Metoklopramid-Darnytsia

INSTRUKCJA DOTYCZĄCA STOSOWANIA MEDYCZNEGO LEKU Metoklopramid-Darnytsia (METOCLOPRAMIDE-DARNITSA)

Skład:

substancja czynna: metoclopramide;

1 ml roztworu zawiera 5 mg metoklopramidu hydrochloroku;

substancje pomocnicze: natrium chloridum, dinatrii edetas, natrii sulfitus anhydricus (E 221), propyleneglycol, acidum hydrochloridum dilutum, aqua pro injectione.

Postać leku. Roztwór do wstrzykiwań.

Główne właściwości fizykochemiczne: przejrzysta, bezbarwna ciecz.

Grupa farmakoterapeutyczna. Leki stymulujące perystaltykę (propulsywy).

Kod ATC A03F A01.

Właściwości farmakologiczne.

Farmakodynamika.

Metoklopramid-Darnytsia jest centralnym antagonistą dopaminergicznym, który wykazuje również obwodową aktywność cholinergiczną.

Wyróżnia się dwa główne efekty leku: przeciwwymiotny oraz działanie przyspieszające opróżnianie żołądka i przejście treści przez jelito cienkie.

Działanie przeciwwymiotne wynika z wpływu na ośrodek bulgowy mózgu (chemoreceptorową strefę wyzwalającą ośrodka wymiotnego), prawdopodobnie poprzez hamowanie neuronów dopaminergicznych.

Wzmożenie perystaltyki jest częściowo kontrolowane przez wyższe ośrodki, ale może również uczestniczyć mechanizm działania obwodowego, wraz z aktywacją obwodowych receptorów cholinergicznych postganglionowych oraz prawdopodobnie hamowaniem receptorów dopaminergicznych w żołądku i jelicie cienkim. Poprzez podwzgórze i układ nerwowy przywspółczulny reguluje i koordynuje aktywność ruchową górnych odcinków przewodu pokarmowego: zwiększa napięcie żołądka i jelita, przyspiesza opróżnianie żołądka, zmniejsza gastroparezę, zapobiega refluksowi pylorowemu i przeływowemu, stymuluje perystaltykę jelita. Normalizuje wydzielanie żółci, zmniejsza skurcz zwieracza Oddiego bez zmiany jego napięcia, likwiduje dyskinezę pęcherzyka żółciowego.

Niepożądane działania dotyczą głównie objawów pozapiramidowych, których podstawę stanowi mechanizm blokowania receptorów dopaminowych w ośrodkowym układzie nerwowym.

Długotrwałe leczenie metoklopramidem może prowadzić do wzrostu stężenia prolaktyny we krwi osoczowej w wyniku braku hamowania dopaminergicznego wydzielania prolaktyny. U kobiet opisywano przypadki galaktorei i zaburzeń cyklu menstruacyjnego, u mężczyzn – ginekomastię. Jednak objawy te ustępowały po zakończeniu leczenia.

Farmakokinetyka.

Po podaniu dożylnym następuje szybkie rozprowadzenie metoklopramidu.

Działanie na przewód pokarmowy rozpoczyna się po 1–3 minutach po podaniu dożylnym i po 10–15 minutach po podaniu domięśniowym. Działanie przeciwwymiotne utrzymuje się przez 12 godzin. Lek wiąże się z białkami osocza krwi w 13–30%. Objętość rozprowadzenia wynosi 2,2–3,4 l/kg masy ciała. Metabolizowany jest w wątrobie. Okres półtrwania wynosi 2,6–4,6 godziny u zdrowych ochotników i około 14 godzin u pacjentów z niewydolnością nerek. Przenika przez barierę krew-mózg i barierę łożyskową, wydzielany jest z mlekiem matki. Część dawki (około 20%) wydala się w postaci niezmienionej, a reszta (około 80%) po przemianach metabolicznych w wątrobie wydala się z moczem w postaci związków z kwasem glukuronowym lub siarkowym.

U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek klirens kreatyniny obniża się do 70%, a okres półtrwania w osoczu krwi wydłuża się (około 10 godzin przy klirensie kreatyniny 10–50 ml/min oraz 15 godzin przy klirensie kreatyniny < 10 ml/min).

