INSTRUKCJA dotyczaca stosowania leku Diklofenak sodu (Diclofenac sodium)

Skład:

substancja czynna: diclofenac;

1 ml roztworu zawiera diklofenaku sodu 25 mg;

substancje pomocnicze: manitol, metabisulfit sodu (E 223), alkohol benzylowy, glikol propylenowy, roztwór 1 M wodorotlenku sodu, woda do wstrzykiwań.

Postać farmaceutyczna.
Roztwór do wstrzykiwań.

Główne właściwości fizykochemiczne: przezroczysty roztwór bezbarwny lub o lekkim żółtawym odcieniu, o lekkim charakterystycznym zapachu alkoholu benzylowego, praktycznie wolny od cząstek.

Grupa farmakoterapeutyczna.
Leki niesteroidowe przeciwzapalne i przeciwrzutowe. Pochodne kwasu octowego i związki pokrewne. Kod ATX M01A B05.

Właściwości farmakologiczne.

Farmakodynamika.

Diklofenak sodu – niesteroidowa związek o wyraźnych działaniach przeciwreumatycznym, przeciwzapalnym, przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. Hamowanie biosyntezy prostaglandyn, wykazane w badaniach doświadczalnych, uważa się za główny mechanizm jego działania. Prostaglandyny odgrywają ważną rolę w powstawaniu stanu zapalnego, bólu i gorączki.

W przypadku chorób reumatycznych działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe leku prowadzi do odpowiedzi klinicznej, charakteryzującej się wyraźnym ustępowaniem objawów i dolegliwości: bólu w spoczynku i podczas ruchu, sztywności porannej oraz obrzęku stawów, a także zauważalną poprawą funkcji.

Diklofenak może nasilić wyraźne działanie przeciwbólowe w przypadku umiarkowanych i silnych bóli nie reumatycznego pochodzenia już w ciągu 15–30 minut.

Diklofenak wykazał również istotny wpływ na napady migreny.

W stanach pourazowych i powlekowych z obecnością stanu zapalnego diklofenak szybko złagodzi ból samorzutny i ból podczas ruchu oraz zmniejsza obrzęki spowodowane stanem zapalnym i urazami.

Jeśli lek stosuje się jednocześnie z opioidowymi lekami przeciwbólowymi w celu łagodzenia bólu powlekowego, diklofenak istotnie zmniejsza ich potrzebę.

Diklofenak sodu, roztwór do wstrzykiwań w ampułkach, jest szczególnie wskazany na początku leczenia zapalnych i zwyrodnieniowych chorób reumatycznych oraz stanów bólowych spowodowanych zapaleniem nie reumatycznego pochodzenia.

Farmakokinetyka.

Wchłanianie. Po wstrzyknięciu 75 mg diklofenaku drogą dożylną wchłanianie rozpoczyna się natychmiast, a średnie maksymalne stężenia w osoczu krwi, wynoszące około 2,5 μg/ml (8 μmol/l), osiągane są po około 20 minutach. Objętość wchłoniętej dawki może zależeć liniowo od wielkości dawki.

W przypadku, gdy 75 mg diklofenaku podaje się dożylnie w formie infuzji przez 2 godziny, średnie maksymalne stężenia w osoczu krwi wynoszą około 1,9 μg/ml (5,9 μmol/l). Krótszy czas infuzji prowadzi do wyższych maksymalnych stężeń w osoczu krwi, natomiast dłuższe infuzje prowadzą do stężeń proporcjonalnych do szybkości infuzji po 3–4 godzinach. Po wstrzyknięciu do mięśni lub po przyjęciu tabletek opornych na działanie soku żołądkowego lub zastosowaniu czopków stężenia w osoczu krwi szybko spadają bezpośrednio po osiągnięciu szczytowych wartości.

Pole pod krzywą „stężenie-czas” po podaniu dożylno-mięśniowym lub dożylno-żylnym jest około dwukrotnie większe niż po podaniu doustnym lub doodbytniczym, ponieważ około połowa substancji czynnej ulega metabolizmowi w trakcie pierwszego przejścia przez wątrobę (efekt pierwszego przejścia) w przypadku podania doustnego lub doodbytniczego.

Właściwości farmakokinetyczne nie zmieniają się po podawaniu powtarzanym. Przy zachowaniu zalecanych odstępów dawkowania nie dochodzi do kumulacji leku.

Rozkład. 99,7 % diklofenaku wiąże się z białkami osocza krwi, głównie z albuminą (99,4 %). Umiarkowany objętość rozkładu wynosi 0,12–0,17 l/kg.

