Metoklopramidu hydrochlorid

INSTRUKCJA DOTYCZĄCA STOSOWANIA LEKU METOKLOPRAMIDU HYDROCHLORID (METOCLOPRAMIDE HYDROCHLORIDE)

Skład:

substancja czynna: metoklopramidu hydrochlorid;

1 ml preparatu zawiera 5 mg metoklopramidu hydrochloridu (w postaci monohydratu);

substancje pomocnicze: bezwodny siarczyn sodu (E 221), edynian dinatriowy, chlorek sodu, woda do wstrzykiwań.

Postać farmaceutyczna. Roztwór do wstrzykiwań.

Główne właściwości fizykochemiczne: przeźroczysta, bezbarwna ciecz.

Grupa farmakoterapeutyczna. Leki działające na układ pokarmowy i metabolizm. Stymulatory perystaltyki. Kod ATC A03F A01.

Właściwości farmakologiczne.

Farmakodynamika.

Specyficzny bloker receptorów dopaminowych (D2) i serotonergicznych (5-HT3), hamuje chemoreceptory obszaru wyzwalającego w pieńku mózgu, osłabia wrażliwość nerwów wisceralnych przekazujących impulsy z pylorusu i dwunastnicy do ośrodka wymiotnego. Poprzez podwzgórze i układ nerwowy przywspółczulny (unerwienie przewodu pokarmowego) wywiera wpływ regulujący i koordynujący na napięcie i aktywność ruchową narządów układu trawiennego.

Zwiększa napięcie żołądka i jelita, przyspiesza opróżnianie żołądka, zmniejsza hiperkwasowy stan stazowy, zapobiega refluksowi pilorowemu i przełykowemu, stymuluje perystaltykę jelit. Normalizuje wydzielanie żółci, zmniejsza skurcz zwieracza Oddiego bez zmiany jego napięcia, usuwa dyskinezę pęcherza żółciowego.

Stymuluje sekrecję prolaktyny (podobnie jak inne blokery receptorów dopaminowych).

Farmakokinetyka.

Początek działania na przewód pokarmowy stwierdza się po 10–15 minutach po wstrzyknięciu do mięśnia i po 1–3 minutach – po wstrzyknięciu do żyły, co objawia się przyspieszeniem opróżniania zawartości żołądka (przybliżenie trwające ok. 3 godziny) i działaniem przeciwwymiotnym (trwającym 12 godzin).

Po podaniu parenteralnym szybko i całkowicie wchłania się. W niewielkim stopniu ulega metabolizmowi w wątrobie poprzez wiązanie z kwasem siarkowym i glukuronowym. Okres półwylęgania wynosi 2,5–6 godziny. Około 85 % dawki wydala się z moczem w postaci niezmienionej lub w postaci metabolitów w ciągu 72 godzin, reszta – z kałem. U chorych z zaburzeniami czynności nerek okres półwylęgania jest wydłużony.

Łatwo przenika przez barierę krew–mózg i barierę łożyskową, a także do mleka matki.

Charakterystyka kliniczna.

Wskazania.

Dorośli.
Profilaktyka nudności i wymiotów powlekoperacyjnych.

Leczenie objawowe nudności i wymiotów, w tym tych związanych z migreną ostrą.

Profilaktyka nudności i wymiotów wywołanych radioterapią.

Dzieci.
Lek linii drugiej w profilaktyce późnej nudności i wymiotów wywołanych chemioterapią.

Lek linii drugiej w leczeniu istniejącej nudności i wymiotów powlekoperacyjnych.

Przeciwwskazania.

• Nadwrażliwość na metoklopramid lub którykolwiek z pozostałych składników preparatu;
• krwotoka przewodu pokarmowego;
• niedrożność mechaniczna przewodu pokarmowego;
• perforacja przewodu pokarmowego;
• potwierdzona lub podejrzewana fochromocytoma ze względu na ryzyko ciężkich napadów nadciśnienia tętniczego;
• ruchy choreowe wywołane neuroleptykami lub metoklopramidem w wywiadzie;
• padaczka (zwiększona częstość i nasilenie napadów);
• choroba Parkinsona;
• jednoczesne stosowanie z lewodopą lub agonistami dopaminergicznych;
• potwierdzona methemoglobinemia po stosowaniu metoklopramidu lub niedobór NADH-cytochrom-b5-reduktazy w wywiadzie;
• guzy zależne od prolaktyny;
• zwiększona skłonność do drgawek (zaburzenia ruchowe pozapiramidowe);
• stosowanie u dzieci poniżej 1 roku życia ze względu na ryzyko wystąpienia zaburzeń pozapiramidowych.

