Instrukcja lekarskiego stosowania leku Eridon® (ERIDON)

Skład:

substancja czynna: rysperydon;

1 tabletka zawiera 2 mg lub 4 mg rysperydonu;

substancje pomocnicze: laktoza jednowodna, celuloza mikrokryształowa, skrobia kukurydziana, powidon, stearynian magnezu, dwutlenek krzemu koloidalny bezwodny, laurylosiarczan sodu;

otoczka: Opadry Y-1-7000 White (hydroksypropyloceluloza, dwutlenek tytanu (E 171), makrogol), wosk karbowy.

Postać lekarska. Tabletka powlekana.

Główne właściwości fizykochemiczne: białe tabletki w kształcie kapsułki, powlekane.

Grupa farmakoterapeutyczna. Leki przeciwpadaczkowe. Kod ATC N05A X08.

Właściwości farmakologiczne.

Farmakodynamika.

Mechanizm działania

Risperidon to selektywny antagonist monoaminowy o unikalnych właściwościach. Wykazuje wysoką afinność do serotonergicznych receptorów 5-HT2 i dopaminergicznych receptorów D2. Risperidon wiąże się również z receptorami *α*1-adrenergicznymi oraz w mniejszym stopniu z receptorami H1-histaminowymi i *α*2-adrenergicznymi. Risperidon nie wykazuje afinii do receptorów cholinergicznych. Choć risperidon jest silnym antagonistą D2, co wiąże się z jego skutecznością wobec objawów pozytywnych schizofrenii, nie powoduje znacznego hamowania aktywności ruchowej i w mniejszym stopniu indukuje katalapsję niż klasyczne neuroleptyki. Zrównoważony centralny antagonizm wobec serotoniny i dopaminy zmniejsza skłonność do występowania reakcji ekstrapiramidowych i poszerza wpływ terapeutyczny leku, obejmując również objawy negatywne i afektywne schizofrenii.

Farmakokinetyka.

Risperidon ulega metabolizmowi do 9-hydroksyrisperidonu, który wykazuje podobne działanie farmakologiczne jak risperidon (zob. podrozdział „Biotransformacja i eliminacja”).

Wchłanianie

Po podaniu doustnym risperidon jest całkowicie wchłaniany i osiąga szczytowe stężenia w osoczu w ciągu 1–2 godzin, u pacjentów w wieku starszym – w ciągu 2–3 godzin. Bezpośrednia biodostępność po doustnym podaniu risperidonu wynosi 70 % (CV = 25 %). Względna biodostępność po doustnym podaniu risperidonu w postaci tabletów wynosi 94 % (CV = 10 %) w porównaniu z formą roztworu. Pokarm nie wpływa na wchłanianie leku, dlatego risperidon można podawać niezależnie od przyjmowania posiłków. Bezpośrednia biodostępność wynosi 66 % u szybkich metabolizatorów i 82 % u wolnych metabolizatorów.

Rozkład

Risperidon szybko rozkłada się w organizmie. Objętość rozkładu wynosi 1–2 l/kg. W osoczu krwi risperidon wiąże się z albuminą i kwasowym *α*1-glikoproteiną. Risperidon wiąże się z białkami osocza krwi w 90 %, 9-hydroksyrisperidon – w 77 %. Stężenie równowagowe risperidonu w organizmie większości pacjentów osiąga się w ciągu 1 dnia. Stężenie równowagowe 9-hydroksyrisperidonu osiąga się w ciągu 4–5 dni.

Biotransformacja i eliminacja

Risperidon ulega metabolizmowi przez cytochrom CYP2D6 do 9-hydroksyrisperidonu, który wykazuje działanie farmakologiczne analogiczne do risperidonu. Risperidon i 9-hydroksyrisperidon tworzą aktywną frakcję przeciwpsychotyczną. Cytochrom CYP2D6 podlega polimorfizmowi genetycznemu. U szybkich metabolizatorów CYP2D6 risperidon szybko przekształca się w 9-hydroksyrisperidon, natomiast u wolnych metabolizatorów przekształca się znacznie wolniej. Choć stężenia risperidonu i 9-hydroksyrisperidonu u szybkich metabolizatorów są niższe niż u wolnych metabolizatorów, farmakokinetyka risperidonu i 9-hydroksyrisperidonu łącznie (tj. aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej) po dawkowaniu pojedynczym i wielokrotnym u szybkich i wolnych metabolizatorów cytochromu CYP2D6 jest podobna.

Inną drogą metabolizmu risperidonu jest N-dezalkilacja. Badania in vitro na mikrosomach wątroby człowieka wykazały, że risperidon w klinicznie istotnych stężeniach nie hamuje istotnie metabolizmu leków, które są metabolizowane przez izoenzymy cytochromu P450, w tym CYP1A2, CYP2A6, CYP2C8/9/10, CYP2D6, CYP2E1, CYP3A4 i CYP3A5. Po tygodniu od podania leku 70 % dawki wydala się z moczem, 14 % – z kałem. Stężenie risperidonu i 9-hydroksyrisperidonu w moczu wynosi 35–45 % przyjętej dawki. Pozostałą część stanowią metabolity nieaktywne. Po podaniu doustnym u chorych na psychozę okres półtrwania wynosi około 3 godzin. Okres półtrwania 9-hydroksyrisperidonu i aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej wynosi do 24 godzin, a u pacjentów w wieku starszym – do 34 godzin.

Linowość

Stężenie risperidonu w osoczu krwi jest proporcjonalne do dawki leku (w zakresie dawek terapeutycznych).

Pacjenci w wieku starszym oraz pacjenci z zaburzeniami funkcji nerek i wątroby

Badania farmakokinetyczne jednorazowego podania leku u pacjentów w wieku starszym wykazały, że u tych pacjentów stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej jest o 43 % wyższe, okres półtrwania – o 38 % dłuższy, a klirens aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej – o 30 % niższy.

U dorosłych pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek wartość klirensu aktywnej frakcji wynosiła ~ 48 % wartości u dorosłych bez zaburzeń funkcji nerek. U dorosłych pacjentów z ciężkimi zaburzeniami funkcji nerek wartość klirensu wynosiła ~ 31 % wartości u dorosłych bez zaburzeń funkcji nerek. Okres półtrwania aktywnej frakcji wynosił 16,7 godziny u młodych dorosłych pacjentów, 24,9 godziny u dorosłych z umiarkowanymi zaburzeniami funkcji nerek (czyli ok. 1,5 raza dłuższy niż u młodych dorosłych pacjentów) oraz 28,8 godziny u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami funkcji nerek (czyli ok. 1,7 raza dłuższy niż u młodych dorosłych pacjentów). U pacjentów z niewydolnością wątroby obserwowano normalny poziom stężenia risperidonu w osoczu krwi, ale średnia wartość wolnej frakcji risperidonu w osoczu krwi była zwiększona o 37,1 %.

Po doustnym podaniu wartości klirensu i okresu półtrwania risperidonu oraz aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej u pacjentów z umiarkowanymi i ciężkimi zaburzeniami funkcji wątroby nie różniły się istotnie od wartości u młodych zdrowych ochotników.

Dzieci

Farmakokinetyka risperidonu, 9-hydroksyrisperidonu oraz aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej u dzieci jest podobna do tej u dorosłych.

Płeć, przynależność rasowa i palenie tytoniu

Analiza populacyjna farmakokinetyki nie wykazała widocznego wpływu płci, rasy ani nawyku palenia na farmakokinetykę risperidonu czy aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej.

Charakterystyka kliniczna.

Wskazania.

