Rysperydon-Teva

INSTRUKCJA dotyczÄ cza stosowania leku Rysperydon-Teva (Risperidone-Teva)

SkÅ ad:

substancja czynna: rysperydon;

1 ml roztworu zawiera 1 mg rysperydonu;

substancje pomocnicze: kwas benzoesowy (E 210), kwas winny, woda oczyszczona.

PostaÄ c leku. Roztwór doustny.

GÅ Å wne fizykochemiczne wÅ asnoÅ ci: przezroczysta, bezbarwna ciecz bez widocznych zanieczyszczeÅ .

Grupa farmakoterapeutyczna. Leki przeciwdziaÅ ajÄ ce psychotyczne. Kod ATC N05A X08.

Właściwości farmakologiczne.

Farmakodynamika. Rysperydon to selektywny antyagonista monoaminowy o unikalnych właściwościach. Wykazuje wysoką powinowactwo do serotonergicznych receptorów 5-HT2 oraz dopaminergicznych receptorów D2. Rysperydon wiąże się również z receptorami α1-adrenergicznymi oraz, w mniejszym stopniu, z receptorami H1-histaminergicznymi i α2-adrenergicznymi. Rysperydon nie wykazuje powinowactwa do receptorów cholinergicznych. Choć rysperydon jest silnym antyagonistą D2, co wiąże się z jego skutecznością wobec objawów pozytywnych schizofrenii, nie powoduje znaczącego stłumienia aktywności ruchowej i wywołuje katapleksję w mniejszym stopniu niż klasyczne leki przeciwpsychotyczne. Zrównoważony centralny antagonizm serotoniny i dopaminy zmniejsza skłonność do występowania skutków ubocznych ekstrapiramidowych i poszerza wpływ terapeutyczny wobec objawów negatywnych i afektywnych schizofrenii.

Farmakokinetyka. W wyniku metabolizmu rysperydonu powstaje 9-hydroksyrysperydon, którego aktywność farmakologiczna jest podobna do związku pierwotnego.

Wchłanianie. Po podaniu doustnym rysperydon jest w pełni wchłaniany, stężenia szczytowe w osoczu osiągane są po 1–2 godzinach, u pacjentów w wieku starszym – w ciągu 2–3 godzin. Absolutna biodostępność po doustnej aplikacji rysperydonu wynosi 70% (CV = 25%). Wpływu na wchłanianie leku nie ma przyjmowanie pokarmu, dlatego rysperydon można stosować niezależnie od posiłków. Absolutna biodostępność wynosi 66% u szybkich metabolizatorów i 82% u wolnych metabolizatorów.

Rozkład. Rysperydon szybko rozkłada się w organizmie. Objętość rozkładu wynosi 1–2 l/kg. W osoczu rysperydon wiąże się z albuminą i kwasowym α1-glikoproteiną. Wiązanie rysperydonu z białkami osocza wynosi 90%, a 9-hydroksyrysperydonu – 77%. Stężenie równowagowe rysperydonu osiągane jest u większości pacjentów w ciągu 1 dnia. Stężenie równowagowe 9-hydroksyrysperydonu osiągane jest po 4–5 dniach.

Biologiczna transformacja i wydalanie. Metabolizm rysperydonu zachodzi przy udziale CYP2D6 do 9-hydroksyrysperydonu, którego aktywność farmakologiczna jest podobna do rysperydonu. Razem te dwie substancje tworzą aktywną frakcję przeciwpsychotyczną. Cytochrom CYP2D6 podlega polimorfizmowi genetycznemu. U szybkich metabolizatorów CYP2D6 rysperydon jest szybko przekształcany do 9-hydroksyrysperydonu, natomiast u wolnych metabolizatorów przemiana ta zachodzi znacznie wolniej. Choć u szybkich metabolizatorów stężenia rysperydonu są niższe, a stężenia 9-hydroksyrysperydonu wyższe niż u wolnych metabolizatorów, farmakokinetyka rysperydonu i 9-hydroksyrysperydonu (czyli aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej) po pojedynczym i wielokrotnym podaniu jest podobna u szybkich i wolnych metabolizatorów cytochromu CYP2D6. Inną drogą metabolizmu rysperydonu jest N-dezalkilacja. Badania in vitro na mikrosomach wątroby ludzkiej wykazały, że rysperydon w klinicznie istotnych stężeniach nie hamuje istotnie metabolizmu leków, które są metabolizowane przez izoenzymy cytochromu P450, w tym CYP1A2, CYP2A6, CYP2C8/9/10, CYP2D6, CYP2E1, CYP3A4 i CYP3A5. W ciągu tygodnia po podaniu leku 70% dawki wydalane jest z moczem, 14% – z kałem. Stężenie rysperydonu i 9-hydroksyrysperydonu w moczu wynosi 35–45% podanej dawki. Reszta to nieaktywne metabolity. Po doustnym podaniu pacjentom z psychotą okres półtrwania rysperydonu wynosi 3 godziny. Okres półtrwania 9-hydroksyrysperydonu oraz aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej wynosi 24 godziny, a u pacjentów w wieku starszym – 34 godziny.

Liniowość. Stężenia rysperydonu w osoczu są proporcjonalne do dawki leku (w zakresie dawek terapeutycznych).

Pacjenci w wieku starszym oraz pacjenci z zaburzeniami funkcji nerek i wątroby. Badania farmakokinetyczne po pojedynczym doustnym podaniu rysperydonu u pacjentów w wieku starszym wykazały średnio o 43% wyższe stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej w osoczu, o 38% dłuższy okres półtrwania oraz o 30% obniżony klirens aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej. U dorosłych pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek klirens aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej wynosił ~48% wartości klirensu u młodych zdrowych ochotników. U dorosłych pacjentów z ciężką niewydolnością nerek klirens aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej wynosił ~31% wartości klirensu u młodych zdrowych ochotników. Okres półtrwania aktywnej frakcji wynosił 16,7 godziny u dorosłych pacjentów, 24,9 godziny – u pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek (czyli ~1,5 raza dłużej niż u dorosłych pacjentów) oraz 28,8 godziny – u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (~1,7 raza dłużej niż u dorosłych pacjentów). Stężenia rysperydonu w osoczu krwi były normalne u pacjentów z niewydolnością wątroby, ale średnia frakcja wolna rysperydonu w osoczu była zwiększona o 37,1%. Klirens po doustnym podaniu oraz okres półtrwania rysperydonu i jego aktywnych metabolitów u dorosłych pacjentów z umiarkowaną lub ciężką niewydolnością wątroby istotnie nie różnił się od tych parametrów u zdrowych ochotników.

Dzieci. Farmakokinetyka rysperydonu, 9-hydroksyrysperydonu oraz aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej u dzieci jest podobna do tej u dorosłych.

Płeć, pochodzenie rasowe i palenie tytoniu. Analiza populacyjna farmakokinetyki nie wykazała istotnego wpływu płci, rasy ani palenia tytoniu na farmakokinetykę rysperydonu i jego aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej.

Charakterystyka kliniczna.

Wskazania.

• Leczenie schizofrenii;
  • leczenie epizodów maniakalnych o umiarkowanym do ciężkiego nasilenia w zaburzeniach dwubiegunowych;
• krótkoterminowe leczenie (do 6 tygodni) nasilonej agresji u pacjentów z demencją Alzheimera o umiarkowanym do ciężkiego nasilenia, gdy istnieje zagrożenie dla siebie lub innych i brak odpowiedzi na nielikowe metody leczenia (patrz sekcje „Sposób stosowania i dawki” oraz „Szczególne wskazania stosowania”);
• krótkoterminowe leczenie objawowe (do 6 tygodni) nasilonej agresji w zaburzeniach zachowania u dzieci od 5. roku życia i u dorastających z upośledzeniem umysłowym lub upośledzeniem intelektualnym zdiagnozowanym zgodnie z kryteriami DSM-IV, u których nasilenie agresywnego lub innego zachowania destrukcyjnego wymaga leczenia farmakologicznego. Leczenie farmakologiczne powinno być integralną częścią kompleksowego programu terapeutycznego obejmującego wsparcie psychologiczne i działania wychowawcze. Zaleca się, aby rysperydon był przepisywany przez specjalistę w dziedzinie neurologii dziecięcej, psychiatrii dziecięcej i młodzieńczej lub lekarza posiadającego doświadczenie w leczeniu zaburzeń zachowania u dzieci i młodzieży.

