Metoklopramid-Darnytsia

INSTRUKCJA DOTYCZĄCA STOSOWANIA LEKU METOKLOPRAMID-DARNYTSIA (METOCLOPRAMIDE-DARNITSA)

Skład:

substancja czynna: metoclopramide;

1 tabletka zawiera 10 mg metoklopramidu hydrochloridu;

substancje pomocnicze: skrobię ziemniaczaną, laktozę monohydrat, celulozę mikrokryształową, povidon, stearynian wapnia.

Postać leku. Tabletka.

Główne właściwości fizykochemiczne: tabletki w kolorze białym lub od białego do żółtawego, o kształcie płasko-cylindrycznym, z rowkiem.

Grupa farmakoterapeutyczna. Stymulatory perystaltyki (propulsywy).

Kod ATX A03F A01.

Właściwości farmakologiczne.

Farmakodynamika.

Metoklopramid-Darnytsia jest centralnym antagonistą dopaminergicznym, który wykazuje również działanie cholinergicznego działania obwodowego.

Wyróżnia się dwa główne efekty: przeciwwymiotny oraz działanie przyspieszające opróżnianie żołądka i przejście treści przez jelito cienkie.

Działanie przeciwwymiotne wynika z wpływu na ośrodek w mózgowiu (chemoreceptorową strefę wyzwalającą ośrodka wymiotnego), prawdopodobnie poprzez hamowanie neuronów dopaminergicznych.

Wzmożenie perystaltyki jest częściowo kontrolowane przez wyższe ośrodki, ale może również uczestniczyć mechanizm działania obwodowego, wraz z aktywacją przeganglionowych receptorów cholinergicznych oraz możliwym hamowaniem receptorów dopaminergicznych w żołądku i jelicie cienkim. Poprzez podwzgórze i układ nerwowy przywspółczulny reguluje i koordynuje aktywność ruchową górnych odcinków przewodu pokarmowego: zwiększa napięcie żołądka i jelita, przyspiesza opróżnianie żołądka, zmniejsza gastroparezę, zapobiega refluksowi pylorycznemu i przełykowemu, stymuluje perystaltykę jelita. Normalizuje wydzielanie żółci, zmniejsza skurcz zwieracza Oddiego bez zmiany jego napięcia, likwiduje dyskinezę pęcherza żółciowego.

Niepożądane działania dotyczą głównie objawów pozapiramidowych, których podstawą jest mechanizm blokady receptorów dopaminowych w ośrodkowym układzie nerwowym.

Długotrwałe leczenie metoklopramidem może prowadzić do wzrostu stężenia prolaktyny we krwi w wyniku braku hamowania dopaminergicznego wydzielania prolaktyny. U kobiet opisano przypadki galaktorei i zaburzeń cyklu menstruacyjnego, u mężczyzn – ginekomastię. Jednak objawy te ustępowały po zakończeniu leczenia.

Farmakokinetyka.

Po podaniu doustnym lek jest szybko i całkowicie wchłaniany. Dostępność biologiczna wynosi średnio 60–80%. Tylko niewielka część podanej dawki metoklopramidu wiąże się z białkami osocza. Objętość rozprowadzenia wahania się od 2,2 do 3,4 l/kg. Maksymalne stężenie we krwi osiągane jest po 30–120 minutach, średnio po 1 godzinie. Działanie na przewód pokarmowy rozpoczyna się po 20–40 minutach od podania doustnego.

Działanie przeciwwymiotne utrzymuje się przez 12 godzin. Metabolizowany jest w wątrobie. Przenika przez barierę krew–mózg i barierę łożyskową, wydzielany jest z mlekiem matki. Okres półtrwania wynosi od 2,6 do 4,6 godziny. Tylko niewielka część podanej dawki metoklopramidu wiąże się z białkami osocza. Część dawki (około 20%) wydzielana jest w formie pierwotnej, reszta (około 80%) po przemianach metabolicznych w wątrobie wydzielana jest z moczem w postaci związków z kwasem glukuronowym lub siarkowym.

