Kwas acetylosalicylowy

INSTRUKCJA DOTYCZĄCA STOSOWANIA LEKU ACETYLSALICYLOWY Kwas (ACETYLSALICYLIC ACID)

Skład:

substancja czynna: kwas acetylosalicylowy;

1 tabletka zawiera 500 mg kwasu acetylosalicylowego;

substancje pomocnicze: celuloza proszkowa, skrobia kukurydziana.

Postać leku. Tabletki.

Główne właściwości fizykochemiczne: jednowarstwowe tabletki o kształcie okrągłym, z wypukłymi powierzchniami górną i dolną, białe lub prawie białe. Przy podłużnym pęknięciu pod lupą widoczna jest stosunkowo jednolita struktura.

Grupa farmakoterapeutyczna. Leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Kwas acetylosalicylowy.

Kod ATC N02BA01.

Właściwości farmakologiczne.

Farmakodynamika.

Kwas acetylosalicylowy należy do grupy niesteroidowych leków przeciwbólowych (NLPZ) o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym. Mechanizm działania polega na nieodwracalnej inaktywacji enzymów cyklooksygenazy, które odgrywają ważną rolę w syntezie prostaglandyn.

Kwas acetylosalicylowy stosuje się doustnie w dawkach od 0,3 do 1 g w celu złagodzenia bólu oraz stanów towarzyszących gorączce, takich jak przeziębienie, w celu obniżenia temperatury ciała oraz osłabienia bólu stawów i mięśni.

Kwas acetylosalicylowy hamuje agregację płytek krwi, blokując synteza tromboksany A2.

Farmakokinetyka.

Po podaniu doustnym kwas acetylosalicylowy jest szybko i całkowicie wchłaniany z przewodu pokarmowego. W trakcie i po wchłanianiu jest przekształcany do głównego aktywnego metabolitu – kwasu salicylowego. Maksymalne stężenie kwasu acetylosalicylowego we krwi osiąga się po 10–20 minutach, a salicylanów – po 20–120 minutach.

Kwas acetylosalicylowy i kwas salicylowy wiążą się całkowicie z białkami osocza krwi i szybko rozpraszają się w organizmie.

Kwas salicylowy przenika przez łożysko i wydzielany jest z mlekiem matki.

Kwas salicylowy ulega metabolizmowi w wątrobie. Metabolitami kwasu salicylowego są kwas salicylurynowy, glukuronid salicylofenolu, glukuronid salicyloacylu, kwas gentyzynowy oraz kwas gentyzynurynowy.

Kinetyka wydalania kwasu salicylowego zależy od dawki, ponieważ metabolizm jest ograniczony aktywnością enzymów wątrobowych. Okres półwydalania zależy od dawki i wzrasta od 2–3 godzin przy stosowaniu niskich dawek do 15 godzin przy stosowaniu wysokich dawek. Kwas salicylowy i jego metabolity są wydalane głównie z moczem.

Charakterystyka kliniczna.

Wskazania.

Leczenie objawowe bólu głowy, bólu zęba, bólu stawów, bólu pleców.

Przy przeziębieniu lub ostrym zakażeniu dróg oddechowych – objawowe złagodzenie bólu i gorączki.

Przeciwwskazania.

• Nadwrażliwość na kwas acetylosalicylowy, inne salicylany lub którykolwiek składnik preparatu.
• Astma oskrzelowa wywołana stosowaniem salicylanów lub innych leków przeciwbólowych niesteroidowych w wywiadzie.
• Oste żołądkowo-jelitowe w okresie ostrym.
• Morskość krwotoczna.
• Ciężka niewydolność nerek.
• Ciężka niewydolność wątroby.
• Ciężka niewydolność serca.
• Stosowanie łącznie z metotreksatem w dawce 15 mg/tydzień lub większej (patrz sekcja „Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji”).
• Trzeci trymestr ciąży.

Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.

Stosowanie przeciwwskazane

Stosowanie kwasu acetylosalicylowego łącznie z metotreksatem w dawkach 15 mg/tydzień i wyższych zwiększa toksyczność hematologiczną metotreksatu (obniżenie klirensu nerkowego metotreksatu przez leki przeciwzapalne oraz wypieranie metotreksatu z wiązania z białkami osocza przez salicylany).

Stosowanie wymagające ostrożności

Stosowanie kwasu acetylosalicylowego łącznie z metotreksatem w dawkach mniejszych niż 15 mg/tydzień zwiększa toksyczność hematologiczną metotreksatu (obniżenie klirensu nerkowego metotreksatu przez leki przeciwzapalne oraz wypieranie metotreksatu z wiązania z białkami osocza przez salicylany).

Jednoczesne stosowanie ibuprofenu uniemożliwia nieodwracalne hamowanie płytek krwi przez kwas acetylosalicylowy. Leczenie pacjentów z ryzykiem chorób układu sercowo-naczyniowego ibuprofenem może ograniczać działanie kardioprotekcyjne kwasu acetylosalicylowego.

Jednoczesne stosowanie wysokich dawek salicylanów z lekami przeciwbólowymi niesteroidowymi (ze względu na efekt wzajemnie nasilający) zwiększa ryzyko powstawania wrzodów i krwawień żołądkowo-jelitowych.

Jednoczesne stosowanie kwasu acetylosalicylowego i leków przeciwkrzepliwych zwiększa ryzyko krwawień.

Jednoczesne stosowanie z lekami moczopędnymi moczyny, takimi jak benzbromaron, probenecyda, zmniejsza efekt wydalania kwasu moczowego (ze względu na konkurencję w wydalaniu kwasu moczowego przez kanaliki nerkowe).