U pacjentów z marskością wątroby obserwowano kumulację metoklopramidu, towarzyszącą obniżeniu klirensu osocza krwi o 50%.

Charakterystyki kliniczne.

Wskazania.

Dorosłym: zapobieganie nudnościom i wymiotom pooperacyjnym; nudnościom i wymiotom wywołanym radioterapią; leczeniu objawowemu nudności i wymiotów, w tym tych związanych z ostrą migreną.

Dzieciom: jako lek drugiej linii w zapobieganiu późnym nudnościom i wymiotom wywołanym chemioterapią; leczenie nudności i wymiotów pooperacyjnych.

Przeciwwskazania.

• Nadwrażliwość na metoklopramid lub którykolwiek składnik leku;
• krwawienie przewodu pokarmowego;
• mechaniczna niedrożność jelit;
• perforacja przewodu pokarmowego;
• potwierdzona lub podejrzewana fochromocytoza (z powodu ryzyka ciężkich napadów nadciśnienia tętniczego);
• występowanie w wywiadzie późnej dyskinezyi wywołanej neuroleptykami lub metoklopramidem;
• epilepsja (zwiększona częstotliwość i nasilenie napadów);
• choroba Parkinsona;
• jednoczesne stosowanie z lewodopą lub agonistami dopaminergicznych;
• stwierdzona metahemoglobinemia po stosowaniu metoklopramidu lub niedobór NADH-cytochrom-b5-reduktazy w wywiadzie;
• guzy zależne od prolaktyny;
• podwyższona skłonność do napadów drgawkowych (zaburzenia pozapiramidowe);
• wiek pacjenta poniżej 1 roku życia (z powodu ryzyka rozwoju zaburzeń pozapiramidowych).

Ze względu na zawartość siarczanu sodu lek nie powinien być stosowany u chorych na astmę oskrzelową z nadwrażliwością na siarczany.

Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.

Przeciwwskazane kombinacje.

Lewodopa lub agonisty dopaminergiczne oraz metoklopramid charakteryzują się wzajemnym antagonizmem.

Kombinacje, których należy unikać.

Alkohol nasila działanie uspokajające metoklopramidu.

Kombinacje, na które należy zwrócić uwagę.

Podczas jednoczesnego stosowania z lekami doustnymi, np. paracetamolem, metoklopramid może wpływać na ich wchłanianie ze względu na wpływ na motorykę żołądka.

Środki antycholinergiczne i pochodne morfiny: środki antycholinergiczne i pochodne morfiny charakteryzują się wzajemnym antagonizmem wobec metoklopramidu co do wpływu na aktywność ruchową przewodu pokarmowego.

Inhibitory układu nerwowego środkowego (pochodne morfiny, neuroleptyki, uspokajające antyhistaminowe blokujące receptory H1, uspokajające leki przeciwdziołowe, barbiturany, klonidyna i pokrewne leki): nasilają działanie uspokajające metoklopramidu.

Neuroleptyki: przy stosowaniu metoklopramidu w połączeniu z innymi neuroleptykami może wystąpić efekt kumulacyjny i pojawienie się zaburzeń pozapiramidowych.

Leki serotonergiczne: stosowanie metoklopramidu w połączeniu z lekami serotonergicznymi, np. selektywnymi inhibitorami ponownego wychwytu serotoniny (SSRI), może zwiększyć ryzyko wystąpienia zespołu serotoniny.

Digoksyna: metoklopramid może zmniejszać biodostępność digoksyny. Należy przeprowadzać dokładne monitorowanie stężenia digoksyny we krwi.

Cyklosporyna: metoklopramid zwiększa biodostępność cyklosporyny (Cmax o 46% oraz wpływ o 22%). Należy przeprowadzać dokładne monitorowanie stężenia cyklosporyny we krwi. Kliniczne konsekwencje tego zjawiska nie są ostatecznie ustalone.

Mivakurium i sukcymetoniowa: wstrzyknięcie metoklopramidu może wydłużyć trwanie blokady nerwowo-mięśniowej (poprzez hamowanie cholinesterazy osocza).

