Soderm®

INSTRUKCJA dotyczāca stosowania leku Soderm®

Skład:

substancja czynna: walerianian betametazonu;

1 g kremu zawiera walerianian betametazonu 1,22 mg (równoważnik betametazonu 1 mg);

substancje pomocnicze: alkohol cetostearylowy; chlorokrezol; etery alkilowe poli(etylenoglikolu) i alkoholu cetostearylowego; parafina biała miękka; wodorotlenek sodu; olej mineralny; dwuwodór fosforanu sodu dwuwodny; woda oczyszczona.

Postać leku. Krem

Główne właściwości fizykochemiczne:

krem o jednolitej konsystencji, biały.

Grupa farmakoterapeutyczna. Proste leki kortykosteroidowe. Silnie działające kortykosteroidy (grupa III).

Kod ATC D07A C01.

Właściwości farmakodynamiczne.

Farmakodynamika.

Skuteczność

W warunkach doświadczalnych i terapeutycznych, betametazonu walerynian wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwalergiczne oraz antyproliferacyjne.

W przypadku miejscowego stosowania obserwuje się działanie przeciwzapalne, epidermostatyczne i dermostatyczne, a także przeciwalergiczne oraz działanie w postaci hipostezji kontaktowej.

Za pomocą testu zaciskania naczyń według metody McKenzie i Stoughtona, którego wyniki korelują z efektywnością terapeutyczną miejscowych kortykosteroidów, zbadano 23 estry betametazonu. Stwierdzono, że betametazonu walerynian, w przeliczeniu na fluocytonolu acetonid = 100, wykazuje następujący wskaźnik działania zwężającego naczynia: 360.

Wskaźniki działania zwężającego naczynia 5 kortykosteroidów stosowanych miejscowo w porównaniu klinicznym:

fluocytonolu acetonid: 100

hydrokortyzon: < 1

triamcinolonu acetonid: 75

betametazon: < 1

betametazonu walerynian: 360

Mechanizm działania

Mechanizmy działania przeciwzapalnego, antyproliferacyjnego oraz immunomodulującego, które jakościowo są wspólne dla wszystkich glikokortykosteroidów, można przedstawić w sposób uproszczony i schematyczny, zgodnie z obecnymi, a częściowo jeszcze niepełnymi i hipotetycznymi wiadomościami, w następujący sposób:

cząsteczki glikokortykosteroidów tworzą w cytoplazmie kompleks z białkami receptorowymi i są przenoszone do jądra komórkowego, gdzie w postaci kompleksu receptora kortykosteroidowego wiążą się z ECH (elementami wrażliwymi na hormony) poszczególnych genów.

Powoduje to indukcję transkrypcji specyficznych cząsteczek mRNA, które wiążą się z rybosomami w celu syntezy białek lipokortyn. Lipokortyny hamują reakcje zachodzące między fosfolipazą A2 a fosfolipidami błonowymi, gdy komórki są uszkadzane przez czynniki fizyczne, chemiczne, toksyczne, immunogenne lub bakteryjne patogenne, a także hamują uwalnianie kwasu arachidonowego.

Zaburzenie uwalniania kwasu arachidonowego lub jego zmniejszenie normalizuje, osłabia lub blokuje syntezę, która jest kontrolowana przez metabolizm kwasu arachidonowego poprzez cyklooksygenazę i lipoksygenazę, oraz uwalnianie prostaglandyn, postacykliny, leukotrienów, czynnika aktywacji płytek krwi i tromboksanu, które jako mediatory stanu zapalnego wpływają np. na naczynia, błony komórkowe, leukocyty, makrofagi oraz ich chemotaksję i migrację, a także regulują wzrost komórek.

Ponadto glikokortykosteroidy wykazują działanie antymitotyczne i hamują syntezę kwasów nukleinowych oraz białek. Ważnymi czynnikami działania immunomodulującego i przeciwalergicznego glikokortykosteroidów są ich oddziaływania z komórkami B, komórkami T oraz komórkami Langerhansa, hamowanie procesowania antygenów oraz działanie antagonistyczne na syntezę i funkcję interleukiny 1, 2 oraz innych cytykin.

Farmakokinetyka.

Przy ograniczonym czasie i miejscu stosowania miejscowego leku do zewnętrznego użytku, ilość substancji czynnej betametazonu nie jest wchłaniana w ilościach istotnych dla działania systemowego.