Leczenie schizofrenii;
leczenie epizodów maniakalnych o umiarkowanym do ciężkiego stopnia w zaburzeniach dwubiegunowych;
krótkoterminowe leczenie (do 6 tygodni) nasilonej agresji u pacjentów z demencją Alzheimera o umiarkowanym do ciężkiego stopnia, gdy istnieje zagrożenie dla siebie lub innych oraz brak odpowiedzi na nielikwiacyjne metody leczenia (patrz sekcje „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania” oraz „Sposób podania i dawki”);
objawowe krótkoterminowe leczenie (do 6 tygodni) nasilonej agresji w zaburzeniach zachowania u dzieci od 5. roku życia i u nastolatków z obniżonym lub niskim poziomem rozwoju intelektualnego lub z upośledzeniem umysłowym, zdiagnozowanym zgodnie z kryteriami DSM-IV, u których nasilenie zachowania agresywnego lub innego zachowania destrukcyjnego wymaga leczenia farmakologicznego. Leczenie farmakologiczne powinno być nieodłączną częścią kompleksowego programu terapeutycznego, obejmującego wsparcie psychologiczne i działania wychowawcze. Zaleca się, aby rysperydon był przepisywany przez specjalistę w dziedzinie neurologii dziecięcej, psychiatrii dziecięcej i młodzieńczej lub lekarza posiadającego doświadczenie w leczeniu zaburzeń zachowania u dzieci i młodzieży.

Przeciwwskazania.

Nadwrażliwość na substancję czynną lub którykolwiek z substancji pomocniczych leku.

Demencja oraz objawy choroby Parkinsona (sztywność, bradykinezja i parkinsonowskie zaburzenia postawy).

Demencja oraz podejrzenie demencji z ciałami Lewego (co najmniej 2 z następujących objawów oprócz objawów demencji: parkinsonizm, wizualne halucynacje, niestabilna chód).

Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.

Interakcje farmakodynamiczne

Leki wydłużające odcinek QT

Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwpsychotycznych, należy zachować ostrożność przy stosowaniu rysperydonu razem z lekami wydłużającymi odcinek QT, np. z lekami przeciwarytmicznymi (chinidyna, dysopyramid, prokainamid, propafenon, amiodaron, sotalol), trójcyklicznymi lekami przeciwdrgawkowymi (amitryptylina), czterocyklicznymi lekami przeciwdrgawkowymi (maprotylin), niektórymi lekami przeciwhistaminowymi, innymi lekami przeciwpsychotycznymi, niektórymi lekami przeciwmalarialnymi (chinina, meflochina) oraz lekami powodującymi zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia, hipomagnezemia), bradykardię lub lekami hamującymi metabolizm wątrobowy rysperydonu. Powyższa lista jest orientacyjna i niekompletna.

Substancje działające na ośrodkowy układ nerwowy oraz alkohol

Rysperydon należy stosować z ostrożnością w połączeniu z innymi substancjami działającymi na ośrodek, w tym z alkoholem, opioidami, lekami przeciwhistaminowymi i benzodiazepinami, ze względu na zwiększony ryzyko sedacji.

Levodopa i agonisty dopaminy

Rysperydon może wykazywać działanie antagonistyczne wobec lewodopy i innych antagonistów dopaminy. Jeśli takie połączenie jest konieczne, szczególnie w terminalnym stadium choroby Parkinsona, należy stosować najniższe skuteczne dawki każdego z leków.

Leki obniżające ciśnienie tętnicze

W okresie postmarketingowym obserwowano przypadki klinicznie istotnej hipotensji tętniczej przy jednoczesnym stosowaniu rysperydonu i leków przeciwhypertensyjnych.

Psychostymulanty

Stosowanie rysperydonu w połączeniu z psychostymulantami (np. z metylfenydatem) może powodować wystąpienie objawów ekstrapiramidowych po dostosowaniu dawki jednego lub obu leków (patrz sekcja „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania”).

Paliperidon

Jednoczesne stosowanie rysperydonu doustnie z paliperidonom nie jest zalecane, ponieważ paliperidon jest aktywnym metabolitem rysperydonu, a ich połączenie może prowadzić do dodatkowego wpływu aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej.

Interakcje farmakokinetyczne

Jedzenie nie wpływa na wchłanianie rysperydonu.

Rysperydon jest głównie metabolizowany przy udziale CYP2D6 i w mniejszym stopniu – CYP3A4. Rysperydon oraz jego aktywny metabolit 9-hydroksyrysperydon są substratami glikoproteiny P (P-gp). Substancje modyfikujące aktywność CYP2D6 lub silne inhibitory lub induktory aktywności CYP3A4 i/lub P-gp mogą wpływać na farmakokinetykę aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu.

Silne inhibitory CYP2D6

Przy jednoczesnym stosowaniu rysperydonu z silnym inhibitorem CYP2D6 może wzrosnąć stężenie rysperydonu we krwi, ale mniej niż stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej. Wyższe dawki silnego inhibitora CYP2D6 mogą zwiększać stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu (np. paroksetyny, patrz niżej). Oczekuje się, że inne inhibitory CYP2D6, takie jak chinidyna, mogą wpływać na stężenie rysperydonu we krwi podobnie. Na początku jednoczesnego stosowania, a także w przypadku odstawienia paroksetyny, chinidyny lub innego silnego inhibitora CYP2D6, szczególnie w dużych dawkach, lekarz powinien przejrzeć dawkę rysperydonu.

Inhibitory CYP3A4 i glikoproteiny P

Jednoczesne stosowanie rysperydonu z silnymi inhibitorami CYP3A4 i/lub glikoproteiny P może istotnie zwiększyć stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu we krwi. Na początku jednoczesnego stosowania, a także w przypadku odstawienia itrakonazolu lub innych silnych inhibitorów CYP3A4 i/lub glikoproteiny P, lekarz powinien przejrzeć dawkę rysperydonu.

Induktory CYP3A4 i glikoproteiny P

Jednoczesne stosowanie rysperydonu z silnymi induktorami CYP3A4 i/lub glikoproteiny P może obniżyć stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu we krwi. Na początku terapii, a także w przypadku odstawienia karbamazepiny lub innych silnych induktorów CYP3A4/glikoproteiny P, lekarz powinien przejrzeć dawkę rysperydonu. Efekt stosowania induktorów CYP3A4 zależy od czasu, maksymalny wpływ może być osiągnięty co najmniej po 2 tygodniach od rozpoczęcia leczenia. W związku z tym po odstawieniu indukcja CYP3A4 może trwać co najmniej 2 tygodnie.

Leki o wysokim stopniu wiązania z białkami osocza

Przy stosowaniu rysperydonu razem z innymi lekami, które w dużym stopniu wiążą się z białkami osocza, nie obserwowano klinicznie wyraźnego wypierania żadnego z leków z frakcji białkowej. Przy jednoczesnym stosowaniu z takim lekiem należy zapoznać się z jego instrukcją dotyczącą dróg metabolizmu i konieczności dostosowania dawki.

Dzieci

Badania interakcji przeprowadzono wyłącznie na dorosłych pacjentach. Nie wiadomo, czy uzyskane wyniki mogą być stosowane u dzieci.

Jednoczesne stosowanie psychostymulantów (np. metylfenydatu) z rysperydonem u dzieci i nastolatków nie wpływało na farmakokinetykę i skuteczność rysperydonu.

Wpływ innych leków na farmakokinetykę rysperydonu

Leki przeciwbakteryjne

Erytromycyna, umiarkowany inhibitor CYP3A4 i inhibitor glikoproteiny P, nie zmienia farmakokinetyki rysperydonu i aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej.
Ryfampicyna, silny induktor CYP3A4 i induktor glikoproteiny P, obniża stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej we krwi.

Inhibitory cholinesterazy

Donepezyl i galantamina, substraty CYP2D6 i CYP3A4, nie wykazują klinicznie istotnego wpływu na farmakokinetykę rysperydonu i aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej.

Leki przeciwpadaczkowe

Karbamazepina, silny induktor CYP3A4 i induktor glikoproteiny P, wykazuje wpływ na obniżenie stężenia aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu we krwi. Podobny efekt może występować przy stosowaniu fenytoiny i fenylobarbitalu, które są również induktorami enzymów wątrobowych CYP3A4 i glikoproteiny P.
Topiramata umiarkowanie obniża biodostępność rysperydonu i nie wpływa na biodostępność aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej. Mało prawdopodobne, że ta interakcja może spowodować klinicznie istotny efekt.