Środki ostrożności.

Ze względu na zawartość siarczanu sodu roztwór do wstrzykiwań metoklopramidu hydrochloridu nie powinien być podawany chorym na astmę oskrzelową z nadwrażliwością na siarczany.

Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.

Kombinacje przeciwwskazane.

Lewodopa lub agonisty dopaminergiczne oraz metoklopramid charakteryzują się wzajemnym antagonizmem.

Kombinacje, których należy unikać.

Alkohol nasila działanie sedytywne metoklopramidu.

Kombinacje, na które należy zwrócić uwagę.

Podczas jednoczesnego stosowania z doustnymi lekami, np. paracetamolem, metoklopramidu hydrochlorid może wpływać na ich wchłanianie w wyniku działania metoklopramidu na motorykę żołądka.

Środki antycholinergiczne i pochodne morfiny: środki antycholinergiczne i pochodne morfiny charakteryzują się wzajemnym antagonizmem z metoklopramidem w odniesieniu do wpływu na motorykę przewodu pokarmowego.

Inhibitory układu nerwowego centralnego (pochodne morfiny, leki przeciwlękowe, neuroleptyki, sedytywne antyhistaminowe blokery receptorów H1, sedytywne leki przeciwdrgawkowe, barbiturany, klonidyna i podobne leki): potęgują działanie sedytywne metoklopramidu.

Neuroleptyki: przy stosowaniu metoklopramidu w połączeniu z innymi neuroleptykami może wystąpić efekt kumulacyjny i zaburzenia pozapiramidowe.

Leki serotonergiczne: stosowanie metoklopramidu w połączeniu z lekami serotonergicznymi, np. selektywnymi inhibitorami zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI), zwiększa ryzyko wystąpienia zespołu serotoniny.

Digoksyna: metoklopramid może zmniejszać biodostępność digoksyny. Konieczne jest dokładne monitorowanie stężenia digoksyny w osoczu.

Cyklosporyna: metoklopramid zwiększa biodostępność cyklosporyny (Cmax o 46% i wpływ o 22%). Konieczne jest dokładne monitorowanie stężenia cyklosporyny w osoczu. Kliniczne konsekwencje tego zjawiska nie są ostatecznie ustalone.

Mivakurium i sukcymetoniów: wstrzyknięcie metoklopramidu może wydłużyć czas trwania blokady nerwowo-mięśniowej (poprzez hamowanie cholinesterazy osocza).

Silne inhibitory CYP2D6: stężenia ekspozycji na metoklopramid zwiększają się przy jednoczesnym stosowaniu silnych inhibitorów CYP2D6, np. fluoksetyną i paroksetyną. Choć znaczenie kliniczne tego zjawiska nie jest dokładnie znane, należy obserwować pacjentów pod kątem reakcji niepożądanych.

Metoklopramid może wydłużyć działanie sukcylocholiny.

Trójpierścieniowe leki przeciwdrgawkowe, * inhibitory monoaminooksydazy (MAO), * środki sympatomietyczne: metoklopramid może wpływać na ich działanie.

Tiamina (witamina B1): ze względu na zawartość siarczanu sodu w roztworze do wstrzykiwań metoklopramidu, jednoczesne podawanie może prowadzić do szybkiego rozpadu tiaminy w organizmie.

Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności stosowania.

Ampułki wyjęte z opakowania nie należy pozostawiać na dłużej na słońcu.

2 ml roztworu Metoklopramidu hydrochloridu zawierają mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu, praktycznie bez sodu.