Silne inhibitory CYP2D6: stężenia ekspozycji na metoklopramid zwiększają się przy jednoczesnym stosowaniu silnych inhibitorów CYP2D6, np. fluoksetyną i paroksetyną. Choć znaczenie kliniczne tego nie jest dokładnie znane, należy obserwować pacjentów pod kątem reakcji niepożądanych.

Metoklopramid może wydłużyć działanie sukcynylcholiny.

Ze względu na zawartość siarczanu sodu w roztworze do wstrzykiwań, tiamina (witamina B1) podana jednocześnie z metoklopramidem może szybko ulec rozkładowi w organizmie.

Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania.

Metoklopramid-Darnytsia, roztwór do wstrzykiwań zawiera sód: w 1 ml roztworu do wstrzykiwań znajduje się mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu, co oznacza, że lek ten jest praktycznie pozbawiony sodu.

Ampułek wyjętych z opakowania nie wolno pozostawiać na dłużej na słońcu.

Zaburzenia neurologiczne.

Może występować zaburzenia pozapiramidowe, szczególnie u dzieci i/lub przy stosowaniu wysokich dawek. Te reakcje zazwyczaj pojawiają się na początku leczenia i mogą wystąpić po jednorazowym podaniu. W przypadku wystąpienia objawów pozapiramidowych stosowanie metoklopramidu należy natychmiast przerwać. Ogólnie te efekty po odstawieniu leku całkowicie ustępują, ale mogą wymagać leczenia objawowego (benzodiazepiny u dzieci i/lub antycholinergiczne leki przeciwparkinsonowskie u dorosłych).

Między kolejnymi dawkami metoklopramidu, nawet w przypadku wymiotów i odrzucenia dawki, aby uniknąć przedawkowania, należy zachować co najmniej 6-godzinny odstęp.

Długotrwałe leczenie metoklopramidem może prowadzić do późnej dyskinezy, która potencjalnie może być nieodwracalna, szczególnie u osób starszych. Leczenie nie powinno trwać dłużej niż 3 miesiące ze względu na ryzyko wystąpienia późnej dyskinezy. Leczenie należy przerwać, jeśli pojawią się objawy kliniczne późnej dyskinezy (patrz sekcja „Działania niepożądane”).

W przypadku stosowania metoklopramidu w połączeniu z neuroleptykami, jak również przy monoterapii metoklopramidem, donoszono o wystąpieniu złośliwego zespołu neuroleptycznego. W przypadku wystąpienia objawów złośliwego zespołu neuroleptycznego stosowanie metoklopramidu należy natychmiast przerwać i rozpocząć odpowiednie leczenie.

Należy zachować szczególną ostrożność przy leczeniu pacjentów z chorobami neurologicznymi współistniejącymi oraz pacjentów przyjmujących inne leki działające na ośrodkowy układ nerwowy (patrz sekcja „Przeciwwskazania”).

Działanie metoklopramidu może również nasilać objawy choroby Parkinsona.

Methemoglobinemia.

Donoszono o przypadkach methemoglobinemii, które mogą być związane z niedoborem NADH-cytochrom-b5-redyktazy. W takich przypadkach należy natychmiast trwale przerwać stosowanie metoklopramidu i podjąć odpowiednie działania (np. leczenie błękitem metylenowym).

Zaburzenia serca.

Donoszono o ciężkich działaniach niepożądanych ze strony układu sercowo-naczyniowego, w tym przypadkach ostrej niewydolności naczyniowej, ciężkiej bradykardii, zatrzymania serca oraz wydłużenia odcinka QT, które obserwowano po podaniu metoklopramidu w formie wstrzykiwań, najczęściej po wstrzyknięciu dożylnym (patrz sekcja „Działania niepożądane”).

Szczególną ostrożność należy zachować przy podawaniu metoklopramidu dożylnie pacjentom starszym, pacjentom z zaburzeniami przewodnictwa serca (w tym wydłużeniem odcinka QT), pacjentom z zaburzeniami równowagi elektrolitowej, bradykardią oraz pacjentom przyjmującym leki wydłużające odcinek QT. Leku dożylnie należy podawać powolnie, w formie dozowania bolusowego (przez co najmniej 3 minuty), aby zmniejszyć ryzyko działań niepożądanych (np. hipotensji, akatyzji).