U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek klirens metoklopramidu obniża się o 70%, a okres półtrwania we krwi wydłuża się (około 10 godzin przy klirensie kreatyniny 10–50 ml/min oraz 15 godzin przy klirensie kreatyniny <10 ml/min).

U pacjentów z marskością wątroby obserwowano kumulację metoklopramidu, towarzyszącą obniżeniu klirensu osocza o 50%.

Charakterystyki kliniczne.

Wskazania.

Metoklopramid-Darnytsia stosuje się u dorosłych w celu zapobiegania nudnościom i wymiotom spowodowanym radioterapią, opóźnionej nudności i wymiotom spowodowanym chemioterapią, a także w leczeniu objawowym nudności i wymiotów, w tym związanych z migreną ostrą (w połączeniu z doustnymi lekami przeciwbólowymi w celu poprawy ich wchłaniania).

Dzieciom metoklopramid należy stosować wyłącznie jako lek drugiej linii w zapobieganiu opóźnionej nudności i wymiotom spowodowanym chemioterapią.

Przeciwwskazania.

• Nadwrażliwość na metoklopramid lub którykolwiek składnik leku;
• krwawienie przewodu pokarmowego;
• mechaniczna niedrożność jelit;
• perforacja przewodu pokarmowego;
• potwierdzona lub podejrzewana fochromocytoza — ze względu na ryzyko ciężkich napadów nadciśnienia tętniczego;
• stwierdzona wcześniej dyskineza późna spowodowana neuroleptykami lub metoklopramidem;
• epilepsja (zwiększona częstotliwość i nasilenie napadów);
• choroba Parkinsona;
• jednoczesne stosowanie z lewodopą lub agonistami dopaminergicznych (patrz sekcja „Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji”);
• stwierdzona metahemoglobinemia po stosowaniu metoklopramidu lub niedobór NADH-cytochrom-b5-reduktazy w wywiadzie;
• guzy zależne od prolaktyny;
• zwiększona skłonność do napadów drgawkowych (zaburzenia pozapiramidowe);
• stosowanie u dzieci poniżej 1 roku życia — ze względu na zwiększony ryzyko wystąpienia zaburzeń pozapiramidowych (patrz sekcja „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności”).

Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.

Kombinacje przeciwwskazane.

Lewodopa oraz agonisty dopaminergiczne i metoklopramid wykazują wzajemny antagonizm.

Kombinacje, których należy unikać.

Alkohol nasila działanie uspokajające metoklopramidu.

Kombinacje wymagające uwagi.

Działanie prokinetyczne metoklopramidu może wpływać na wchłanianie niektórych leków.

Środki antycholinergiczne i pochodne morfiny: środki antycholinergiczne i pochodne morfiny wykazują wzajemny antagonizm z metoklopramidem w zakresie wpływu na motorykę przewodu pokarmowego.

Inhibitory układu nerwowego centralnego (pochodne morfiny, neuroleptyki, uspokajające antyhistaminowe blokery receptorów H1, uspokajające leki przeciwdepresyjne, barbiturany, klonidyna i pokrewne leki): inhibitory układu nerwowego centralnego potencjonują działanie uspokajające metoklopramidu.

Neuroleptyki: przy jednoczesnym stosowaniu metoklopramidu z innymi neuroleptykami może wystąpić efekt kumulacyjny i rozwój zaburzeń pozapiramidowych.

Leki serotonergiczne: stosowanie metoklopramidu w połączeniu z lekami serotonergicznymi, np. selektywnymi inhibitorami ponownego wychwytu serotoniny (SSRI), może zwiększyć ryzyko wystąpienia zespołu serotonergicznego.

Digoksyna: metoklopramid może zmniejszać biodostępność digoksyny. Należy dokładnie monitorować stężenie digoksyny we krwi.