Zaburzenia neurologiczne. Może dochodzić do zaburzeń pozapiramidowych, szczególnie u dzieci i/lub po zastosowaniu wysokich dawek. Reakcje te zwykle pojawiają się na początku leczenia i mogą wystąpić już po jednorazowym zażyciu. W przypadku wystąpienia objawów pozapiramidowych należy natychmiast przerwać stosowanie metoklopramidu. Ogólnie skutki te całkowicie ustępują po zakończeniu leczenia, jednak mogą wymagać leczenia objawowego (benzodiazepiny u dzieci oraz/lub antycholinergiczne leki przeciwparkinsonowe u dorosłych).

Między kolejnymi podaniami metoklopramidu, nawet w przypadku wymiotów i odrzucenia dawki, w celu uniknięcia przedawkowania, należy zachować co najmniej 6-godzinny odstęp.

Długotrwałe leczenie metoklopramidem może prowadzić do późnej dyskinezy, potencjalnie nieodwracalnej, szczególnie u osób starszych. Leczenie nie powinno trwać dłużej niż 3 miesiące ze względu na ryzyko rozwoju późnej dyskinezy. Leczenie należy przerwać, jeśli pojawią się objawy kliniczne późnej dyskinezy.

Podawanie metoklopramidu w połączeniu z neuroleptykami, a także monoterapia metoklopramidem wiązały się z rozwojem złośliwego zespołu neuroleptycznego. W przypadku wystąpienia objawów złośliwego zespołu neuroleptycznego należy natychmiast przerwać stosowanie metoklopramidu i rozpocząć odpowiednie leczenie.

Metoklopramid należy stosować z ostrożnością u pacjentów z towarzyszącymi chorobami neurologicznymi oraz u pacjentów leczonych innymi lekami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy.

Stosowanie metoklopramidu może również nasilać objawy choroby Parkinsona.

Methemoglobinemia. Opisywano przypadki methemoglobinemii, które mogą być związane z niedoborem NADH-cytochrom-b5-reduktazy. W takich przypadkach należy natychmiast i trwale przerwać przyjmowanie metoklopramidu oraz podjąć odpowiednie działania (np. podanie błękitu metylenowego).

Zaburzenia serca. Opisywano ciężkie działania niepożądane ze strony układu sercowo-naczyniowego, w tym przypadki ostrej niewydolności naczyniowej, ciężkiej bradykardii, zatrzymania serca oraz wydłużenia odcinka QT, które obserwowano po podaniu metoklopramidu w formie wstrzykiwalnej, szczególnie po podaniu dożylnym.

Metoklopramid należy stosować z dużą ostrożnością, szczególnie w przypadku podania dożylnego, u pacjentów w podeszłym wieku, u pacjentów z zaburzeniami przewodnictwa sercowego (w tym wydłużeniem odcinka QT), u pacjentów z zaburzeniami równowagi elektrolitowej, bradykardią oraz u pacjentów przyjmujących leki wydłużające odcinek QT.

Leku należy podawać dożylnie powoli, w formie wstrzyknięcia bolusowego (przez co najmniej 3 minuty), aby zmniejszyć ryzyko działań niepożądanych (np. hipotensji, akatyzji).

Zaburzenia funkcji nerek i wątroby. U pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek lub ciężkimi zaburzeniami funkcji wątroby zaleca się zmniejszenie dawki.

Lek należy stosować z ostrożnością u pacjentów z grupy ryzyka, tj. u osób w podeszłym wieku, u pacjentów z zaburzeniami przewodnictwa sercowego, nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą, z depresją w wywiadzie (tylko wtedy, gdy oczekiwana korzyść przewyższa potencjalne ryzyko), z niekorygowanym dysbalansem elektrolitów lub bradykardią, oraz u pacjentów przyjmujących leki wydłużające odcinek QT.

Leku nie należy stosować w leczeniu przewlekłych chorób, takich jak gastropareza, wzdęcia, choroba refluksowa przełyku, ani jako środek wspomagający podczas zabiegów chirurgicznych lub radiologicznych.

Jeśli nudności i wymioty utrzymują się mimo terapii metoklopramidem, należy wykluczyć możliwość zaburzeń ośrodkowego układu nerwowego.