Zaburzenia funkcji nerek i wątroby.

Pacjentom z zaburzeniami funkcji nerek lub ciężkimi zaburzeniami funkcji wątroby zaleca się zmniejszenie dawki (patrz sekcja „Sposób stosowania i dawki”).

Nie należy stosować leku do leczenia chorób przewlekłych, takich jak gastropareza, dyspepsja czy choroba refluksowa przełyku, ani jako środka wspomagającego podczas wykonywania zabiegów chirurgicznych lub radiologicznych.

Preparat zawiera siarczan sodu, który w niektórych przypadkach może powodować ciężkie reakcje nadwrażliwościowe i skurcz oskrzeli.

Stosowanie w czasie ciąży lub karmienia piersią.

Ciąża. Duża liczba danych dotyczących kobiet w ciąży (ponad 1000 przypadków stosowania leku) wskazuje na brak jakiejkolwiek toksyczności prowadzącej do wad wrodzonych lub toksyczności płodowej/neonatalnej. Metoklopramid można stosować w czasie ciąży, jeśli istnieje potrzeba kliniczna. Ze względu na właściwości farmakologiczne (podobnie jak w przypadku innych neuroleptyków), w przypadku stosowania metoklopramidu w końcowych etapach ciąży nie można wykluczyć wystąpienia zespołu pozapiramidowego u noworodka. Należy unikać stosowania metoklopramidu w końcowych etapach ciąży. Po zastosowaniu metoklopramidu należy obserwować noworodka.

Karmienie piersią. Metoklopramid w niewielkich ilościach przenika do mleka matki. Istnieje możliwość wpływu metoklopramidu na noworodki karmione piersią. Dlatego nie zaleca się stosowania metoklopramidu w czasie karmienia piersią. Należy rozważyć możliwość przerwania stosowania metoklopramidu u kobiet karmiących piersią.

Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Metoklopramid może powodować senność, zawroty głowy, dyskinezy i dystonie, które mogą wpływać na wzrok, a także na zdolność prowadzenia pojazdów lub pracy z innymi automatyzowanymi systemami.

Sposób stosowania i dawki.

Roztwór do wstrzykiwań stosować wewnątrzmięśniowo lub dożylnie w postaci powolnej iniekcji bolusowej przez co najmniej 3 minuty.

Jako rozpuszczalnik stosować 0,9 % roztwór chlorku sodu, 5 % roztwór glukozy.

Dorośli.

W celu zapobiegania nudnościom i wymiotom popołożnym zalecana pojedyncza dawka metoklopramidu wynosi 10 mg.

W leczeniu objawowym nudności i wymiotów, w tym związanych z ostrą migreną, a także w zapobieganiu nudnościom i wymiotom wywołanym radioterapią, zalecana pojedyncza dawka metoklopramidu wynosi 10 mg do 3 razy na dobę.

Maksymalna zalecana dawka dobową wynosi 30 mg lub 0,5 mg/kg masy ciała.

Stosowanie postaci dostrzykowych powinno trwać możliwie krótko, z przejściem do możliwie szybkiego stosowania postaci doustnych lub doodbytniczych metoklopramidu.

Dzieci.

W przypadku stosowania w celu zapobiegania nudnościom i wymiotom popołożnym, metoklopramid należy stosować po zakończeniu zabiegu operacyjnego.

Zalecana dawka metoklopramidu wynosi 0,1–0,15 mg/kg masy ciała do 3 razy na dobę. Maksymalna dawka dobową wynosi 0,5 mg/kg masy ciała. Jeżeli konieczne jest kontynuowanie stosowania leku, należy zachować co najmniej 6-godzinne odstępy.

Schemat dawkowania

Maksymalny czas stosowania metoklopramidu w leczeniu ustalonej nudności i wymiotów popooperacyjnych wynosi 48 godzin.

Maksymalny czas stosowania metoklopramidu w zapobieganiu opóźnionej nudności i wymiotom spowodowanym chemioterapią wynosi 5 dni.

