Selenaza®

INSTRUKCJA DOTYCZĄCA STOSOWANIA LEKU Selenaza® (SELENASE®)

Skład:

substancja czynna: pentahydrat selenianu sodu;

1 ml roztworu zawiera pentahydrat selenianu sodu odpowiadający 50 µg selenu;

substancje pomocnicze: chlorek sodu, kwas solny rozcieńczony, woda do wstrzykiwań.

Postać leku. Roztwór do doustnego przyjmowania.

Główne właściwości fizykochemiczne: przezroczysty, bezbarwny roztwór bez widocznych cząstek.

Grupa farmakoterapeutyczna.

Dodatki mineralne. Kod ATC A12CE02.

Właściwości farmakodynamiczne.

Farmakodynamika.

Selen jest kofaktorem różnych enzymów organizmu ludzkiego, dlatego należy do podstawowych mikroelementów. Obecnie zidentyfikowano ponad 25 białek i podjednostek białkowych zawierających selen. Większość efektów klinicznych i biochemicznych selenu można wyjaśnić ich aktywnością. Jednak nie wszystkie działanie selenu wynika wyłącznie z aktywności różnych enzymów.

U ludzi zidentyfikowano glutationperoksydazę zawierającą selen oraz białko selenowe R. Glutationperoksydaza jest częścią antyoksydacyjnego mechanizmu ochronnego komórek ssaków. Jako składnik glutationperoksydazy selen może opóźniać peroksydację lipidów, a tym samym uszkodzenie ścian komórkowych, do których prowadzi. Glutationperoksydaza wpływa na metabolizm leukotrienów, tromboksanów i prostacyklin. U zwierząt jodotyronina-5’-dejodynaza typu I została sklasyfikowana jako enzym selenowy, który przekształca tyroksynę (T4) w trijodotyroninę (T3), aktywny hormon tarczycy.

Niedobór selenu objawia się obniżeniem stężenia selenu we krwi lub osoczu, a także hamowaniem aktywności glutationperoksydazy we krwi, osoczu lub płytkach krwi. Znaczenie patofizjologiczne reakcji zależnych od selenu stwierdzono w badaniach niedoboru selenu u ludzi i zwierząt: niedobór selenu aktywuje i hamuje reakcje immunobiologicznych mechanizmów, w szczególności reakcje nieswoistych komórek i płynów organizmu. Niedobór selenu negatywnie wpływa na aktywność różnych wątrobowych enzymów. Niedobór selenu potencjuje szkodliwe działanie czynników chemicznych na wątrobę oraz toksyczność metali ciężkich, takich jak rtęć i kadmi.

Choroba Keshana, endemiczna kardiopatia, oraz choroba Kashina-Becka, endemiczna osteoartropatia, powiązana z bardzo ciężką deformacją stawów, rozwijają się w wyniku niedoboru selenu u ludzi. Kliniczne objawy niedoboru selenu występują również w wyniku długotrwałego żywienia pozajelitowego oraz diet niezrównoważonych.

Farmakokinetyka.

Przekształcenie selenianu sodu w białka odbywa się w kilku etapach. We krwi większość dostarczonego selenu jest wykorzystywana przez erytrocyty i przekształcana przez enzymy do selenowodoru. Selenowodór działa jako centralne ogniwo selenu zarówno dla wydalania, jak i dla specyficznego włączania selenu do selenobiałek. Odtworzony selen wiąże się z białkami osocza, które migrują do wątroby i innych narządów. Drugorzędny transport z wątroby do tkanek docelowych produkujących glutationperoksydazę odbywa się poprzez białko selenowe R zawierające selenocysteine. Dalsza droga metaboliczna syntezy selenobiałek została dotychczas zbadana tylko u organizmów prokariotycznych. W procesie metabolicznym selenocysteina jest specyficznie wbudowywana w łańcuchy peptydowe glutationperoksydazy.

Wszystkie nadmiary selenowodoru są metabolizowane poprzez metyloselenol i dimetyloselenek do jonów trimetyloselenoniowych, będących głównym produktem rozpadu.

Po doustnym podaniu selen jest głównie wchłaniany z jelita cienkiego. Wchłanianie selenianu sodu w przewodzie pokarmowym nie jest regulowane przez mechanizmy homeostazy. W zależności od stężenia selenianu sodu i obecności pokrewnych zanieczyszczeń wynosi ono zazwyczaj 44–89%, a czasem przekracza 90%. Aminokwas cysteina zwiększa wchłanianie selenianu sodu.