Jednoczesne stosowanie z digoksyną zwiększa stężenie tego ostatniego w osoczu krwi w wyniku obniżenia wydalania nerkowego.

Jednoczesne stosowanie wysokich dawek kwasu acetylosalicylowego z doustnymi lekami hipoglikemizującymi z grupy pochodnych sulfoniliomocznika lub z insuliną nasila działanie hipoglikemizujące tych ostatnich, co wynika z hipoglikemizującego działania kwasu acetylosalicylowego oraz wypierania pochodnych sulfoniliomocznika związkanych z białkami osocza krwi.

Leki moczopędne w połączeniu z wysokimi dawkami kwasu acetylosalicylowego obniżają filtrację kłębuszkową poprzez zmniejszenie syntezy prostaglandyn w nerkach.

Systemowe glikokortykosteroidy (z wyjątkiem hydrokortyzonu stosowanego w terapii zastępczej w chorobie Addisona). Stosowanie kwasu acetylosalicylowego łącznie z kortykosteroidami obniża stężenie salicylanów we krwi i zwiększa ryzyko przedawkowania po zakończeniu leczenia, a także zwiększa ryzyko krwawień żołądkowo-jelitowych.

Inhibitory ACE w połączeniu z wysokimi dawkami kwasu acetylosalicylowego powodują obniżenie filtracji kłębuszkowej w wyniku hamowania prostaglandyn rozszerzających naczynia oraz zmniejszenie działania hipotensyjnego.

Selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny. Zwiększa się ryzyko krwawień z górnych odcinków przewodu pokarmowego z powodu możliwej synergii działania.

Jednoczesne stosowanie z kwasem walproinowym – kwas acetylosalicylowy wypiera go z wiązania z białkami osocza krwi, zwiększając jego toksyczność.

Alkohol etylowy powoduje uszkodzenie błony śluzowej przewodu pokarmowego i wydłuża czas krwawienia z powodu synergii działania kwasu acetylosalicylowego i alkoholu.

Szczególne środki ostrożności.

Kwas acetylosalicylowy należy stosować z ostrożnością w przypadku:

• nadwrażliwości na leki przeciwbólowe, przeciwzapalne, przeciwreumatyczne, a także przy uczuleniu na inne substancje;
• wrzodów żołądka i jelit w wywiadzie, w tym przewlekłej lub nawracającej choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy lub krwawień z przewodu pokarmowego w wywiadzie;
• jednoczesnego stosowania leków przeciwzakrzepowych;
• zaburzeń czynności nerek lub zaburzeń krążenia (takich jak choroby naczyń nerkowych, niewydolność serca, odwodnienie, rozległe zabiegi chirurgiczne, sepsa lub znaczne utraty krwi), ponieważ kwas acetylosalicylowy może dodatkowo zwiększać ryzyko uszkodzenia nerek i powodować ostrą niewydolność nerek;
• zaburzeń czynności wątroby.

U pacjentów z powikłaniami alergicznymi, w tym z astmą oskrzelową, alergicznym nieżytą nosa, pokrzywką, świądem skóry, obrzękiem błony śluzowej oraz polipowatością nosa, a także przy ich połączeniu z przewlekłymi infekcjami dróg oddechowych oraz u pacjentów z nadwrażliwością na NSAID podczas leczenia preparatami kwasu acetylosalicylowego może dojść do rozwoju skurczu oskrzeli, napadu astmy oskrzelowej lub innych reakcji nadwrażliwości.

Podczas zabiegów chirurgicznych (w tym stomatologicznych) stosowanie leków zawierających kwas acetylosalicylowy może zwiększyć ryzyko wystąpienia lub nasilenia krwawienia, co wynika z hamowania agregacji płytek krwi przez kilka dni po podaniu kwasu acetylosalicylowego.

Stosowanie małych dawek kwasu acetylosalicylowego może obniżać wydalanie kwasu moczowego. Może to prowadzić do wystąpienia podagry u pacjentów z obniżonym wydalaniem kwasu moczowego.

U chorych z niedoborem glukozo-6-fosforan dehydrogenazy kwas acetylosalicylowy może powodować hemolizę lub anemię hemolityczną. Czynnikami zwiększającymi ryzyko hemolizy są np. stosowanie wysokich dawek leku, gorączka lub ostre infekcje.

Długotrwałe stosowanie leków przeciwbólowych może prowadzić do wystąpienia bólu głowy.

Częste przyjmowanie środków przeciwbólowych może powodować tymczasowe zaburzenia czynności nerek z ryzykiem rozwoju niewydolności nerek (nefropatia analgetyczna). Ryzyko jest szczególnie wysokie, gdy jednocześnie stosuje się kilka różnych leków przeciwbólowych.

Stosowanie w okresie ciąży lub karmienia piersią.

Ciąża

Kwas acetylosalicylowy można stosować w okresie ciąży tylko wtedy, gdy inne leki nie są skuteczne i tylko po ocenie stosunku ryzyka do korzyści.

Hamowanie syntezy prostaglandyn może negatywnie wpływać na ciążę i/lub rozwój embrionalny/ewentualny rozwój płodu. Dane epidemiologiczne wskazują na ryzyko poronienia i wad rozwojowych płodu po stosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn na początku ciąży. Ryzyko wzrasta wraz ze wzrostem dawki i długością trwania terapii. Według danych badań nie potwierdzono związku między przyjmowaniem kwasu acetylosalicylowego a zwiększonym ryzykiem poronienia.

Nie można wykluczyć zwiększonego ryzyka wystąpienia gastroschizy podczas stosowania kwasu acetylosalicylowego. Wczesne etapy ciąży (1–4 miesiąc) nie wykazały związku ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia malformacji.