Pacjenci z zaburzeniem funkcji nerek

U chorych w terminalnym stadium zaburzenia funkcji nerek (klirens kreatyniny ≤ 15 ml/min) dawkę metoklopramidu należy zmniejszyć o 75%.

U chorych z umiarkowanym i ciężkim zaburzeniem funkcji nerek (klirens kreatyniny 15–60 ml/min) dawkę metoklopramidu należy zmniejszyć o 50%.

Pacjenci z niewydolnością wątroby

U chorych z ciężkim zaburzeniem funkcji wątroby dawkę metoklopramidu należy zmniejszyć o 50%.

Pacjenci w wieku podeszłym

Należy rozważyć możliwość zmniejszenia dawki u chorych w wieku podeszłym z powodu zmniejszonej funkcji nerek i wątroby spowodowanej wiekiem.

Dzieci

Metoklopramid jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 1 roku życia.

Przedawkowanie.

Objawy: senność, obniżenie poziomu świadomości, dezorientacja, drażliwość, niepokój i jego nasilenie, drgawki, zaburzenia ekstrapiramidowo-ruchowe, zaburzenia funkcji układu sercowo-naczyniowego z bradykardią oraz podwyższeniem lub obniżeniem ciśnienia tętniczego, halucynacje, zatrzymanie oddychania i czynności serca, reakcje dystoniczne. Opisywano pojedyncze przypadki methemoglobinemii.

Leczenie: w przypadku wystąpienia objawów ekstrapiramidowych związanych lub niezwiązanych z przedawkowaniem stosuje się wyłącznie leczenie objawowe (benzodiazepiny — dzieci i/lub leki przeciwparkinsoniczne o działaniu antycholinergicznym — dorośli).

W zależności od stanu klinicznego należy prowadzić leczenie objawowe oraz ciągłą obserwację funkcji układu sercowo-naczyniowego i oddechowego.

Niepożądane działania.

Z układu pokowowego: nudności, dyspepsja, suchość w ustach, zaparcia. Podczas stosowania metoklopramidu w dawkach wyższych niż dobowe, u pacjentów może wystąpić biegunka.

Z układu nerwowego:

• zaburzenia ekstrapiramidowe, które mogą wystąpić nawet po zastosowaniu jednej dawki, głównie u dzieci i młodzieży oraz/lub w przypadku przekroczenia zalecanej dawki (patrz sekcja „Szczególne wskazania dotyczące stosowania”);
• parkinsonizm (drżenie, sztywność mięśni, akinezja);
• zespół dyskinezyjny (nieprzytomne spastyczne ruchy, szczególnie w okolicy głowy, szyi i barków, toniczny blefarospazm, skurcze mięśni twarzy i żwaczy, odchylenie języka, skurcze mięśni gardła i języka, nieprawidłowe trzymanie głowy i szyi, nadmierny napięcie kręgosłupa, spastyczne zginać rąk, spastyczne prostowanie nóg);
• zespół neuroleptyczny złośliwy (charakterystyczne objawy: gorączka, sztywność mięśni, utrata przytomności, wahania ciśnienia tętniczego), drgawki (głównie u pacjentów z padaczką), ból głowy, zawroty głowy, senność, przytłumienie świadomości;
• ostra dystonia, dystonia (w tym zaburzenia widzenia i kryz okulogyry);
• późna dyskineza (może być trwała podczas lub po długotrwałym leczeniu, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku);
• akatyzja.

Zaburzenia psychiczne: depresja, halucynacje, dezorientacja, niepokój, lęk.

Z układu sercowo-naczyniowego: bradykardia, szczególnie po podaniu dożylnym, chwilowa zatrzyma się serca po iniekcji, co może być spowodowane bradykardią (patrz sekcja „Szczególne wskazania dotyczące stosowania”), blokada przedsionkowo-komorowa, blokada węzła zatokowego, szczególnie po podaniu dożylnym, wydłużenie odcinka QT, ekstrasystolia nadkomorowa, ekstrasystolia komorowa, tachykardia komorowa typu „pistolet”, hipotensja tętnicza (głównie po podaniu dożylnym), wstrząs, omdlenia po podaniu parenteralnym, ostra hipertensja tętnicza u pacjentów z feochromocytomą, tymczasowy wzrost ciśnienia tętniczego.

