu na zwiększone ryzyko nefrotoxiczności.

Cyklosporyna i tacrolius. Wpływ diklofenaku, jak i innych NLPZ, na syntezę prostaglandyn w nerkach może nasilić nefrotoxiczność cyklosporyny i tacroliusu. W związku z tym diklofenak należy stosować w niższych dawkach niż u pacjentów nie stosujących cyklosporyny i tacroliusu.

Leki powodujące hiperkaliemię. Jednoczesne leczenie diuretykami zatrzymującymi potas, cyklosporyną, tacroliusem lub trimetoprimem może wiązać się ze zwiększonym stężeniem potasu w surowicy krwi, dlatego monitorowanie pacjentów powinno odbywać się częściej.

Antybiotyki chinolonowe. U pacjentów jednoczesnie stosujących pochodne chinolonu i NLPZ może dojść do napadów drgawek. Może to występować zarówno u pacjentów z epilepsją i napadami drgawkowymi w wywiadzie, jak i u tych bez nich. Dlatego należy zachować ostrożność przy decydowaniu o stosowaniu chinolonu u pacjentów, którzy już otrzymują NLPZ.

Inne NLPZ, w tym selektywne inhibitory cyklooksygenazy-2, oraz kortykosteroidy. Jednoczesne stosowanie diklofenaku i innych NLPZ lub kortykosteroidów doustnych może zwiększyć ryzyko krwawienia przewodu pokarmowego lub wrzodów. Należy unikać jednoczesnego stosowania dwóch lub więcej NLPZ.

Antykoagulants i leki przeciwzakrzepowe. Jednoczesne stosowanie może zwiększyć ryzyko krwawienia, dlatego zaleca się zachować ostrożność. Choć badania kliniczne nie wskazują na wpływ diklofenaku na działanie antykoagulantów, istnieją doniesienia o zwiększeniu ryzyka krwawienia u pacjentów stosujących jednocześnie diklofenak i antykoagulants. Dlatego dla pewności, że nie jest wymagana zmiana dawki antykoagulantów, zaleca się dokładne monitorowanie takich pacjentów. Jak i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne, diklofenak w wysokich dawkach może tymczasowo hamować agregację płytek krwi.

Selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI).

Jednoczesne stosowanie NLPZ i SSRI może zwiększać ryzyko krwawień przewodu pokarmowego.

Leki przeciwcukrzycowe. Badania kliniczne wykazały, że diklofenak może być stosowany razem z doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi i nie zmieniać ich działania terapeutycznego. Istnieją jednak pojedyncze doniesienia o wystąpieniu zarówno hipoglikemii, jak i hiperglikemii, co wymagało zmiany dawki leków przeciwcukrzycowych podczas stosowania diklofenaku. Z tego powodu, jako środek ostrożności, zaleca się kontrolę poziomu glukozy we krwi podczas terapii skojarzonej.

Istnieją również pojedyncze doniesienia o przypadkach kwasicy metabolicznej przy jednoczesnym stosowaniu z diklofenakiem, szczególnie u pacjentów z już istniejącymi zaburzeniami czynności nerek.

Metotreksat. Diklofenak może hamować klirens metotreksatu w kanalikach nerkowych, co prowadzi do podwyższenia poziomu metotreksatu. Należy zachować ostrożność przy przepisywaniu NLPZ, w tym diklofenaku, mniej niż 24 godziny przed lub po stosowaniu metotreksatu, ponieważ w takich przypadkach może wzrosnąć stężenie metotreksatu we krwi i nasilić się jego działanie toksyczne. Zarejestrowano przypadki ciężkiej toksyczności, gdy odstęp między podaniem metotreksatu a NLPZ, w tym diklofenakiem, wynosił mniej niż 24 godziny. Ta interakcja jest pośrednikiem nagromadzenia metotreksatu w wyniku zaburzonej wydzielania nerkowego w obecności NLPZ.

Fenytoina. Przy jednoczesnym stosowaniu fenytoiny z diklofenakiem zaleca się monitorowanie stężenia fenytoiny we krwi z uwagi na oczekiwane zwiększenie działania fenytoiny.

Kolestypol i cholestyramina. Te leki mogą powodować opóźnienie lub zmniejszenie wchłaniania diklofenaku. Dlatego zaleca się podawanie diklofenaku co najmniej godzinę przed lub 4–6 godzin po podaniu kolestypolu/cholestyraminy.

Glikozydy nasierdziowe. Jednoczesne stosowanie glikozydów nasierdziowych i NLPZ może nasilić niewydolność serca, zmniejszyć GFR i podnieść stężenie glikozydów we krwi.

Mifepryston. NLPZ nie powinny być stosowane w ciągu 8–12 dni po podaniu mifeprystonu, ponieważ NLPZ mogą zmniejszyć skuteczność mifeprystonu.

