Minirin

INSTRUKCJA DOTYCZĄCA STOSOWANIA LEKU MINIRIN (MINIRIN®)

Skład:

substancja czynna: desmopresyna;

1 ml (10 dawek) sprayu zawiera 0,1 mg octanu desmopresyny, co odpowiada 0,089 mg desmopresyny w formie zasady;

substancje pomocnicze: chlorowodorek sodu; kwas cytrynowy, monohydrat; fosforan sodu, dwuwodny; chlorek benzalkoniu; woda do wstrzykiwań.

Postać leku. Aplikator do nosa z dawką dozowaną.

Główne właściwości fizykochemiczne: przezroczysty, bezbarwny roztwór.

Grupa farmakoterapeutyczna.

Leki hormonalne do stosowania systemowego, z wyjątkiem hormonów płciowych i insuliny. Hormony tylnego płata przysadki. Wazopresyna i jej analogi. Kod ATC H01BA02.

Właściwości farmakologiczne.

Farmakodynamika.

Desmopresyna – syntetyczny analog naturalnego ludzkiego L-argininowazopresyny, różniący się od niej usunięciem grupy aminowej cysteiny w pierwszej pozycji oraz zastąpieniem L-argininy stereoisomerem D-argininy. Te zmiany powodują znaczne osłabienie działania wazopresyjnego cząsteczki, podczas gdy działanie przeciwmoczowe nasila się i wydłuża się wielokrotnie.

Desmopresyna zwiększa przepuszczalność wody dla nabłonka dystalnych odcinków kanalików krętych i prostych nerek oraz, odpowiednio, ponowne wchłanianie wody z moczu pierwotnego. Dawkę desmopresyny niezbędną do leczenia nadmiernego oddawania moczu (diabetes insipidus), podawaną donosowo, charakteryzuje duże zróżnicowanie międzypacjentowe i wewnątrzpacjentowe. Średnio skuteczność działania 20 µg desmopresyny podanej drogą donosową utrzymuje się ponad 10 godzin.

Biodostępność desmopresyny po podaniu donosowym wynosi około 10%.

Farmakokinetyka.

Wchłanianie. Biodostępność wynosi około 3–5%. Maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest po około 1 godzinie.

Rozkład. Rozkład desmopresyny najlepiej opisuje dwufazowy model z objętością rozkładu w fazie eliminacji wynoszącą 0,3–0,5 l/kg.

Biodegradacja. Badania metabolizmu desmopresyny in vivo nie przeprowadzono. Badania mikrosomalnego metabolizmu w komórkach wątroby człowieka in vitro nie wykazały istotnych ilości desmopresyny metabolizowanej przez układ cytochromu P450. W związku z tym metabolizm desmopresyny w wątrobie in vivo jest mało prawdopodobny. Wpływ desmopresyny na farmakokinetykę innych leków jest najprawdopodobniej minimalny ze względu na brak wpływu na układ cytochromu P450.

Wydalanie. Całkowity klirens desmopresyny wynosi 7,6 l/godz., a końcowy okres półtrwania – 2,8 godziny. U zdrowych ochotników frakcja leku wydalana w niezmienionej formie wynosiła 52% (44–60%).

Właściwości kliniczne.

Wskazania.

Jako środek przeciwwywodniowy:

• leczenie cukrzycy niesłodkowej o pochodzeniu centralnym;
• w poliurii i polipidypsji powypadkowych, gdy występuje przemijające lub całkowite niedobory hormonu przeciwmoczowego po hipofizektomii, zabiegach operacyjnych w okolicy przysadki mózgowej lub urazach czaszkowo-mózgowych.

Jako środek diagnostyczny:

• test ekspresowy do oceny zdolności koncentracji nerek;
• do diagnostyki różnicowej cukrzycy niesłodkowej.

Przeciwwskazania.