W I i II trymestrze ciąży leki zawierające kwas acetylosalicylowy nie powinny być stosowane bez wyraźnej konieczności klinicznej. U kobiet, które mogą być w ciąży, oraz w I i II trymestrze ciąży dawka leków zawierających kwas acetylosalicylowy powinna być jak najniższa, a czas leczenia jak najkrótszy.

W III trymestrze ciąży wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn mogą wpływać na płód w następujący sposób:

• toksyczność sercowo-płucna (z przedwczesnym zamknięciem przewodu tętniczego i nadciśnieniem płucnym);
• zaburzenia czynności nerek z możliwym dalszym rozwojem niewydolności nerek z oligohydramnios.

Na kobietę i płód pod koniec ciąży inhibitory syntezy prostaglandyn mogą wpływać w następujący sposób:

• możliwość wydłużenia czasu krwawienia, efekt przeciwagregacyjny, który może wystąpić nawet po bardzo niskich dawkach;
• hamowanie skurczów macicy, co może prowadzić do opóźnienia lub wydłużenia trwania porodu.

Z tych powodów kwas acetylosalicylowy jest przeciwwskazany w III trymestrze ciąży.

Fertylność

Istnieją pewne dane, że leki hamujące syntezę prostaglandyn mogą zaburzać funkcję rozrodczą u kobiet poprzez wpływ na owulację. Zjawisko to jest odwracalne i znika po odstawieniu leczenia.

Okres karmienia piersią

Salicylany i ich metabolity przenikają do mleka matki w niewielkich ilościach.

Ponieważ nie obserwowano działań niepożądanych u niemowląt matek przyjmujących kwas acetylosalicylowy, przerwanie karmienia piersią zazwyczaj nie jest konieczne. Przy długotrwałym stosowaniu leku lub stosowaniu kwasu acetylosalicylowego w wysokich dawkach należy rozważyć przerwanie karmienia piersią.

Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów lub obsługiwanie maszyn.

Nie odnotowano wpływu leku na zdolność prowadzenia samochodu i innych maszyn.

Sposób stosowania i dawki.

Lek przyjmować doustnie po posiłku, popijając dostateczną ilością płynu.

Nie należy stosować leku dłużej niż przez 3–5 dni bez konsultacji z lekarzem.

Dorośli i dzieci od 15. roku życia.

Dawka pojedyncza: 500–1000 mg. Powtórne przyjęcie możliwe co 4–8 godzin. Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 4 g.

Ostrzeżenie.

U pacjentów z współistniejącymi zaburzeniami funkcji wątroby lub nerek należy zmniejszyć dawkę leku lub wydłużyć odstępy między dawkami.

Dzieci.

Lek stosować u dzieci od 15. roku życia. Nie należy stosować leków zawierających kwas acetylosalicylowy u dzieci z ostrą infekcją wirusową układu oddechowego (GRI), towarzyszącą lub nie towarzyszącą podwyższonej temperaturze ciała. Przy niektórych wirusowych chorobach, szczególnie grypie A, grypie B oraz ospie wietrznej, istnieje ryzyko rozwoju zespołu Reya, który jest bardzo rzadkim, ale zagrażającym życiu stanem wymagającym natychmiastowego leczenia medycznego. Ryzyko może wzrosnąć, jeśli kwas acetylosalicylowy stosowany jest jako lek towarzyszący, jednak związek przyczynowo-skutkowy w tym przypadku nie został udowodniony. Jeśli opisane stany towarzyszy długotrwałe wymioty, może to być objaw zespołu Reya.

Przedawkowanie.

Toksykozność salicylanowa (stosowanie ponad 100 mg/kg/dobę przez więcej niż 2 dni może prowadzić do toksyczności) może wystąpić w wyniku przewlekłego zatrucia spowodowanego długotrwałą terapią, a także ostrej toksyczności (przedawkowanie), która stanowi potencjalnie zagrażające życiu zjawisko i może być spowodowana np. przypadkowym przyjęciem przez dzieci lub przedawkowaniem.

Przewlekłe zatrucie salicylanami może mieć utajony charakter, ponieważ jego objawy są niemiespeczne. Umiarkowane przewlekłe zatrucie salicylanami, czyli salicylizm, występuje zazwyczaj dopiero po wielokrotnym stosowaniu dużych dawek.

Objawy. Omdlenia, szumy w uszach, niedosłuch, podwyższona potliwość, nudności i wymioty, ból głowy, dezorientacja. Wymienione objawy można kontrolować poprzez zmniejszenie dawki. Szumy w uszach mogą wystąpić przy stężeniu salicylanów we krwi powyżej 150–300 μg/ml. Poważniejsze działania niepożądane pojawiają się przy stężeniu salicylanów we krwi powyżej 300 μg/ml.

O ostrym zatruciu świadczy wyraźna zmiana równowagi kwasowo-zasadowej, zależna od wieku pacjenta i ciężkości zatrucia. U dzieci najbardziej charakterystycznym objawem jest kwasica metaboliczna. Ciężkości stanu nie można ocenić wyłącznie na podstawie stężenia salicylanów we krwi. Wchłanianie kwasu acetylosalicylowego może być opóźnione z powodu opóźnionego opróżnienia żołądka lub powstawania konkrementów w żołądku.

Ze względu na złożone efekty patofizjologiczne objawy i symptomy zatrucia salicylanami mogą obejmować:

Zatrucie od łagodnego do umiarkowanego – tachypneę, hiperpneę, alkaloza oddechowa; podwyższona potliwość, nudności i wymioty.