Diklofenak przenika do płynu stawowego, gdzie maksymalne stężenia osiąga 2–4 godziny po osiągnięciu szczytowego stężenia w osoczu krwi. Okres półwyladowania z płynu stawowego wynosił od 3 do 6 godzin. Dwa godziny po osiągnięciu szczytowego stężenia w osoczu krwi stężenia diklofenaku w płynie stawowym przekraczają stężenia w osoczu krwi i pozostają wyższe przez 12 godzin.

Biota transformacja. Biota transformacja diklofenaku odbywa się częściowo poprzez glukuronidację niezmienionej cząsteczki, ale głównie poprzez jedno- i wielokrotne hydroksylowanie oraz metoksylocję, prowadzące do powstania kilku fenolowych metabolitów, z których większość przekształca się w koniugat glukuronidu. Dwa z tych fenolowych metabolitów są biologicznie aktywne, jednak ich działanie jest znacznie słabsze niż diklofenaku.

Wydalanie. Całkowity klirens ogólnoustrojowy diklofenaku w osoczu krwi wynosi 263±56 ml/min (średnia wartość ± SD). Terminalny okres półwyladowania w osoczu krwi wynosi 1–2 godziny. Cztery z metabolitów, w tym dwa aktywne, mają również krótki okres półwyladowania z osocza krwi – 1–3 godziny. Jeden metabolit ma znacznie dłuższy okres półwyladowania z osocza krwi. Ten metabolit jest jednak praktycznie nieaktywny.

Około 60 % podanej dawki wydala się z moczem w postaci koniugatu glukuronidowego niezmienionej cząsteczki oraz w postaci metabolitów, z których większość również przekształca się w koniugaty glukuronidowe. Mniej niż 1 % wydala się w postaci niezmienionej substancji. Pozostała część dawki wydala się z żółcią wraz z kałem w postaci metabolitów.

Grupy specjalne pacjentów.

Nie zaobserwowano różnic związanych z wiekiem w wchłanianiu, metabolizmie ani wydalaniu leku. Jednak u niektórych pacjentów starszych, 15-minutowa infuzja dożylna prowadziła do stężenia w osoczu krwi o 50 % wyższego niż u młodych zdrowych osób.

U pacjentów z zaburzeniem funkcji nerek przy zachowaniu standardowego schematu dawkowania nie należy spodziewać się kumulacji substancji czynnej. Przy klirensie kreatyniny < 10 ml/min stężenia metabolitów hydroksy w osoczu krwi w stanie stacjonarnym są około czterokrotnie wyższe niż u zdrowych pacjentów.

W ten sposób metabolity ostatecznie wydala się z żółcią.

U pacjentów z przewlekłym zapaleniem wątroby lub niezrekompensowanym marskością wątroby kinetyka i metabolizm diklofenaku są takie same jak u zdrowych pacjentów.

Charakterystyki kliniczne.

Wskazania.

Lek w formie do wstrzykiwań domięśniowych wskazany jest w leczeniu:

stanów zapalnych i zwyrodnieniowych reumatyzmu, reumatoidalnego zapalenia stawów, spondylitis ankylans, osteoarthritidy, spondyloarthritidy, zespołu bólowego kręgosłupa, reumatyzmu pozastawowego;
ostrych napadów podagry;
kolki nerkowej i żółciowej;
bólu i obrzęku po urazach i zabiegach operacyjnych;
ciężkich napadów migreny.

Lek w formie do wlewów dożylnych wskazany jest w leczeniu lub zapobieganiu bólowi popołożycielskiemu.

Przeciwwskazania.