Leku nie należy przepisywać po zabiegach operacyjnych na przewodzie pokarmowym (np. po piloroplastyce lub anastomozie jelitowej), ponieważ silne skurcze mięśni mogą utrudniać gojenie szwów.

Lek zawiera w składzie siarczan sodu, dlatego nie należy go przepisywać pacjentom z astmą oskrzelową i z podwyższoną wrażliwością na siarczany. Rzadko może powodować reakcje nadwrażliwościowe i skurcz oskrzeli, które mogą stanowić zagrożenie dla życia.

Nieskuteczny w przypadku wymiotów o pochodzeniu przedsionkowym.

Stosowanie w czasie ciąży lub karmienia piersią.

Dane badań klinicznych wskazują na brak toksyczności prowadzącej do wad wrodzonych lub toksyczności płodowo-noworodkowej. Metoklopramid może być stosowany w czasie ciąży, jeśli istnieje potrzeba kliniczna. Ze względu na właściwości farmakologiczne (podobnie jak w przypadku innych neuroleptyków) nie można wykluczyć wystąpienia zespołu pozapiramidowego u noworodka w przypadku stosowania metoklopramidu w końcowym okresie ciąży. Należy unikać stosowania metoklopramidu w końcowym okresie ciąży. W przypadku stosowania metoklopramidu należy obserwować noworodka.

Metoklopramid w niewielkich ilościach przenika do mleka matki. Nie można wykluczyć wpływu metoklopramidu na niemowlę karmione piersią. Dlatego nie zaleca się stosowania metoklopramidu w okresie karmienia piersią. Należy rozważyć możliwość przerwania stosowania metoklopramidu u kobiet karmiących piersią.

Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwanie maszyn.

Metoklopramid może powodować senność, zawroty głowy, dyskinezy i dystonie, które mogą wpływać na wzrok, a także na zdolność prowadzenia pojazdów lub obsługi innych urządzeń mechanicznych.

Sposób stosowania i dawki.

Roztwór do wstrzykiwań podaje się do wewnątrzmięśniowo lub powoli do wewnątrzwennie.

Metoklopramid do wstrzykiwania dożylnego należy stosować jako powolne wstrzykiwanie bolusowe przez co najmniej 3 minuty.

Dorośli. W celu zapobiegania nudnościom i wymiotom popołeracyjnym zalecana dawka pojedyncza metoklopramidu wynosi 10 mg.

W leczeniu objawowym nudności i wymiotów, w tym tych związanych z ostrą migreną, a także w zapobieganiu nudnościom i wymiotom spowodowanym radioterapią, zalecana dawka pojedyncza metoklopramidu wynosi 10 mg do 3 razy dziennie.

Maksymalna zalecana dawka dobową wynosi 30 mg lub 0,5 mg/kg masy ciała.

Stosowanie postaci dostrzykowych powinno trwać przez jak najkrótszy możliwy czas, z możliwie szybkim przejściem na doustne lub doodbytnicze postaci metoklopramidu.

Dzieci. W przypadku stosowania w celu zapobiegania nudnościom i wymiotom popołeracyjnym metoklopramid należy stosować po zakończeniu zabiegu operacyjnego.

Zalecana dawka metoklopramidu wynosi 0,1–0,15 mg/kg masy ciała do 3 razy dziennie. Maksymalna dawka dobową wynosi 0,5 mg/kg masy ciała. W przypadku kontynuacji stosowania leku odstępy między dawkami powinny wynosić nie mniej niż 6 godzin.

Schemat dawkowania

Maksymalny czas stosowania metoklopramidu w leczeniu ustalonej nudności i wymiotów popooperacyjnych wynosi 48 godzin.

Maksymalny czas stosowania metoklopramidu w zapobieganiu późnej nudności i wymiotom spowodowanym chemioterapią wynosi 5 dni.

Należy rozważyć możliwość zmniejszenia dawki u pacjentów w podeszłym wieku ze względu na zmniejszoną funkcję nerek i wątroby spowodowaną wiekiem.

U pacjentów w terminalnym stadium naruszenia funkcji nerek (klirens kreatyniny ≤ 15 ml/min) dawkę metoklopramidu należy zmniejszyć o 75%.