Szczególne zagadnienia dotyczące stosowania.

  • Ogólne

Aby zminimalizować działania niepożądane, leczenie należy rozpocząć od najniższej skutecznej dawki przez najkrótszy możliwy okres czasu konieczny do kontrolowania objawów.

Należy unikać jednoczesnego stosowania leku Voltaren® z ogólnoustrojowymi NLPZ, takimi jak selektywne inhibitory cyklooksygenazy-2, ze względu na brak dowodów na efekt synergii oraz potencjalne addytywne działania niepożądane.

Badania kontrolowane placebo wykazały zwiększone ryzyko wystąpienia zakrzepowych powikłań sercowo-naczyniowych i mózgowo-naczyniowych podczas stosowania niektórych selektywnych inhibitorów COX-2. Ponieważ obecnie brakuje danych porównawczych z badań klinicznych dotyczących długotrwałego stosowania diklofenaku w maksymalnych dawkach, podobnego ryzyka nie można wykluczyć. Bezpośrednia korelacja tego ryzyka z selektywnością poszczególnych NLPZ wobec COX-1/COX-2 nie została obecnie ustalona. W przypadku braku takich danych, przed przepisaniem diklofenaku należy dokładnie ocenić ryzyko i korzyści u pacjentów z potwierdzoną klinicznie chorobą niedokrwienną serca, zaburzeniami mózgowo-naczyniowymi, obturacyjnymi chorobami tętnic obwodowych lub istotnymi czynnikami ryzyka (takimi jak nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemia, cukrzyca, palenie tytoniu). Ze względu na to ryzyko, należy stosować najniższą skuteczną dawkę przez najkrótszy możliwy okres leczenia.

Wpływ NLPZ na nerki obejmuje zatrzymanie płynów z obrzękami i/lub nadciśnieniem tętniczym. Diklofenak należy stosować z ostrożnością u pacjentów z zaburzeniami czynności serca lub innymi stanami sprzyjającymi zatrzymaniu płynów. Obejmuje to również pacjentów stosujących jednocześnie leki moczopędne lub inhibitory ACE lub podatnych na zwiększone ryzyko hipowolemii.

Skutki są zazwyczaj poważniejsze u pacjentów w podeszłym wieku. Należy zachować ostrożność przy przepisywaniu leku osobom starszym. Wymagana jest szczególna ostrożność przy stosowaniu u pacjentów powyżej 65 roku życia. W szczególności zaleca się stosowanie najniższej skutecznej dawki u osłabionych pacjentów w podeszłym wieku lub o niskiej masie ciała.

Jeśli u pacjentów przyjmujących Voltaren® wystąpią krwawienia lub owrzodzenia przewodu pokarmowego, należy przerwać stosowanie tego leku.

Tak jak przy stosowaniu innych NLPZ, mogą występować reakcje alergiczne, w tym reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidealne, nawet bez wcześniejszego narażenia na diklofenak.

Dzięki swoim właściwościom farmakodynamicznym, Voltaren®, jak i inne NLPZ, może maskować objawy infekcji.

Voltaren®, tabletki gastrorezystentne, zawiera laktozę. Pacjenci z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, ciężkim niedoborem laktazy lub zespolem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni stosować Voltaren®, tabletki gastrorezystentne.

Reakcje nadwrażliwości mogą również postępować do zespołu Kounis, ciężkiej reakcji alergicznej, która może prowadzić do zawału mięśnia sercowego. Objawy takich reakcji mogą obejmować ból w klatce piersiowej pojawiający się w połączeniu z reakcją alergiczną na diklofenak.

  • Wpływ na przewód pokarmowy

Podczas stosowania wszystkich NLPZ, zarówno selektywnych COX-2, jak i nieselektywnych, w tym diklofenaku, odnotowano przypadki krwawień przewodu pokarmowego (wymioty krwią, melaena), powstawania owrzodzeń lub perforacji, które mogą być śmiertelne i wystąpić w dowolnym czasie trwania leczenia, z objawami ostrzegawczymi lub bez nich, lub z wywiadem ciężkich objawów ze strony przewodu pokarmowego. Te zjawiska mają zazwyczaj poważniejsze skutki u pacjentów w podeszłym wieku. Jeśli u pacjentów przyjmujących diklofenak wystąpią objawy krwawienia przewodu pokarmowego lub powstawania owrzodzeń, należy przerwać stosowanie leku.

Tak jak przy stosowaniu innych NLPZ, u pacjentów z objawami sugerującymi zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (PP), przy przepisywaniu diklofenaku wymagana jest opieka medyczna i szczególna ostrożność. Ryzyko krwawienia, owrzodzeń lub perforacji PP zwiększa się wraz ze wzrostem dawki NLPZ, w szczególności diklofenaku.