Całkowita ilość selenu obecna w organizmie człowieka wynosi 4–20 mg. Selen jest wydalany z organizmu człowieka z kałem, moczem oraz z wydychanym powietrzem, w zależności od podanej ilości. Selen jest wydalany głównie przez nerki w postaci jonów trimetyloselenoniowych. Wydalanie zależy od stanu selenu.

Po wstrzyknięciu dożylnym lub podaniu doustnym proces wydalania selenu odbywa się w trzech fazach. Po doustnym podaniu 10 μg w postaci [75Se] selenianu sodu 14–20% wchłoniętego selenu jest wydalane przez nerki w ciągu pierwszych dwóch tygodni, podczas gdy przez płuca i skórę substancja prawie nie jest wydalana. Zatrzymanie selenu w organizmie zmniejsza się w trzech fazach z okresem półtrwania 0,7–1,2 dnia w fazie 1, 7–11 dni w fazie 2 oraz 96–144 dni w fazie 3. Stężenie selenu maleje szybciej w wątrobie, sercu i osoczu niż w stawach, mięśniach lub kościach. Z wstrzykniętej dożylnie dawki [75Se] selenianu sodu 12% jest wydalane w ciągu pierwszych 24 godzin. Kolejne 40% wydala się z okresem biologicznego półtrwania 20 dni. Okres półtrwania w trzeciej fazie wynosi 115 dni.

Wydalanie po podaniu doustnym i dożylnym fizjologicznej dawki [74Se] selenianu sodu było bezpośrednio porównywane: po podaniu 82 μg selenu w postaci selenianu sodu 18% dawki dożylnie i 12% dawki doustnej było wydalane przez nerki w ciągu pierwszych 24 godzin razem z przemienionym fizjologicznym selenem. Po tej fazie proces wydalania leku po podaniu doustnym lub dożylnym jest mniej więcej taki sam. U zdrowych ochotników wydalanie selenianu sodu podanego doustnie i pozajelitowo było porównywalne.

Właściwości kliniczne.

Wskazania.

Niedobór selenu, którego nie można uzupełnić za pomocą źródeł selenu w produktach spożywczych.

Przeciwwskazania.

Podwyższona wrażliwość na selenian sodu pentahydrat lub którykolwiek z substancji pomocniczych.

Selenoza.

Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.

Roztworu doustnego Selenaza® nie wolno przyjmować razem z substancjami o właściwościach redukujących (np. z witaminą C), ponieważ może wówczas wytrącić się osad selenu elementarnego (patrz sekcja „Niekompatybilność”).

Selen elementarny nie rozpuszcza się w środowisku wodnym i dlatego jest biologicznie niedostępny. Lek Selenaza®, roztwór doustny, oraz kwas askorbinowy można stosować doustnie z odstępem co najmniej 4 godziny.

Szczególne wskazania dotyczące stosowania.

1 ampułka z 2 ml roztworu zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu, co oznacza praktycznie brak sodu.

1 fiolka z 10 ml roztworu zawiera 35,70 mg chlorku sodu, co odpowiada 1,8% zalecanej przez WHO maksymalnej dziennej dawki sodu 2 g dla dorosłych.

Stosowanie w okresie ciąży lub karmienia piersią.

Ciąża. Brak danych dotyczących stosowania leku Selenaza® u kobiet w ciąży. Ograniczone opublikowane badania na zwierzętach wskazują na pewne toksyczne działanie na funkcję rozrodczą przy stosowaniu dawek toksycznych dla organizmu matki.

W przypadku stosowania leku po potwierdzeniu niedoboru selenu nie oczekuje się negatywnego wpływu selenitu sodu na przebieg ciąży lub na płód.

Okres karmienia piersią. Selenu przenika do mleka matki. Nie oczekuje się, że dawki korygujące niedobór selenu u matki mogą negatywnie wpływać na dziecko karmione piersią.

Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi urządzeń.

Nie wpływa.

Sposób stosowania i dawki.

Dawka dzienna dla dorosłych wynosi 100–200 μg selenu (odpowiada 1–2 ampułkom o objętości 2 ml). W razie potrzeby dawkę można zwiększyć do 500 μg selenu (odpowiada 5 ampułkom o objętości 2 ml lub 1 butelce o objętości 10 ml leku Selenaza®, roztwór do użytku doustnego).