Przy długotrwałym stosowaniu i/lub nanoszeniu na duże powierzchnie skóry, w zależności od stopnia uszkodzenia bariery warstwy rogowej skóry, w zależności od miejsca zastosowania (np. w strefach międzyskórnych), lub pod opatrunkami okluzyjnymi, do krwiobiegu systemowego mogą być wchłaniane istotne ilości leku. Betametazonu walerynian jest szybko hydrolizowany przez esterazy do alkoholu betametazonowego w warunkach in vivo.

Metabolizm [3H]betametazonu badano u zdrowych osób badanych oraz u pacjentów po podaniu wysokich dawek terapeutycznych steroidu. Około 70% dawki wydalone było z moczem w ciągu 48 godzin, 15–30% ponownie wykrywano we frakcji niezwiązanej. Wydzielono 6 metabolitów oraz betametazon w niezmienionej postaci. Przemiany zachodziły w następujący sposób: utlenienie grupy hydroksylowej 11β, hydroksylacja w pozycji 6β, skrócenie grupy karboksylowej w C-20 oraz usunięcie łańcucha bocznego.

Właściwości kliniczne.

Wskazania.

W leczeniu zapalnych i alergicznych chorób skóry lub chorób skóry towarzyszących świądem, w przypadkach, gdy wskazane jest objawowe stosowanie silnie działających kortykosteroidów.

Przeciwwskazania.

• Reakcje alergiczne na którykolwiek składnik leku;
• infekcje wirusowe, w tym reakcje popowakcyjne oraz ospa wietrzna;
• wirusowe infekcje skóry (np. opryszczka pospolita, opryszczka płaską, ospa wietrzna);
• nieleczona infekcja skóry;
• trądzik;
• świąd bez zapalenia;
• świąd okolica odbytu i narządów płciowych;
• różyczka;
• rumień rumieniowaty;
• dermatyt okołoustny;
• bakteryjne dermatozy, w tym gruźlica i kiła skóry;
• infekcje skóry wywołane wirusami, bakteriami lub grzybami.

Nie należy leczyć kremem Soderm® chorób skóry, w tym zapaleń skóry i zapalenia opaskowego, u niemowląt w wieku do 1 roku.

Nie zaleca się stosowania pod opatrunkami okluzyjnymi (pieluszki itp.).

Krem Soderm® nie powinno się stosować w przewlekłych, trudno ustępujących formach łuszczycy z dużym obszarem zajęcia skóry.

Skóra w okolicy twarzy jest szczególnie wrażliwa. Dlatego, aby uniknąć zmian skórnych, nie należy stosować długotrwałej terapii kortykosteroidami miejscowymi w tej okolicy, o ile to możliwe. Stosowanie na powiekach należy unikać całkowicie, ponieważ w pewnych okolicznościach może to prowadzić do glaukomu i zaćmy. Leki zawierające glikokortykosteroidy nie są wskazane do stosowania w okolicy oczu.

Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.

Podczas jednoczesnego stosowania z lekami, które hamują aktywność układu enzymatycznego CYP 3A4 (np. rytonawir, itrakonazol), może dojść do hamowania metabolizmu kortykosteroidów, co prowadzi do zwiększonej dostępności systemowej. Zakres klinicznego znaczenia tej interakcji zależy od dawki i sposobu stosowania kortykosteroidu, a także od siły działania inhibitorów CYP 3A4.

Szczególne wskazania dotyczące stosowania.

U niektórych osób wzmocnione wchłanianie ogólnoustrojowe kortykosteroidów stosowanych miejscowo może prowadzić do objawów hiperkortyzolizmu (zespół Cushinga) oraz odwracalnego tłumiącego wpływu na oś hipokamieniowo-przysadkowo-nadnerczową, a następnie do niewydolności kory nadnerczy.

W przypadku wystąpienia objawów tłumiącego wpływu lek należy odstawić, zmniejszyć częstotliwość stosowania lub przejść na lek kortykosteroidowy o słabszym działaniu.

Nagle odstawienie leczenia może prowadzić do niewydolności kory nadnerczy (patrz dział „Reakcje niepożądane”).