Pacjenci w podeszłym wieku mają zwiększone ryzyko działań niepożądanych po stosowaniu NLPZ, szczególnie krwawień przewodu pokarmowego i perforacji, które mogą być śmiertelne.

Aby zmniejszyć ryzyko takiego toksycznego wpływu na PP, leczenie rozpoczyna się i utrzymuje w najniższych skutecznych dawkach. U takich pacjentów, jak również u tych, którzy wymagają współbiesnego stosowania niskich dawek kwasu acetylosalicylowego (ASA/aspiryna lub inne leki, które mogą zwiększać ryzyko działania niepożądanego na PP), należy rozważyć możliwość zastosowania terapii skojarzonej z użyciem środków ochronnych (np. inhibitorów pompy protonowej lub misoprostolu). Pacjenci z toksycznością przewodu pokarmowego w wywiadzie, szczególnie w podeszłym wieku, powinni zgłaszać wszelkie nietypowe objawy brzuszne (szczególnie krwawienia z PP). Ostrożność jest również wymagana u chorych, którzy jednocześnie przyjmują leki, które mogą zwiększyć ryzyko owrzodzeń lub krwawień, takie jak ogólnoustrojowe kortykosteroidy, leki przeciwkrzepliwe (np. warfaryna), środki antytrombotyczne (np. ASA) lub selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny.

Stosowanie NLPZ, w tym diklofenaku, może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem niewydolności przewodu pokarmowego po anastomozie. Zaleca się staranne monitorowanie medyczne i ostrożność przy stosowaniu leku Voltaren® po zabiegach chirurgicznych na przewodzie pokarmowym.

  • Wpływ na wątrobę

Staranne monitorowanie medyczne jest wymagane, gdy Voltaren® jest przepisywany pacjentom z zaburzeniami funkcji wątroby, ponieważ ich stan może się pogorszyć.

Tak jak przy stosowaniu innych NLPZ, poziom jednego lub kilku enzymów wątrobowych może wzrosnąć podczas przyjmowania diklofenaku. Zwiększenie poziomu enzymów było zazwyczaj odwracalne po przerwaniu leczenia.

Takie zwiększenie było bardzo często obserwowane w badaniach klinicznych z diklofenakiem (około 15% pacjentów), ale bardzo rzadko towarzyszyły mu objawy kliniczne. Większość przypadków wiązała się ze wzrostami na granicy normy. Umiarkowane zwiększenia (≥ 3 do < 8 razy powyżej górnej granicy normy) obserwowano często (w 2,5% przypadków), podczas gdy częstość wyraźnych zwiększeń (≥ 8 razy powyżej górnej granicy normy) pozostawała na poziomie około 1%. Zwiększone stężenie enzymów wątrobowych towarzyszyło klinicznie wyraźnemu uszkodzeniu wątroby w 0,5% przypadków w powyższych badaniach klinicznych.

Podczas długotrwałego leczenia lekiem Voltaren® zaleca się regularne monitorowanie funkcji wątroby i poziomów enzymów wątrobowych jako środek zapobiegawczy. Jeśli zaburzenia funkcji wątroby utrzymują się lub pogarszają, a objawy kliniczne mogą być związane z postępującą chorobą wątroby lub występują inne objawy (np. eozynofilia, wysypka), stosowanie leku Voltaren® należy przerwać.

Oprócz zwiększenia poziomu enzymów wątrobowych, rzadko zgłaszano poważne reakcje ze strony wątroby, w tym żółtaczkę i fulminantny zapalenie wątroby, martwicę wątroby i niewydolność wątroby, które w pojedynczych przypadkach prowadziły do śmierci.

Przebieg chorób, takich jak zapalenia wątroby, może przebiegać bez objawów prodromalnych. Ostrożność jest wymagana, gdy Voltaren® jest stosowany pacjentom z porfirią wątrobową, ze względu na możliwość wywołania napadu.

  • Wpływ na nerki

NLPZ, w tym diklofenak, zmniejszają poziom prostaglandyn, które są ważne dla utrzymania przepływu krwi przez nerki.

Ponieważ podczas leczenia NLPZ, w szczególności diklofenakiem, często (1–10%) odnotowano przypadki zatrzymania płynów, obrzęków i nadciśnienia tętniczego, należy zwrócić szczególną uwagę na pacjentów z zaburzeniami czynności serca lub nerek, z wywiadem nadciśnienia tętniczego, pacjentów w podeszłym wieku, pacjentów stosujących współbiesnie leki moczopędne lub leki istotnie wpływające na funkcję nerek, a także pacjentów z istotnym zmniejszeniem objętości płynu pozakomórkowego z dowolnej przyczyny, np. przed lub po poważnym zabiegu chirurgicznym. W takich przypadkach jako środek zapobiegawczy zaleca się monitorowanie funkcji nerek. Przerwanie leczenia zazwyczaj prowadzi do powrotu do stanu sprzed leczenia.