• Nadwrażliwość na desmopresynę lub inne składniki preparatu;
• polipidypsja pierwotna i psychiczna (prowadzi do wydzielania moczu przekraczającego 40 ml/kg/24 godziny), polipidypsja u chorych na alkoholizm;
• ciężkie postacie klasycznego choroby von Willebranda (typ IIb); obniżenie aktywności czynnika VIII poniżej 5% oraz obecność przeciwciał przeciwko czynnikowi VIII;
• niewydolność serca i inne stany wymagające stosowania moczopędnych;
• hiponatremia;
• umiarkowana lub nasilona niewydolność nerek (klirens kreatyniny poniżej 50 ml/min);
• zespół nieadekwatnej sekrecji hormonu przeciwmoczowego.

Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.

Leki mogące wywołać zespół nieadekwatnej sekrecji hormonu przeciwmoczowego (ZNSHP), np. trójpierścieniowe leki przeciwdogrykowe, selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny, chloropromazyna i karbamazepina, a także niektóre leki przeciwcukrzycowe z grupy pochodnych sulfonowych (w szczególności chlorpropamid) mogą nasilać działanie przeciwmoczowe i zwiększać ryzyko zatrzymania płynów lub hiponatremii.

Niesterydowe leki przeciwzapalne mogą powodować zatrzymanie płynów lub hiponatremię.

W przypadku jednoczesnego stosowania oksytocyny należy uwzględnić nasilenie działania przeciwmoczowego oraz zmniejszenie perfuzji macicy.

Klofibran i indometacyna mogą nasilać działanie przeciwmoczowe desmopresyny, natomiast glibenklamid i sole litu mogą je osłabiać.

W przypadku jednoczesnego stosowania powyższych leków należy kontrolować ciśnienie tętnicze, stężenie sodu we krwi oraz wydalanie moczu.

Interakcje desmopresyny z lekami wpływającymi na metabolizm w wątrobie są mało prawdopodobne, ponieważ badania metabolizmu mikrosomalnego w ludzkich komórkach wątroby in vitro nie wykazały istotnego metabolizmu desmopresyny. Jednakże oficjalnych badań interakcji in vivo nie przeprowadzono.

Szczególne wskazania dotyczące stosowania.

Minirin, spray do nosa, należy stosować wyłącznie w przypadkach, gdy niemożliwe jest doustne podawanie desmopresyny. Leczenie należy rozpoczynać od najniższych dawek, które należy stopniowo zwiększać, zachowując ostrożność.

Leczenie desmopresyną bez jednoczesnego ograniczenia przyjmowania płynów może prowadzić do zatrzymania płynów i/lub hiponatremii, z objawami lub bez objawów (ból głowy, nudności/wymioty, przyrost masy ciała i obrzęki). W ciężkich przypadkach może dojść do obrzęku mózgu, napadów drgawkowych i śpiączki.

Należy uprzedzić wszystkich pacjentów, rodziców (jeśli pacjentami są dzieci) oraz personel medyczny o konieczności unikania nadmiernego przyjmowania płynów (w tym podczas pływania). W przypadku wystąpienia wymiotów i biegunki należy przerwać stosowanie desmopresyny, aż do przywrócenia równowagi płynów.

Ryzyko drgawek spowodowanych hiponatremią można zminimalizować, stosując zalecaną dawkę początkową oraz wyłączając jednoczesne stosowanie leków zwiększających wydzielanie wazopresyny.

W przypadku stosowania leku w celach diagnostycznych przyjmowanie płynów nie powinno przekraczać 0,5 l w ciągu 1 godziny przed podaniem i co najmniej 8 godzin po podaniu leku.

W leczeniu niesłodkiego cukrzycy pochodzenia centralnego ciężka hiponatremia może być związana ze stosowaniem Minirin, spray do nosa.

W przypadku uszkodzeń błony śluzowej nosa (np. blizny, obrzęki) podanie przez nos może prowadzić do zmian wchłaniania leku. W takich przypadkach nie należy stosować desmopresyny.