Przeciwwskazania.

Nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu. Demencja oraz objawy choroby Parkinsona (sztywność, bradykinezja i zaburzenia postawy parkińskie). Demencja oraz podejrzenie demencji z ciałami Lewya (oprócz objawów demencji przynajmniej dwa z następujących objawów: parkinsonizm, halucynacje wzrokowe, niestabilność chodu).

Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.

Interakcje farmakodynamiczne

Leki wydłużające odcinek QT. Jak w przypadku innych leków przeciwpsychotycznych, należy zachować ostrożność przy stosowaniu rysperydonu-Teva razem z lekami wydłużającymi odcinek QT, w szczególności z lekami przeciwarytmicznymi (chinidyna, dysopyramid, prokainamid, propafenon, amiodaron, sotalol), trójcyklicznymi lekami przeciwdepresyjnymi (amitryptylina), tetracyklicznymi lekami przeciwdepresyjnymi (maprotylin), niektórymi lekami przeciwhistaminowymi, innymi lekami przeciwpsychotycznymi, niektórymi lekami przeciwmalarialnymi (w szczególności chinina i meflochina) oraz lekami wpływającymi na równowagę elektrolitową (powodującymi hipokaliemię, hipomagnezemię), wywołującymi bradykardię, a także z lekami hamującymi metabolizm wątrobowy rysperydonu. Powyższa lista jest orientacyjna i nie wyczerpuje wszystkich możliwości.

Leki działające na ośrodkowy układ nerwowy oraz alkohol. Z uwagi na zwiększony ryzyko działania sedytywnego rysperydon należy stosować ostrożnie w połączeniu z substancjami wpływającymi na OUN, takimi jak alkohol, opioidy, leki przeciwhistaminowe i benzodiazepiny.

Levodopa i agonisty dopaminy. Rysperydon-Teva może działać antagonistycznie wobec lewodopy i innych agonistów dopaminy. Jeśli takie połączenie jest jednak konieczne, szczególnie w zaawansowanej fazie choroby Parkinsona, należy stosować minimalne skuteczne dawki każdego z leków.

Leki obniżające ciśnienie tętnicze. Nadzór po wprowadzeniu na rynek wykazał klinicznie istotne obniżenie ciśnienia tętniczego przy jednoczesnym stosowaniu rysperydonu i leków obniżających ciśnienie.

Psychostymulanty. Jednoczesne stosowanie psychostymulantów (w szczególności metylfenydatu) z rysperydonem może prowadzić do wystąpienia objawów ekstrapiramidowych przy zmianie dawki jednego lub obu leków (patrz sekcja „Szczególne wskazania stosowania”).

Paliperidon. Jednoczesne stosowanie rysperydonu doustnego z paliperidone nie jest zalecane, ponieważ paliperidon jest aktywnym metabolitem rysperydonu, a ich kombinacja może prowadzić do nadmiernego działania sumarycznego aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej.

Interakcje farmakokinetyczne

Spożycie pokarmu nie wpływa na wchłanianie rysperydonu.

Rysperydon jest głównie metabolizowany przez CYP2D6 i w mniejszym stopniu przez CYP3A4. Rysperydon i jego aktywny metabolit 9-hydroksyrysperydon są substratami białka glikoproteinowego P (P-gp). Substancje wpływające na aktywność CYP2D6 lub silne inhibitory lub induktory CYP3A4 i/lub aktywności P-gp mogą wpływać na farmakokinetykę aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu.

Silne inhibitory CYP2D6. Przy współistniejącym stosowaniu rysperydonu z silnym inhibitorem CYP2D6 może dojść do zwiększenia stężenia rysperydonu we krwi, jednak stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej wzrasta w mniejszym stopniu. Przy stosowaniu wysokich dawek silnego inhibitora CYP2D6 może wzrastać stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu (np. paroksetyna, patrz dalej). Oczekuje się, że inne inhibitory CYP2D6, takie jak chinidyna, również mogą podobnie wpływać na stężenia rysperydonu we krwi. Na początku lub przy zakończeniu jednoczesnego stosowania paroksetyny, chinidyny lub innego silnego inhibitora CYP2D6, szczególnie w wysokich dawkach, lekarz powinien rozważyć zmianę dawki rysperydonu.

Inhibitory CYP3A4 i/lub P-gp. Przy współistniejącym stosowaniu rysperydonu z silnymi inhibitorami CYP3A4 i/lub P-gp może dojść do istotnego wzrostu stężenia aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu we krwi. Na początku lub przy zakończeniu jednoczesnego stosowania itrakonazolu lub innych silnych inhibitorów CYP3A4 i/lub P-gp lekarz powinien rozważyć zmianę dawki rysperydonu.

Induktory CYP3A4 i/lub P-gp. Przy współistniejącym stosowaniu rysperydonu z silnymi induktorami CYP3A4 i/lub P-gp może dojść do obniżenia stężenia aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu we krwi. Na początku lub przy zakończeniu stosowania karbamazepiny lub innych silnych induktorów CYP3A4 i/lub P-gp lekarz powinien rozważyć zmianę dawki rysperydonu. Działanie induktorów CYP3A4 zależy od czasu, przy czym maksymalny efekt osiągany jest najwcześniej po 2 tygodniach od rozpoczęcia stosowania. Podobnie po zakończeniu leczenia indukcja CYP3A4 może utrzymywać się przez co najmniej 2 tygodnie.

Leki silnie wiążące się z białkami osocza. Przy stosowaniu rysperydonu razem z lekami silnie wiążącymi się z białkami osocza nie występuje klinicznie istotne wypieranie jednego leku przez drugi z miejsc wiązania z białkami osocza. W przypadku jednoczesnego stosowania kilku leków należy zapoznać się z instrukcjami dotyczącymi metabolizmu i możliwej potrzeby korekty dawki.

Dzieci. Badania interakcji przeprowadzono wyłącznie na dorosłych pacjentach. Nie wiadomo, czy uzyskane wyniki można odnieść do dzieci.

Jednoczesne stosowanie psychostymulantów (w szczególności metylfenydatu) z rysperydonem u dzieci nie wpływało na farmakokinetykę i skuteczność rysperydonu.

Wpływ innych leków na farmakokinetykę rysperydonu

Leki przeciwbakteryjne. Erytromycyna, umiarkowany inhibitor CYP3A4 i inhibitor P-gp, nie zmienia farmakokinetyki rysperydonu ani jego aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej. Ryfampicyna, silny induktor CYP3A4 i induktor P-gp, obniża stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej we krwi.

Leki przeciwocholinesterazowe. Donepezyl i galantamina, substraty CYP2D6 i CYP3A4, nie wykazują klinicznie istotnego wpływu na farmakokinetykę rysperydonu i aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej.

Leki przeciwpadaczkowe. Karbamazepina, silny induktor CYP3A4 i induktor P-gp, obniża stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu we krwi. Podobny efekt może występować przy stosowaniu fenytoiny i fenobarbitalu, które również są induktorami CYP3A4 i P-gp. Topiramate umiarkowanie obniża biodostępność rysperydonu i nie wpływa na biodostępność aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej. Dlatego mało prawdopodobne, że ta interakcja może wywołać klinicznie istotny efekt.

Leki przeciwgrzybicze. Itrakonazol, silny inhibitor CYP3A4 i inhibitor P-gp, w dawce 200 mg/dzień zwiększa stężenie w osoczu aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu, stosowanego w dawce 2–8 mg/dzień, o około 70%. Ketoconazol, silny inhibitor CYP3A4 i inhibitor P-gp, w dawce 200 mg/dzień zwiększa stężenie rysperydonu we krwi i zmniejsza stężenie 9-hydroksyrysperydonu we krwi.

Leki przeciwpsychotyczne. Fenotiazyny mogą zwiększać stężenie rysperydonu we krwi, jednak nie wpływają na stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej.