  • Wpływ na skórę

W związku ze stosowaniem NLPZ, w tym leku Voltaren®, bardzo rzadko odnotowano poważne reakcje skórne (niektóre z nich były śmiertelne, w tym odspajanie się skóry, zespół Stevensa-Johnsona i toksyczny epidermalny nekroliz, zespół Lyella, a także zespół nadwrażliwości na lek z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi (DRESS)). U pacjentów najwyższe ryzyko wystąpienia tych reakcji obserwuje się na początku cyklu leczenia: pojawienie się reakcji odnotowano w większości przypadków w ciągu pierwszego miesiąca leczenia. Stosowanie leku Voltaren® należy przerwać przy pierwszym pojawieniu się wysypki skórnej, zmian błon śluzowych lub pojawieniu się jakichkolwiek innych objawów zwiększonych reakcji uczuleniowych.

  • Łupież czerwony systemowy (SLE) i mieszane choroby tkanki łącznej

U pacjentów z łupieżem czerwonym systemowym (SLE) i mieszanymi chorobami tkanki łącznej możliwe jest zwiększone ryzyko wystąpienia oponowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.

  • Efekty sercowo-naczyniowe i mózgowo-naczyniowe

Leczenie lekiem Voltaren®, zazwyczaj, nie jest zalecane pacjentom z rozpoznanymi chorobami sercowo-naczyniowymi (niewydolność serca, choroba niedokrwienna serca, choroby tętnic obwodowych) lub niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym.

Diklofenak można przepisać pacjentom z istotnymi czynnikami ryzyka powikłań kardiologicznych (takimi jak nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemia, cukrzyca, palenie tytoniu) tylko po dokładnej ocenie klinicznej i tylko w dawkach do 100 mg dziennie przy leczeniu dłuższym niż 4 tygodnie. Ponieważ ryzyko kardiologiczne związane ze stosowaniem diklofenaku może wzrastać wraz ze wzrostem dawki i długością leczenia, należy stosować go przez jak najkrótszy czas i w najniższej skutecznej dawce. Należy okresowo przeglądać potrzebę stosowania diklofenaku u pacjenta w celu złagodzenia objawów i odpowiedzi na terapię, szczególnie jeśli leczenie trwa dłużej niż 4 tygodnie.

U pacjentów z wywiadem nadciśnienia tętniczego i/lub niewydolności serca lekkiego lub umiarkowanego stopnia należy przeprowadzać odpowiednie monitorowanie i udzielać zaleceń, ponieważ w związku ze stosowaniem NLPZ, w tym diklofenaku, odnotowano przypadki zatrzymania płynów i obrzęków.

Voltaren® należy stosować z ostrożnością u pacjentów przyjmujących współbiesnie leki moczopędne lub inhibitory ACE lub u których istnieje zwiększone ryzyko hipowolemii.

Dane badań klinicznych i epidemiologiczne wskazują, że stosowanie diklofenaku, szczególnie w wysokich dawkach (150 mg/dobę) i przy długotrwałym leczeniu, może być związane z niewielkim zwiększeniem ryzyka wystąpienia zdarzeń trombotycznych tętniczych (np. zawału mięśnia sercowego lub udaru mózgu).

Nie zaleca się przepisywania diklofenaku pacjentom z niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym, niewydolnością serca, stabilną chorobą niedokrwienną serca, chorobami tętnic obwodowych i/lub chorobą mózgowo-naczyniową. W razie konieczności stosowanie jest możliwe tylko po dokładnej ocenie ryzyka/korzyści i tylko w dawce nie przekraczającej 100 mg dziennie przez nie więcej niż 4 tygodnie.

Pacjenci powinni być poinformowani o możliwości wystąpienia poważnych zjawisk antytrombotycznych (ból w klatce piersiowej, duszność, osłabienie, zaburzenia mowy) w dowolnym czasie trwania leczenia. W takim przypadku należy natychmiast skontaktować się z lekarzem.

  • Wpływ na parametry hematologiczne

Przy długotrwałym stosowaniu diklofenaku, tak jak innych NLPZ, zaleca się monitorowanie morfologii krwi z rozmazem leukocytarnym.

Diklofenak może tymczasowo hamować agregację płytek krwi. Należy starannie monitorować stan pacjentów z zaburzeniami hemostazy, diatezą krwotoczną lub zaburzeniami hematologicznymi.