Zatrucie od umiarkowanego do ciężkiego – oddechowa alkalosis towarzysząca kompensacyjnej kwasicy metabolicznej, hiperpirezja. Z powodu układu oddechowego: od hiperpnei, nietowarzyszącego sercu obrzęku płuc do zatrzymania oddechu i duszenia. Z powodu układu sercowo-naczyniowego: od arytmii, hipotensji tętniczej do zatrzymania serca. Obserwuje się również odwodnienie, oligurię aż do niewydolności nerek; zaburzenia metabolizmu glukozy, ketozę; krwawienia przewodu pokarmowego; zmiany hematologiczne – od zahamowania płytek krwi aż do koagulopatii. Z powodu układu nerwowego: toksyczna encefalopatia i depresja OUN, objawiająca się sennością, zahamowaniem świadomości aż do śpiączki i napadów drgawkowych.

Zmiany ze strony badań laboratoryjnych i innych wskaźników: alkalemia, alkaliuria, acydemia, acidiuria, zmiany ciśnienia tętniczego, zmiany w EKG, hipokaliemia, hiperwatriemia, hipowatriemia, zaburzenia funkcji nerek, hiperglikemia, hipoglikemia (szczególnie u dzieci). Podwyższony poziom ciał ketonowych, hipoprotrombinemia.

Leczenie.

Leczenie zatrucia spowodowanego przedawkowaniem kwasu acetylosalicylowego zależy od stopnia ciężkości i objawów klinicznych i obejmuje standardowe metody stosowane w przypadkach zatrucia (przemywanie żołądka, zastosowanie węgla aktywowanego, wymuszone moczowanie). Wszystkie podejmowane działania powinny być skierowane na przyspieszenie eliminacji leku oraz przywrócenie równowagi elektrolitowej i kwasowo-zasadowej. W zależności od stanu równowagi kwasowo-zasadowej i bilansu elektrolitowego prowadzi się infuzyjne podawanie roztworów elektrolitów. W przypadku poważnych zatrucień wskazany jest hemodializ.

Działania niepożądane.

Z powodu układu pokarmowego. Niestrawność, ból w nadbrzuszu i ból brzucha, zgaga; w pojedynczych przypadkach – zapalenie przewodu pokarmowego, zmiany erozyjno-żylakowe przewodu pokarmowego, które w pojedynczych przypadkach mogą prowadzić do krwawień przewodu pokarmowego i przebicia z odpowiednimi objawami laboratoryjnymi i klinicznymi.

Rzadko – przejściowa niewydolność wątroby ze wzrostem stężenia transaminaz wątrobowych.

Z powodu krwi i układu limfatycznego. Wskutek działania przeciwzakrzepowego kwasu acetylosalicylowego na płytki krwi może on zwiększać ryzyko wystąpienia krwawień. Obserwowano krwawienia takie jak krwawienia okołochirurgiczne, siniaki, krwawienia układu moczowo-płciowego, krwawienia z nosów, krwawienia z dziąseł; rzadko lub bardzo rzadko – poważne krwawienia, takie jak krwawienia przewodu pokarmowego i krwotoki mózgowe (szczególnie u pacjentów z niekontrolowaną nadciśnieniem tętniczym i/lub przy jednoczesnym stosowaniu leków przeciwkrzepliwych), które w pojedynczych przypadkach mogą zagrażać życiu.

Krwawienia mogą prowadzić do ostrzej i przewlekłej anemii popostrzegowej/anemii z niedoboru żelaza (wskutek tzw. utajonego mikrokrewotoku) z odpowiednimi objawami laboratoryjnymi i objawami klinicznymi, takimi jak astenia, bladość skóry, hipoperfuzja.

U chorych z ciężkim niedoborem glukozo-6-fosforan dehydrogenazy zaobserwowano hemolizę i rozwój anemii hemolitycznej.

Z powodu układu odpornościowego. U pacjentów z indywidualną podwyższoną wrażliwością na salicylany możliwe jest wystąpienie reakcji alergicznych, w tym takich objawów jak wysypka, pokrzywka, swędzenie, egzema, katar, zatkanie nosa, obniżenie ciśnienia tętniczego. Bardzo rzadko obserwowano ciężkie reakcje nadwrażliwościowe, w tym szok anafilaktyczny, obrzęk naczynioruchowy, niekardiogenny obrzęk płuc; ciężkie reakcje skórne, w tym wielopostaciowe wypryski wysiękowe, zespół Stevensa–Johnsona, toksyczny epidermalny nekroliz. U chorych na astmę oskrzelową możliwe jest zwiększenie częstości występowania skurczu oskrzeli; reakcje alergiczne od nieznacznych do umiarkowanych, potencjalnie dotykające skóry, układu oddechowego, przewodu pokarmowego i układu sercowo-naczyniowego.

Z powodu układu nerwowego. Ból głowy, zawroty głowy, zaburzenia słuchu; szum w uszach i zamroczenie mogą być objawami przedawkowania.

Z powodu układu moczowego. Istnieją dane dotyczące zaburzeń funkcji nerek i rozwoju ostrej niewydolności nerek.

Termin ważności. 3 lata.

Warunki przechowywania.

Przechowywać w oryginalnym opakowaniu w temperaturze nie wyższej niż 30°C. Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Opakowanie.

Po 10 tabletek w blistrach;

po 10 tabletek w blistrze; po 1 blisterze w paczce.

Kategoria wydania. Bez recepty.

Producent.

Przedsiębiorstwo Akcyjne „Technologia”.

Miejsce położenia producenta i adres miejsca prowadzenia jego działalności.

Ukraina, 20300, obwód czarczyński, miasto Uman, ulica Stara Prorizna, budynek 8.