Leki przeciwwirusowe. Inhibitory proteazy: brak danych z badań, ponieważ rytonawir jest silnym inhibitorem CYP3A4 i słabym inhibitorem CYP2D6, rytonawir oraz inhibitory proteazy wzmocnione rytonawirem mogą zwiększać stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu.

Blokery beta-adrenergiczne. Niektóre blokery beta-adrenergiczne mogą zwiększać stężenie rysperydonu we krwi bez wpływu na stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej.

Blokery kanałów wapniowych. Werapamil, umiarkowany inhibitor CYP3A4 i inhibitor P-gp, zwiększa stężenie rysperydonu i aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej we krwi.

Leki stosowane w leczeniu przewodu pokarmowego. Antagoniści receptora H2: cyklosporyna i ranitydyna, słabe inhibitory CYP2D6 i CYP3A4, zwiększają biodostępność rysperydonu z nieznacznym zwiększeniem biodostępności aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej.

SSRI i trójcykliczne leki przeciwdepresyjne. Fluoksetyna, silny inhibitor CYP2D6, zwiększa stężenie rysperydonu we krwi i nieznacznie stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej. Paroksetyna, silny inhibitor CYP2D6, zwiększa stężenie rysperydonu we krwi, jednak w dawkach do 20 mg/dzień mniej niż stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej. Jednak wyższe dawki paroksetyny mogą powodować wzrost stężenia aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu. Trójcykliczne leki przeciwdepresyjne mogą zwiększać stężenie rysperydonu we krwi, jednak nie wpływają na stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej. Amitryptyna nie wpływa na farmakokinetykę rysperydonu ani aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej. Sertalina, słaby inhibitor CYP2D6, oraz fluwoksamina – słaby inhibitor CYP3A4, w dawkach do 100 mg/dzień nie są związane z klinicznie istotnymi zmianami stężenia aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu. Jednak dawki sertaliny lub fluwoksaminy powyżej 100 mg/dzień mogą prowadzić do zwiększenia stężenia aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu.

Wpływ rysperydonu na farmakokinetykę innych leków

Leki przeciwpadaczkowe. Rysperydon nie wykazał klinicznie istotnego wpływu na farmakokinetykę walproinianu ani topiramaty.

Leki przeciwpsychotyczne. Arypiprazol, substrat CYP2D6 i CYP3A4: rysperydon w postaci tabletek lub wstrzykiwań nie wpływa na całkowitą farmakokinetykę arypiprazolu i jego aktywnego metabolitu, dehydroarypiprazolu.

Glikozydy nasierkowe. Rysperydon nie wykazał klinicznie istotnego wpływu na farmakokinetykę cyfostatyny.

Lit. Rysperydon nie wykazał klinicznie istotnego wpływu na farmakokinetykę litu.

Jednoczesne stosowanie rysperydonu z furosemidem. Patrz sekcja „Szczególne wskazania stosowania” w odniesieniu do zwiększonego ryzyka śmiertelności u pacjentów starszych z demencją, którzy jednocześnie przyjmują furosemid.

Szczególne środki ostrożności.

Pacjenci w podeszłym wieku z demencją

Zwiększona śmiertelność. Metaanaliza 17 kontrolowanych badań leków atypowych leków przeciwpsychotycznych (w tym również rysperydonu) wykazała zwiększoną, w porównaniu z placebo, śmiertelność u pacjentów w podeszłym wieku z demencją leczonych lekami przeciwpsychotycznymi atypowymi. Badania rysperydonu w tej grupie pacjentów prowadzone według schematu „placebo-kontrola” wykazały częstość zgonów w grupie rysperydonu na poziomie 4,0% w porównaniu do 3,1% w grupie placebo. Stosunek ryzyka (95% przedział ufności) wynosił 1,21 (0,7; 2,1). Średni wiek pacjentów, którzy zmarli, wynosił 86 lat (zakres – 67–100 lat). Dane dwóch dużych badań obserwacyjnych wskazują, że pacjenci w podeszłym wieku z demencją, którzy są leczeni tradycyjnymi lekami przeciwpsychotycznymi, również narażeni są na nieco większe ryzyko śmiertelnych skutków w porównaniu z pacjentami, którzy nie otrzymywali leków przeciwpsychotycznych. Brakuje danych do dokładnej oceny wielkości ryzyka, przyczyna zwiększonego ryzyka jest nieznana.

Stosowanie łącznie z furosemidem. W badaniach rysperydonu prowadzonych według schematu „placebo-kontrola” u pacjentów w podeszłym wieku z demencją zauważono zwiększoną śmiertelność przy jednoczesnym stosowaniu furosemidu z rysperydonem (7,3%; średni wiek 89 lat, zakres 75–97 lat), w porównaniu z pacjentami leczonymi wyłącznie rysperydonem (3,1%; średni wiek 84 lat, zakres 70–96 lat) lub furosemidem (4,1%; średni wiek 80 lat, zakres 67–90 lat). Wzrost śmiertelności u pacjentów przy stosowaniu kombinacji furosemidu i rysperydonu obserwowano w dwóch spośród czterech badań klinicznych. U pacjentów stosujących jednocześnie rysperydon z innymi diuretykami nie zaobserwowano zwiększonej śmiertelności. Mechanizmy patofizjologiczne takich zmian nie zostały ustalone, przyczyna zgonu również nie była jednolita. Należy jednak zachować szczególną ostrożność przy przepisywaniu leku w takich przypadkach, po dokładnym przeanalizowaniu potencjalnych ryzyk i korzyści terapeutycznych takich kombinacji lub współlekowania z innymi silnymi diuretykami. U pacjentów stosujących rysperydon w połączeniu z innymi diuretykami ryzyko śmiertelnych skutków nie wzrastało. Niezależnie od leczenia, ogólnym czynnikiem ryzyka śmiertelnych skutków jest odwodnienie, które wymaga starannego zapobiegania wśród pacjentów w podeszłym wieku z demencją.

Powikłania naczyniowo-mózgowe (PNC). W trakcie badań klinicznych z użyciem placebo u pacjentów z demencją, którzy przyjmowali rysperydon, zaobserwowano około trzykrotnie wyższy poziom PNC (udarów i przemijających ataków niedokrwiennych) zakończonych zgonem w porównaniu z osobami przyjmującymi placebo (średni wiek – 85 lat; zakres – 73–97 lat). Zestawione dane z 6 badań kontrolowanych z użyciem rysperydonu, w których uczestniczyli głównie pacjenci w podeszłym wieku z demencją (w wieku powyżej 65 lat), wykazały, że PNC (ciężkie i nieciężkie, łącznie) wystąpiły u 3,3% (33/1009) pacjentów leczonych rysperydonem, w porównaniu do 1,2% (8/712) pacjentów przyjmujących placebo. Stosunek ryzyka między grupą rysperydonu a placebo (stosunek szans; 95% CI) wynosił 2,96 (1,34; 7,50). Mechanizm tego zwiększonego ryzyka jest nieznany. Zwiększone ryzyko PNC nie może być wykluczone przy leczeniu innymi lekami przeciwpsychotycznymi lub przy leczeniu innych grup pacjentów. Rysperydon-Tea należy stosować z ostrożnością u pacjentów z czynnikami ryzyka udaru. Ryzyko PNC jest znacznie wyższe u pacjentów z demencją mieszaną lub naczyniową w porównaniu z demencją Alzheimera. Dlatego rysperydon nie jest zalecany pacjentom z innymi typami demencji (poza Alzheimera).

Należy ocenić ryzyko i terapeutyczne korzyści stosowania rysperydonu u pacjentów w podeszłym wieku z demencją, biorąc pod uwagę czynniki prognostyczne ryzyka udaru. Pacjentów i osoby opiekujące się nimi należy poinformować o konieczności natychmiastowego zgłoszenia objawów i oznak potencjalnych zaburzeń naczyniowo-mózgowych, w szczególności nagłej słabości lub odrętwienia twarzy, rąk lub nóg, zaburzeń mowy lub wzroku. W takim przypadku należy natychmiast rozważyć wszystkie opcje terapeutyczne, w tym przerwanie przyjmowania rysperydonu.