Leki przeciwgrzybicze

Itrakonazol, silny inhibitor CYP3A4 i inhibitor glikoproteiny P, w dawce 200 mg na dobę zwiększa stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej we krwi o około 70% przy jednoczesnym stosowaniu z rysperydonem w dawkach od 2 do 8 mg na dobę.
Ketokonazol, silny inhibitor CYP3A4 i inhibitor glikoproteiny P, w dawce 200 mg na dobę zwiększa stężenie rysperydonu i obniża stężenie 9-hydroksyrysperydonu we krwi.

Leki przeciwpsychotyczne

Fenotiazyny mogą zwiększać stężenie rysperydonu we krwi, ale nie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej.

Leki przeciwwirusowe

Inhibitory proteazy: brak danych badań; ponieważ rytonawir jest silnym inhibitorem CYP3A4 i słabym inhibitorem CYP2D6, rytonawir i inhibitory proteazy wzmocnione rytonawirem mogą zwiększyć stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu.

Blokery beta-adrenergiczne

Niektóre blokery beta-adrenergiczne mogą zwiększać stężenie rysperydonu, ale nie wpływają na stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej we krwi.

Blokery kanałów wapniowych

Werapamil, umiarkowany inhibitor CYP3A4 i inhibitor glikoproteiny P, zwiększa stężenie rysperydonu i aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej we krwi.

Leki stosowane w chorobach przewodu pokarmowego

Antagoniści receptora H2: cyklosporyna i ranitydyna, słabe inhibitory CYP2D6 i CYP3A4, zwiększają biodostępność rysperydonu i minimalnie wpływają na biodostępność aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej.

Leki przeciwdrgawkowe i trójcykliczne leki przeciwdrgawkowe

Fluoksetyna, silny inhibitor CYP2D6, zwiększa stężenie rysperydonu we krwi, ale mniej niż stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej.
Paroksetyna, silny inhibitor CYP2D6, zwiększa stężenie rysperydonu we krwi, ale (w dawce do 20 mg na dobę) mniej niż stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej. Jednak wyższe dawki paroksetyny mogą zwiększyć stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej.
Trójcykliczne leki przeciwdrgawkowe mogą zwiększać stężenie rysperydonu we krwi, ale nie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej. Amitryptylina nie wpływa na farmakokinetykę rysperydonu i aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej.
Sertalina, słaby inhibitor CYP2D6, oraz fluwoksamina, słaby inhibitor CYP3A4, w dawkach do 100 mg na dobę nie powodują klinicznie istotnych zmian stężenia aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu. Jednak dawki sertaliny lub fluwoksaminy przekraczające 100 mg na dobę mogą zwiększyć stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu.

Wpływ rysperydonu na farmakokinetykę innych leków

Leki przeciwpadaczkowe

Rysperydon nie wywiera klinicznie istotnego wpływu na farmakokinetykę walproinu ani topiramatu.

Leki przeciwpsychotyczne

Arypiprazol, substrat CYP2D6 i CYP3A4: doustne lub wstrzykowe formy lekarskie rysperydonu nie wpływają na farmakokinetykę aripiprazolu i jego aktywnego metabolitu dehydroaripiprazolu.

Glikozydy nasierdkowe

Rysperydon nie wywiera klinicznie istotnego wpływu na farmakokinetykę digoksyny.

Lit

Rysperydon nie wywiera klinicznie istotnego wpływu na farmakokinetykę litu.

Jednoczesne stosowanie rysperydonu z furosemidem

Zobacz sekcję „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania” dotyczącą zwiększenia śmiertelności u pacjentów starszych z demencją przy jednoczesnym stosowaniu z furosemidem.

Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności.

Pacjenci w wieku podeszłym z demencją

Zwiększony poziom śmiertelności

Wiadomo, że u pacjentów w wieku podeszłym z demencją leczonych atypowymi lekami przeciwwstrętnymi obserwowano zwiększony poziom śmiertelności w porównaniu z grupą placebo w metaanalizie 17 kontrolowanych badań nad atypowymi lekami przeciwwstrętnymi, w tym rysperydonem. W jednym z podwójnie ślepych, placebo-kontrolowanych badań z zastosowaniem rysperydonu u pacjentów z tej grupy częstość przypadków śmiertelnych wynosiła 4,0% w porównaniu z 3,1% w grupie placebo. Stosunek ryzyka (95% przedział ufności) wynosił 1,21 (0,7; 2,1). Średnia wieku pacjentów, którzy zmarli, wynosiła 86 lat (zakres – 67–100 lat).

Dane uzyskane z dwóch dużych badań obserwacyjnych wskazują, że u osób w wieku podeszłym z demencją leczonych typowymi (klasycznymi) lekami przeciwwstrętnymi ryzyko śmiertelności było nieco wyższe w porównaniu z pacjentami, którzy nie otrzymywali leków przeciwwstrętnych. Na podstawie dostępnych danych badań nie można dokładnie określić poziomu tego ryzyka, a przyczyna zwiększonego ryzyka jest nieznana. Stopień, w jakim te obserwacje dotyczące zwiększonego ryzyka skutków śmiertelnych można odnieść do stosowania leku przeciwwstrętnego, a nie do indywidualnych cech pacjenta, jest nieznany.

Stosowanie równoczesne z furosemidem

W trakcie placebo-kontrolowanego badania u pacjentów w wieku podeszłym z demencją zwiększone ryzyko śmiertelności obserwowano przy jednoczesnym stosowaniu rysperydonu i furosemidu (7,3%; średni wiek – 89 lat, zakres – 75–97 lat) w porównaniu z pacjentami leczonymi wyłącznie rysperydonem (3,1%; średni wiek – 84 lata, zakres – 70–96 lat) lub wyłącznie furosemidem (4,1%; średni wiek – 80 lat, zakres – 67–90 lat). Zwiększone ryzyko śmiertelności u pacjentów leczonych jednocześnie rysperydonem i furosemidem obserwowano w dwóch z czterech badań klinicznych. U pacjentów stosujących jednocześnie rysperydon z innymi diuretykami (głównie tiazydowymi w małych dawkach) nie zaobserwowano zwiększonego ryzyka śmiertelności.

Nie ustalono patofizjologicznych mechanizmów wyjaśniających ten fakt. Przyczyna skutku śmiertelnego również nie była jednolita. Należy jednak zachować szczególną ostrożność przy przepisywaniu leku w takich przypadkach oraz należy ocenić ryzyko i korzyści z tej kombinacji lub kombinacji z innymi potencjalnymi diuretykami przed przepisaniem leku. U pacjentów, którzy jednocześnie przyjmowali rysperydon z innymi diuretykami, nie obserwowano zwiększonego poziomu śmiertelności. Niezależnie od leczenia, odwodnienie było wspólnym czynnikiem ryzyka śmiertelności, dlatego należy go starannie kontrolować u pacjentów z demencją.

Reakcje przeciwnie naczyniowe mózgu

Wiadomo, że w trakcie placebo-kontrolowanych badań klinicznych u pacjentów z demencją leczonych rysperydonem obserwowano wyższy poziom (około 3 razy) występowania przeciwnych reakcji naczyniowych mózgu (udarów i przejściowych ataków niedokrwiennych) zakończonych śmiercią w porównaniu z grupą placebo (średni wiek – 85 lat; zakres – 73–97 lat).

Połączone dane z 6 placebo-kontrolowanych badań z udziałem pacjentów w wieku podeszłym z demencją (powyżej 65 roku życia) wykazały wystąpienie zaburzeń naczyniowych mózgu (poważnych i niepoważnych, łącznie) u 3,3% (33/1009) pacjentów leczonych rysperydonem w porównaniu z 1,2% (8/712) pacjentów przyjmujących placebo. Stosunek ryzyka między grupą rysperydonu a placebo (stosunek szans; 95% CI) wynosił 2,96 (1,34; 7,50). Mechanizm tak zwiększonego ryzyka jest nieznany. Nie można wykluczyć zwiększonego ryzyka wystąpienia ZPNR dla innych leków przeciwwstrętnych lub innych grup pacjentów. Rysperydon należy stosować z ostrożnością u pacjentów z czynnikami ryzyka wystąpienia udaru.

Ryzyko wystąpienia przeciwnych reakcji naczyniowych mózgu jest znacznie wyższe u pacjentów z demencją mieszaną lub naczyniową w porównaniu z demencją Alzheimera. Dlatego pacjentom z innymi typami demencji niż demencja Alzheimera nie należy przepisywać leczenia rysperydonem.