U pacjentów z umiarkowanym i ciężkim naruszeniem funkcji nerek (klirens kreatyniny 15–60 ml/min) dawkę metoklopramidu należy zmniejszyć o 50%.

W zależności od skuteczności klinicznej i bezpieczeństwa stosowania dawkowanie można zwiększyć lub zmniejszyć.

U pacjentów z wyraźną klinicznie niewydolnością wątroby, ze względu na wydłużenie okresu półwylęgania, należy początkowo podać połowę dawki; kolejna dawka zależy od indywidualnej reakcji na metoklopramid.

Dzieci.

Metoklopramidu hydrochlorid, roztwór do wstrzykiwań, jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 1 roku życia.

Przedawkowanie.

Objawy: senność, obniżenie poziomu świadomości, dezorientacja, pobudzenie, halucynacje, dezorientacja, niepokój ruchowy, drgawki, zaburzenia ekstrapiramidowo-ruchowe, reakcje dystoniczne, zaburzenia czynności układu sercowo-naczyniowego z bradykardią, podwyższeniem lub obniżeniem ciśnienia tętniczego, zatrzymanie oddychania i czynności serca. Możliwy rozwój metanhemoglobinemii, szczególnie u dzieci.

Leczenie: w przypadku wystąpienia objawów ekstrapiramidowych związanych lub niezwiązanych z przedawkowaniem stosuje się wyłącznie leczenie objawowe (benzodiazepiny u dzieci oraz/lub antycholinergiczne leki przeciwparkinsonowskie u dorosłych).

W zależności od stanu klinicznego należy prowadzić leczenie objawowe oraz ciągłą obserwację czynności układu sercowo-naczyniowego i oddechowego.

Działania niepożądane.

Układ odpornościowy: reakcje nadwrażliwości, reakcje anafilaktyczne (w tym szok anafilaktyczny, szczególnie po podaniu dożylnym), skurcz oskrzeli, szczególnie u pacjentów z wywiadem astmy oskrzelowej.

Układ krwiotwórczy i układ limfatyczny: metemoglobinemia, która może być związana z niedoborem reduktazy cytochromu b5-NADH, szczególnie u niemowląt, sulfhemoglobinemia, przede wszystkim powiązana z jednoczesnym stosowaniem wysokich dawek leków wydzielających siarkę.

Układ sercowo-naczyniowy: bradykardia, szczególnie po podaniu dożylnym, krótkotrwałe zatrzymanie akcji serca po iniekcji, które może być spowodowane bradykardią (patrz sekcja „Szczególne wskazania dotyczące stosowania”), blok przedsionkowo-komorowy, zatrzymanie węzła zatokowego, szczególnie po podaniu dożylnym, wydłużenie odcinka QT, tachykardia komorowa typu „torsade de pointes”, hipotensja tętnicza (głównie po podaniu dożylnym), szok, omdlenia po podaniu parenteralnym, ostra hipertensja tętnicza u pacjentów z feochromocytomą, tymczasowy wzrost ciśnienia tętniczego.

Układ内分泌*: amenorrea, hiperprolaktynemia, galaktoreja, ginekomastia, zaburzenia cyklu menstruacyjnego.

Układ pokarmowy: nudności, suchość w ustach, zaparcia, biegunka.

Układ nerwowy: złośliwy zespół neuroleptyczny (charakterystyczne objawy: gorączka, sztywność mięśni, utrata przytomności, wahania ciśnienia tętniczego), drgawki (głównie u pacjentów z epilepsją); ból głowy, zawroty głowy, senność, stłumienie przytomności.