Z układu endokrynnego: amenorrea, hiperprolaktynemia, galaktoreja, ginekomastia, zaburzenia cyklu menstruacyjnego.

Z układu krwi i limfatycznego: methehemoglobinemia, która może być związana z niedoborem NADH-cytochrom-b5-reduktazy, szczególnie u noworodków, siarkhemoglobinemia, która jest związana głównie z jednoczesnym stosowaniem wysokich dawek leków wydzielających siarkę.

Z układu odpornościowego: reakcje nadwrażliwościowe, reakcje anafilaktyczne (w tym szok anafilaktyczny, szczególnie po podaniu dożylnym).

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: reakcje nadwrażliwościowe, w tym: wysypka skórna, zaczerwienienie i świąd skóry, obrzęk naczynioruchowy.

Wskaźniki laboratoryjne: podwyższenie poziomu enzymów wątrobowych.

Ogólne zaburzenia: osłabienie, zwiększona zmęczalność.

*Zaburzenia endokrynne podczas długotrwałego leczenia związane są z hiperprolaktynemią (amenorrea, galaktoreja, ginekomastia). W takich przypadkach należy natychmiast przerwać stosowanie leku.

U młodzieży i pacjentów z ciężkimi zaburzeniami funkcji nerek (niewydolność nerek), w wyniku których osłabione jest wydalanie metoklopramidu, należy szczególnie uważnie obserwować rozwój działań niepożądanych. W przypadku ich wystąpienia należy natychmiast przerwać stosowanie leku.

Zgłaszano rozwój ciężkich reakcji sercowo-naczyniowych spowodowanych podaniem dożylnym metoklopramidu (arytmia, np. w postaci ekstrasystolii nadkomorowej, ekstrasystolii komorowej, tachykardii, rozpoczynającej się od bradykardii aż do zatrzymania serca).

Ryzyko ostrych (krótkotrwałych) zaburzeń neurologicznych jest wyższe u dzieci, a ryzyko późnej dyskinezy — u pacjentów w podeszłym wieku. Ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony układu nerwowego wzrasta przy stosowaniu leku w wysokich dawkach i długotrwałym leczeniu.

Przy stosowaniu wysokich dawek poniżej wymienione reakcje występują częściej (czasem jednocześnie):

− objawy ekstrapiramidowe: ostra dystonia i dyskineza, zespół Parkinsona, akatyzja, nawet po zastosowaniu pojedynczej dawki leku, szczególnie u dzieci i młodzieży;

− senność, przytłumienie świadomości, dezorientacja, halucynacje.

Ze względu na zawartość w leku siarczanu sodu, u niektórych pacjentów, szczególnie z astmą oskrzelową, może wystąpić nadwrażliwość, objawiająca się nudnościami, biegunką, trudnościami w oddychaniu, ostrym napadem astmy, dezorientacją lub wstrząsem. Te reakcje mogą występować w różnych formach i mogą stanowić zagrożenie dla życia.

Okres ważności. 4 lata.

Warunki przechowywania.

Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci, w oryginalnym opakowaniu, w temperaturze nie wyższej niż 25 °C. Nie zamrażać.

Niezgodność. Roztworu do wstrzykiwań metoklopramidu nie wolno mieszać z zasadowymi roztworami do infuzji.

Metoklopramid-Darnytsia, roztwór do wstrzykiwań, jest niezgodny z następującymi lekami: chloramfenikol, cyplatyna, erytromycyna, furosemid, glukonian wapnia, metotreksat, wodorowęglan sodu, penicylina G.

Opakowanie.

Po 2 ml w ampułce; po 5 ampułek w blistrze, po 1 lub 2 blisterach w opakowaniu kartonowym.

Kategoria wydania. Na receptę.

Producent. Przedsiębiorstwo Państwowe „Firma Farmaceutyczna „Darnica”.

Adres producenta i miejsce prowadzenia działalności.

Ukraina, 02093, miasto Kijów, ul. Boryspilska 13.