Należy dokładnie rozważyć wszystkie ryzyka i korzyści związane z przepisaniem rysperydonu pacjentom w wieku podeszłym z demencją, szczególnie ryzyko udaru. Pacjentów i osoby opiekujące się nimi należy poinstruować, aby natychmiast zgłaszały objawy możliwych zaburzeń naczyniowych mózgu, takie jak nagła osłabłość, mrowienie twarzy, rąk lub nóg, zaburzenia mowy i wzroku. Należy niezwłocznie rozważyć wszystkie możliwe opcje leczenia, w tym przerwanie terapii rysperydonem.

W przypadku trwającej agresji u pacjentów z chorobą Alzheimera od umiarkowanego do ciężkiego stopnia, rysperydon należy stosować wyłącznie krótkoterminowo jako uzupełnienie do środków nielikowych, które okazały się mało lub wcale skuteczne, pod warunkiem braku potencjalnego ryzyka zranienia siebie lub innych.

Podczas leczenia należy regularnie oceniać stan pacjentów i przeglądać konieczność kontynuacji terapii.

Ortopostyczna hipotensja

Z powodu aktywności α1-blokującej rysperydonu, szczególnie na początku leczenia, może występować ortopostyczna hipotensja. W okresie postmarketingowym klinicznie istotna hipotensja tętnicza obserwowana była przy jednoczesnym stosowaniu rysperydonu i leków obniżających ciśnienie tętnicze. Rysperydon należy stosować z ostrożnością u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego (niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zaburzenia przewodnictwa, odwodnienie, hipowolemia lub choroby naczyniowe mózgu). W tych przypadkach dawkę należy stopniowo dostosować (patrz sekcja „Sposób stosowania i dawki”). W przypadku wystąpienia hipotensji tętniczej należy rozważyć możliwość zmniejszenia dawki.

Leukopenia, neutropenia, agranulocytoza

Podczas stosowania leków przeciwwstrętnych, w tym rysperydonu, obserwowano przypadki leukopenii, neutropenii i agranulocytozy. W okresie postmarketingowym agranulocytoza występowała bardzo rzadko (< 1/10 000 pacjentów).

Pacjentów z istotnym zmniejszeniem liczby leukocytów w wywiadzie lub z wywołaną lekami leukopenią/neutropenią należy starannie monitorować przez pierwsze kilka miesięcy leczenia i przerwać stosowanie rysperydonu w przypadku pojawienia się objawów istotnego zmniejszenia liczby leukocytów i braku innych przyczyn takiego spadku.

Pacjentów z klinicznie istotną neutropenią należy obserwować pod kątem wystąpienia gorączki i innych objawów infekcji oraz leczyć odpowiednio po wykryciu objawów. W przypadku ciężkiej neutropenii (< 1×10⁹/l) leczenie rysperydonem należy przerwać i monitorować liczbę leukocytów do czasu odzyskania.

Pląsawica późna/zaburzenia pozapiramidowe

Przy stosowaniu leków o działaniu antagonistycznym wobec receptorów dopaminergicznych obserwowano wystąpienie pląsawicy późnej, charakteryzującej się mimowolnymi ruchami rytmicznymi (głównie języka i/lub twarzy). Wystąpienie zaburzeń pozapiramidowych jest czynnikiem ryzyka rozwoju pląsawicy późnej. Jeśli wystąpią objawy i objawy pląsawicy późnej, należy rozważyć odstawienie wszystkich leków przeciwwstrętnych. Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu psychostymulantów (np. metylfenidatu) i rysperydonu, ponieważ przy dostosowaniu dawki jednego lub obu leków mogą wystąpić zaburzenia pozapiramidowe. Zaleca się stopniowe odstawienie leczenia psychostymulantami (patrz sekcja „Interakcje z innymi lekami i inne formy interakcji”).

Zespół neuroleptyczny złośliwy

Przy stosowaniu klasycznych leków neuroleptycznych rzadko obserwowano przypadki wystąpienia zespołu neuroleptycznego złośliwego, charakteryzującego się hipertermią, sztywnością mięśni, niestabilnością czynności autonomicznych, zaburzeniem świadomości i podwyższeniem stężenia kinazy kreatynowej. Dodatkowe objawy obejmują mioglobinurię (rabdomiolizę) i ostre niewydolność nerek. W przypadku rozwoju zespołu neuroleptycznego należy odstawić wszystkie leki przeciwwstrętne, w tym rysperydon.

Choroba Parkinsona i demencja z ciałami Lewy’ego

Lekarze powinni rozważyć ryzyko i korzyści związane z przepisaniem leków przeciwwstrętnych, w tym rysperydonu, pacjentom z chorobą Parkinsona lub demencją z ciałami Lewy’ego. Stosowanie rysperydonu może pogorszyć przebieg choroby Parkinsona. Pacjenci z wymienionymi chorobami mogą mieć zwiększone ryzyko zespołu neuroleptycznego złośliwego oraz zwiększoną wrażliwość na leki przeciwwstrętne (np. dezorientacja, stępienie wrażliwości bólowej i niestabilność postawy z częstymi upadkami, dodatkowo do zaburzeń pozapiramidowych).

Podwyższone stężenie glukozy we krwi i cukrzyca

Zgłaszano przypadki hiperglikemii, cukrzycy lub nasilenia istniejącej cukrzycy podczas leczenia rysperydonem. W niektórych przypadkach zgłaszano istniejącą nadmierną masę ciała, która mogła być czynnikiem wyzwalającym. Z tego powodu bardzo rzadko zgłaszano przypadki kwasicy ketonowej i rzadko przypadki śpiączki cukrzycowej. Zaleca się odpowiedni monitoring kliniczny zgodnie z zasadami stosowania leków przeciwwstrętnych. Pacjentów przyjmujących jakiejkolwiek atypowe leki przeciwwstrętne, w tym rysperydon, należy monitorować pod kątem wystąpienia objawów hiperglikemii (np. polipragia, poliuria, polifagia i osłabienie), a pacjentów z cukrzycą należy regularnie badać pod kątem pogorszenia kontroli poziomu glukozy.

Zwiększenie masy ciała

Przy stosowaniu rysperydonu zgłaszano przypadki istotnego zwiększenia masy ciała. Zaleca się kontrolę masy ciała.

Hiperprolaktynemia

Hiperprolaktynemia jest częstym niepożądaniem podczas leczenia rysperydonem. Pacjentom z istniejącymi niepożądanymi objawami, które mogą zależeć od stężenia prolaktyny we krwi (np. z ginekomastią, zaburzeniami menstruacyjnymi, anowulacją, zaburzeniami płodności, obniżonym libidem, dysfunkcją erekcyjną i galaktoreą) zaleca się kontrolę stężenia prolaktyny.

Badania na kulturach tkankowych wskazują, że wzrost komórek w guzach piersi może być stymulowany przez prolaktynę. Choć dotychczas nie stwierdzono jednoznacznego związku z zastosowaniem leków przeciwwstrętnych w badaniach klinicznych i epidemiologicznych, zaleca się ostrożne przepisywanie rysperydonu pacjentom z odpowiednią patologią w wywiadzie. Rysperydon należy stosować z ostrożnością u pacjentów z hiperprolaktynemią i guzami zależnymi od prolaktyny.

Wydluzenie odcinka QT

W okresie postmarketingowym bardzo rzadko zgłaszano przypadki wydluzenia odcinka QT. Należy ostrożnie stosować rysperydon, tak jak inne leki przeciwwstrętne, u pacjentów z znanymi chorobami sercowo-naczyniowymi, bradykardią, zaburzeniami gospodarki elektrolitowej (hipokaliemia, hipomagnezemia) lub wydluzeniem odcinka QT w wywiadzie rodzinnym, ponieważ może to zwiększyć ryzyko działania arytmogennego. Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu rysperydonu z innymi lekami wydłużającymi odcinek QT.

Drżenie

Należy ostrożnie stosować rysperydon u pacjentów z drżeniem lub innymi stanami, które potencjalnie obniżają próg drgawkowy, w wywiadzie.