  • Astma w wywiadzie

U pacjentów z astmą, sezonowym alergicznym nieżytą nosa, obrzękiem błony śluzowej nosa (tj. polipami nosa), przewlekłymi chorobami obturacyjnymi płuc lub przewlekłymi infekcjami dróg oddechowych (szczególnie tymi związanymi z alergicznymi, podobnymi do nieżytu objawami) częściej występują reakcje na stosowanie NLPZ, takie jak nasilenie astmy (tzw. nietolerancja analgetyków/astma analgetykowa), obrzęk Quinckego lub pokrzywka. W związku z tym u takich pacjentów zaleca się szczególne środki ostrożności (gotowość do udzielenia pomocy w nagłych wypadkach). Dotyczy to również pacjentów z reakcjami alergicznymi na inne substancje, takie jak wysypka, swędzenie lub pokrzywka.

Tak jak inne leki hamujące aktywność prostaglandyn syntetaz, diklofenak sodowy i inne NLPZ mogą sprowokować rozwój skurczu oskrzeli u pacjentów z astmą oskrzelową lub jej wywiadem.

Stosowanie w okresie ciąży lub karmienia piersią.

Ciąża

Hamowanie syntezy prostaglandyn może negatywnie wpływać na ciążę i/lub rozwój embrionu/płodu. Dane badań epidemiologicznych wskazują na zwiększone ryzyko poronień i/lub ryzyko rozwoju wad serca i gastroschizy po stosowaniu inhibitora syntezy prostaglandyn w wczesnych stadiach ciąży. Uważa się, że to ryzyko jest proporcjonalne do dawki i długości leczenia. Absolutne ryzyko wad sercowo-naczyniowych wzrosło z mniej niż 1% do około 1,5%.

Wykazano, że u zwierząt stosowanie inhibitora syntezy prostaglandyn prowadzi do zwiększonej liczby utrat przed- i poimplantacyjnych oraz śmierci embrionu/płodu. Ponadto u zwierząt, które otrzymywały inhibitor syntezy prostaglandyn w okresie organogenezy, odnotowano zwiększoną częstość różnych wad rozwojowych, w tym ze strony układu sercowo-naczyniowego.

Pierwszy/drugi trymestr

W I i II trymestrze ciąży lek Voltaren® można przepisać tylko wtedy, gdy oczekiwana korzyść dla kobiety przewyższa potencjalne ryzyko dla płodu. Jeśli Voltaren® stosuje kobieta, która planuje zajście w ciążę, lub kobieta w ciąży w pierwszym lub drugim trymestrze ciąży, dawka leku powinna być jak najniższa, a czas leczenia jak najkrótszy.

Oligohydramnios/zaburzenia funkcji nerek u noworodków/zwężenie przewodu tętniczego

Stosowanie NLPZ od 20. tygodnia ciąży może prowadzić do zaburzeń funkcji nerek u płodu, co może spowodować oligohydramnios, a w niektórych przypadkach – niewydolność nerek u noworodka. Te działania niepożądane pojawiają się średnio po kilku dniach lub tygodniach leczenia, choć w rzadkich przypadkach oligohydramnios rozwijał się już po 48 godzinach od rozpoczęcia stosowania NLPZ. Oligohydramnios często, ale nie zawsze ustępuje po przerwaniu leczenia NLPZ. Powikłania długotrwałego oligohydramniosu mogą obejmować m.in. kontraktury kończyn i opóźnienie rozwoju płuc. W niektórych przypadkach klinicznych po wprowadzeniu na rynek niewydolność nerek u noworodków wymagała inwazyjnych procedur, takich jak wymienna transfuzja krwi lub dializa.

Ponadto zgłaszano zwężenie przewodu tętniczego po leczeniu w drugim trymestrze, które ustępuje w większości przypadków po przerwaniu leczenia.

Jeśli leczenie lekiem Voltaren® trwa dłużej niż 48 godzin, należy rozważyć celowość monitorowania ultradźwiękowego płynu owodniowego i serca płodu. W przypadku wystąpienia oligohydramniosu lub zwężenia przewodu tętniczego należy odstawić Voltaren® i przeprowadzić odpowiednie leczenie zgodnie z praktyką kliniczną.

Trzeci trymestr

W trzecim trymestrze ciąży stosowanie leku Voltaren® jest przeciwwskazane.

Wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn mogą:

  • narażać płód na następujące ryzyka:
    • toksyczność sercowo-płucna (z przedwczesnym zamknięciem przewodu tętniczego i nadciśnieniem płucnym);
    • zaburzenia funkcji nerek, które mogą postępować do niewydolności nerek z oligohydramnios;
  • narażać matkę i dziecko na następujące ryzyka:
    • możliwe wydłużenie czasu krwawienia – efekt hamowania agregacji płytek krwi, który może występować nawet przy stosowaniu bardzo niskich dawek; hamowanie skurczów macicy prowadzące do opóźnienia lub wydłużenia porodu.

Karmienie piersią

Tak jak inne NLPZ, diklofenak w niewielkich ilościach wydzielany jest z mlekiem matki. W związku z tym Voltaren® jest przeciwwskazany kobietom w okresie karmienia piersią, aby uniknąć niepożądanego wpływu na noworodka.