Cyklosporyna: metoklopramid zwiększa biodostępność cyklosporyny (Cmax o 46 % i wpływ o 22 %). Należy dokładnie monitorować stężenie cyklosporyny we krwi. Kliniczne konsekwencje tego zjawiska nie są w pełni ustalone.

Miwakurium i sukcymetoniu: wstrzyknięcie metoklopramidu może wydłużyć czas trwania blokady nerwowo-mięśniowej (poprzez hamowanie cholinesterazy osocza). Metoklopramid może wydłużyć działanie sukcylocholiny.

Silne inhibitory CYP2D6: stężenia ekspozycyjne metoklopramidu wzrastają przy jednoczesnym stosowaniu silnych inhibitorów CYP2D6, np. fluoksetyną i paroksetyną. Choć znaczenie kliniczne tego zjawiska nie jest dokładnie znane, należy obserwować pacjentów pod kątem wystąpienia działań niepożądanych.

Tabletki metoklopramidu mogą wydłużyć działanie sukcylocholiny.

Metoklopramid może wpływać na proces wchłaniania innych substancji. Na przykład może spowalniać wchłanianie cyklosporyny, przyspieszać wchłanianie paracetamolu, różnych antybiotyków (w szczególności tetracykliny, pivampicyliny), litu. Jednoczesne przyjmowanie tabletek metoklopramidu i litu może prowadzić do wzrostu stężenia litu we krwi.

Szczególne wskazania dotyczące stosowania.

Nie należy stosować leku do leczenia przewlekłych chorób, takich jak gastropareza, niestrawność lub choroba refluksowa przełyku, ani jako dodatkowego środka podczas wykonywania zabiegów chirurgicznych lub radiologicznych.

Zaburzenia neurologiczne.

Może dochodzić do wystąpienia zaburzeń ekstrapiramidowych, szczególnie u dzieci i/lub przy stosowaniu wysokich dawek. Reakcje te zazwyczaj pojawiają się na początku leczenia i mogą wystąpić nawet po jednorazowym podaniu. W przypadku wystąpienia objawów ekstrapiramidowych należy natychmiast przerwać stosowanie metoklopramidu. Ogólnie efekty te całkowicie ustępują po zakończeniu leczenia, ale mogą wymagać leczenia objawowego (benzodiazepiny – u dzieci i/lub leki przeciwparkinsonowskie o działaniu antycholinergicznym – u dorosłych).

Między kolejnymi podaniami metoklopramidu, nawet w przypadku wymiotów prowadzących do utraty dawki leku wraz z treścią wymiotną, aby uniknąć przedawkowania, należy zachować co najmniej 6-godzinny odstęp.

Długotrwałe leczenie metoklopramidem może prowadzić do późnej dyskinezy, która może być nieodwracalna, szczególnie u osób starszych. Leczenie nie powinno trwać dłużej niż 3 miesiące ze względu na ryzyko wystąpienia późnej dyskinezy. Leczenie należy przerwać, jeśli pojawią się objawy kliniczne późnej dyskinezy (patrz sekcja „Działania niepożądane”).

Zgłaszano przypadki wystąpienia złośliwego zespołu neuroleptycznego zarówno przy stosowaniu metoklopramidu w połączeniu z neuroleptykami, jak i przy monoterapii metoklopramidem (patrz sekcja „Działania niepożądane”). W przypadku wystąpienia objawów złośliwego zespołu neuroleptycznego należy natychmiast przerwać stosowanie metoklopramidu i rozpocząć odpowiednie leczenie.

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z chorobami neurologicznymi współistniejącymi oraz u pacjentów leczonych innymi lekami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy (patrz sekcja „Przeciwwskazania”).

Stosowanie metoklopramidu może również nasilać objawy choroby Parkinsona.

Methemoglobinemia.

Zgłaszano przypadki methemoglobinemii, które mogą być związane z niedoborem NADH-cytochrom-b5-reduktazy. W takich przypadkach należy natychmiast i trwale przerwać przyjmowanie metoklopramidu oraz podjąć odpowiednie działania (np. leczenie błękitem metylenowym).