Do czynników ryzyka wzmocnionych efektów ogólnoustrojowych należą:

– siła działania i skład kortykosteroidów stosowanych miejscowo;
– długość okresu stosowania;
– nanoszenie na dużą powierzchnię skóry;
– stosowanie opatrunków okluzyjnych, np. na obszarach dotykających się skóry, lub nanoszenie pod opatrunki okluzyjne (u dzieci pieluszki mogą działać jako szczelne opatrunki);
– wzmocniona hydratacja warstwy rogowej skóry;
– nanoszenie na cienką skórę, np. na skórę twarzy;
– nanoszenie na uszkodzoną skórę lub uszkodzoną barierę skórną;
– u niemowląt i małych dzieci, w porównaniu z dorosłymi, ze względu na niepełnie ukształtowaną barierę skórną oraz większą powierzchnię ciała w stosunku do masy ciała, może dochodzić do wchłaniania większej ilości kortykosteroidów stosowanych miejscowo. W związku z tym wystąpienie ogólnoustrojowych efektów niepożądanych u niemowląt i małych dzieci jest bardziej prawdopodobne.

Krem Soderm®^® u dzieci należy stosować tylko krótkoterminowo (mniej niż 1 tydzień) i na małych obszarach (mniej niż 10% powierzchni ciała). Podczas leczenia dzieci lekami kortykosteroidowymi należy ogólne zachować zwiększoną ostrożność, ponieważ u dzieci, w przeciwieństwie do dorosłych, kortykosteroidy mogą być wchłaniane przez skórę w zwiększonych ilościach.

U niemowląt i dzieci do 12 roku życia należy unikać długotrwałego leczenia, ponieważ nawet bez stosowania opatrunków okluzyjnych może dochodzić do wzmocnionego wchłaniania przez skórę, a tym samym do supresji nadnerczy.

Ciepłe i wilgotne warunki w fałdach skóry sprzyjają rozwojowi infekcji bakteryjnych, a także ich pojawienie się może być spowodowane stosowaniem opatrunków okluzyjnych. W przypadku stosowania opatrunków okluzyjnych skórę należy oczyszczać przy każdej zmianie opatrunku. Kortykosteroidy stosowane miejscowo należy stosować z ostrożnością w przypadku łuszczycy, ponieważ zgłaszano przypadki nawrotu objawów (zespół odstawienia), rozwój tolerancji, ryzyko wystąpienia pustularnego łuszczycy ogólnego oraz rozwój miejscowej lub ogólnoustrojowej toksyczności z powodu uszkodzenia bariery skórnej. W przypadku stosowania kremu w łuszczycy stan pacjenta należy dokładnie monitorować.

Leczenie chorób skóry kortykosteroidami, w przypadku rozwoju infekcji, wymaga odpowiedniego leczenia antybakteryjnego. Jeśli infekcja jednak się rozprzestrzeni, należy przerwać leczenie kortykosteroidami stosowanymi zewnętrznie i skonsultować się z lekarzem, który podejmie decyzję dotyczącą dalszego specjalistycznego leczenia. Ten lek nie powinien mieć kontaktu z oczami ani błonami śluzowymi podczas nanoszenia na obszar twarzy.

Skóra w okolicy twarzy jest szczególnie wrażliwa. Aby uniknąć zmian atroficznych skóry, nie należy stosować długotrwałej terapii kortykosteroidami stosowanymi miejscowo na tej okolicy.

Kortykosteroidy stosowane miejscowo są czasem stosowane w leczeniu zapalenia skóry wokół przewlekłych ran na nogach. Jednak takie zastosowanie może wiązać się z częstszym występowaniem miejscowych reakcji nadwrażliwości oraz zwiększonym ryzykiem wystąpienia miejscowych infekcji.

Zaburzenia wzroku:

Podczas stosowania ogólnoustrojowego i miejscowego kortykosteroidów mogą występować zaburzenia wzroku. Jeśli pacjent zgłasza objawy takie jak nieostrość widzenia lub inne zaburzenia wzroku, należy rozważyć możliwość skierowania pacjenta do okulisty w celu wykrycia możliwych przyczyn; do tych przyczyn należą m.in. zaćma, jaskra, a także rzadsze choroby, takie jak np. centralna serowa choroidoretinopatia (CSCR), o których zgłaszano po stosowaniu kortykosteroidów działających ogólnoustrojowo lub miejscowo.

Podczas leczenia w okolicy narządów płciowych lub odbytu, ze względu na obecność w składzie leku substancji pomocniczych takich jak wazelina i parafina, jednoczesne stosowanie prezerwatyw lateksowych może prowadzić do zmniejszenia odporności prezerwatyw na pęknięcie, co może negatywnie wpłynąć na ich niezawodność.