W przypadku trwałej agresji u pacjentów z demencją Alzheimera od umiarkowanego do ciężkiego stopnia, rysperydon-Tea należy przepisać wyłącznie jako krótkoterminowe leczenie wspomagające środki nielikowe, gdy te są nieskuteczne lub ograniczone, a istnieje zagrożenie dla siebie lub innych. Konieczna jest regularna ocena stanu pacjenta i uzasadnienie potrzeby dalszego leczenia.

Hipotensja ortostatyczna. Może występować hipotensja ortostatyczna (szczególnie na początku leczenia), spowodowana działaniem α1-blokującego rysperydonu. Klinicznie istotna hipotensja obserwowana była w okresie postmarketingowym przy jednoczesnym stosowaniu rysperydonu i leków przeciwciśnieniowych. Rysperydon-Tea należy stosować z ostrożnością u pacjentów z znanymi chorobami układu sercowo-naczyniowego (np. niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zaburzenia przewodnictwa, odwodnienie, hipowolemia lub choroby naczyniowo-mózgowe). W takich przypadkach dawkę należy stopniowo dostosować (patrz sekcja „Sposób stosowania i dawki”). Należy rozważyć możliwość zmniejszenia dawki w przypadku wystąpienia hipotensji tętniczej.

Leukopenia, neutropenia i agranulocytoza. Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych, w tym rysperydonu, zgłaszano przypadki leukopenii, neutropenii i agranulocytozy. W okresie postmarketingowym przypadki agranulocytozy zgłaszano bardzo rzadko (<1/10000 pacjentów). Pacjenci, którzy mieli w wywiadzie istotne zmniejszenie liczby leukocytów lub lekowo wywołaną leukopenię/neutropenię, powinni być poddawani nadzorowi przez kilka pierwszych miesięcy leczenia, a przy pierwszych objawach klinicznie istotnego zmniejszenia liczby leukocytów w przypadku braku innych przyczyn należy rozważyć przerwanie rysperydonu.

Należy dokładnie monitorować stan pacjentów z klinicznie istotną neutropenią w celu wykrycia gorączki lub objawów infekcji oraz zapewnić natychmiastową odpowiednią terapię w przypadku pojawienia się takich objawów lub oznak. U pacjentów z ciężką neutropenią (< 1×10⁹/l) należy przerwać terapię rysperydonem i kontrolować liczbę leukocytów do powrotu do wartości normalnych.

Zespół późnej dyskinezyjnej/symptomy ekstrapiramidowe. Podczas stosowania leków o właściwościach antagonistów receptorów dopaminowych obserwowano występowanie późnej dyskinezyjnej, charakteryzującej się mimowolnymi ruchami rytmicznymi (głównie języka i/lub twarzy). Występowanie objawów ekstrapiramidowych jest czynnikiem ryzyka rozwoju późnej dyskinezyjnej. W przypadku pojawienia się objawów lub objawów późnej dyskinezyjnej należy rozważyć możliwość przerwania przyjmowania wszystkich leków przeciwpsychotycznych. Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu psychostymulantów (np. metylfenydatu) i rysperydonu, ponieważ przy korekcie dawki jednego lub obu leków mogą wystąpić objawy ekstrapiramidowe (patrz sekcja „Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji”). Zaleca się stopniowe odstawienie psychostymulantów.

Zespół złośliwego neuroleptycznego. Podczas stosowania klasycznych leków neuroleptycznych rzadko zgłaszano przypadki zespołu złośliwego neuroleptycznego, charakteryzującego się hipertermią, sztywnością mięśni, niestabilnością funkcji autonomicznych, zaburzeniami świadomości oraz podwyższeniem poziomu kreatynofosfokinazy. Do innych objawów mogą należeć mioglobinuria (rabdomioliza) i ostra niewydolność nerek. W przypadku rozwoju zespołu złośliwego neuroleptycznego należy przerwać przyjmowanie wszystkich leków przeciwpsychotycznych, w tym rysperydonu.

Choroba Parkinsona i demencja z ciałami Lewy’ego. Przy przepisywaniu leków przeciwpsychotycznych, w tym rysperydonu, pacjentom z chorobą Parkinsona lub demencją z ciałami Lewy’ego lekarz powinien ocenić stosunek ryzyka do oczekiwanych korzyści terapeutycznych. Stosowanie leku może pogorszyć przebieg choroby Parkinsona. Pacjenci z którąkolwiek z tych chorób mogą mieć zwiększone ryzyko rozwoju zespołu złośliwego neuroleptycznego, a także zwiększoną wrażliwość na leki przeciwpsychotyczne (dezorientacja, stępienie wrażliwości bólowej oraz niestabilność postawy z częstymi upadkami w dodatku do objawów ekstrapiramidowych).

Hiperglikemia i cukrzyca. Podczas leczenia rysperydonem odnotowano przypadki hiperglikemii, cukrzycy oraz nasilenia istniejącej już cukrzycy. W niektórych przypadkach zgłaszano wcześniejszą nadmierną masę ciała, która mogła być czynnikiem wywołującym. Z tego powodu bardzo rzadko zgłaszano przypadki kwasicy ketonowej i rzadko rozwój śpiączki cukrzycowej. Dlatego zaleca się odpowiedni monitoring kliniczny zgodnie ze standardami stosowania leków przeciwpsychotycznych. Pacjenci przyjmujący jakiejkolwiek leki przeciwpsychotyczne atypowe, w tym rysperydon, powinni być poddawani nadzorowi w celu wykrycia objawów hiperglikemii (takich jak polipragia, poliuria, polifagia i osłabienie), a pacjenci z cukrzycą powinni poddawać się regularnym badaniom w celu wykrycia pogorszenia kontroli poziomu glukozy.

Przyrost masy ciała. Podczas stosowania rysperydonu zgłaszano istotny przyrost masy ciała. Należy monitorować masę ciała.

Hiperglikemia. Hiperglikemia jest częstą reakcją niepożądaną podczas leczenia rysperydonem. U pacjentów z objawami reakcji niepożądanych zależnych od prolaktyny (ginekomastia, zaburzenia menstruacyjne, brak owulacji, zaburzenia płodności, obniżenie libidum, zaburzenia erekcji, galaktoreja) zaleca się kontrolę poziomu prolaktyny we krwi. Badania kultur tkankowych pozwalają przypuszczać, że wzrost komórek w guzach piersi może być stymulowany przez prolaktynę. Chociaż badania kliniczne i epidemiologiczne nie wykazały jednoznacznego związku z przyjmowaniem leków przeciwpsychotycznymi, zaleca się ostrożne przepisywanie rysperydonu w leczeniu pacjentów z odpowiednim wywiadem. Rysperydon-Tea należy stosować z ostrożnością u pacjentów z hiperglikemią lub u pacjentów, u których nie wykluczono obecności guzów zależnych od prolaktyny.

Wydłużenie interwału QT. O przypadkach wydłużenia interwału QT zgłaszano bardzo rzadko w okresie postmarketingowym. Jak w przypadku jakichkolwiek innych leków przeciwpsychotycznych, konieczna jest ostrożność przy przepisywaniu rysperydonu pacjentom z znanymi chorobami układu sercowo-naczyniowego, wydłużeniem interwału QT w wywiadzie rodzinnym, bradykardią i zaburzeniami równowagi elektrolitowej (hipokaliemia, hipomagnezemia), ponieważ takie leczenie może zwiększyć ryzyko efektów arytmogennych. Należy również zachować ostrożność przy przepisywaniu kombinacji leków zdolnych do wydłużania interwału QT.

Udary padaczkowe. Rysperydon-Tea należy stosować z ostrożnością u pacjentów z wywiadem udarów padaczkowych lub z innymi zaburzeniami, które mogą obniżać próg padaczkowy.

Przetrwały ból erekcji (przetrwała erekcja). W wyniku efektów blokujących α-adrenergiczne leczenie rysperydonem-Tea może towarzyszyć wystąpienie przetrwałej erekcji.