Zaburzenia serca.

Zgłaszano ciężkie działania niepożądane ze strony układu sercowo-naczyniowego, w tym przypadki ostrej niewydolności naczyniowej, ciężkiej bradykardii, zatrzymania serca oraz wydłużenia interwału QT, które obserwowano po stosowaniu metoklopramidu w formie wstrzykiwań, w szczególności po wstrzyknięciu dożylnym (patrz sekcja „Działania niepożądane”).

Należy zachować ostrożność przy stosowaniu metoklopramidu u pacjentów w podeszłym wieku, szczególnie gdy lek jest podawany dożylnie, u pacjentów z zaburzeniami przewodnictwa serca (w tym wydłużeniem interwału QT), u pacjentów z zaburzeniami równowagi elektrolitowej, bradykardią oraz u pacjentów przyjmujących leki wydłużające interwał QT.

Zaburzenia funkcji nerek i wątroby.

Pacjentom z zaburzeniami funkcji nerek lub ciężkimi zaburzeniami funkcji wątroby zaleca się zmniejszenie dawki (patrz sekcja „Sposób stosowania i dawki”).

Ze względu na bardzo rzadkie doniesienia o ciężkich reakcjach sercowo-naczyniowych związanych ze stosowaniem metoklopramidu, należy stosować go z szczególną ostrożnością u pacjentów w podeszłym wieku, u pacjentów z zaburzeniami przewodnictwa serca, z niekorygowanym dysbalansem elektrolitów lub bradykardią oraz u pacjentów przyjmujących leki wydłużające interwał QT.

Jeśli pacjent ma nietolerancję niektórych cukrów, powinien skonsultować się z lekarzem przed przyjmowaniem tego leku.

Lek zawiera laktozę, dlatego nie należy go przepisywać pacjentom cierpiącym na rzadkie, dziedziczne zaburzenia, takie jak nietolerancja galaktozy, niedobór laktozy lub zaburzenia wchłaniania glukozy-galaktozy.

Stosowanie w czasie ciąży lub karmienia piersią.

Ciąża. Duża liczba danych uzyskanych od kobiet w ciąży (ponad 1000 przypadków zastosowania leku) wskazuje na brak jakiejkolwiek toksyczności prowadzącej do wad wrodzonych lub fetotoksyczności. Metoklopramid można stosować w czasie ciąży, jeśli istnieje potrzeba kliniczna. Ze względu na właściwości farmakologiczne (podobnie jak w przypadku innych neuroleptyków) nie można wykluczyć wystąpienia zespołu ekstrapiramidowego u noworodka w przypadku stosowania metoklopramidu w końcowych etapach ciąży. Należy unikać stosowania metoklopramidu w końcowych etapach ciąży. Podczas stosowania metoklopramidu należy obserwować noworodka.

Karmienie piersią. Metoklopramid w niewielkich ilościach przenika do mleka matki. Możliwy wpływ metoklopramidu na noworodków karmionych piersią. Dlatego nie zaleca się stosowania metoklopramidu w czasie karmienia piersią. Należy rozważyć możliwość przerwania stosowania metoklopramidu u kobiet karmiących piersią.

Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów lub obsługiwanie maszyn.

Metoklopramid może powodować senność, zawroty głowy, dyskinezę i dystonię, które mogą wpływać na wzrok, a także na zdolność prowadzenia pojazdów lub pracy z innymi automatycznymi systemami.

Sposób stosowania i dawki.

Dawkować doustnie przed posiłkiem, nie żuwając, popijając odpowiednią ilość płynu.

W celu zminimalizowania ryzyka wystąpienia działań niepożądanych ze strony układu nerwowego oraz innych działań niepożądanych, metoklopramid należy stosować wyłącznie w leczeniu krótkoterminowym (do 5 dni).

Dorośli.