Podwyższona wrażliwość na diklofenak sodu, natrium metabisulfit lub którykolwiek z innych składników leku.
Krwawienie lub perforacja przewodu pokarmowego w wywiadzie, związane z wcześniejszą terapią niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ).
Aktywna choroba wrzodowa/krwawienie lub nawracająca choroba wrzodowa/krwawienie w wywiadzie (dwa lub więcej oddzielnych epizodów potwierdzonej choroby wrzodowej lub krwawienia).
- Jak i inne NLPZ, diklofenak jest przeciwwskazany u pacjentów, u których stosowanie ibuprofenu, kwasu acetylosalicylowego lub innych niesteroidowych leków przeciwzapalnych wywołuje napady astmy oskrzelowej, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywkę, ostry katar, polipy nosa, skurcz oskrzeli lub inne reakcje alergiczne.
Choroby zapalne jelita (np. choroba Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego).
Ostra choroba wrzodowa żołądka lub jelita; krwawienie do przewodu pokarmowego lub perforacja.
Niewydolność wątroby (klasa C wg skali Childa-Pugha, marskość wątroby i wodobrzusze).
Niewydolność nerek (klirens kreatyniny < 30 ml/min).
Przewlekła niewydolność serca (NYHA II-IV).
Wysokie ryzyko wystąpienia krwawienia pooperacyjnego, zaburzeń krzepnięcia krwi, zaburzeń hemostazy, zaburzeń hematopoezy lub krwawienia mózgowego.
Leczenie bólu w okresie okołochirurgicznym podczas aortokoronarnego by-pass (lub stosowanie aparatu sztucznego krążenia).
Choroba niedokrwienna serca u pacjentów z dławicą piersiową lub przebytym zawałem mięśnia sercowego.
Choroby naczyniowe mózgu u pacjentów z przebytym udarem mózgu lub epizodami przejściowych ataków niedokrwiennych.
Choroby tętnic obwodowych.
W tej formie leku lek jest przeciwwskazany u dzieci.
Trzeci trymestr ciąży.

Tylko w odniesieniu do stosowania dożylnej.

Jednoczesne stosowanie NLPZ lub leków przeciwkrzepnących (w tym małych dawek heparyny).
W wywiadzie potwierdzony lub podejrzewany hemoragiczny diateza, potwierdzone lub podejrzewane krwawienie mózgowe w wywiadzie.
Zabiegi operacyjne związane z wysokim ryzykiem krwawienia.
Astma oskrzelowa w wywiadie.
Umiarkowane lub ciężkie zaburzenia funkcji nerek (kreatynina surowicy > 160 µmol/l).
Hipowolemia lub odwodnienie z dowolnej przyczyny.

Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.

Poniżej przedstawiono interakcje obserwowane przy stosowaniu diklofenaku sodu w postaci roztworu do wstrzykiwań oraz/lub innych form farmaceutycznych diklofenaku.

Lit. W przypadku jednoczesnego stosowania diklofenak może zwiększyć stężenie litu w osoczu krwi. Zaleca się monitorowanie stężenia litu w surowicy krwi.

Dygoxyna. W przypadku jednoczesnego stosowania diklofenak może zwiększyć stężenie dygoxyny w osoczu krwi. Zaleca się monitorowanie stężenia dygoxyny w surowicy krwi.

Diuretyki i leki przeciwhypertensyjne. Jak i inne NLPZ, jednoczesne stosowanie diklofenaku z diuretykami lub lekami przeciwhypertensyjnymi (np. β-blokerami, inhibitorami enzymu konwertującego angiotensynę (ECA)) może prowadzić do zmniejszenia ich działania przeciwhypertensyjnego poprzez hamowanie syntezy naczyniorozkurczowych prostaglandyn. W związku z tym taką kombinację należy stosować z ostrożnością, a pacjenci, szczególnie starsi, powinni być pod ścisłą kontrolą pod względem ciśnienia tętniczego. Pacjenci powinni otrzymywać odpowiednie nawodnienie, zaleca się również monitorowanie funkcji nerek po rozpoczęciu wspomagającej terapii i regularnie po niej, szczególnie w przypadku diuretyków i inhibitorów ECA z powodu zwiększonego ryzyka nefrotoksyczności.

Leki, które znane są z wywoływania hiperkaliemii. Jednoczesne leczenie diuretykami zatrzymującymi potas, cyklosporyną, takrolimusem lub trimetoprimem może być związane ze zwiększeniem stężenia potasu w surowicy krwi, dlatego monitorowanie pacjentów powinno odbywać się częściej.

Inne NLPZ, w tym selektywne inhibitory cyklooksygenazy-2, oraz kortykosteroidy. Jednoczesne stosowanie diklofenaku z innymi NLPZ systemowymi lub kortykosteroidami może zwiększyć ryzyko krwawienia do przewodu pokarmowego lub powstawania wrzodów. Należy unikać jednoczesnego stosowania dwóch lub więcej NLPZ.

Leki przeciwkrzepnące i antytrombotyczne. Zaleca się zachować ostrożność, ponieważ jednoczesne stosowanie może zwiększyć ryzyko krwawienia. Choć badania kliniczne nie wskazują na wpływ diklofenaku na działanie leków przeciwkrzepnych, istnieją pojedyncze doniesienia o zwiększeniu ryzyka krwawienia u pacjentów stosujących diklofenak i leki przeciwkrzepne jednocześnie. Dlatego zaleca się ścisłą kontrolę pacjentów stosujących jednocześnie diklofenak i leki przeciwkrzepne oraz, w razie potrzeby, korektę dawki leków przeciwkrzepnych. Jak i inne NLPZ, diklofenak w wysokich dawkach może tymczasowo hamować agregację płytek krwi.

Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Jednoczesne stosowanie NLPZ systemowych i SSRI może zwiększyć ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego.

Leki przeciwcukrzycowe. Badania kliniczne wykazały, że diklofenak można stosować razem z doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi bez wpływu na ich działanie kliniczne. Jednak znane są pojedyncze przypadki wpływu hipoglikemicznego i hiper-glikemicznego, wymagające zmiany dawki leków przeciwcukrzycowych podczas leczenia diklofenakiem. W takich przypadkach konieczne jest monitorowanie stężenia glukozy we krwi jako środek ostrożności podczas wspomagającej terapii.

Istnieją również pojedyncze doniesienia o przypadkach kwasicy metabolicznej przy jednoczesnym stosowaniu z diklofenakiem, szczególnie u pacjentów z już istniejącymi zaburzeniami funkcji nerek.

Kolestypol i cholestyramina. Jednoczesne stosowanie diklofenaku z kolestyppolem lub cholestyraminą może spowodować opóźnienie lub zmniejszenie wchłaniania diklofenaku o około 30% i 60% odpowiednio. Dlatego zaleca się podawanie diklofenaku co najmniej 1 godzinę przed lub 4-6 godzin po podaniu kolestyppolu/chlestyraminy.

Leki stymulujące enzymy metabolizujące leki. Leki stymulujące enzymy, np. ryfampicyna, karbamazepina, fenytion, ziołowy napar z ziół hiperyku (Hypericum perforatum), teoretycznie mogą zmniejszać stężenie diklofenaku w osoczu krwi.

Metylotreksat. Diklofenak może hamować klirens metylotreksatu w kanalikach nerkowych, co prowadzi do podwyższenia jego stężenia. Przy stosowaniu NLPZ, w tym diklofenaku, mniej niż 24 godziny przed leczeniem metylotreksatem, zaleca się zachować ostrożność, ponieważ może wzrosnąć stężenie metylotreksatu we krwi i zwiększyć się toksyczność tej substancji. Zarejestrowano przypadki ciężkiej toksyczności, gdy metylotreksat i NLPZ, w tym diklofenak, stosowano w odstępie nie przekraczającym 24 godzin. Ta interakcja jest pośrednikiem akumulacji metylotreksatu w wyniku zaburzonej wydzielania nerkowego w obecności NLPZ.

Cyklosporyna. Diklofenak, jak i inne NLPZ, może zwiększać nefrotoksyczność cyklosporyny poprzez wpływ na prostaglandyny nerkowe. W związku z tym należy go stosować w niższych dawkach niż u pacjentów nie przyjmujących cyklosporyny.

Takrolimus. Przy stosowaniu NLPZ z takrolimusem zwiększa się ryzyko nefrotoksyczności, co może być pośrednikiem poprzez nerkowe efekty antyprostaglandynowe NLPZ i inhibitora kalcyneryny, dlatego diklofenak należy stosować w niższych dawkach niż u pacjentów nie stosujących takrolimusu.

Antybiotyki chinolony. Istnieją pojedyncze doniesienia o napadach drgawkowych, które mogą być wynikiem jednoczesnego stosowania chinolonów i NLPZ. Może to występować u pacjentów zarówno z obecnością, jak i brakiem w wywiadzie epilepsji lub drgawek. Dlatego należy zachować ostrożność przy rozważaniu stosowania chinolonów u pacjentów, którzy już przyjmują NLPZ.

Fenytoina. Przy jednoczesnym stosowaniu fenytoiny z diklofenakiem zaleca się monitorowanie stężenia fenytoiny w osoczu krwi ze względu na oczekiwane zwiększenie ekspozycji na fenytoinę.

Glikozydy serca. Jednoczesne stosowanie glikozydów serca i NLPZ może nasilić niewydolność serca, zmniejszyć szybkość filtracji kłębuszkowej i zwiększyć stężenie glikozydów w osoczu krwi.

Mifepryston. NLPZ nie powinny być stosowane w ciągu 8-12 dni po podaniu mifeprystonu, ponieważ NLPZ mogą zmniejszyć jego działanie.