Zaburzenia pozapiramidowe, które mogą wystąpić nawet po podaniu jednej dawki, szczególnie u dzieci i młodzieży oraz/lub po przekroczeniu zalecanej dawki (patrz sekcja „Szczególne wskazania dotyczące stosowania”):

• zespół dyskinezyjny (niekontrolowane skurcze mięśni, w szczególności w okolicy głowy, szyi i barków, toniczny blefarospazm, skurcze mięśni twarzy i żucia, odchylenie języka, skurcz mięśni gardła i języka, nieprzyrodzone pozycje głowy i szyi, nadmierne napięcie kręgosłupa, skurczowe zginać rąk, skurczowe prostowanie nóg);
• parkinsonizm (drżenie, sztywność, akinezja);
• ostra dystonia (w tym zaburzenia widzenia i kryz okulogirny);
• późna dyskineza (może być trwała podczas lub po długotrwałym leczeniu, szczególnie u pacjentów starszych);
• akatyzja.

Skóra i tkanka podskórna: wysypka, pokrzywka, zaczerwienienie i świąd skóry, obrzęk naczynioruchowy (w tym obrzęk krtani, języka).

Zaburzenia psychiczne: depresja, halucynacje, dezorientacja, niepokój, niepokój, uczucie strachu.

Układ wątrobowo-żółciowy: przypadki hepatotoksyczności, charakteryzujące się takimi objawami jak żółtaczka, podwyższenie poziomu transaminaz wątrobowych w surowicy, zazwyczaj przy podawaniu metoklopramidu wraz z innymi potencjalnie hepatotoksycznymi lekami.

Układ moczowy: częste oddawanie moczu, nietrzymanie moczu.

Zaburzenia w miejscu podania: procesy zapalne w miejscu iniekcji, w tym flebita.

Ogólne zaburzenia: osłabienie, zaburzenia wzroku, szum w uszach, porfiria, zwiększona zmęczliwość.

U młodzieży oraz u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami funkcji nerek (niewydolność nerek), w wyniku których wydalanie metoklopramidu jest osłabione, należy szczególnie uważnie obserwować rozwój działań niepożądanych. W przypadku ich wystąpienia stosowanie leku należy natychmiast przerwać.

* Zaburzenia endokrynologiczne podczas długotrwałego leczenia związane są z hiperprolaktynemią (amenorrea, galaktoreja, ginekomastia). W takich przypadkach stosowanie leku należy przerwać.

Opisywano rozwój ciężkich działań układu sercowo-naczyniowego spowodowanych podaniem dożylnym metoklopramidu (arytmia, np. w postaci ekstrasystolii nadkomorowej, ekstrasystolii komorowej, tachykardii, począwszy od bradykardii aż po zatrzymanie akcji serca).

Istnieje większe ryzyko ostrych (przejściowych) zaburzeń neurologicznych u dzieci, a późnej dyskinezy – u pacjentów starszych. Ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony układu nerwowego wzrasta przy stosowaniu leku w wysokich dawkach oraz przy długotrwałym leczeniu.

Przy stosowaniu wysokich dawek poniższe reakcje występują częściej (czasem jednocześnie):

− objawy pozapiramidowe: ostra dystonia i dyskineza, zespół Parkinsona, akatyzja, nawet po podaniu jednorazowej dawki leku, szczególnie u dzieci i młodzieży;

− senność, stłumienie przytomności, dezorientacja, halucynacje.

Okres ważności. 4 lata.

Warunki przechowywania. W oryginalnym opakowaniu w temperaturze nie wyższej niż 25 °C.

Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Niezgodność.

Roztwór do wstrzykiwań Metoklopramidu hydrochlorid nie może być mieszany z zasadowymi roztworami do infuzji. Metoklopramidu hydrochlorid, roztwór do wstrzykiwań, jest niezgodny z takimi lekami jak: chloramfenikol, cisplatyna, erytromycyna, furosemid, wapń glukonian, metotreksat, wodorowęglan sodu, penicylina G.

Opakowanie. Po 2 ml w ampułce, po 5 ampułek w kasiecie; po 2 kasety w opakowaniu;

po 2 ml w ampułce, po 10 ampułek w kasiecie, po 1 kasiecie w opakowaniu.

Kategoria wydania. Na receptę.

Producent. Spółka akcyjna publiczna „Naukowo-produkcyjny ośrodek «Borszczagiwski Zakład Chemiczno-Farmaceutyczny»”.

Adres producenta i miejsce prowadzenia działalności.

Ukraina, 03134, miasto Kijów, ul. Myru, 17.