Regulacja temperatury ciała. Z lekami przeciwpsychotycznymi wiąże się zaburzenia zdolności organizmu do regulacji podstawowej temperatury ciała. Zaleca się odpowiednią ostrożność przy przepisywaniu rysperydonu pacjentom, którzy są narażeni na warunki mogące zwiększyć podstawową temperaturę ciała, np. intensywne obciążenie fizyczne, działanie wysokich temperatur otoczenia, współlekowanie lekami o działaniu antycholinergicznym, stany odwodnienia.

Działanie przeciwwymiotne. Zgłaszano działanie przeciwwymiotne rysperydonu. Ta właściwość może maskować objawy przedawkowania niektórych leków lub takich chorób jak niedrożność jelit, zespół Reya czy guz mózgu.

Niewydolność nerek i wątroby. U pacjentów z niewydolnością nerek, w porównaniu z osobami z normalną funkcją nerek, zmniejsza się zdolność do wydalenia aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej. U pacjentów z niewydolnością wątroby obserwuje się zwiększenie stężenia wolnej frakcji rysperydonu w osoczu (patrz sekcja „Sposób stosowania i dawki”).

Zakrzepica żylna i zatorowość płucna. Podczas leczenia lekami przeciwpsychotycznymi odnotowano przypadki zakrzepicy żylnej i zatorowości płucnej. Ponieważ pacjenci wymagający leczenia lekami przeciwpsychotycznymi często mają nabyte czynniki ryzyka zakrzepicy żylnej, przed przepisaniem rysperydonu-Tea (i w trakcie leczenia) należy zidentyfikować wszystkie czynniki ryzyka zakrzepicy żylnej i podjąć możliwe środki zapobiegawcze.

Zespół atonii tęczówki podczas operacji (ZATPO). Podczas operacji zaćmy u pacjentów przyjmujących antagonisty receptorów α1-adrenergicznych, w tym rysperydon, obserwowano ZATPO. ZATPO zwiększa ryzyko powikłań ocznych podczas i po zabiegu chirurgicznym. Należy poinformować chirurga okulisty o wcześniejszym lub bieżącym stosowaniu leków przeciwpsychotycznym. Potencjalna korzyść z odstawienia leczenia α1-blokatorami przed operacją nie została ustalona, należy rozważyć ryzyko odstawienia leczenia lekami przeciwpsychotycznymi.

Dzieci. Przed przepisaniem rysperydonu-Tea dzieciom lub nastolatkom z zaburzeniami zachowania należy dokładnie rozważyć stosunek ryzyka do korzyści, ocenić przyczyny fizyczne i społeczne zachowania agresywnego, takie jak bodźce bólowe lub nieadekwatna reakcja na środowisko. Działanie uspokajające rysperydonu należy dokładnie monitorować u pacjentów pediatrycznych ze względu na możliwe skutki dla zdolności do nauki. Zmiana czasu podawania rysperydonu może poprawić wpływ sedyacji na zdolność dzieci i nastolatków do koncentracji uwagi. Leczenie rysperydonem wiązano z umiarkowanym przyrostem masy ciała i wskaźnika masy ciała (BMI). Zaleca się ważenie przed rozpoczęciem leczenia i regularne monitorowanie masy ciała w dalszym ciągu. Zmiany wzrostu zaobserwowane w długotrwałych, otwartych, rozszerzonych badaniach nie wykraczały poza oczekiwane normy wiekowe. Wpływ długotrwałego leczenia rysperydonem na rozwój płciowy i wzrost nie został wystarczająco zbadany. Ze względu na potencjalny wpływ długotrwałej hiperglikemii na rozwój fizyczny i płciowy dzieci i nastolatków, konieczne są regularne kliniczne oceny stanu endokrynologicznego, w tym dane dotyczące wzrostu, masy ciała, oceny rozwoju płciowego, monitorowania cykli menstruacyjnych i innych potencjalnych efektów prolaktynowych.

Wyniki niewielkiego badania obserwacyjnego po rejestracji wykazały, że pacjenci w wieku 8–16 lat, którzy przyjmowali rysperydon, byli średnio o 3,0–4,8 cm wyżsi w porównaniu z pacjentami przyjmującymi inne leki przeciwpsychotyczne. Dane z tego badania są niewystarczające, aby stwierdzić, czy rysperydon wpływa na ostateczny wzrost w dorosłym wieku, czy uzyskane wyniki są spowodowane bezpośrednią akcją rysperydonu na wzrost kości, wpływem podstawowej choroby lub poprawą kontroli nad podstawową chorobą, co doprowadziło do zwiększenia wzrostu liniowego.

Podczas leczenia rysperydonem konieczne są regularne badania w celu wykrycia objawów ekstrapiramidowych i innych zaburzeń ruchowych. Zalecenia dotyczące dawkowania dla dzieci znajdują się w sekcji „Sposób stosowania i dawki”.

Stosowanie w okresie ciąży lub karmienia piersią.

Ciąża. Nie przeprowadzono kontrolowanych badań z udziałem kobiet w ciąży. W badaniach na zwierzętach nie stwierdzono działania teratogennego rysperydonu, jednak obserwowano inne rodzaje toksyczności reprodukcyjnej. Potencjalne ryzyko dla człowieka jest nieznane. U noworodków, których matki przyjmowały leki przeciwpsychotyczne (w tym rysperydon) w trzecim trymestrze ciąży, istnieje ryzyko wystąpienia odwracalnych objawów ekstrapiramidowych i/lub zespołu odstawienia leku. Objawy te obejmują pobudzenie, hipertonię, hipotonię, drżenie, senność, zaburzenia oddychania lub trudności z karmieniem. Te komplikacje mogą mieć różny stopień ciężkości i długość trwania. Dlatego należy dokładnie monitorować stan noworodków. Rysperydon nie jest zalecany w okresie ciąży, z wyjątkiem przypadków konieczności życiowej. Jeśli konieczne jest przerwanie leczenia rysperydonem w okresie ciąży, nie należy tego robić nagle.

Karmienie piersią. W badaniach na zwierzętach rysperydon i 9-hydroksyrysperydon wydzielane były do mleka matki. Rysperydon i 9-hydroksyrysperydon przenikają do ludzkiego mleka matki. Brak danych dotyczących reakcji niepożądanych u niemowląt karmionych piersią. Dlatego należy rozważyć korzyści karmienia piersią i potencjalne ryzyko dla dziecka.

Plodność. Jak i inne antagoniści receptorów dopaminowych D2, rysperydon zwiększa poziom prolaktyny. Hiperglikemia może hamować produkcję hormonu uwalniającego gonadotropiny w podwzgórzu i prowadzić do zmniejszenia sekrecji gonadotropiny przysadki. Może to hamować funkcję rozrodczą poprzez zaburzenie sterydogenezy gonadalnej zarówno u kobiet, jak i mężczyzn. W badaniach przedklinicznych nie obserwowano odpowiednich efektów.

Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi mechanizmów.

Lek rysperydon-Tea może mieć nieznaczny lub umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia samochodu i pracy z złożonymi mechanizmami ze względu na potencjalne działanie na układ nerwowy i wzrok. W trakcie leczenia zaleca się powstrzymywanie się od prowadzenia pojazdów lub pracy z innymi mechanizmami, dopóki nie zostanie ustalona indywidualna wrażliwość pacjentów na lek.

Sposób stosowania i dawki.

Dawkowanie

Schizofrenia

Dorośli

Rysperydon-Teva można podawać 1 lub 2 razy na dobę.

Należy rozpocząć stosowanie od dawki 2 mg Rysperydonu-Teva na dobę, a dnia drugiego dawkę można zwiększyć do 4 mg. Następnie dawkę można utrzymywać bez zmian lub, w razie potrzeby, kontynuować indywidualną korektę dawki. U większości pacjentów zalecana dawka wynosi 4–6 mg na dobę. Niektórym pacjentom może być wskazane stopniowe zwiększanie dawki lub obniżona dawka początkowa i utrzymująca.

Dawki przekraczające 10 mg/24 h nie wykazały wyższej skuteczności w porównaniu z niższymi dawkami, ale mogą powodować wystąpienie objawów ekstrapiramidowych. Bezpieczeństwo dawek powyżej 16 mg/24 h nie zostało zbadane, stosowanie dawek przekraczających ten poziom nie jest zalecane.