INSTRUKCJA
dot. stosowania leku

KWAS ACETYLOSALICYLOWY
(ACETYLSALICYLIC ACID)

Skład:

substancja czynna: kwas acetylosalicylowy;

1 tabletka zawiera 500 mg kwasu acetylosalicylowego;

substancje pomocnicze: celuloza proszkowa, skrobia kukurydziana.

Postać farmaceutyczna. Tabletki.

Główne właściwości fizyko-chemiczne: jednowarstwowe tabletki o kształcie okrągłym, z wypukłymi powierzchniami górną i dolną, białe lub prawie białe. Przy złamaniu pod lupą widoczna jest stosunkowo jednolita struktura.

Grupa farmakoterapeutyczna. Leki przeciwbólowe i przeciwwirusowe. Kwas acetylosalicylowy. Kod ATC N02BA01.

Właściwości farmakologiczne.

Farmakodynamika.

Kwas acetylosalicylowy należy do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NSAID) o właściwościach przeciwbólowych, przeciwgorączkowych i przeciwzapalnych. Mechanizm jego działania polega na nieodwracalnej inaktywacji enzymów cyklooksygenazy, które odgrywają ważną rolę w syntezie prostaglandyn.

Kwas acetylosalicylowy stosuje się doustnie w dawkach od 0,3 do 1 g w celu złagodzenia bólu i stanów towarzyszących gorączce, takich jak przeziębienie, w celu obniżenia temperatury i osłabienia bólu stawów i mięśni.

Kwas acetylosalicylowy hamuje agregację płytek krwi, blokując syntezę tromboksany A2.

Farmakokinetyka.
Po przyjęciu doustnym kwas acetylosalicylowy szybko i całkowicie wchłania się z przewodu pokarmowego. Podczas i po wchłonięciu przekształca się w główny czynny metabolit – kwas salicylowy. Maksymalne stężenie kwasu acetylosalicylowego we krwi osoczowej osiąga się po 10–20 minutach, salicylanów – po 20–120 minutach.

Kwas acetylosalicylowy i kwas salicylowy całkowicie wiążą się z białkami osocza krwi i szybko rozpraszają się w organizmie.

Kwas salicylowy przenika przez łożysko i wydostaje się do mleka matki.

Kwas salicylowy metabolizuje się w wątrobie. Metabolitami kwasu salicylowego są kwas salicylowomoczowy, glukuronid fenolowy salicylanu, glukuronid acylowy salicylanu, kwas gentyzynowy i kwas gentyzynomoczowy.

Kinetyka wydalania kwasu salicylowego zależy od dawki, ponieważ metabolizm ograniczony jest aktywnością enzymów wątrobowych. Okres półtrwania zależy od dawki i zwiększa się od 2–3 godzin przy stosowaniu małych dawek do 15 godzin przy stosowaniu wysokich dawek. Kwas salicylowy i jego metabolity wydalane są z organizmu głównie przez nerki.

Charakterystyka kliniczna.

Wskazania.

Do leczenia objawowego bólu głowy, bólu zębów, bólu stawów, bólu pleców.

Przy przeziębieniu lub ostrym zakażeniu dróg oddechowych w celu objawowego złagodzenia bólu i gorączki.

Przeciwwskazania.

• Nadwrażliwość na kwas acetylosalicylowy, inne salicylany lub którykolwiek składnik leku.
• Astma oskrzelowa wywołana stosowaniem salicylanów lub innych NSAID w wywiadzie.
• Ostre owrzodzenie żołądka i jelita.
• Morska diateza.
• Ciężka niewydolność nerek.
• Ciężka niewydolność wątroby.
• Ciężka niewydolność serca.
• Stosowanie z metotreksatem w dawce 15 mg/tydzień lub więcej (patrz punkt „Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji”).
• Trzeci trymestr ciąży.

Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.

Przeciwwskazane kombinacje

Stosowanie kwasu acetylosalicylowego z metotreksatem w dawkach 15 mg/tydzień i więcej zwiększa toksyczność hematologiczną metotreksatu (obniżenie klirensu nerkowego metotreksatu przez leki przeciwzapalne i wypieranie metotreksatu z wiązań z białkami osocza krwi przez salicylany).

Kombinacje, które należy stosować z ostrożnością

Przy stosowaniu kwasu acetylosalicylowego z metotreksatem w dawkach mniejszych niż 15 mg/tydzień zwiększa się toksyczność hematologiczna metotreksatu (obniżenie klirensu nerkowego metotreksatu przez leki przeciwzapalne i wypieranie metotreksatu z wiązań z białkami osocza krwi przez salicylany).

Jednoczesne stosowanie ibuprofenu utrudnia nieodwracalne hamowanie płytek krwi przez kwas acetylosalicylowy. Leczenie ibuprofenem pacjentów z ryzykiem chorób układu sercowo-naczyniowego może ograniczać działanie kardioprotekcyjne kwasu acetylosalicylowego.

Przy jednoczesnym stosowaniu wysokich dawek salicylanów z NSAID (dzięki wzajemnemu nasileniu efektu) zwiększa się ryzyko wystąpienia owrzodzeń i krwawień przewodu pokarmowego.

Przy jednoczesnym stosowaniu kwasu acetylosalicylowego i leków przeciwkrzepliwych zwiększa się ryzyko wystąpienia krwawień.

Jednoczesne stosowanie z lekami moczopędnymi , takimi jak benzbromaron, probenecyd, obniża efekt wydalenia kwasu moczowego (z powodu konkurencji wydalania kwasu moczowego przez kanaliki nerkowe).

Przy jednoczesnym stosowaniu z digoksyną stężenie tej ostatniej we krwi osoczowej wzrasta wskutek obniżenia wydalania nerkowego.