Jeśli leczenie jest konieczne, należy przerwać karmienie piersią.

Niepłodność u kobiet

Tak jak inne NLPZ, Voltaren® może negatywnie wpływać na płodność kobiet, dlatego nie zaleca się przepisywania leku kobietom planującym zajście w ciążę. U kobiet mających trudności z zajściem w ciążę lub poddawanych badaniom z powodu niepłodności, należy rozważyć możliwość odstawienia leku Voltaren®.

Na podstawie odpowiednich danych badań na zwierzętach nie można wykluczyć zaburzeń funkcji rozrodczych u samców. Znaczenie tych danych dla człowieka nie zostało ustalone.

Wpływ na zdolność do prowadzenia pojazdów lub obsługi urządzeń.

Pacjentom, u których podczas terapii lekiem Voltaren® występują zaburzenia wzroku, zawroty głowy, zawroty, senność, zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego, osłabienie lub zmęczenie, nie należy kierować pojazdami ani pracować z złożonymi mechanizmami.

Sposób stosowania i dawki.

Lek należy stosować w najniższych skutecznych dawkach przez najkrótszy możliwy okres czasu, biorąc pod uwagę cel leczenia u każdego pacjenta.

Odmorzcy

Tabletki należy przyjmować przed posiłkiem, popijając płynem, nie należy ich dzielić ani żuć.

Dawka początkowa wynosi zazwyczaj 100–150 mg na dobę. W przypadku łagodnych objawów, a także w długotrwałej terapii, wystarczająca jest dawka 75–100 mg/dobę. Dawkę dzienną dzieli się na 2–3 dawki. Aby zapobiec bólowi nocnemu lub sztywności porannej, leczenie tabletkami gastrorezystentnymi Voltaren® można uzupełnić podawaniem przed snem supozitoryjnych form Voltaren®. Maksymalna dawka dzienna leku nie powinna przekraczać 150 mg.

W przypadku pierwotnej dysmenorei dawkę dzienną dobiera się indywidualnie, zazwyczaj wynosi ona 50–150 mg. Dawka początkowa może wynosić 50–100 mg, ale w razie potrzeby można ją zwiększyć w ciągu kilku cykli menstruacyjnych do maksymalnej dawki 150 mg/dobę.

Zalecana maksymalna dawka dzienna leku Voltaren® wynosi 150 mg.

Dzieci w wieku 1–14 lat

Voltaren®, tabletki gastrorezystentne w dawce 50 mg, nie są stosowane u dzieci ze względu na wysoką zawartość substancji czynnej. Tabletki w dawce 25 mg można stosować u dzieci od 1. roku życia na polecenie lekarza w dawce dziennnej 0,5–2 mg/kg masy ciała, w zależności od nasilenia objawów; dawkę tę dzieli się na 2–3 przyjęcia.

W przypadku niemożności osiągnięcia odpowiedniej dawki u dzieci należy stosować inne formy lekarskie diklofenaku o odpowiednim dawkowaniu.

Pacjenci w wieku powyżej 65 lat

Chociaż farmakokinetyka leku Voltaren® u pacjentów starszych nie ulega pogorszeniu na klinicznie istotnym poziomie, leki niesteroidowe przeciwzapalne należy stosować z dużą ostrożnością u tych pacjentów, którzy są zazwyczaj bardziej narażeni na występowanie niepożądanych działań. W szczególności u osłabionych pacjentów starszych lub u pacjentów o niskiej masie ciała zaleca się stosowanie najniższych skutecznych dawek; ponadto pacjentów należy regularnie kontrolować pod kątem krwawień przewodu pokarmowego podczas leczenia lekami przeciwbólowymi niesteroidowymi.

Obecność chorób układu sercowo-naczyniowego lub istotnych czynników ryzyka

Diklofenaku można przepisać pacjentom z istotnymi czynnikami ryzyka zdarzeń sercowo-naczyniowych (takimi jak nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemia, cukrzyca, palenie tytoniu) tylko po dokładnej ocenie klinicznej, a jeśli stosuje się go dłużej niż 4 tygodnie, w maksymalnych dawkach dziennych do 100 mg (patrz „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności”). Ponieważ ryzyko sercowo-naczyniowe diklofenaku może wzrastać wraz ze wzrostem dawki i długością leczenia, należy stosować go przez jak najkrótszy okres i w najniższej skutecznej dawce. Należy okresowo oceniać potrzebę stosowania diklofenaku u pacjenta w celu złagodzenia objawów oraz odpowiedź na terapię.

Pacjenci z zaburzeniem funkcji nerek

Voltaren® jest przeciwwskazany u pacjentów z niewydolnością nerek (prędkość filtracji kłębuszkowej < 15 ml/min/1,73 m²).