Pacjenci w wieku podeszłym (65 lat i więcej)

Zalecana dawka początkowa to 0,5 mg 2 razy na dobę. W razie potrzeby dawkę można zwiększyć do 1–2 mg 2 razy na dobę, zwiększając o 0,5 mg 2 razy na dobę.

Dzieci

Nie zaleca się stosowania leku u dzieci (do 18 roku życia).

Epizody maniakalne w zaburzeniach dwubiegunowych

Dorośli

Zalecana dawka początkowa Rysperydonu-Teva to 2 mg raz na dobę. Dawkę można indywidualnie zwiększać o 1 mg/24 h, nie częściej niż co 24 godziny. Zalecany zakres dawek to od 1 do 6 mg na dobę. Stosowanie rysperydonu w dawce powyżej 6 mg/24 h u pacjentów z epizodami maniakalnymi nie zostało zbadane.

Tak jak w przypadku innych form leczenia objawowego, długotrwałe stosowanie leku Rysperydon-Teva należy okresowo przeglądać i korygować w trakcie całej terapii.

Pacjenci w wieku podeszłym (65 lat i więcej)

Zalecana dawka początkowa to 0,5 mg dwa razy na dobę. W razie potrzeby dawkę można zwiększyć do 1–2 mg dwa razy na dobę, zwiększając o 0,5 mg dwa razy na dobę. Ze względu na ograniczone doświadczenie w stosowaniu u pacjentów w wieku podeszłym, zaleca się zachowanie ostrożności.

Dzieci

Nie zaleca się stosowania leku u dzieci (do 18 roku życia).

Krótkoterminowa terapia wyrażonej agresji u pacjentów z demencją Alzheimera

Zalecana dawka początkowa to 0,25 mg 2 razy na dobę. W razie potrzeby dawkę można zwiększać o 0,25 mg 2 razy na dobę, nie częściej niż co drugi dzień. U większości pacjentów optymalna dawka to 0,5 mg 2 razy na dobę. Jednak u niektórych pacjentów skuteczną dawkę można zwiększyć do 1 mg 2 razy na dobę.

Rysperydonu nie należy stosować dłużej niż 6 tygodni pacjentom z wyrażoną agresją w przebiegu choroby Alzheimera. Tak jak w przypadku innych form leczenia objawowego, przy długotrwałym stosowaniu leku Rysperydon-Teva należy okresowo przeglądać dawkowanie i korygować je w trakcie całej terapii.

Leczenie objawowe krótkoterminowe (do 6 tygodni) wyrażonej agresji w zaburzeniach zachowania

Dzieci i młodzież w wieku od 5 do 18 lat

Pacjenci z masą ciała ≥ 50 kg

Zalecana dawka początkowa to 0,5 mg 1 raz na dobę. W razie potrzeby dawkę należy korygować, zwiększając o 0,5 mg 1 raz na dobę, nie częściej niż co drugi dzień. Optymalna dawka dla większości pacjentów to 1 mg 1 raz na dobę. Jednak u niektórych pacjentów do osiągnięcia pozytywnego efektu wystarcza nie więcej niż 0,5 mg 1 raz na dobę, podczas gdy inni mogą wymagać 1,5 mg 1 raz na dobę.

Pacjenci z masą ciała < 50 kg

Zalecana dawka początkowa to 0,25 mg 1 raz na dobę. W razie potrzeby dawkę można korygować, zwiększając o 0,25 mg 1 raz na dobę, nie częściej niż co drugi dzień. Optymalna dawka dla większości pacjentów to 0,5 mg 1 raz na dobę. Jednak u niektórych pacjentów do osiągnięcia pozytywnego efektu wystarcza nie więcej niż 0,25 mg 1 raz na dobę, podczas gdy inni mogą wymagać 0,75 mg 1 raz na dobę.

Tak jak w przypadku innych form leczenia objawowego, długotrwałe stosowanie leku Rysperydon-Teva należy okresowo przeglądać i korygować w trakcie całej terapii.

Dzieci

Nie zaleca się stosowania leku u dzieci w wieku do 5 lat.

Pacjenci z chorobami wątroby i nerek. U pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek aktywna frakcja przeciwpsychotyczna jest wydalana wolniej niż u pacjentów z prawidłową czynnością nerek. U pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby stężenie wolnej frakcji rysperydonu w osoczu krwi wzrasta.

Niezależnie od wskazania, pacjentom tym należy podawać połowę dawki początkowej i utrzymującej, a dozowanie powinno być powolniejsze.

Rysperydon-Teva należy stosować z ostrożnością u tej grupy pacjentów.

Przejście z innych leków przeciwpsychotycznych. Jeżeli jest to klinicznie uzasadnione, zaleca się stopniowe odstawienie poprzedniej terapii innymi lekami podczas leczenia Rysperydonem-Teva. W przypadku przejścia z leków przeciwpsychotycznych w formie „depot” zaleca się rozpoczęcie leczenia Rysperydonem-Teva zamiast następnej zaplanowanej iniekcji. Należy okresowo oceniać potrzebę kontynuacji terapii lekami przeciwparkinsonowymi.

Sposób stosowania. Rysperydon-Teva przeznaczony jest do doustnego stosowania. Roztwór jest dostarczany z dawkownikiem. Do pomiaru dawki przepisanej przez lekarza należy używać wyłącznie dawkownika dostarczonego z tym lekiem. Odmierz dokładną ilość leku, która jest Ci potrzebna. Uwaga: do zmierzenia małej dawki, np. 0,25 mg, odmierz 0,25 ml (ćwierć mililitra); do dawki 0,5 mg – odmierz 0,5 ml (pół mililitra).

Żywność nie wpływa na wchłanianie rysperydonu. Na zakończenie leczenia zaleca się stopniowe zmniejszanie dawek. Opisywano pojedyncze przypadki ostrych objawów odstawienia po nagłym zaprzestaniu przyjmowania wysokich dawek leków przeciwpsychotycznych, w tym nudności, wymioty, nadmierne pocenie się i bezsenność. Możliwe jest również nawrót objawów psychicznych oraz zgłaszano przypadki wystąpienia niekontrolowanych ruchów (np. akatyzja, dystonia i dyskinezie).

Sposób stosowania

Rys. 1

Butelka ma wieczko zabezpieczone przed dziećmi. Aby je otworzyć, naciśnij plastikowy korek w dół i obróć przeciwnie do ruchu wskazówek zegara.

Rys. 2

Włóż dawkownik do butelki przez otwór w adapterze (który wspiera dawkownik podczas napełniania).

Trzymając dolne obrzeże dawkownika, wyciągnij tłoczek do odpowiedniej marki w mililitrach lub miligramach.

Rys. 3

Trzymając dolne obrzeże, wyjmij dawkownik z butelki.

Wlej zawartość dawkownika do dowolnego napoju bezalkoholowego, z wyjątkiem herbaty, naciskając tłoczek.

Zamknij butelkę, przepłucz dawkownik wodą i pozostaw do wyschnięcia w powietrzu.

Rys. 4

Teledysk zawiera również adapter do dawkownika, który może być używany do jego przechowywania. Na wklęsłej stronie adaptera znajduje się klejąca powierzchnia, którą można przykleić do butelki. Usuń ochronną folię z klejącej powierzchni.

Rys. 5

Przyłóż klejącą powierzchnię adaptera (dużym otworem do góry) do dolnej części butelki. Teraz można włożyć umyty dawkownik do adaptera.

Dzieci.

Rysperydon stosuje się w leczeniu wyrażonej agresji w zaburzeniach zachowania u dzieci od 5 roku życia.

Przedawkowanie.

Objawy. Ogólnie zgłaszano objawy i objawy wynikające z nasilonego działania znanych już efektów farmakologicznych rysperydonu. Należą do nich senność i osłabienie, tachykardia, hipotensja tętnicza i objawy ekstrapiramidowe. W przypadku przedawkowania zgłaszano wydłużenie się odcinka QT oraz drgawki. Dla rytmu komorowego typu torsade de pointes zgłoszono przypadki przy jednoczesnym przedawkowaniu rysperydonu i paroksetyny. W przypadku ostrego przedawkowania należy sprawdzić możliwość przyjęcia kilku leków.