Przyrost masy ciała może być związany z przedawkowaniem lub, częściej, z hiperhydratacją.

Zatrzymanie płynów należy kontrolować poprzez monitorowanie masy ciała pacjenta oraz oznaczanie stężenia sodu w osoczu lub osmolalności osocza.

Przed rozpoczęciem leczenia należy upewnić się o braku ciężkiej dysfunkcji pęcherza moczowego oraz obturacji odpływu z pęcherza moczowego.

Zwiększony ryzyko hiponatremii występuje u dzieci, u pacjentów starszych oraz u pacjentów z niskim stężeniem sodu w surowicy. Leczenie desmopresyną należy przerwać lub dokładnie skorygować dawkę w przypadku wystąpienia ostrych chorób współistniejących, które mogą prowadzić do zaburzeń równowagi płynów i/lub elektrolitów, takich jak: infekcje ogólnoustrojowe, gorączka, gastroenteritis.

Minirin, spray do nosa, należy stosować z ostrożnością:

• u pacjentów z ryzykiem podwyższenia ciśnienia wewnątrzczaszkowego;
• w stanach charakteryzujących się zaburzeniami równowagi płynów i/lub elektrolitów;
• u pacjentów z ryzykiem wystąpienia zakrzepów.

Środki ostrożności w celu zapobiegania hiponatremii, w tym ograniczenie przyjmowania płynów i regularne oznaczanie stężenia sodu w surowicy, należy stosować w następujących przypadkach:

• jednoczesne stosowanie leków, które mogą wywołać zespół niedostatecznego wydzielania antydiuretycznego hormonu (SIADH), np. trójcyklicznych leków przeciwdepresyjnych, selektywnych inhibitorów ponownego wychwytu serotoniny, chlorpromazyny, karbamazepiny oraz niektórych leków przeciwcukrzycowych z grupy pochodnych sulfonowych (w szczególności chlorpropamidu);
• jednoczesne leczenie niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi.

W okresie pozarejestrowym otrzymano kilka doniesień o wystąpieniu ciężkiej hiponatremii związanej z obecnością desmopresyny w sprayu do nosa stosowanym w leczeniu niesłodkiego cukrzycy pochodzenia centralnego.

Minirin, spray do nosa, należy stosować z ostrożnością u chorych na mukowiscydozę.

W celu zapobiegania hiperhydratacji należy utrzymywać równowagę wodną.

Konserwant benzalkonium chlorek zawarty w leku może powodować obrzęk błony śluzowej nosa, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu. W przypadku podejrzenia takiej reakcji (przy przewlekłym zatkaniu nosa) należy przełożyć pacjenta na formę nosową leku bez konserwantów. Jeśli takie leki nie są dostępne, należy rozważyć możliwość stosowania leku w innej postaci lekowej.

Stosowanie w czasie ciąży lub karmienia piersią.

Badania kliniczne dotyczące stosowania formy nosowej desmopresyny w czasie ciąży lub karmienia piersią nie wykazały żadnych oznak negatywnych skutków dla matki ani dziecka. Minirin, spray do nosa, można stosować w czasie ciąży w ramach terapii zastępczej niedoboru hormonu antydiuretycznego.

Ciąża.

Opublikowane dane badań przeprowadzonych na małej liczbie ciężarnych kobiet z niesłodkim cukrzycą (n = 53) oraz ciężarnych z powikłaniami krwotocznymi (n = 216) nie wykazały szkodliwego wpływu desmopresyny na przebieg ciąży ani na zdrowie płodu czy noworodka. Obecnie brak innych odpowiednich danych epidemiologicznych. Badania na zwierzętach nie wykazały bezpośredniego lub pośredniego niekorzystnego wpływu na przebieg ciąży, rozwój embrionu i płodu, poród czy rozwój poporodowy.

Ciężarnym kobietom należy przepisywać desmopresynę z ostrożnością.