Przetrwała erekcja

Istnieje możliwość wystąpienia przetrwałej erekcji podczas leczenia rysperydonem z powodu jego działania blokującego α-adrenergiczne.

Regulacja temperatury ciała

Leki przeciwwstrętne mogą zaburzać zdolność organizmu do obniżania podstawowej temperatury ciała. Zaleca się odpowiednią opiekę nad pacjentami, którym przepisano rysperydon, jeśli będą narażeni na warunki mogące powodować podwyższenie podstawowej temperatury ciała: intensywne treningi fizyczne, wpływ wysokich temperatur otoczenia, terapia towarzysząca lekami o działaniu antycholinergicznym lub wpływ odwodnienia.

Działanie przeciw wymiotom

W badaniach przedklinicznych właściwości rysperydonu zaobserwowano działanie przeciw wymiotom. Ta właściwość może maskować objawy przedawkowania niektórych leków lub takich stanów jak obturacja jelita, zespół Reya czy guzy mózgu.

Zaburzenia funkcji wątroby i nerek

U pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek obniżona jest zdolność wydalania aktywnej frakcji przeciwwstrętnej leku w porównaniu z dorosłymi pacjentami z normalną funkcją nerek. U pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby obserwuje się podwyższone stężenie frakcji wolnej rysperydonu w osoczu krwi (patrz sekcja „Sposób stosowania i dawki”).

Zakrzepica żylna i zatorowość płucna

Opisano przypadki zakrzepicy żylnej i zatorowości płucnej podczas stosowania leków przeciwwstrętnych. Ponieważ pacjenci leczeni lekami przeciwwstrętnymi często mają nabyte czynniki ryzyka zakrzepicy żylnej, wszystkie możliwe czynniki rozwoju zatorowości należy zidentyfikować przed i podczas leczenia rysperydonem oraz podjąć odpowiednie środki zapobiegawcze.

Zespół operacyjny atonicznej tęczówki (ZOT)

Podczas operacji usunięcia zaćmy obserwowano zespół operacyjny atonicznej tęczówki u pacjentów leczonych antagonistami receptorów α1-adrenergicznych, w tym rysperydonem.

ZOT może zwiększać ryzyko powikłań operacji oka podczas i po zabiegu chirurgicznym. Należy poinformować chirurga okulisty o stosowaniu leków przeciwwstrętnych w przeszłości lub w trakcie operacji. Potencjalne korzyści z odstawienia leków z działaniem blokującym α1 przed operacją nie są ustalone, należy rozważyć ryzyko odstawienia leczenia lekami przeciwwstrętnymi.

Dzieci

Przed przepisaniem rysperydonu dzieciom lub młodzieży z zaburzeniem zachowania należy dokładnie rozważyć stosunek ryzyka do korzyści, ocenić przyczyny fizyczne i społeczne agresywnego zachowania, takie jak bodźce bólowe lub nieodpowiednia reakcja na środowisko. Działanie uspokajające rysperydonu należy starannie monitorować u pacjentów pediatrycznych ze względu na możliwe skutki dla zdolności do nauki. Zmiana czasu podawania rysperydonu może poprawić wpływ sedacji na zdolność dzieci i młodzieży do koncentracji uwagi.

Stosowanie rysperydonu wiąże się z nieistotnymi zwiększeniami masy ciała i wskaźnika masy ciała (BMI). Przed rozpoczęciem leczenia zaleca się pomiar początkowej masy ciała i regularne monitorowanie masy ciała w trakcie leczenia. Zmiany wzrostu w długoterminowych, otwartych badaniach rozszerzonych były w granicach oczekiwanych norm dla wieku. Wpływ długoterminowego leczenia rysperydonem na dojrzewanie płciowe i wzrost nie został wystarczająco przebadany.

Z uwagi na potencjalny wpływ długotrwałej hiperprolaktynemii na wzrost i dojrzewanie płciowe u dzieci i młodzieży należy rozważyć konieczność regularnego klinicznego monitorowania stanu endokrynologicznego pacjenta, w tym pomiaru wzrostu, masy ciała, kontroli dojrzewania płciowego, cyklu menstruacyjnego i innych objawów zależnych od prolaktyny.

Wyniki małego badania postmarketingowego obserwacyjnego wykazały, że pacjenci w wieku 8–16 lat otrzymujący rysperydon byli średnio o 3,0–4,8 cm wyżsi niż ci, którzy otrzymywali inne leki przeciwwstrętne. Dane z tego badania są niewystarczające do określenia, czy rysperydon wpływa na ostateczny wzrost w dorosłości, czy wyniki pomiarów bezpośrednio zależą od wpływu rysperydonu na wzrost kości, czy samo schorzenie wpływa na wzrost kości, czy jest to wynik lepszego kontroli choroby i jako rezultat – większy wzrost.

Podczas leczenia rysperydonem należy regularnie monitorować występowanie zaburzeń pozapiramidowych i innych zaburzeń ruchu.

Zalecenia dotyczące dawkowania dla dzieci znajdują się w sekcji „Sposób stosowania i dawki”.

Składniki pomocnicze

Ten lek zawiera laktozę. W przypadku stwierdzenia nietolerancji niektórych cukrów należy skonsultować się z lekarzem przed przyjęciem tego leku.

Ten lek zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg)/dawkę sodu, czyli jest praktycznie wolny od sodu.

Stosowanie w czasie ciąży lub karmienia piersią.

Ciąża

Wiadomo, że nie przeprowadzono kontrolowanych badań z udziałem ciężarnych kobiet. Choć podczas badań na zwierzętach nie stwierdzono wpływu teratogennego, obserwowano inne rodzaje toksyczności rozrodczej. Potencjalne ryzyko dla człowieka jest nieznane.

U noworodków, których matki stosowały leki przeciwwstrętne (w tym rysperydon) w trzecim trymestrze ciąży, istnieje ryzyko wystąpienia odwracalnych zaburzeń pozapiramidowych i/lub zespołu odstawienia leku. Objawy te obejmują pobudzenie, nietypowo podwyższony lub obniżony napięcie mięśniowe, drżenie, senność, zaburzenia oddychania lub trudności z karmieniem. Te powikłania mogą mieć różny stopień ciężkości, dlatego stan noworodków należy starannie monitorować.

Rysperydonu nie należy stosować w czasie ciąży, chyba że jest to konieczne z powodów życiowych. Jeśli konieczne jest przerwanie leczenia w czasie ciąży, nie należy tego robić nagle.

Okres karmienia piersią

W badaniach na zwierzętach rysperydon i 9-hydroksyrysperydon przenikały do mleka matki. Istnieją obserwacje, że rysperydon i 9-hydroksyrysperydon mogą również przenikać do ludzkiego mleka matki. Brak danych dotyczących niepożądanych reakcji u niemowląt karmionych piersią. Dlatego należy rozważyć korzyści z karmienia piersią i potencjalne ryzyko dla dziecka.

Plodność

Tak jak inne leki będące antagonistami receptorów dopaminowych D2, rysperydon zwiększa poziom prolaktyny.

Hiperprolaktynemia może hamować wydzielanie hormonu uwalniającego gonadotropiny w podwzgórzu, co prowadzi do zmniejszenia wydzielania gonadotropin przez przysadkę. Może to negatywnie wpływać na funkcję rozrodczą zarówno u kobiet, jak i mężczyzn ze względu na zaburzenia sterydogenezy gonadalnej.

Wiadomo, że w badaniach przedklinicznych nie obserwowano odpowiednich efektów.

Sposób działania na szybkość reakcji przy prowadzeniu pojazdów lub innych maszyn.

Rysperydon może mieć niewielki lub umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów z powodu potencjalnego wpływu na układ nerwowy i narządy wzroku (patrz sekcja „Działania niepożądane”). W trakcie leczenia zaleca się powstrzymać się od prowadzenia pojazdów lub pracy z innymi maszynami, dopóki nie ustalono indywidualnej wrażliwości pacjenta na lek.

Sposób stosowania i dawki

W celu osiągnięcia dawki 0,25–1,5 mg zaleca się stosowanie risperydonu, roztwór do użytku doustnego.