Przy jednoczesnym stosowaniu wysokich dawek kwasu acetylosalicylowego i przeciwcukrzycowych leków doustnych z grupy pochodnych sulfonamidu lub insuliny nasila się działanie hipoglikemiczne tych ostatnich z powodu działania hipoglikemicznego kwasu acetylosalicylowego i wypierania sulfonamidu z wiązań z białkami osocza krwi.

Leki moczopędne w kombinacji z wysokimi dawkami kwasu acetylosalicylowego obniżają filtrację kłębuszkową z powodu obniżenia syntezy prostaglandyn w nerkach.

Systemowe glikokortykosteroidy (z wyjątkiem hydrokortyzonu stosowanego w terapii zastępczej w chorobie Addisona). Przy stosowaniu kwasu acetylosalicylowego jednocześnie z kortykosteroidami obniża się stężenie salicylanów we krwi i zwiększa ryzyko przedawkowania po zakończeniu leczenia, a także zwiększa się ryzyko wystąpienia krwawień przewodu pokarmowego.

Inhibitory ACE w kombinacji z wysokimi dawkami kwasu acetylosalicylowego powodują obniżenie filtracji kłębuszkowej w wyniku hamowania prostaglandyn rozszerzających naczynia i obniżenie działania hipotensyjnego.

Selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny . Zwiększa się ryzyko krwawienia z górnych odcinków przewodu pokarmowego z powodu możliwości efektu synergistycznego.

Przy jednoczesnym stosowaniu z kwasem walproinowym kwas acetylosalicylowy wypiera go z wiązań z białkami osocza krwi, zwiększając toksyczność tego ostatniego.

Alkohol etylowy powoduje uszkodzenie błony śluzowej przewodu pokarmowego i przedłuża czas krwawienia wskutek synergizmu kwasu acetylosalicylowego i alkoholu.

Szczególne ostrzeżenia i ostrożność stosowania.

Kwas acetylosalicylowy należy stosować z ostrożnością w przypadku:

• nadwrażliwości na leki przeciwbólowe, przeciwzapalne, przeciwreumatyczne, a także przy uczuleniach na inne substancje;
• owrzodzeń przewodu pokarmowego w wywiadzie, w tym przewlekłych lub nawrotowych chorobach wrzodowych lub krwawieniach przewodu pokarmowego w wywiadzie;
• jednoczesnego stosowania leków przeciwkrzepliwych;
• zaburzeń funkcji nerek lub zaburzeń krążenia (takich jak choroby naczyń nerek, niewydolność serca, odwodnienie, duże zabiegi chirurgiczne, sepsa lub znaczne utraty krwi), ponieważ kwas acetylosalicylowy może dodatkowo zwiększać ryzyko uszkodzenia nerek i powodować ostrą niewydolność nerek;
• zaburzeń funkcji wątroby.

U pacjentów z powikłaniami alergicznymi, w tym z astmą oskrzelową, alergicznym katarzem nosa, pokrzywką, swędzeniem skóry, obrzękiem błony śluzowej i polipowatością nosa, a także przy ich połączeniu z przewlekłymi infekcjami dróg oddechowych i u pacjentów z nadwrażliwością na NSAID w tle leczenia lekami zawierającymi kwas acetylosalicylowy możliwe jest rozwinięcie się skurczu oskrzeli, napadu astmy oskrzelowej lub innych reakcji nadwrażliwościowych.

Przy zabiegach chirurgicznych (w tym stomatologicznych) stosowanie leków zawierających kwas acetylosalicylowy może zwiększyć prawdopodobieństwo pojawienia się/wzmocnienia krwawienia, co wynika z hamowania agregacji płytek krwi przez kilka dni po stosowaniu kwasu acetylosalicylowego.

Przy stosowaniu małych dawek kwasu acetylosalicylowego może obniżyć się wydalanie kwasu moczowego. Może to prowadzić do rozwoju podagry u pacjentów z obniżonym wydalaniem kwasu moczowego.

U chorych z niedoborem glukozo-6-fosforan dehydrogenazy kwas acetylosalicylowy może wywołać hemolizę lub anemię hemolityczną. Czynnikami zwiększającymi ryzyko hemolizy są np. stosowanie wysokich dawek leku, gorączka lub infekcje ostrych.

Długotrwałe stosowanie leków przeciwbólowych może prowadzić do rozwoju bólu głowy.

Częste przyjmowanie środków przeciwbólowych może powodować tymczasowe zaburzenia pracy nerek z ryzykiem rozwoju niewydolności nerek (nefropatia przeciwbólowa). Ryzyko jest szczególnie wysokie, gdy stosuje się jednocześnie kilka różnych leków przeciwbólowych.

Stosowanie w ciąży lub w czasie karmienia piersią.

Ciąża

Kwas acetylosalicylowy można stosować w ciąży tylko wtedy, gdy inne leki nie są skuteczne i tylko po ocenie stosunku ryzyka do korzyści.

Hamowanie syntezy prostaglandyn może negatywnie wpływać na ciągę i/lub rozwój embrionalny/wewnątrzmaciczny. Dane epidemiologiczne wskazują na ryzyko poronienia i wad rozwojowych płodu po stosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn na początku ciąży. Ryzyko wzrasta wraz ze zwiększaniem dawki i czasu trwania leczenia. Według danych badań nie potwierdzono związku między przyjmowaniem kwasu acetylosalicylowego a zwiększonym ryzykiem poronienia.

Nie można wykluczyć zwiększonych ryzyk gastozyzy przy stosowaniu kwasu acetylosalicylowego. Na wczesnych etapach ciąży (1–4 miesiąc) nie stwierdzono związku z zwiększonym ryzykiem wad rozwojowych.