Badania funkcji rozrodczych na zwierzętach nie wykazały klinicznie istotnego wpływu na zwierzęta ani ich potomstwo. Analiza modeli ludzkiego kotiledonu łożyska in vitro wykazała, że przy stosowaniu desmopresyny w stężeniu terapeutycznym odpowiadającym dawce zalecanej nie dochodzi do transportu transplacentarnego desmopresyny.

Okres karmienia piersią.

Analiza mleka matki matek przyjmujących wysokie dawki desmopresyny (300 µg przez nos) wskazuje, że ilość desmopresyny, która może być przekazana niemowlęciu, jest znacznie mniejsza niż dawka konieczna do wpływu na diurezę.

Bardzo niewielka ilość Minirin, spray do nosa, przenika do mleka matki.

Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Minirin, spray do nosa, nie wpływa lub ma bardzo nieznaczny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwanie maszyn.

Sposób stosowania i dawki.

Lek stosuje się do nosa.

Przed zastosowaniem należy oczyścić nos. Wprowadzić aplikator do nosa dokładnie do środka jednej nozdrzy i wcisnąć 1 raz. 1 dawkowanie zapewnia dawkę 10 µg.

Jeśli wymagana jest większa dawka, lek należy podać w drugą nozdrz. Podczas dawkowania należy spokojnie oddychać przez nos. Po zastosowaniu należy założyć osłonkę ochronną na aplikator.

Diabetes insipidus oraz pourazowa poliuria i polipidia o podłożu centralnym

Dawkę należy dobrać indywidualnie. Średnia dzienna dawka u dzieci wynosi 10 µg, u dorosłych – 10–20 µg. Nie można podać dawki desmopresyny mniejszej niż 10 µg za pomocą Minirin, spray do nosa.

Jeśli występują objawy zatrzymania płynów i/lub hiponatremii, należy tymczasowo przerwać leczenie i skorygować dawkę.

Przed rozpoczęciem leczenia lekarz powinien określić objętość oddawanej moczu oraz osmolalność moczu w celu doboru optymalnej dawki. W przypadku niewystarczającej skuteczności leczenia dawkę należy zwiększyć. Leczenie powinno być dostosowane do dwóch parametrów: odpowiedniej długości snu oraz odpowiedniego bilansu wodnego.

Test ekspresowy do oznaczania zdolności zagęszczania moczu oraz do różnicowania diagnostycznego cukrzycy niesłodkowej

Test ekspresowy stosuje się w celu różnicowania diagnostycznego między mocznicą niesłodką a zespołem poliurycznym innego pochodzenia, a także w celu wykrycia obniżonej zdolności koncentracyjnej nerek związanej z infekcją dróg moczowych (np. zapalenie pęcherza, zapalenie nerek). Test ten może również służyć do wczesnego rozpoznania uszkodzenia kanalikowo-śródmiąższowego, np. spowodowanego lekami zawierającymi lit, lekami przeciwbólowymi, lekami chemioterapeutycznymi oraz lekami immunosupresyjnymi.

Przed przeprowadzeniem testu należy określić osmolalność moczu. Po podaniu desmopresyny należy pobrać dwie próbki moczu (najlepiej po 2 i 4 godzinach). Mocz zebrany w ciągu pierwszej godziny należy zebrać oddzielnie i wylać. Osmolalność należy oznaczyć w obu próbkach moczu. Aby ocenić zdolność koncentracyjną nerek, najwyższą uzyskaną wartość osmolalności moczu porównuje się z wartością przed badaniem lub z wartością odniesienia odpowiadającą wiekowi pacjenta (dla dorosłych 800–1000 mOsm/kg). Niskie wartości, brak wzrostu lub niewielki wzrost osmolalności moczu wskazują na zaburzoną zdolność koncentracyjną nerek. Jeśli osmolalność moczu istotnie wzrasta, a jednocześnie znacznie zmniejsza się jego objętość, oznacza to, że poliuria ma pochodzenie centralne i jest spowodowana mocznicą niesłodką.