Dawkowanie

Schizofrenia

Dorośli

Risperidon można stosować 1 lub 2 razy na dobę.

Leczenie należy rozpocząć od dawki 2 mg risperydonu na dobę, a dnia drugiego dawkę można zwiększyć do 4 mg. Następnie dawkę można utrzymywać bez zmian lub, w razie potrzeby, kontynuować indywidualną korektę dawki. Zalecana dawka dla większości pacjentów wynosi 4–6 mg na dobę. Niektórym pacjentom może być wskazane stopniowe zwiększanie dawki lub obniżona dawka początkowa i utrzymująca.

Dawki przekraczające 10 mg risperydonu na dobę nie wykazały wyższej skuteczności w porównaniu z niższymi dawkami, ale mogą powodować wystąpienie objawów ekstrapiramidowych. Bezpieczeństwo dawek powyżej 16 mg na dobę nie zostało zbadane, dlatego nie należy stosować takich dawek.

Pacjenci w wieku podeszłym (od 65 roku życia)

Zalecana dawka początkowa to 0,5 mg 2 razy na dobę. W razie potrzeby dawkę można zwiększyć do 1–2 mg 2 razy na dobę, zwiększając o 0,5 mg 2 razy na dobę.

Dzieci

Nie zaleca się stosowania leku u dzieci (do 18 roku życia) z powodu schizofrenii ze względu na brak danych dotyczących skuteczności.

Epizody maniakalne w zaburzeniach dwubiegunowych

Dorośli

Zalecana dawka początkowa risperydonu to 2 mg 1 raz na dobę, wieczorem. Dawkę można indywidualnie zwiększać, dodając 1 mg/ dobę nie częściej niż co 24 godziny. Zalecany zakres dawek to od 1 do 6 mg na dobę w celu optymalizacji skuteczności i tolerancji u każdego pacjenta. Stosowanie risperydonu w dawce powyżej 6 mg na dobę u pacjentów z epizodami maniakalnymi nie zostało zbadane.

Tak jak w przypadku innych rodzajów leczenia objawowego, podczas długotrwałego stosowania risperydonu należy okresowo przeglądać i dostosowywać dawkę w trakcie całej terapii.

Pacjenci w wieku podeszłym (od 65 roku życia)

Zalecana dawka początkowa to 0,5 mg 2 razy na dobę. W razie potrzeby dawkę można zwiększyć do 1–2 mg 2 razy na dobę, zwiększając o 0,5 mg 2 razy na dobę. Ze względu na ograniczone doświadczenie w stosowaniu leku u pacjentów w wieku podeszłym, zaleca się ostrożność przy jego stosowaniu.

Dzieci

Nie zaleca się stosowania leku u dzieci (do 18 roku życia) z manią dwubiegunową ze względu na brak danych dotyczących skuteczności.

Krótkoterminowa terapia wyraźnej agresji u pacjentów z demencją Alzheimera

Zalecana dawka początkowa to 0,25 mg 2 razy na dobę. Risperidon w postaci roztworu doustnego jest zalecaną postacią leku dla dawki 0,25 mg. W razie potrzeby dawkę można zwiększać, podnosząc dawkę o 0,25 mg 2 razy na dobę nie częściej niż co drugi dzień. Dla większości pacjentów optymalna dawka to 0,5 mg 2 razy na dobę. Jednakże u niektórych pacjentów skuteczną dawką jest 1 mg 2 razy na dobę.

Nie należy stosować risperydonu dłużej niż przez 6 tygodni u pacjentów z wyraźną agresją w przebiegu choroby Alzheimera. Tak jak w przypadku innych rodzajów leczenia objawowego, stosowanie risperydonu należy okresowo przeglądać i dostosowywać w trakcie całej terapii.

Leczenie objawowe krótkoterminowe (do 6 tygodni) wyraźnej agresji w zaburzeniach zachowania

Dzieci i młodzież w wieku od 5 do 18 lat

Pacjenci o masie ciała ≥ 50 kg

Zalecana dawka początkowa wynosi 0,5 mg 1 raz na dobę. W razie potrzeby dawkę należy dostosować, dodając 0,5 mg 1 raz na dobę nie częściej niż co drugi dzień. Optymalna dawka dla większości pacjentów to 1 mg 1 raz na dobę. Jednakże u niektórych pacjentów do osiągnięcia pozytywnego efektu wystarcza nie więcej niż 0,5 mg 1 raz na dobę, podczas gdy inni mogą wymagać 1,5 mg 1 raz na dobę.

Pacjenci o masie ciała < 50 kg

Zalecana dawka początkowa to 0,25 mg 1 raz na dobę. Risperidon w postaci roztworu doustnego jest zalecaną postacią leku dla dawki 0,25 mg. W razie potrzeby dawkę można dostosować, dodając 0,25 mg 1 raz na dobę nie częściej niż co drugi dzień. Optymalna dawka dla większości pacjentów to 0,5 mg 1 raz na dobę. Jednakże u niektórych pacjentów wystarcza nie więcej niż 0,25 mg 1 raz na dobę do osiągnięcia pozytywnego efektu, podczas gdy inni mogą wymagać 0,75 mg 1 raz na dobę.

Tak jak w przypadku innych rodzajów leczenia objawowego, stosowanie risperydonu należy okresowo przeglądać i dostosowywać w trakcie całej terapii.

Dzieci

Nie zaleca się stosowania leku u dzieci poniżej 5 roku życia ze względu na brak doświadczenia w stosowaniu risperydonu w leczeniu zaburzeń zachowania u tej grupy wiekowej.

Pacjenci z chorobami wątroby i nerek

U pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek aktywna frakcja przeciwpsychotyczna jest wydalana wolniej niż u pacjentów z prawidłową czynnością nerek. U pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby stężenie wolnej frakcji risperydonu we krwi wzrasta.

Niezależnie od wskazania, pacjentom tym należy podawać połowę dawki początkowej i utrzymującej, a dawkowanie powinno być powolniejsze.

Risperidon należy stosować z ostrożnością u tej kategorii pacjentów.

Sposób stosowania

Risperidon przeznaczony jest do stosowania doustnego. Spożycie pokarmu nie wpływa na wchłanianie risperydonu.

Na zakończenie leczenia zaleca się stopniowe odstawienie leku. Po nagłym zaprzestaniu przyjmowania wysokich dawek leków przeciwpsychotycznych obserwowano pojedyncze przypadki ostrych objawów odstawienia, w tym nudności, wymioty, nasilone pocenie się i bezsenność (patrz punkt „Działania niepożądane”). Mogą również wystąpić nawroty objawów psychicznych, zaobserwowano przypadki wystąpienia mimowolnych ruchów (np. akatyzja, dystonia i dyskineza).

Przejście z terapii innymi lekami przeciwpsychotycznymi

Jeśli jest to klinicznie uzasadnione, podczas terapii risperydonem zaleca się stopniowe odstawienie poprzedniej terapii innymi lekami. W przypadku przejścia z terapii lekami przeciwpsychotycznymi w formie „depot” leczenie risperydonem zaleca się rozpocząć zamiast następnej zaplanowanej iniekcji. Należy okresowo oceniać potrzebę kontynuacji terapii lekami przeciwparkinsonowskimi.

Dzieci.

Risperidon stosuje się w leczeniu wyraźnej agresji w zaburzeniach zachowania u dzieci od 5 roku życia.

Przedawkowanie.

Objawy
Obserwowane objawy i objawy przedawkowania to znane działania niepożądane leku, które występują w nasilonej formie: senność i osłabienie, tachykardia i hipotensja tętnicza oraz objawy ekstrapiramidowe. W przypadku przedawkowania zaobserwowano wydłużenie odcinka QT oraz napady padaczkowe. Zgłaszano przypadki tachykardii typu Torsades de pointes związanej z przedawkowaniem risperydonu w połączeniu z paroksetyną. W przypadku ostrego przedawkowania należy rozważyć możliwość przyjęcia kilku leków.