Stosowanie w okresie ciąży lub karmienia piersią.

Wcześniejsze doświadczenia z zastosowania glikokortykosteroidów u ludzi nie dawały podstaw do podejrzewania, że glikokortykosteroidy zwiększają ryzyko powstawania wad rozwojowych. W okresie ciąży kortykosteroidy stosowane miejscowo, ze względu na możliwość działania ogólnoustrojowego, nie powinno się stosować w wysokich dawkach na dużych obszarach skóry ani przez dłuższy czas, ponieważ może to prowadzić do zaburzeń działania osi hipokamieniowo-przysadkowo-nadnerczowej, a także nie można wykluczyć zaburzeń wzrostu płodu.

W badaniach doświadczalnych na zwierzętach glikokortykosteroidy powodowały powstawanie szczelin. Trwają dyskusje na temat zwiększonego ryzyka wystąpienia rozszczepu podniebienia u embrionów człowieka w wyniku stosowania glikokortykosteroidów w pierwszym trymestrze ciąży. Ponadto, na podstawie danych badań epidemiologicznych w połączeniu z danymi z badań na zwierzętach, prowadzone są dyskusje na temat tego, że działanie wewnątrzmaciczne glikokortykosteroidów może sprzyjać powstawaniu chorób metabolicznych i układu sercowo-naczyniowego w dorosłym życiu. Syntetyczne glikokortykosteroidy, takie jak betametazon, są ogólnie gorzej dezaktywowane w łożysku niż endogenny kortyzol (= hydrokortyzon), a zatem stanowią ryzyko dla płodu.

W okresie ciąży, szczególnie w pierwszych trzech miesiącach, długotrwałe leczenie miejscowe można prowadzić tylko po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka. Obecnie u ludzi nie stwierdzono żadnych objawów działania teratogennego, jednak zaburzenia rozwoju wewnątrzmacicznego spowodowane działaniem glikokortykosteroidów przy długotrwałym leczeniu doustnym nie można wykluczyć. W leczeniu na końcu ciąży istnieje dla płodu niebezpieczeństwo atrofii kory nadnerczy, co powoduje konieczność przeprowadzenia u noworodka terapii zastępczej z stopniowym zmniejszaniem dawki.

Betametazon przechodzi do mleka matki. Obecnie nie ustalono szkodliwości dla niemowląt. Jednak zastosowanie tego leku w okresie karmienia piersią powinno mieć wyraźne wskazanie. Betametazonu walerynianego należy stosować w okresie karmienia piersią tylko wtedy, gdy oczekiwana korzyść dla matki przewyższa ryzyko dla dziecka. Jeśli z powodów związanych z chorobą konieczne jest stosowanie wyższych dawek leku lub nanoszenie go na większe obszary przekraczające 20% powierzchni ciała, należy przerwać karmienie piersią. Należy unikać kontaktu niemowlęcia z obszarami skóry, które zostały obrabiane lekiem. W przypadku stosowania betametazonu walerynianego w okresie karmienia piersią nie należy nanosić go na piersi, aby uniknąć przypadkowego przyjęcia leku przez niemowlę.

Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi urządzeń.

Nie ma doświadczeń dotyczących negatywnego wpływu na zdolność koncentracji podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn oraz urządzeń.

Sposób stosowania i dawki.

Na początku leczenia krem Soderm® należy nakładać cienką warstwą na zmienione odcinki skóry i wcierać jeden do dwóch razy na dobę. Po poprawie stanu zazwyczaj wystarcza jedna aplikacja na dobę.

U dzieci powyżej 1. roku życia w większości przypadków wystarcza jedna aplikacja na dobę.

U dorosłych należy unikać długotrwałego stosowania Soderm® (ponad 3 tygodnie) lub nakładania kremu na duże powierzchnie (ponad 20% powierzchni ciała). Dłuższe leczenie należy stosować wyłącznie w wyjątkowych przypadkach i tylko wskazaniach.

Dzieci.

Nie stosować leku u dzieci poniżej 1. roku życia.

U dzieci powyżej 1. roku życia w większości przypadków wystarcza jedna aplikacja na dobę.

Lek należy nakładać cienką warstwą na zmienione odcinki skóry i, jeśli to możliwe, delikatnie wcierać. U dorosłych należy unikać długotrwałego stosowania (dłużej niż 3 tygodnie) lub nakładania na duże powierzchnie skóry (ponad 20% powierzchni ciała). Dłuższe leczenie należy stosować tylko w wyjątkowych przypadkach i tylko wskazaniach.