Zwykła dawka terapeutyczna metoklopramidu wynosi 10 mg do 3 razy na dobę. Maksymalna dawka dzienna – 30 mg lub 0,5 mg/kg masy ciała. Maksymalny czas stosowania metoklopramidu wynosi 5 dni.

Dzieci.

Zalecana dawka metoklopramidu w zapobieganiu późnemu nudności i wymiotom wywołanym chemioterapią wynosi 0,1–0,15 mg/kg masy ciała do 3 razy na dobę. Maksymalna dawka dzienna – 0,5 mg/kg masy ciała.

Schemat dawkowania

Maksymalny okres stosowania metoklopramidu wynosi 5 dni.

Pacjenci w podeszłym wieku.

Należy rozważyć możliwość zmniejszenia dawki u pacjentów w podeszłym wieku z powodu obniżonej czynności nerek i wątroby spowodowanej wiekiem.

Naruszenie czynności nerek.

U pacjentów z nerek w stadium końcowym (klirens kreatyniny ≤ 15 ml/min) dawkę metoklopramidu należy zmniejszyć o 75%.

U pacjentów z umiarkowaną i ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny 15–60 ml/min) dawkę metoklopramidu należy zmniejszyć o 50%.

Naruszenie czynności wątroby.

Pacjentom z ciężką niewydolnością wątroby należy podawać połowę dawki metoklopramidu.

Dzieci.

Metoklopramid jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 1 roku życia ze względu na zwiększony ryzyko wystąpienia zaburzeń ekstrapiramidowych. Dzieciom o masie ciała < 30 kg metoklopramid należy podawać w postaciach leku umożliwiających odpowiednie dozowanie.

Przedawkowanie.

Objawy: senność, obniżony poziom świadomości, dezorientacja, drażliwość, niepokój i jego nasilenie, drgawki, zaburzenia ekstrapiramidowe, zaburzenia czynności układu sercowo-naczyniowego z objawami takimi jak bradykardia oraz podwyższone lub obniżone ciśnienie tętnicze, halucynacje, zatrzymanie oddychania i czynności serca. Opisano pojedyncze przypadki metahemoglobinemii.

Leczenie. W przypadku wystąpienia objawów ekstrapiramidowych związanych z przedawkowaniem stosuje się wyłącznie leczenie objawowe (benzodiazepiny – u dzieci i/lub leki przeciwparkinsonowskie o działaniu antycholinergicznym – u dorosłych). W przypadku przyjęcia dużych dawek metoklopramidu należy go usunąć z przewodu pokarmowego poprzez przemywanie żołądka lub podanie węgla aktywowanego i siarczanu sodu.

W zależności od stanu klinicznego należy przeprowadzać leczenie objawowe oraz ciągłą kontrolę czynności układu sercowo-naczyniowego i oddechowego.

Działania niepożądane.

Z układu pokarmowego: nudności, suchość w ustach, dyspepsja, zaparcia, biegunka.

Z układu nerwowego: zespół dyskinesji, głównie u dzieci (niewolne skurcze mięśni, szczególnie w okolicy głowy, szyi i barków, tężyczkowe skurcze powiek, skurcze mięśni twarzy i żwaczy, odchylenie języka, skurcze mięśni gardła i języka, nieprawidłowa postawa głowy i szyi, nadmierne napięcie kręgosłupa, skurczowe zginać rąk, skurczowe prostowanie nóg), ból głowy, zawroty głowy, zwiększona zmęczliwość, senność, zaburzenia pozapiramidowe (mogą wystąpić nawet po zastosowaniu jednej dawki, głównie u dzieci i młodzieży oraz/lub przy przekroczeniu zalecanej dawki) (patrz sekcja „Szczególne wskazania stosowania”), parkinsonizm (drżenie, sztywność mięśni, akinezja), akatyzja, dystonia (w tym zaburzenia widzenia i kryz okulogirny), dyskineza, osłabienie świadomości, późna dyskineza (może być trwała podczas lub po długotrwałym leczeniu, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku), złośliwy zespół neuroleptyczny (charakterystyczne objawy: gorączka, sztywność mięśni, utrata przytomności, wahania ciśnienia tętniczego, drgawki, szczególnie u chorych na padaczkę).