Leczenie
Należy zapewnić i utrzymać drożność dróg oddechowych w celu zapewnienia odpowiedniej wentylacji i utlenienia. Należy rozważyć możliwość przepłukania żołądka (po intubacji, jeśli pacjent jest nieprzytomny) oraz podania węgla aktywowanego wraz ze środkiem przeczyszczającym nie później niż w ciągu 1 godziny od przyjęcia leku. Wskazane jest monitorowanie czynności sercowo-naczyniowej, w tym ciągła rejestracja elektrokardiogramu (EKG) w celu wykrycia możliwych zaburzeń rytmu. Risperidon nie ma specyficznego antydotum. Dlatego należy podjąć odpowiednie środki wspierające. W przypadku ostrego przedawkowania należy przeanalizować możliwość interakcji kilku leków. Hipotensję tętniczą i kolaps naczyniowy należy leczyć środkami takimi jak wlewy dożylne i/lub leki sympatymimetyczne. W przypadku wystąpienia ostrych objawów ekstrapiramidowych należy podać leki antycholinergiczne. Należy kontynuować stałą opiekę medyczną aż do pełnego wyzdrowienia pacjenta.

Działania niepożądane.

Najczęstsze działania niepożądane, o których donoszono (częstość ≥ 10%), to parkinsonizm, osłabienie/senność, ból głowy oraz bezsenność. Parkinsonizm i akatyzja są działaniami niepożadanymi zależnymi od dawki.

Poniżej wymienione działania niepożądane obejmują te, o których donoszono podczas badań klinicznych oraz w okresie pogwarancyjnym. Częstość występowania działań niepożądanych: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10), nieczęsto (≥ 1/1000 do < 1/100), rzadko (≥ 1/10000 do <1/1000), bardzo rzadko (< 1/10000) oraz częstość nieznana (częstość nie może być ustalona na podstawie dostępnych danych).

W każdej grupie działania niepożądane są wymienione w kolejności zmniejszającego się nasilenia.

Zakażenia i inwazje: często – zapalenie płuc, zapalenie oskrzeli, infekcje dróg oddechowych górnych, zapalenie zatok, infekcje dróg moczowych, infekcje ucha, grypa; nieczęsto – infekcje dróg oddechowych, zapalenie pęcherza, infekcje oka, zapalenie migdałków, onychomikozę, zlokalizowane infekcje tkanki podskórnej tłuszczowej, infekcje wirusowe, akarodermatytę; rzadko – infekcja.

Z boku układu krwi i chłonnego: nieczęsto – neutropenia, zmniejszenie liczby leukocytów, trombocytopenia, anemia, obniżenie hematokrytu, zwiększenie liczby eozynofili; rzadko – agranulocytoza.

Z boku układu odpornościowego: nieczęsto – nadwrażliwość; rzadko – reakcja anafilaktyczna.

Z boku układu endokrynnego: często – hiperprolaktynemia; rzadko – zaburzenia wydzielania hormonu antydiuretycznego, obecność glukozy w moczu.

Z boku metabolizmu i trawienia: często – przyrost masy ciała, zwiększenie apetytu, zmniejszenie apetytu; nieczęsto – cukrzyca^b, hiperglikemia, polipodia, zmniejszenie masy ciała, anoreksja, podwyższenie poziomu cholesterolu; rzadko – zatrucie wodne, hipoglikemia, hiperinsulinemia, podwyższenie poziomu trójglicerydów we krwi; bardzo rzadko – ketoacydoza cukrzycowa.

Z boku psychiki: bardzo często – bezsenność^d; często – zaburzenia snu, niepokój, depresja, lęk; nieczęsto – mania, dezorientacja, obniżenie libidum, pobudzenie, noce bolesne; rzadko – katatonia, somnambulia, zaburzenia związane ze snem, stłumiony afekt, anorgazmia.

Z boku układu nerwowego: bardzo często – osłabienie/senność, parkinsonizm^d, ból głowy; często – akatyzja^d, dystonia^d, zawroty głowy, dyskineza^d, drżenie; nieczęsto – późna dyskineza, niedokrwienie mózgu, brak reakcji na bodźce, utrata przytomności, stłumienie przytomności, drgawki^d, omdlenia, nadaktywność psychomotoryczna, zaburzenia równowagi, zaburzenia koordynacji, zawroty głowy ortostatyczne, zaburzenia uwagi, dysartria, zaburzenia wrażliwości smakowej, hipestezja, parestezja; rzadko – zespół neuroleptyczny złośliwy, zaburzenia mózgowo-naczyniowe, śpiączka cukrzycowa, rytmiczne kołysanie głową.

Z boku narządów wzroku: często – zamazanie widzenia, zapalenie spojówek; nieczęsto – światłowstręt, suchość oczu, zwiększone łzawienie, zaczerwienienie oczu; rzadko – jaskra, zaburzenia ruchu gałek ocznych, kierunkowy mimowolny ruch oczu (nystagmus rotacyjny), skorupienie brzegu powieki, operacyjny zespół atonii tęczówki.

Z boku narządów słuchu: nieczęsto – zawroty głowy, szumy w uszach, ból w uszach.

Z boku działania serca: często – tachykardia; nieczęsto – migotanie przedsionków, blok przedsionkowo-komorowy, zaburzenia przewodnictwa serca, wydłużenie odcinka QT w EKG, bradykardia, odchylenia w EKG, uczucie kołatania serca; rzadko – arytmię zatokową.

Z boku układu naczyniowego: często – nadciśnienie tętnicze; nieczęsto – hipotensja tętnicza, hipotensja ortostatyczna, zaczerwienienia; rzadko – zakrzepica płucna, zakrzepica żył.

Z boku układu oddechowego: często – duszność, ból gardła i krtani, kaszel, krwawienie z nosa, zatkany nos; nieczęsto – zapalenie płuc aspiracyjne, stasis płucny, pogorszenie przepuszczalności dróg oddechowych, świsty, świstowe oddychanie, dysfonia, zaburzenia oddychania; rzadko – zespół bezdechu nocnego, nadwentylacja.

Z boku układu pokarmowego: często – ból brzucha, dyskomfort brzucha, wymioty, nudności, zaparcia, biegunka, dyspepsja, suchość w ustach, ból zębów; nieczęsto – nietrzymanie stolca, kałozator, zapalenie żołądka i jelit, dysfagia, wzdęcia; rzadko – zapalenie trzustki, obturacja przewodu pokarmowego, obrzęk języka, zapalenie warg; bardzo rzadko – niedrożność jelita.

Z boku układu wątrobowo-żółciowego: nieczęsto – podwyższenie poziomu transaminaz, podwyższenie poziomu gammaglutamylotransferazy, podwyższenie poziomu enzymów wątrobowych; rzadko – żółtaczka.

Z boku skóry i tkanki podskórnej: często – wysypka, zaczerwienienie; nieczęsto – pokrzywka, świąd, łysienie, hiperkeratoza, egzema, suchość skóry, zmiana koloru skóry, trądzik, seboroeiczny zapalenie skóry, choroby skóry, uszkodzenia skóry; rzadko – wysypka lekowa, łupież; bardzo rzadko – obrzęk naczynioruchowy; częstość nieznana – zespół Stevensa-Johnsona/ toksyczny epidermalny nekrolioza.

Z boku układu mięśniowo-szkieletowego: często – skurcze mięśni, ból mięśniowo-szkieletowy, ból pleców, artralgia; nieczęsto – podwyższenie poziomu kreatynofosfokinazy, zaburzenia postawy, sztywność stawów, obrzęk stawów, osłabienie mięśni, ból szyi; rzadko – rabdomioliza.

Z boku układu moczowego: często – nietrzymanie moczu; nieczęsto – polakiuria, zatrzymanie moczu, dysuria.

Ciąża, okres poporodowy i stan noworodków: rzadko – zespół odstawienia leku u noworodków.

Z boku układu rozrodczego i gruczołów mlekowych: nieczęsto – zaburzenia erekcji, zaburzenia ejakulacji, amenorrea, zaburzenia cyklu menstruacyjnego^d, ginekomastia, galaktoreja, zaburzenia seksualne, ból gruczołów mlekowych, dyskomfort w gruczołach mlekowych, wydzielanie z piersi; rzadko – priapizm, zatrzymanie menstruacji, obrzęk gruczołów mlekowych, powiększenie gruczołów mlekowych, wydzielanie z piersi.