Leczenie. Aby zapewnić odpowiednie natlenienie i wentylację, należy oczyścić i utrzymać drożność dróg oddechowych. Jeżeli lek został przyjęty nie więcej niż godzinę wcześniej, należy rozważyć zastosowanie węgla aktywnego z lekiem przeczyszczającym. Należy natychmiast rozpocząć ciągły monitoring układu sercowo-naczyniowego, w tym ciągłą rejestrację EKG w celu wykrycia możliwych arytmii. Rysperydon nie posiada specyficznego antydotum, dlatego należy stosować odpowiednie środki wspomagające. W przypadku ostrego przedawkowania należy przeanalizować możliwość interakcji leków wielolekowych. Hipotensję tętniczą lub kolaps naczyniowy leczy się odpowiednimi środkami, w tym płynami dożylne i/lub lekami sympatomimetycznymi. W przypadku ostrych objawów ekstrapiramidowych stosuje się leki antycholinergiczne. Należy kontynuować ciągłe obserwowanie medyczne aż do pełnego wyzdrowienia pacjenta.

Działania niepożądane.

Najczęściej zgłaszane (częstość ≥ 10 %) działania niepożądane to parkinsonizm, działanie uspokajające/senność, ból głowy oraz bezsenność. Działania niepożądane zależne od dawki obejmują parkinsonizm i akatyzję. Poniżej wymieniono działania niepożądane zgłaszane podczas badań klinicznych oraz w okresie postmarketingowym. Częstość występowania działań niepożądanych: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), rzadko (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10000) oraz nieznana (częstość nie może być ustalona na podstawie dostępnych danych). W każdej grupie działania niepożądane są wymienione w kolejności zmniejszającego się nasilenia.

Infekcje i inwazje. Często: zapalenie płuc, zapalenie oskrzeli, infekcje dróg oddechowych górnych, zapalenie zatok, infekcje dróg moczowych, infekcje ucha, grypa. Rzadko: infekcje dróg oddechowych, zapalenie pęcherza, infekcje oczu, zapalenie migdałków, onychomikozę, zapalenie tkanki podskórnej, zakażenie lokalne, infekcje wirusowe, akarodermatoza. Rzadko: zakażenie.

Zaburzenia układu krwi i chłonnego. Rzadko: neutropenia, obniżenie liczby leukocytów, trombocytopenia, anemia, obniżenie hematokrytu, wzrost liczby eozynofili. Rzadko: agranulocytoza^c.

Zaburzenia układu odpornościowego. Rzadko: nadwrażliwość. Rzadko: reakcja anafilaktyczna^c.

Zaburzenia układu endokrynnego. Często: hiperprolaktynemia^a. Rzadko: zaburzenia wydzielania hormonu antydiuretycznego, obecność glukozy w moczu.

Zaburzenia metaboliczne. Często: przyrost masy ciała, zwiększone apetyt, zmniejszony apetyt. Rzadko: cukrzyca^b, hiperglikemia, polidypsja, spadek masy ciała, anoreksja, podwyższenie poziomu cholesterolu we krwi. Rzadko: zatrucie wodne^c, hipoglikemia, hiperinsulinemia^c, wzrost poziomu trójglicerydów we krwi. Bardzo rzadko: kwasica ketonowa cukrzycowa.

Zaburzenia ze strony psychiki. Bardzo często: bezsenność^d. Często: zaburzenia snu, wzmożone pobudzenie, depresja, lęk. Rzadko: mania, dezorientacja, obniżone libido, niepokój, koszmary senne. Rzadko: katatonia, somnambulia, zaburzenia odżywiania związane ze snem, stępiony afekt, anorgazmia.

Zaburzenia ze strony układu nerwowego. Bardzo często: osłabienie/senność, parkinsonizm^d, ból głowy. Często: akatyzja^d, dystonia^d, zawroty głowy, dyskinezja^d, drżenie. Rzadko: późna dyskinezja, niedokrwienie mózgu, brak reakcji na bodźce, utrata przytomności, stłumienie świadomości, drgawki^d, omdlenie, nadpobudzenie psychoruchowe, zaburzenia równowagi, zaburzenia koordynacji, zawroty głowy ortostatyczne, zaburzenia uwagi, dysartria, dysgezja, hipestezja, parestezja. Rzadko: zespół neuroleptyczny złośliwy, zaburzenia mózgowo-naczyniowe, śpiączka cukrzycowa, rytmiczne kołysanie głową.

Zaburzenia ze strony narządu wzroku. Często: nieostre widzenie, zapalenie spojówek. Rzadko: fotofobia, suchość oczu, nadmierne łzawienie, przekrwienie oczu. Rzadko: jaskra, zaburzenia ruchu oczu, niestabilność rotacyjna, skorupa na brzegu powieki, zespół atonicznej tęczówki (intraoperacyjny)^c.

Zaburzenia ze strony narządu słuchu. Rzadko: zawroty głowy, szum lub dzwonienie w uszach, ból w uchu.

Zaburzenia ze strony serca. Często: tachykardia. Rzadko: migotanie przedsionków, blok przedsionkowo-komorowy, zaburzenia przewodnictwa, wydłużenie odcinka QT w EKG, bradykardia, odchylenia w EKG, kołatanie serca. Rzadko: arytmia zatokowa. Nieznana: zespół ortostatycznej tachykardii przy zmianie pozycji.

Zaburzenia ze strony układu naczyniowego. Często: nadciśnienie tętnicze. Rzadko: hipotensja tętnicza, hipotensja ortostatyczna, napływy gorąca. Rzadko: zatorowość płucna, zakrzepica żył.

Zaburzenia ze strony układu oddechowego. Często: duszność, ból w gardle i krtani, kaszel, krwawienie z nosa, zatkanie nosa. Rzadko: zapalenie płuc aspiracyjne, stasis płucny, pogorszenie przepuszczalności dróg oddechowych, chrypka, świsty, dysfonia, zaburzenia oddychania. Rzadko: zespół bezdechu nocnego, hipwentylacja.

Zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego. Często: ból brzucha, dyskomfort brzuszny, wymioty, nudności, zaparcia, biegunka, dyspepsja, suchość w ustach, ból zębów. Rzadko: nietrzymanie stolca, kamień kałowy, gastroenteritis, dysfagia, meteorizm. Rzadko: zapalenie trzustki, obturacja przewodu pokarmowego, obrzęk języka, zapalenie warg. Bardzo rzadko: niedrożność jelit.

Zaburzenia ze strony wątroby i dróg żółciowych. Rzadko: podwyższenie poziomu transaminaz, podwyższenie poziomu gamma-glutamylotransferazy, podwyższenie poziomu enzymów wątrobowych. Rzadko: żółtaczka.

Zaburzenia ze strony skóry i tkanki podskórnej. Często: wysypka, rumień. Rzadko: pokrzywka, swędzenie, łysienie, hiperkeratoza, egzema, suchość skóry, zmiana koloru skóry, trądzik, seboroiczne zapalenie skóry, choroby skóry, uszkodzenia skóry. Rzadko: wysypka lekowa, łupież. Bardzo rzadko: obrzęk naczynioruchowy. Nieznana: zespół Stevensa-Johnsona/nekroliza epidermalna toksyczna^c.

Zaburzenia ze strony układu mięśniowo-szkieletowego. Często: skurcze mięśni, ból mięśniowo-szkieletowy, ból pleców, artrodyne. Rzadko: podwyższenie poziomu kreatynofosfokinazy we krwi, zaburzenia postawy, sztywność stawów, obrzęk stawów, osłabienie mięśni, ból szyi. Rzadko: rabdomioliza.

Zaburzenia ze strony układu moczowego. Często: nietrzymanie moczu. Rzadko: polakiuria, zatrzymanie oddawania moczu, dysuria.

Ciąża, okres poporodowy i stan noworodka. Bardzo rzadko: zespół odstawienia u noworodków^c.