Silne inhibitory CYP2C9. Konieczna jest ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu diklofenaku z silnymi inhibitorami CYP2C9 (np. worykonazolem), co może prowadzić do istotnego zwiększenia maksymalnego stężenia w osoczu krwi i ekspozycji na diklofenak w wyniku hamowania jego metabolizmu.

Probenecyd. Leki zawierające probenecyd mogą opóźniać wydalanie diklofenaku.

Особливості stosowania.

Niepożądane działanie można minimalizować poprzez stosowanie minimalnej skutecznej dawki przez najkrótszy możliwy okres czasu, konieczny do kontroli (łagodzenia) objawów.

Należy unikać stosowania leku z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ) o działaniu ogólnoustrojowym, w tym selektywnymi inhibitorami COX-2, ze względu na brak jakiegokolwiek synergicznego korzyści i możliwość wystąpienia dodatkowych działań niepożądanych.

Należy zachować ostrożność przy przepisywaniu leku pacjentom w wieku powyżej 65 lat. W szczególności u osób starszych z osłabionym zdrowiem oraz u pacjentów o niskiej masie ciała zaleca się stosowanie najniższych skutecznych dawek.

Tak jak przy stosowaniu innych NLPZ, rzadko bez wcześniejszego narażenia na diklofenak mogą również wystąpić reakcje alergiczne, w tym anafilaktyczne/anafilaktoidealne. Reakcje nadwrażliwościowe mogą również postępować do zespołu Kounis, ciężkiej reakcji alergicznej, która może spowodować zawał mięśnia sercowego. Objawy takich reakcji mogą obejmować ból w klatce piersiowej, pojawiający się w połączeniu z reakcją alergiczną na diklofenak.

Stosowanie NLPZ, w tym diklofenaku, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia krwawień żołądkowo-jelitowych. Zaleca się dokładne monitorowanie medyczne i ostrożność przy przepisywaniu diklofenaku po operacjach żołądkowo-jelitowych.

Działania NLPZ na nerki obejmują zatrzymanie płynów z obrzękami i/lub nadciśnienie tętnicze. Z tego powodu diklofenak należy stosować z ostrożnością u pacjentów z zaburzeniami funkcji serca i innymi stanami sprzyjającymi zatrzymaniu płynów. Należy również zachować ostrożność u pacjentów przyjmujących leki towarzyszące, takie jak diuretyki lub inhibitory ACE, lub u osób narażonych na rozwój hipowolemii.

Tak jak inne NLPZ, diklofenak może maskować objawy infekcji.

Reakcje w miejscu wstrzyknięcia

Zgłaszano reakcje w miejscu wstrzyknięcia po wstrzyknięciu diklofenaku do mięśnia, w tym martwicę w miejscu wstrzyknięcia i embolię lekową, znaną również jako zespół Nicolau (szczególnie po przypadkowym podskórnej iniekcji). Należy ściśle przestrzegać instrukcji dotyczących wstrzykiwania do mięśnia, aby uniknąć działań niepożądanych w miejscu wstrzyknięcia, które mogą prowadzić do osłabienia mięśni, porażenia mięśni, hipozestezji, embolii lekowej (zespołu Nicolau) i martwicy w miejscu wstrzyknięcia. Przy wstrzykiwaniu diklofenaku do mięśnia należy wybrać odpowiednią igłę i technikę wstrzykiwania (patrz sekcja „Sposób stosowania i dawki”).

Wpływ na przewód pokarmowy

Podczas stosowania wszystkich NLPZ, w tym diklofenaku, odnotowano przypadki krwawień żołądkowo-jelitowych (wymioty krwią, melena), powstawania wrzodów lub perforacji, które mogą być śmiertelne i występują w dowolnym czasie leczenia, zarówno z objawami ostrzegawczymi, jak i bez nich, a także przy obecności w wywiadzie ciężkich zaburzeń ze strony przewodu pokarmowego. U chorych starszych te objawy mają zazwyczaj poważniejsze konsekwencje. Jeśli u pacjentów przyjmujących diklofenak wystąpią krwawienia żołądkowo-jelitowe lub powstawanie wrzodów, stosowanie leku należy przerwać.

Tak jak przy stosowaniu wszystkich NLPZ, w tym diklofenaku, konieczne jest dokładne monitorowanie medyczne; należy zachować szczególną ostrożność przy przepisywaniu diklofenaku pacjentom z objawami wskazującymi na zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego lub z wywiadem wrzodów żołądka lub jelita, krwawień lub perforacji. Ryzyko krwawień żołądkowo-jelitowych, powstawania wrzodów lub perforacji jest większe przy zwiększaniu dawki NLPZ, w tym diklofenaku, a także u pacjentów z wywiadem wrzodów, szczególnie z powikłaniami w postaci krwawień lub perforacji.