Istnieje większe ryzyko ostrych (krótkotrwałych) zaburzeń neurologicznych u dzieci, a późnej dyskinezy – u pacjentów w podeszłym wieku. Ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony układu nerwowego wzrasta przy stosowaniu leku w wysokich dawkach oraz przy długotrwałym leczeniu.

Przy stosowaniu wysokich dawek poniżej wymienione reakcje występują częściej (czasem jednocześnie):

− objawy pozapiramidowe: ostra dystonia i dyskineza, zespół parkinsonizmu, akatyzja, nawet po zastosowaniu jednej dawki leku, szczególnie u dzieci i młodzieży;

− senność, osłabienie świadomości, dezorientacja, halucynacje.

Z układu psychicznego: osłabienie, depresja, halucynacje, dezorientacja, niepokój, pobudzenie, dezorientacja, szumy w uszach.

Z układu sercowo-naczyniowego: bradykardia, szczególnie przy podaniu dożylnej, krótkotrwała zatrzymanie pracy serca po wstrzyknięciu, które może być spowodowane bradykardią (patrz sekcja „Szczególne wskazania stosowania”), blok przedsionkowo-komorowy, blok węzła zatokowego, szczególnie przy podaniu dożylnej, wydłużenie odcinka QT, tachykardia komorowa typu „pistolet”, hipotensja tętnicza, szczególnie przy podaniu dożylnej, wstrząs, omdlenia przy podaniu pozajelitowym, ostra hipertensja tętnicza u pacjentów z feochromocytomą (patrz sekcja „Przeciwwskazania”), przejściowe podwyższenie ciśnienia tętniczego.

Z układu krwi i układu limfatycznego: metemoglobinemia, która może być związana z niedoborem NADH-cytochrom-b5-reduktazy, szczególnie u niemowląt, siarkohemoglobinemia, związana głównie z jednoczesnym stosowaniem wysokich dawek leków wydzielających siarkę.

Z układu immunologicznego: reakcje nadwrażliwości, w tym pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, reakcje anafilaktyczne (w tym wstrząs anafilaktyczny), głównie po podaniu dożylnej.

Z układu skóry i tkanki podskórnej: wysypka, pokrzywka, zaczerwienienie i swędzenie skóry.

Z układu rozrodczego i funkcji gruczołów mlekowych*: amenorrea, hiperprolaktynemia, galaktoreja, ginekomastia, zaburzenia cyklu menstruacyjnego. W takich przypadkach należy natychmiast przerwać stosowanie leku.

Badania laboratoryjne: podwyższenie poziomu enzymów wątrobowych, podwyższony poziom kinazy kreatynowej w surowicy krwi.

U młodzieży oraz u chorych z ciężkimi zaburzeniami funkcji nerek (niewydolność nerek), w wyniku których wydalanie metoklopramidu jest osłabione, należy szczególnie uważnie obserwować rozwój działań niepożądanych. W przypadku ich wystąpienia należy natychmiast przerwać stosowanie leku.

* Zaburzenia endokrynologiczne podczas długotrwałego leczenia związane z hiperprolaktynemią (amenorrea, galaktoreja, ginekomastia). W takich przypadkach należy przerwać stosowanie leku.

Okres ważności. 4 lata.

Warunki przechowywania.

Przechowywać w oryginalnym opakowaniu w temperaturze nie wyższej niż 25 °C.

Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Opakowanie.

Po 10 tabletek w blistrze; po 5 blisterów w pudełku.

Kategoria recepturowa. Na receptę.

Producent. PrJSC „Farmaceutyczna firma „Darnytsia”.

Siedziba producenta oraz jego adres miejsca prowadzenia działalności.

Ukraina, 02093, miasto Kijów, ul. Borispielska 13.