Nie przeprowadzono specjalnych badań u pacjentów z zaburzeniem funkcji nerek, nie ma zaleceń dotyczących korekty dawki. Należy z ostrożnością przepisywać Voltaren® pacjentom z zaburzeniem funkcji nerek.

Pacjenci z zaburzeniem funkcji wątroby

Voltaren® jest przeciwwskazany u pacjentów z niewydolnością wątroby.

Nie przeprowadzono specjalnych badań u pacjentów z zaburzeniem funkcji wątroby, nie ma zaleceń dotyczących korekty dawki. Należy z ostrożnością przepisywać Voltaren® pacjentom ze średnim lub ciężkim stopniem zaburzeń funkcji wątroby.

Dzieci

Voltaren®, tabletki gastrorezystentne w dawce 50 mg, nie są stosowane u dzieci ze względu na wysoką zawartość substancji czynnej.

Przedawkowanie.

Objawy

Nie istnieje typowy obraz kliniczny charakterystyczny dla przedawkowania diklofenaku. Przedawkowanie może powodować takie objawy jak ból głowy, nudności, wymioty, ból w nadbrzuszu, krwawienie z przewodu pokarmowego, biegunka, zawroty głowy, dezorientacja, pobudzenie, śpiączka, senność, szumy w uszach lub drgawki. Ostra niewydolność nerek i uszkodzenie wątroby mogą wystąpić w przypadku ciężkiej toksyczności.

Leczenie

Leczenie ostrego zatrucia lekami przeciwbólowymi niesteroidowymi, w tym diklofenakiem, polega na prowadzeniu terapii wspomagającej i objawowej. Dotyczy to leczenia takich objawów jak nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, drgawki, zaburzenia przewodu pokarmowego, niedodmy. Mało prawdopodobne jest, że specyficzne metody leczenia, takie jak wymuszone moczowanie, dializa lub hemoperfuzja, będą skuteczne w usuwaniu leków przeciwbólowych niesteroidowych, w tym diklofenaku, ponieważ substancje czynne tych leków w znacznym stopniu wiążą się z białkami osocza i ulegają intensywnemu metabolizmowi. Po przyjęciu potencjalnie toksycznych dawek można zastosować węgiel aktywowany, a po przyjęciu dawek potencjalnie zagrażających życiu – przeprowadzić oczyszczenie żołądka (np. wywołanie wymiotów, przemywanie żołądka).

Działania niepożądane.

Kategoria częstości występowania działań niepożądanych określa się następująco: bardzo często (> 1/10); często (≥ 1/100, < 1/10); rzadko (≥ 1/1000, < 1/100); bardzo rzadko (≥ 1/10000, < 1/1000); bardzo rzadko (< 1/10000); częstość nieznana (nie można oszacować na podstawie dostępnych danych).

Poniżej wymienione działania niepożądane obejmują zjawiska zgłaszane podczas krótkotrwałego lub długotrwałego stosowania leku.

Ze strony krwi i układu chłonnego: bardzo rzadko – trombocytopenia, leukopenia, anemia, w tym anemia hemolityczna i anemia aplastyczna, agranulocytoza.

Ze strony układu odpornościowego: rzadko – nadwrażliwość, reakcje anafilaktyczne i anafilaktycznopodobne (w tym hipotensja tętnicza i wstrząs); bardzo rzadko – obrzęk naczynioruchowy (w tym obrzęk twarzy).

Zaburzenia psychiczne: bardzo rzadko – dezorientacja, depresja, bezsenność, drażliwość, koszmary nocne, zaburzenia psychiczne.

Ze strony układu nerwowego: często – ból głowy, zawroty głowy; rzadko – senność, zmęczenie; bardzo rzadko – parestezje, zaburzenia pamięci, drgawki, niepokój, drżenie, oponowe zapalenie mózgu bez cech zakańczalnych (aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych), zaburzenia smaku, udar mózgu; częstość nieznana – dezorientacja, halucynacje, zaburzenia czucia, ogólne złe samopoczucie.

Ze strony narządów wzroku: bardzo rzadko – zaburzenia wzroku, zamazanie widzenia, podwójne widzenie; częstość nieznana – zapalenie nerwu wzrokowego.

Ze strony narządów słuchu i przewodów słuchowych: często – zawroty głowy; bardzo rzadko – szumy w uszach, zaburzenia słuchu.

Ze strony układu sercowo-naczyniowego: bardzo rzadko – uczucie przyspieszonego rytmu serca, ból w klatce piersiowej, niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, hipotensja tętnicza; częstość nieznana – zespół Kochna.

Zaburzenia naczyniowe: często – nadciśnienie tętnicze; bardzo rzadko – zapalenie naczyń.

Ze strony układu oddechowego, narządów klatki piersiowej i jamy opłucnej: rzadko – astma (w tym duszność); bardzo rzadko – zapalenie płuc.