Dzieci.

Lek należy stosować u dzieci wyłącznie pod nadzorem dorosłego w celu zapewnienia odpowiedniej dawki.

Test oceny zdolności koncentracyjnej nerek u dzieci poniżej 1 roku życia należy wykonywać wyłącznie w warunkach szpitalnych z dalszą obserwacją.

Przedawkowanie.

Przedawkowanie Minirin w postaci sprayu do nosa prowadzi do wydłużenia czasu działania i zwiększa ryzyko zatrzymania płynów oraz hiponatremii.

Objawy przedawkowania mogą wystąpić w następujących sytuacjach:

• zbyt wysoka dawka leku;
• spożycie nadmiernej ilości płynów w czasie lub zaraz po podaniu desmopresyny;
• istnienie szczególnych warunków sprzyjających wchłanianiu przy podaniu do nosa.

Objawy przedawkowania obejmują: przyrost masy ciała (zatrzymanie płynów), ból głowy, nudności, umiarkowane podwyższenie ciśnienia tętniczego, tachykardię, napady gorąca, a w ciężkich przypadkach — nadmierną hiperhydratację i napady drgawkowe.

U dzieci przedawkowanie może wystąpić w wyniku niewłaściwego doboru dawki.

W przypadku przedawkowania, w zależności od stopnia ciężkości, należy zmniejszyć dawkę, wydłużyć odstępy między dawkami lub całkowicie przerwać stosowanie leku. W przypadku wystąpienia obrzęku mózgu konieczna jest natychmiastowa hospitalizacja w oddziale intensywnej terapii. Napady drgawkowe u dzieci wymagają natychmiastowego leczenia intensywnego. Nie istnieje specyficzny antydotum na desmopresynę. W przypadku wskazań do terapii moczopędnej można zastosować leki moczopędne, np. furosemid.

Działania niepożądane.

Najpoważniejszym działaniem niepożądany związanym z zastosowaniem desmopresyny jest hiponatremia, która może powodować ból głowy, nudności, wymioty, obniżenie stężenia sodu w osoczu, zwiększenie masy ciała, osłabienie, ból brzucha, skurcze mięśni, zawroty głowy, dezorientację, obniżenie świadomości, a w ciężkich przypadkach – drgawki i śpiączkę.

Większość innych zjawisk została sklasyfikowana jako niepoważne.

Najczęściej odnotowanymi działaniami niepożądanymi podczas leczenia były uczucie zatkania nosa (27%), podwyższona temperatura ciała (15%) oraz katar (12%). Innymi częstymi działaniami niepożądanymi były ból głowy (9%), infekcja dróg oddechowych górnych (7%), ból brzucha (5%). W trakcie badań klinicznych nie obserwowano reakcji anafilaktycznych, jednak pojawiły się pojedyncze dobrowolne zgłoszenia tych reakcji.

Działania niepożądane odnotowane podczas badań klinicznych preparatu Minirin w postaci sprayu do nosa u dzieci i dorosłych przyjmujących ten lek w celu leczenia nieskorzywego cukrzycy centralnego (NDZC), enurezy nocnej pierwotnej oraz w celu testowania zdolności koncentracji nerek, podano według częstości występowania. Podano również reakcje zgłoszone w okresie po rejestracji przy wszystkich wskazaniach. Reakcje, które zaobserwowano wyłącznie w okresie po rejestracji lub przy stosowaniu innych postaci leczniczych desmopresyny, oznaczono jako „częstość nieznana”.

Działania niepożądane podzielono według częstości występowania w następujący sposób:

bardzo często (≥ 1/10), często (od ≥ 1/100 do < 1/10), rzadko (od ≥ 1/1000 do < 1/100), pojedyncze przypadki (od ≥ 1/10000 do < 1/1000), bardzo rzadko (< 1/10000), częstość nieznana.