Sposób stosowania.

Odczepić jednostkową ampułkę (2 ml) od pozostałych ampułek w taśmie i otworzyć ampułkę z roztworem do stosowania doustnego, odkręcając jej górną część. Wycisnąć całą zawartość ampułki do ust.

W przypadku stosowania butelki o objętości 10 ml:

Rys. 1 Rys. 2 Rys.3

Rysunek 1. Butelkę otwierać bezpośrednio przed przyjęciem. Aby otworzyć butelkę, obracać pokrywkę zgodnie z ruchem wskazówek zegara i jednocześnie naciskać na butelkę. Spowoduje to rozerwanie folii specjalnym ostrzem znajdującym się wewnątrz pokrywki.

Rysunek 2. Następnie obracać pokrywkę przeciwnie do ruchu wskazówek zegara.

Rysunek 3. Całą zawartość butelki wycisnąć całkowicie do ust.

Przed połknięciem roztwór należy trzymać w jamie ustnej przez około 30–60 sekund.

Aby monitorować skuteczność leczenia, należy oznaczać stężenie selenu we krwi lub surowicy krwi.

Leczenie lekiem Selenaza®, roztwór doustny, w dawce utrzymującej (100 μg selenu na dobę — odpowiada 1 ampułce) może być długotrwałe lub nawet stałe.

Dawkowanie u dzieci.

Brak doświadczenia z zastosowaniem leku u dzieci.

Dawkowanie u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby.

Brak danych naukowych dotyczących potrzeby korekty dawki u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby.

Dzieci.

Leku nie stosuje się u dzieci.

Przedawkowanie.

Objawami ostrego przedawkowania są zapach czosnku z ust, zmęczenie, nudności, biegunka i ból brzucha. Długotrwałe stosowanie dawek przekraczających zalecane może wpływać na wzrost paznokci i włosów, a także może prowadzić do neuropatii obwodowej.

Leczenie: przemywanie żołądka, wymuszone moczowanie lub stosowanie wysokich dawek witaminy C. W przypadku silnego przedawkowania (1000–10000 razy wyższe niż dawka zwykła) należy podjąć próbę usunięcia selenu metodą dializy. Stosowanie dimerkaprolu nie jest zalecane, ponieważ nasila toksyczny efekt selenu.

Działania niepożądane.

Obecnie nie znane są działania niepożądane związane z zastosowaniem Selenazy®, roztworu doustnego, zgodnie z instrukcją do stosowania medycznego.

Możliwe są reakcje nadwrażliwości.

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych po rejestracji leku ma duże znaczenie. Umożliwia to monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka w trakcie stosowania tego leku. Pracownicy medyczni i farmaceutyczni, a także pacjenci lub ich ustawowi reprezentanci, powinni zgłaszać wszystkie przypadki podejrzewanych działań niepożądanych oraz braku skuteczności leku poprzez Automatyczny System Informacyjny Nadzoru Farmakologicznego pod adresem: http://aisf.dec.gov.ua.

Okres ważności.

Ampułki – 3 lata.

Fleczki – 2,5 roku.

Po otwarciu ampułki lub fialki roztwór należy natychmiast wykorzystać. Niewykorzystane resztki leku należy zutylizować.

Warunki przechowywania.

Przechowywać w temperaturze nie wyższej niż 25 °C, w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Niezgodność. Podczas przygotowywania roztworu doustnego z dodatkiem leku Selenaza®, roztworu doustnego, należy upewnić się, że wartość pH nie spada poniżej 7,0 oraz że roztwór nie miesza się z substancjami redukującymi (np. witaminą C), ponieważ może wówczas wytrącić się osad pierwiastkowego selenu.

Opakowanie. 2 ml roztworu w ampułce; 20 ampułek w kartonowym pudełku.

10 ml roztworu w fialce; 10 fialek w kartonowym pudełku.

Kategoria wydawania. Na receptę.

Producent. biosyn Arzneimittel GmbH, Niemcy / biosyn Arzneimittel GmbH, Germany.

Siedziba producenta oraz adres miejsca prowadzenia działalności.

Schorndorfer Str. 32, 70734 Fellbach, Niemcy / Schorndorfer Str. 32, 70734 Fellbach, Germany.