Ze strony przewodu pokarmowego: często – nudności, wymioty, biegunka, dyspepsja, ból brzucha, wzdęcia, anoreksja; rzadko – zapalenie żołądka, krwawienie przewodu pokarmowego, wymioty z krwią, kał czarny (melena), biegunka krwawa, owrzodzenia żołądka i jelit, towarzyszące lub nie krwawieniu, zwężenie przewodu pokarmowego lub perforacja (czasem zakończone śmiertelnie, szczególnie u pacjentów starszych), które mogą prowadzić do zapalenia otrzewnej; bardzo rzadko – zapalenie okrężnicy (w tym zapalenie okrężnicy krwawe, zapalenie okrężnicy niedokrwienne, nasilenie wrzodziejącego zapalenia okrężnicy lub choroba Crohna), zaparcia, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej (w tym wrzodziejące zapalenie błony śluzowej jamy ustnej), zapalenie języka, zaburzenia funkcji przełyku, zwężenie jelita typu przepona, zapalenie trzustki.

Voltaren® może powodować przewlekłe stany zapalne z fałszywymi błonami i zwężeniami w odcinku jelita końcowego (jelito cienkie i grube).

Ze strony układu wątrobowo-pęcherzykowego: często – podwyższenie poziomu aminotransferaz; rzadko – zapalenie wątroby, żółtaczka, zaburzenia funkcji wątroby; bardzo rzadko – zapalenie wątroby typu błyskawicowego, martwica wątroby, niewydolność wątroby.

Ze strony skóry i tkanki podskórnej: często – wysypka; rzadko – pokrzywka; bardzo rzadko – pęcherze, egzema, rumień, rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół Lyella (toksyczny epidermalny nekrolyz), odspajanie skóry, wypadanie włosów, reakcje fotouczulenia, purpura, w tym alergiczną, świąd; częstość nieznana – zespół nadwrażliwości na lek z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS).

Ze strony nerek i układu moczowego: często – zatrzymanie płynów w organizmie, obrzęki; bardzo rzadko – ostre uszkodzenie nerek (ostra niewydolność nerek), krwiomocz, białkomocz, zapalenie nerek typu naczyniowo-mięśniowego, zespół nerczycowy, martwica brodawki nerkowej.

Ogólne zaburzenia: rzadko – obrzęk.

Zaburzenia ze strony układu rozrodczego i gruczołów mlecznych: bardzo rzadko – impotencja.

Dane z badań klinicznych oraz dane epidemiologiczne wskazują na zwiększony ryzyko powikłań zakrzepowych (np. zawału mięśnia sercowego lub udaru mózgu) związanego ze stosowaniem diklofenaku, szczególnie w wysokich dawkach terapeutycznych (150 mg na dobę) oraz przy długotrwałym stosowaniu.

Zaburzenia wzroku.

Zaburzenia wzroku, takie jak zaburzenia widzenia, pogorszenie widzenia i podwójne widzenie, są efektami charakterystycznymi dla klasy leków przeciwbólowych niesteroidowych (NLPZ) i zazwyczaj są odwracalne po odstawieniu leku. Najbardziej prawdopodobnym mechanizmem zaburzeń wzroku jest hamowanie syntezy prostaglandyn i innych związanych z nimi substancji, co w wyniku zaburzenia regulacji przepływu krwi w siatkówce może zmienić regulację ciśnienia tętniczego w siatkówce oka i prowadzić do zmian ostrości wzroku. W przypadku wystąpienia takich objawów podczas leczenia diklofenakiem należy przeprowadzić badanie okulistyczne w celu wykluczenia innych możliwych przyczyn.

Zgłaszanie działań niepożądanych po dopuszczeniu leku do obrotu ma istotne znaczenie. Umożliwia to monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka w przypadku stosowania tego leku. Osoby medyczne i farmaceutyczne, a także pacjenci lub ich przedstawiciele prawni powinni zgłaszać wszystkie przypadki podejrzewanych działań niepożądanych oraz braku skuteczności leku poprzez zautomatyzowany system informacyjny nadzoru farmakologicznego pod adresem: https://aisf.dec.gov.ua.

Okres ważności. 3 lata.

Warunki przechowywania.

Przechowywać w temperaturze nie wyższej niż 30°C, chronić przed wilgocią. Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Opakowanie.

Tabletki 25 mg: 10 tabletek w blistrze; 3 blistery w pudełku z tektury.

Tabletki 50 mg: 10 tabletek w blistrze; 2 blistery w pudełku z tektury.

Kategoria wydawania.

Na receptę.

Producent.

Novartis Sağlık, Gıda ve Tic. A.Ş.

Miejsce produkcji i adres siedziby producenta.

Yenisehir Mahallesi, Ihlar Vadisi Sokak nr 2, Pendik, Stambuł, TR 34912, Turcja.