W I i II trymestrze ciąży leki zawierające kwas acetylosalicylowy nie powinny być przepisywane bez wyraźnej potrzeby klinicznej. U kobiet, które mogą być w ciąży, lub w I i II trymestrze ciąży dawka leków zawierających kwas acetylosalicylowy powinna być jak najniższa, a czas leczenia jak najkrótszy.

W III trymestrze ciąży wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn mogą wpływać na płód w następujący sposób:

• toksyczność sercowo-płucna (przeczesne zamknięcie przewodu tętniczego i nadciśnienie płucne);
• zaburzenia funkcji nerek z możliwym dalszym rozwojem niewydolności nerek z oligohydramnios.

Na kobietę i płód na końcu ciąży inhibitory syntezy prostaglandyn mogą wpływać w następujący sposób:

• możliwość przedłużenia czasu krwawienia, działanie przeciwzakrzepowe, które może wystąpić nawet po bardzo niskich dawkach;
• hamowanie skurczów macicy, co może prowadzić do opóźnienia lub wydłużenia czasu trwania porodów.

Z tego względu kwas acetylosalicylowy jest przeciwwskazany w III trymestrze ciąży.

Płodność

Istnieją pewne dane, że leki hamujące syntezę prostaglandyn mogą zaburzać funkcję rozrodczą u kobiet z powodu wpływu na owulację. Zjawisko to jest odwracalne i znika po przerwaniu leczenia.

Okres karmienia piersią

Salicylany i ich metabolity przenikają do mleka matki w niewielkich ilościach.

Ponieważ nie obserwowano działań niepożądanych u niemowląt matek przyjmujących kwas acetylosalicylowy, przerywanie karmienia piersią zazwyczaj nie jest konieczne. Przy długotrwałym stosowaniu leku lub stosowaniu kwasu acetylosalicylowego w wysokich dawkach należy rozważyć przerwanie karmienia piersią.

Możliwość wpływu na szybkość reakcji przy prowadzeniu pojazdów lub innych maszyn.

Nie odnotowano wpływu leku na zdolność prowadzenia samochodu i innych maszyn.

Sposób stosowania i dawki.

Lek przyjmuje się doustnie po jedzeniu, popijając dostateczną ilością płynu.

Nie należy stosować leku dłużej niż 3–5 dni bez konsultacji z lekarzem.

Dorośli i dzieci powyżej 15 roku życia.

500–1000 mg jednorazowo. Powtórne przyjęcie możliwe po 4–8 godzinach. Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 4 g.

Ostrzeżenie.
U pacjentów z powikłaniami zaburzeń funkcji wątroby lub nerek należy zmniejszyć dawkę leku lub wydłużyć odstępy między dawkami.

Dzieci.

Lek należy stosować u dzieci powyżej 15 roku życia. Nie należy stosować leków zawierających kwas acetylosalicylowy u dzieci z ostrym wirusowym zakażeniem dróg oddechowych (OWZI), które towarzyszy lub nie towarzyszy podwyższeniu temperatury ciała. Przy niektórych chorobach wirusowych, szczególnie grypie A, grypie B i ospie wietrznej, istnieje ryzyko rozwoju zespołu Reya, który jest bardzo rzadką, ale zagrażającą życiu chorobą wymagającą natychmiastowego leczenia medycznego. Ryzyko może być zwiększone, jeśli kwas acetylosalicylowy stosowany jest jako lek wspomagający, jednak związek przyczynowo-skutkowy w tym przypadku nie został udowodniony. Jeśli te stany towarzyszy długotrwała wymioty, może to być objaw zespołu Reya.

Przedawkowanie.

Toksykoz salicylanów (stosowanie ponad 100 mg/kg/dobę przez więcej niż 2 dni może powodować toksyczność) możliwe jest w wyniku przewlekłego zatrucia, które powstało w wyniku długotrwałej terapii, a także ostrego zatrucia (przedawkowania), które potencjalnie zagraża życiu i może być spowodowane np. przypadkowym przyjęciem przez dzieci lub przedawkowaniem.

Przewlekłe zatrucie salicylanami może mieć ukryty charakter, ponieważ jego objawy są nielojalne. Umiarkowane przewlekłe zatrucie wywołane salicylanami lub salicylizm zwykle występuje dopiero po powtarzalnym przyjmowaniu dużych dawek.

Objawy. Zawroty głowy, szum w uszach, głuchota, nadmierne pocenie się, nudności i wymioty, ból głowy, zamroczenie. Te objawy można kontrolować poprzez zmniejszenie dawki. Szum w uszach może wystąpić przy stężeniu salicylanów we krwi osoczowej powyżej 150–300 μg/ml. Poważniejsze działania niepożądane występują przy stężeniu salicylanów we krwi osoczowej powyżej 300 μg/ml.

O ostrym zatruciu świadczy wyraźna zmiana równowagi kwasowo-zasadowej, która zależy od wieku pacjenta i ciężkości zatrucia. U dzieci najbardziej charakterystycznym objawem jest kwasica metaboliczna. Ciężkość stanu nie można ocenić wyłącznie na podstawie stężenia salicylanów we krwi osoczowej. Wchłanianie kwasu acetylosalicylowego może być opóźnione wskutek opóźnienia opróżnienia żołądka, tworzenia się kamieni w żołądku.

W wyniku złożonych efektów patofizjologicznych objawami i symptomami zatrucia salicylanami mogą być:

Zatrucie od łagodnego do umiarkowanego – tachypnoe, hiperpnoe, oddechowy alkaloz; nadmierne pocenie się, nudności i wymioty.