Zaburzenia ze strony układu rozrodczego i gruczołów mlecznych. Rzadko: zaburzenia erekcji, zaburzenia ejakulacji, amenoree, zaburzenia cyklu menstruacyjnego^d, gruczolakowzrost piersi, galaktoree, zaburzenia seksualne, ból gruczołów mlecznych, dyskomfort w gruczołach mlecznych, wydzielanie z pochwy. Rzadko: zaburzenia menstruacyjne^c, opuchlizna piersi, powiększenie piersi, wydzielanie z piersi.

Zaburzenia ogólne. Często: obrzęk^d, gorączka, ból w klatce piersiowej, osłabienie, zwiększone zmęczenie, ból. Rzadko: obrzęk twarzy, dreszcze, podwyższenie temperatury ciała, zaburzenia chodu, pragnienie, dyskomfort w klatce piersiowej, niedowagę, gorączka, nietypowe uczucia, dyskomfort. Rzadko: hipotermia, obniżenie temperatury ciała, uczucie zimna w kończynach, zespół odstawienia, zgrubienie^c.

Urazy i zatrucia. Często: upadki. Rzadko: ból po zabiegach chirurgicznych.

a W niektórych przypadkach hiperprolaktynemia może prowadzić do gruczolakowzrostu piersi, zaburzeń cyklu menstruacyjnego, amenorei, galaktorei, anowulacji, zaburzeń płodności, zaburzeń erekcji, obniżonego libido.

b W badaniach kontrolowanych placebo odnotowano cukrzycę u 0,18 % pacjentów przyjmujących ryperydon, w porównaniu do 0,11 % w grupie placebo. Całkowita częstość w ramach wszystkich badań klinicznych wyniosła 0,43 % u pacjentów przyjmujących ryperydon.

c Nie obserwowano w badaniach klinicznych, ale zaobserwowano w okresie postmarketingowym przy stosowaniu ryperydonu.

d Możliwe zaburzenia ekstrapiramidowe: parkinsonizm (nadmierna wydzielina śliny, sztywność mięśni i stawów, parkinsonizm, ślinotok, sztywność typu „zębatego koła”, bradykinezja, hipokinezja, twarz maskowana, napięcie mięśni, akinezja, sztywność mięśni potylicznych, sztywność mięśni, chód parkinsonowski, zaburzenia refleksu glabellarnego, drżenie parkinsonowskie), akatyzja (akatyzja, niepokój, hiperkinezja, zespół niespokojnych nóg), drżenie, dyskinezja (dyskinezja, mimowolne skurcze mięśni, choreoateozoza, atetoza i mioklonus), dystonia. Dystonia może objawiać się dystonią, hipertonią, kręwołękiem, mimowolnymi skurczami mięśni, kontrakturą miogenną, blefarospazmem, ruchami gałek ocznych, porażeniem języka, tikiem (w okolicy twarzy), laryngospazmem, miotonią, opistotonusem, spazmem gardła i jamy ustnej, plewrotonusem, spazmem języka i trizmem.

Uwzględniono szerszy zakres objawów, które niekoniecznie mają pochodzenie ekstrapiramidowe. Bezsenność obejmuje: trudności z zaśnięciem, wewnątrzsnemne zaburzenia. Drgawki obejmują: wielki napad padaczkowy. Zaburzenia menstruacyjne obejmują: nieregularne miesiączkowanie, oligomenoreę. Obrzęk obejmuje: obrzęk ogólny, obrzęk obwodowy, obrzęk „punktowy”.

Działania niepożądane paliperidonu. Paliperidon jest aktywnym metabolitem ryperydonu, dlatego profile bezpieczeństwa tych leków (zarówno doustnych, jak i wstrzykiwalnych) są podobne. Oprócz powyższych działań niepożądanych przy stosowaniu paliperidonu zgłaszano zespół ortostatycznej tachykardii przy zmianie pozycji, który może również występować przy stosowaniu ryperydonu.

Działania niepożądane charakterystyczne dla leków przeciwpadaczkowych. Jak również przy stosowaniu innych leków przeciwpadaczkowych, w okresie postmarketingowym zgłaszano bardzo rzadkie przypadki wydłużenia odcinka QT przy stosowaniu ryperydonu. Zgłaszano również inne działania niepożądane ze strony serca przy stosowaniu leków przeciwpadaczkowych wydłużających odcinek QT, takie jak arytmia komorowa, migotanie komór, tachykardia komorowa, nagła śmierć, zatrzymanie krążenia, trzepotanie/migotanie przedsionków.

Zakrzepica żylna. Przy stosowaniu leków przeciwpadaczkowych zgłaszano rozwój zakrzepicy żył głębokich, w tym zatorowość płucną i zakrzepicę żył głębokich.

Przyrost masy ciała. Porównanie liczby pacjentów przyjmujących ryperydon i placebo, u których masa ciała wzrosła o ≥ 7 % w badaniach kontrolowanych placebo trwających od 6 do 8 tygodni, wykazało istotną różnicę statystyczną w częstości przypadków przyrostu masy ciała w grupie pacjentów przyjmujących ryperydon (18 %) w porównaniu do grupy placebo (9 %).

W 3-tygodniowych badaniach kontrolowanych placebo u dorosłych pacjentów z ostrym maniakalnym stanem częstość przyrostu masy ciała o ≥ 7 % była porównywalna w grupie przyjmującej ryperydon (2,5 %) i w grupie placebo (2,4 %), a była nieco wyższa w grupie aktywnego kontrolowania (3,5 %). W populacji dzieci z zaburzeniami zachowania w długoterminowych badaniach masa ciała pacjentów wzrastała średnio o 7,3 kg po 12 miesiącach leczenia. Oczekiwany przyrost masy ciała u dzieci o normalnej masie ciała w wieku 5–12 lat to od 3 do 5 kg rocznie. Od 12 roku życia przyrost masy ciała u dziewcząt pozostaje na poziomie 3–5 kg rocznie, podczas gdy chłopcy średnio przybywają 5 kg rocznie.

Dodatkowe informacje dotyczące szczególnych grup pacjentów. Poniżej wymieniono działania niepożądane, o których zgłaszano częściej u pacjentów starszych z demencją oraz u dzieci niż u dorosłych.

Pacjenci starsi z demencją. U pacjentów starszych z demencją zgłaszano przypadki przejściowego napadu niedokrwiennego oraz udaru mózgu, które obserwowano w badaniach klinicznych z częstością odpowiednio 1,4 % i 1,5 %. Ponadto o następujących działaniach niepożądanych zgłaszano z częstością ≥ 5 % u pacjentów starszych z demencją i co najmniej dwukrotnie wyższą częstością niż u innych grup dorosłych pacjentów: infekcje dróg moczowych, obrzęk obwodowy, senność oraz kaszel.

Dzieci. Ogólnie oczekiwane działania niepożądane u dzieci są podobne do tych u dorosłych pod względem częstości występowania, rodzaju i nasilenia. Działania niepożądane obserwowane u dzieci (w wieku od 5 do 17 lat) z częstością ≥ 5 % i co najmniej dwukrotnie wyższą niż u dorosłych pacjentów: senność/działanie uspokajające, zwiększone zmęczenie, ból głowy, zwiększone apetyt, wymioty, infekcje dróg oddechowych górnych, zatkanie nosa, ból brzucha, zawroty głowy, kaszel, gorączka, drżenie, biegunka oraz enureza. Wpływ długotrwałego leczenia ryperydonem na dojrzewanie seksualne i wzrost nie został wystarczająco przebadany.

Okres ważności. 5 lat. Po pierwszym otwarciu – 6 miesięcy.

Warunki przechowywania.

Lek nie wymaga specjalnych warunków przechowywania. Nie mrozić.

Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Opakowanie.

30 lub 100 ml roztworu w butelce; 1 butelka wraz z adapterem i urządzeniem dawkującym w pudełku.

Kategoria wydania. Na receptę.

Producent. Merckle GmbH.

Miejsce produkcji i adres siedziby producenta.

Ludwig-Merckle-Straße 3, 89143 Blaubeuren, Niemcy.