Ogólne zaburzenia: często – obrzęk^d, gorączka, ból w klatce piersiowej, osłabienie, zmęczenie, ból; nieczęsto – obrzęk twarzy, dreszcze, podwyższenie temperatury ciała, zaburzenia chodu, pragnienie, dyskomfort w klatce piersiowej, gorączka, nietypowe uczucia, dyskomfort; rzadko – hipotermia, obniżenie temperatury ciała, uczucie zimna w kończynach, zespół odstawienia leku, zgrubienie.

Urazy i zatrucia: często – upadki; nieczęsto – ból po zabiegach chirurgicznych.

a Hiperprolaktynemia w niektórych przypadkach może prowadzić do ginekomastii, zaburzeń cyklu menstruacyjnego, amenorei, anowulacji, galaktorei, zaburzeń płodności, obniżenia libidum, zaburzeń erekcji.

b Podczas badań kontrolowanych placebo donoszono o cukrzycy u 0,18% pacjentów przyjmujących rysperydon, w porównaniu do 0,11% w grupie placebo. Całkowita częstość w wszystkich badaniach klinicznych wynosiła 0,43% u pacjentów przyjmujących rysperydon.

c Nie odnotowano w badaniach klinicznych rysperydonu, ale wykryto w okresie pogwarancyjnym.

d Zaburzenia ekstrapiramidowe obejmują: parkinsonizm (nadmierna sekrecja śliny, sztywność mięśni, parkinsonizm, ślinotok, fenomen „zębatego koła”, bradykinezja, hipokinezja, twarz maskowata, napięcie mięśni, akinezja, sztywność mięśni potylicznych, sztywność mięśni, chód parkinsonowski, zaburzenia odruchu nadbrwiowego, drżenie parkinsonowskie), akatyzję (niepokój, hiperkinezja, zespół niespokojnych nóg), drżenie, dyskinezę (migotanie mięśni, choreoateozoza, atetozę, mioklonus), dystonię.

Dystonia obejmuje nadciśnienie tętnicze, krzywica, mimowolne skurcze mięśni, kontraktury miogenne, blefarospazm, ruch gałki ocznej, porażenie języka, tik (w okolicy twarzy), laryngospazm, miotonię, opistotonus, spazm gardła i jamy ustnej, plewrotonus, spazm języka, trizm. Wymieniono szerszy zestaw objawów, które niekoniecznie mają pochodzenie ekstrapiramidowe. Bezsenność obejmuje trudności zasypiania, wewnątrzsnemne zaburzenia. Drgawki obejmują wielki napad padaczkowy. Zaburzenia menstruacyjne obejmują nieregularne miesiączki, oligomenoreę. Obrzęk obejmuje obrzęk ogólny, obrzęk obwodowy, obrzęk „punktowy”.

Działania niepożądane paliperidonu

Paliperidon jest aktywnym metabolitem rysperydonu, dlatego profile działań niepożądanych tych substancji (w tym formy doustne i wstrzykiwane) są podobne. Ponadto, oprócz powyższych działań niepożądanych, przy stosowaniu paliperidonu donoszono o zespole ortostatycznej tachykardii pozawrotnikowej, który może również występować przy stosowaniu rysperydonu.

Działania niepożądane charakterystyczne dla leków przeciwwąchowych

Wydlużenie odcinka QT

Podobnie jak przy stosowaniu innych leków przeciwwąchowych, w okresie pogwarancyjnym donoszono o wydłużeniu odcinka QT przy stosowaniu rysperydonu. Ponadto, przy stosowaniu leków przeciwwąchowych donoszono o innych działaniach niepożądanych ze strony serca, które wydłużają odcinek QT, takich jak arytmia komorowa, migotanie komór, tachykardia komorowa, nagła śmierć, zatrzymanie krążenia, Torsades de Pointes.

Zakrzepica żylna

W trakcie stosowania leków przeciwwąchowych odnotowano przypadki rozwoju zakrzepicy żył głębokich, w tym zakrzepicy płucnej i zakrzepicy żył głębokich.

Przyrost masy ciała

Porównanie liczby pacjentów przyjmujących rysperydon i placebo, u których masa ciała wzrosła o 7% w badaniach kontrolowanych placebo trwających od 6 do 8 tygodni, wykazało istotną statystycznie różnicę w częstości przypadków przyrostu masy ciała w grupie pacjentów przyjmujących rysperydon (18%) w porównaniu do grupy przyjmującej placebo (9%). W trwających trzy tygodnie badaniach kontrolowanych placebo u dorosłych pacjentów z ostrym maniakizmem częstość przyrostu masy ciała o ≥ 7% była porównywalna w grupie przyjmującej rysperydon (2,5%) i w grupie placebo (2,4%), a nieco wyższa w grupie aktywnego kontrolowania (3,5%).

W populacji dzieci z zaburzeniami zachowania, w długotrwałych badaniach masa ciała pacjentów wzrastała średnio o 7,3 kg po 12 miesiącach leczenia. Oczekiwany przyrost masy ciała u dzieci o normalnej masie ciała w wieku 5–12 lat to od 3 do 5 kg rocznie. Od 12 roku życia przyrost masy ciała u dziewcząt pozostaje na poziomie 3–5 kg rocznie, podczas gdy chłopcy średnio przybywają 5 kg rocznie.

Dodatkowe informacje dotyczące szczególnych kategorii pacjentów

Działania niepożądane u pacjentów starszych z demencją lub u dzieci, o których donoszono częściej niż u dorosłych, opisano poniżej.

Pacjenci starsi z demencją

Przejściowy atak niedokrwienny i zaburzenia mózgowo-naczyniowe to działania niepożądane, o których donoszono w badaniach klinicznych z częstością odpowiednio 1,4% i 1,5% u pacjentów starszych z demencją. Ponadto, o następujących działaniach niepożądanych donoszono z częstością ≥ 5% u pacjentów starszych z demencją i co najmniej dwukrotnie wyższą częstością niż u innych grup dorosłych pacjentów: infekcje dróg moczowych, obrzęk obwodowy, letargia i kaszel.

Dzieci

Ogólnie oczekiwane działania niepożądane u dzieci są podobne do tych u dorosłych pod względem częstości występowania, rodzaju i nasilenia.

Działania niepożądane, które obserwowano u dzieci (w wieku od 5 do 17 lat) z częstością ≥ 5% i co najmniej dwukrotnie wyższą niż u dorosłych pacjentów: senność/osłabienie, zmęczenie, ból głowy, zwiększenie apetytu, wymioty, infekcje dróg oddechowych górnych, zatkany nos, ból brzucha, zawroty głowy, kaszel, gorączka, drżenie, biegunka i enureza.

Wpływ długotrwałego leczenia rysperydonem na dojrzewanie seksualne i wzrost nie został wystarczająco zbadany (patrz sekcja „Szczególne wskazania”).

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych po rejestracji leku ma istotne znaczenie. Umożliwia to monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka związanego z zastosowaniem tego leku. Osoby medyczne i farmaceutyczne, a także pacjenci lub ich przedstawiciele prawni powinni zgłaszać wszystkie przypadki podejrzewanych działań niepożądanych i braku skuteczności leku poprzez Automatyczny System Informacyjny Nadzoru Farmakologicznego pod adresem: https://aisf.dec.gov.ua.

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych lub pytań dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności stosowania leku prosimy o kontakt z działem nadzoru farmakologicznego firmy TOV „ASINO UKRAINA” pod adresem: bulwar Wacława Gavela 8, miasto Kijów, 03124, tel/fax: +380442812333.

Okres ważności.

4 lata.

Warunki przechowywania.

Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci, w oryginalnym opakowaniu, w temperaturze nie wyższej niż 25°C.

Opakowanie.

Po 10 tabletek w blisterze; po 3 lub 6 blisterów w tece kartonowej.

Kategoria wydawania.

Na receptę.

Producent.

Dexel Ltd./

Dexcel Ltd.

Adres producenta i miejsce prowadzenia działalności.

ul. Dexel 1, Or Akiva, 3060000, Izrael/

1 Dexcel St., Or Akiva, 3060000, Israel.