Zatrucie od umiarkowanego do ciężkiego – oddechowy alkaloz towarzyszący kompensacyjnej kwasicy metabolicznej, hiperpiresja. Z powodu układu oddechowego: od hiperpnoe, niekardiogennego obrzęku płuc do zatrzymania oddechu i asfiksji. Z powodu układu sercowo-naczyniowego: od arytmii, hipotensji tętniczej do zatrzymania serca. Obserwuje się również odwodnienie, oligurię aż do niewydolności nerek; zaburzenia metabolizmu glukozy, ketozę; krwawienia przewodu pokarmowego; zmiany hematologiczne – od hamowania płytek krwi do koagulopatii. Z powodu układu nerwowego: toksyczna encefalopatia i depresja OUN, objawiająca się sennością, zahamowaniem świadomości aż do rozwoju śpiączki i drgawek.

Zmiany objawów laboratoryjnych i innych wskaźników: alkalemia, alkaliuria, acydemia, acyduria, zmiany ciśnienia tętniczego, zmiany na EKG, hipokaliemia, hiper- i hiponatremia, zmiany funkcji nerek, hiperglikemia, hipoglikemia (szczególnie u dzieci). Podwyższony poziom ciał ketonowych, hipoprotrombinemia.

Leczenie.

Leczenie zatrucia wywołanego przedawkowaniem kwasu acetylosalicylowego zależy od stopnia ciężkości, objawów klinicznych i polega na standardowych metodach stosowanych przy zatruciach (przemywanie żołądka, stosowanie węgla aktywnego, wymuszone wydalanie z moczem). Wszystkie podjęte działania powinny być skierowane na przyspieszenie usuwania leku i przywrócenie równowagi elektrolitowej i kwasowo-zasadowej. W zależności od stanu równowagi kwasowo-zasadowej i równowagi elektrolitowej prowadzi się wlewanie roztworów elektrolitów. W przypadku poważnych zatrucień wskazany jest hemodializa.

Działania niepożądane.

Z powodu układu pokarmowego. Niestrawność, ból w nadbrzuszu i ból brzucha, zgaga; w pojedynczych przypadkach – zapalenie przewodu pokarmowego, zmiany erozyjno-żylakowe przewodu pokarmowego, które mogą w rzadkich przypadkach prowadzić do krwawień przewodu pokarmowego i przebicia z odpowiednimi objawami laboratoryjnymi i klinicznymi.

Rzadko – przejściowa niewydolność wątroby ze wzrostem stężenia transaminaz wątrobowych.

Z powodu krwi i układu limfatycznego. Wskutek działania przeciwzakrzepowego na płytki krwi kwas acetylosalicylowy może zwiększać ryzyko wystąpienia krwawień. Obserwowano krwawienia takie jak krwawienia okołochirurgiczne, siniaki, krwawienia układu moczowo-płciowego, krwawienia z nosów, krwawienia z dziąseł; rzadko lub bardzo rzadko – poważne krwawienia, takie jak krwawienia przewodu pokarmowego i krwotoki mózgowe (szczególnie u pacjentów z niekontrolowaną nadciśnieniem tętniczym i/lub przy jednoczesnym stosowaniu leków przeciwkrzepliwych), które w pojedynczych przypadkach mogą zagrażać życiu.

Krwawienia mogą prowadzić do ostrzej i przewlekłej anemii popostrzegowej/anemii z niedoboru żelaza (wskutek tzw. utajonego mikrokrewotoku) z odpowiednimi objawami laboratoryjnymi i objawami klinicznymi, takimi jak astenia, bladość skóry, hipoperfuzja.

U chorych z ciężkim niedoborem glukozo-6-fosforan dehydrogenazy zaobserwowano hemolizę i rozwój anemii hemolitycznej.

Z powodu układu odpornościowego. U pacjentów z indywidualną podwyższoną wrażliwością na salicylany możliwe jest wystąpienie reakcji alergicznych, w tym takich objawów jak wysypka, pokrzywka, swędzenie, egzema, katar, zatkanie nosa, obniżenie ciśnienia tętniczego. Bardzo rzadko obserwowano ciężkie reakcje nadwrażliwościowe, w tym szok anafilaktyczny, obrzęk naczynioruchowy, niekardiogenny obrzęk płuc; ciężkie reakcje skórne, w tym wielopostaciowe wypryski wysiękowe, zespół Stevensa–Johnsona, toksyczny epidermalny nekroliz. U chorych na astmę oskrzelową możliwe jest zwiększenie częstości występowania skurczu oskrzeli; reakcje alergiczne od nieznacznych do umiarkowanych, potencjalnie dotykające skóry, układu oddechowego, przewodu pokarmowego i układu sercowo-naczyniowego.

Z powodu układu nerwowego. Ból głowy, zawroty głowy, zaburzenia słuchu; szum w uszach i zamroczenie mogą być objawami przedawkowania.

Z powodu układu moczowego. Istnieją dane dotyczące zaburzeń funkcji nerek i rozwoju ostrej niewydolności nerek.

Termin ważności. 3 lata.

Warunki przechowywania.

Przechowywać w oryginalnym opakowaniu w temperaturze nie wyższej niż 30°C. Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Opakowanie.

Po 10 tabletek w blistrach;

po 10 tabletek w blistrze; po 1 blisterze w paczce.

Kategoria wydania. Bez recepty.

Producent.

Spółka Akcyjna „Technologia”.

Miejsce położenia producenta i adres miejsca prowadzenia jego działalności.

Ukraina, 20300, obwód czarczyński, miasto Uman, ulica Stara Prorizna, budynek 8.