Zaburzenia układu odpornościowego: częstość nieznana – reakcje alergiczne.

Zaburzenia przemiany materii i odżywiania: rzadko – hiponatremia; częstość nieznana – odwodnienie***.

Zaburzenia psychiczne: często – bezsenność, niestabilność afektywna**, koszmary**, pobudzenie**, niepokój**, agresywność**; częstość nieznana – stan dezorientacji*.

Zaburzenia układu nerwowego: często – ból głowy; pojedyncze przypadki – obrzęk mózgu, drgawki hiponatremiczne; częstość nieznana – drgawki*, śpiączka*, zawroty głowy*, senność.

Zaburzenia układu krążenia: częstość nieznana – nadciśnienie tętnicze.

Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia: bardzo często – uczucie zatkania nosa, katar; często – krwawienie z nosa, infekcja dróg oddechowych górnych**; częstość nieznana – duszność.

Zaburzenia przewodu pokarmowego: często – gastroenteritis, nudności, wymioty, ból brzucha; częstość nieznana – biegunka.

Zaburzenia skóry i tkanek podskórnych: bardzo rzadko – reakcje alergiczne, reakcje nadwrażliwości (świerzbienie, egzantema, gorączka, skurcz oskrzeli, anafilaksja); częstość nieznana – wysypka, pokrzywka.

Zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej: częstość nieznana – skurcze mięśni*.

Zaburzenia ogólne i w miejscu podania: bardzo rzadko – reakcje alergiczne, reakcje nadwrażliwości (świerzbienie, egzantema, gorączka, skurcz oskrzeli, anafilaksja); częstość nieznana – zwiększona zmęczalność*, obrzęk obwodowy*, ból w klatce piersiowej, dreszcze.

Badania: bardzo często – podwyższona temperatura ciała**; częstość nieznana – zwiększenie masy ciała*.

*Zarejestrowano w związku z hiponatremią.

**Zarejestrowano głównie u dzieci i nastolatków.

***Zarejestrowano przy stosowaniu w leczeniu NDZC.

Przegląd wybranych działań niepożądanych

Najpoważniejszym działaniem niepożądany związanym z zastosowaniem desmopresyny jest hiponatremia, zarejestrowana z częstością „rzadko”.

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Ze względu na zwiększenie resorpcji płynów może wzrosnąć ciśnienie tętnicze, a w niektórych przypadkach może rozwinąć się nadciśnienie tętnicze. U pacjentów z chorobą wieńcową może wystąpić napad dławicy piersiowej.

Wszystkich wymienionych działań niepożądanych, z wyjątkiem reakcji alergicznych, można uniknąć lub się ich pozbyć poprzez zmniejszenie dawki.

Dzieci.

Hiponatremia jest stanem odwracalnym; u dzieci często występuje w związku ze zmianami w trybie życia wpływającymi na spożycie wody i/lub wydzielanie potu.

Inne szczególne grupy pacjentów

U dzieci, u pacjentów w podeszłym wieku oraz u pacjentów, u których stężenie sodu w osoczu znajduje się na dolnej granicy normy, może występować zwiększony ryzyko hiponatremii.

Okres ważności. 3 lata.

Po pierwszym użyciu preparat należy przechowywać przez okres 2 miesięcy w temperaturze nie wyższej niż 25 °C.

Warunki przechowywania.

Przechowywać w temperaturze nie wyższej niż 25 °C. Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci. Po pierwszym użyciu preparat należy przechowywać w pozycji pionowej.

Opakowanie.

5 ml w fiolce z ciemnego szkła (z dawkownikiem, aplikatorem do nosa i osłonką ochronną); 1 fiolka w pudełku tekturowym.

Kategoria receptury.

Na receptę.

Producent.

Ferring GmbH, Niemcy/Ferring GmbH, Germany.

Miejsce produkcji i adres działalności.

Wittland 11, 24109 Kiel, Niemcy/Wittland 11, 24109 Kiel, Germany.