Czas trwania leczenia kremem Soderm® u dzieci powinien być jak najkrótszy, przy stosowaniu możliwie najmniejszej dawki, która nadal zapewnia skuteczność. Leczenie dzieci nie powinno trwać dłużej niż 1 tydzień. Zaleca się dokładne obserwowanie dzieci pod kątem wystąpienia u nich objawów oraz efektów systemowych.

Przedawkowanie.

Wystąpienie ostrych objawów przedawkowania jest mało prawdopodobne. Po przewlekłym przedawkowaniu lub niewłaściwym stosowaniu może rozwinąć się obraz kliniczny hiperkortyzolizmu. W takim przypadku należy przerwać stosowanie leku lub – ze względu na możliwy ryzyko wystąpienia niedostateczności kory nadnerczy – stopniowo, pod kontrolą lekarza, zmniejszyć dawkę poprzez zmniejszenie częstotliwości stosowania lub zastąpienie go kortykosteroidem o słabszym działaniu.

Efekty uboczne.

Ocena efektów ubocznych oparta jest na następujących danych dotyczących częstości ich występowania:

Bardzo często (>1/10)

Często (>1/100 - <1/10)

Czasem (>1/1 000 - <1/100)

Rzadko (>1/10 000 - <1/1 000)

Bardzo rzadko (<1/10 000)

Nieznane (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych).

Zwykle leki stosowane miejscowo zawierające glikokortykosteroidy są dobrze tolerowane. Jeśli jednak wystąpią objawy podwyższonej wrażliwości, należy przerwać stosowanie tych leków.

Jeśli wystąpią objawy podwyższonej wrażliwości, należy przerwać stosowanie.

Lokalne reakcje nadwrażliwości mogą przypominać objawy spowodowane chorobą.

*Objawy skórne towarzyszące lokalnemu i/lub ogólnemu działaniu wynikającemu z hamowania aktywności osi podwzgórze-przysadka-nadnercza.

§Dłuższe stosowanie kortykosteroidów lub stosowanie na dużych powierzchniach skóry może prowadzić do wchłaniania substancji czynnej do krwiobiegu ogólnego. Efekty systemowe są bardziej prawdopodobne u niemowląt i małych dzieci, a także przy stosowaniu opatrunków okluzyjnych. U niemowląt pieluszki mogą działać jak opatrunek okluzyjny. Dzieci mogą być bardziej wrażliwe niż dorośli na wchłanianie substancji czynnej do krwiobiegu ogólnego przy stosowaniu glikokortykosteroidów miejscowych.

Przy dłuższym stosowaniu (powyżej 3 tygodni) lub stosowaniu na dużych powierzchniach, szczególnie pod opatrunkami okluzyjnymi lub w fałdach skóry, mogą wystąpić zmiany na obszarze skóry, takie jak cieniutka skóra, pręgi, trądzik steroidowy, teleangiektazje, zmiany pigmentacji skóry, hipertrichia.

Nakładanie leków do stosowania zewnętrznego zawierających kortykosteroidy na rany może utrudniać gojenie się ran.

Zgłaszanie podejrzeń wystąpienia działań niepożądanych

Zgłaszanie podejrzeń wystąpienia działań niepożądanych po rejestracji leku jest bardzo ważne. Pozwala to na ciągłe monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. Zwracamy się z gorącą prośbą do pracowników zawodów medycznych o zgłaszanie każdego przypadku możliwego wystąpienia działania niepożądanego do Federalnego Instytutu Leków i Wyrobów Medycznych (Bundesinstitut für Arzneimittel und Medizinprodukte), Wydział Farmakowigilancji (Abt. Pharmakovigilanz), Kurt-Georg-Kiesinger-Allee 3, D-53175 Bonn, strona internetowa: www.bfarm.de.

Okres ważności. 3 lata.

Po pierwszym otwarciu tuby okres ważności wynosi 6 miesięcy.

Warunki przechowywania.

Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci, w temperaturze nie wyższej niż 30 °C.

Opakowanie.

Po 25 g, 50 g w tubie; po 1 tubie w pudełku kartonowym.

Kategoria wydania. Na receptę.

Producent. mibe GmbH Arzneimittel.

Miejsce produkcji oraz adres siedziby producenta.

Münchenerstrasse 15, Brehna, Saksonia-Anhalt, 06796, Niemcy.