Pacjenci w starszym wieku mają zwiększone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych w przypadku stosowania NLPZ, szczególnie takich jak krwawienia żołądkowo-jelitowe i perforacje, które mogą być śmiertelne.

Aby zmniejszyć ryzyko toksycznego wpływu na przewód pokarmowy u pacjentów z wywiadem wrzodów, szczególnie z powikłaniami w postaci krwawień lub perforacji oraz u pacjentów w starszym wieku, leczenie należy rozpocząć i prowadzić najniższymi skutecznymi dawkami.

Dla takich pacjentów, a także chorych wymagających towarzyszącego stosowania leków zawierających niskie dawki kwasu acetylosalicylowego (ASA) lub innych leków, które prawdopodobnie zwiększają ryzyko niepożądanego działania na przewód pokarmowy, należy rozważyć możliwość stosowania terapii skojarzonej z zastosowaniem środków ochronnych (np. inhibitorów pompy protonowej lub misoprostolu).

Pacjenci z wywiadem toksyczności żołądkowo-jelitowej, szczególnie w starszym wieku, powinni zgłaszać wszelkie nietypowe objawy brzuszne (szczególnie krwawienia z przewodu pokarmowego). Ostrożność należy również zachować u chorych przyjmujących leki towarzyszące, które mogą zwiększyć ryzyko wrzodów lub krwawień, takie jak kortykosteroidy systemowe, leki przeciwkrzepliwe (np. warfaryna), środki przeciwzakrzepowe (np. kwas acetylosalicylowy) lub selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny.

Diklofenak należy przepisywać z ostrożnością pacjentom, u których w wywiadzie występują zapalne choroby jelita, takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna lub niespecyficzne wrzodziejące zapalenie jelita, a także należy zapewnić dokładne monitorowanie medyczne i odpowiednie środki ostrożnościowe, ponieważ ich stan może się nasilać.

Wpływ na wątrobę

Wymagane jest dokładne monitorowanie medyczne w przypadku przepisywania diklofenaku pacjentom z uszkodzoną funkcją wątroby, ponieważ ich stan może się nasilać.

Tak jak przy stosowaniu innych NLPZ, poziom jednego lub więcej enzymów wątrobowych może wzrosnąć. W przypadku długotrwałego leczenia lekiem (tabletki lub supozytoria), należy przepisać regularne monitorowanie funkcji wątroby jako środek ostrożnościowy. Jeśli zaburzenia funkcji wątroby utrzymują się lub pogarszają, jeśli objawy kliniczne mogą być związane z postępującymi chorobami wątroby lub jeśli występują inne objawy (np. eozynofilia, wysypka), stosowanie leku należy przerwać. Przebieg chorób takich jak zapalenia wątroby może przebiegać bez objawów prodromalnych.

Oprócz podwyższenia poziomu enzymów wątrobowych, rzadko zgłaszano ciężkie reakcje ze strony wątroby, w tym żółtaczkę i fulminantne zapalenie wątroby, martwicę wątroby i niewydolność wątroby, które w pojedynczych przypadkach prowadziły do skutków śmiertelnych.

Wymagana jest ostrożność w przypadku stosowania diklofenaku pacjentom z porfirią wątrobową ze względu na możliwość wywołania napadu.

Wpływ na nerki

Ponieważ w trakcie leczenia NLPZ zgłaszano zatrzymanie płynów i obrzęki, należy zwrócić szczególną uwagę na pacjentów z zaburzeniami funkcji serca lub nerek (w tym funkcjonalną niewydolnością nerek na tle hipowolemii, zespołem nerczynym, nefropatią toczeniową i dekompensowanym marskością wątroby), nadciśnieniem tętniczym w wywiadzie, pacjentów w starszym wieku, pacjentów przyjmujących leczenie towarzyszące diuretykami lub lekami znacząco wpływającymi na funkcję nerek oraz pacjentów z istotnym zmniejszeniem objętości płynu pozakomórkowego z dowolnej przyczyny, np. przed lub po poważnym zabiegu chirurgicznym. W takich przypadkach jako środki ostrożnościowe zaleca się monitorowanie funkcji nerek. Przerwanie terapii zazwyczaj prowadzi do powrotu do stanu poprzedzającego leczenie.

Ze względu na znaczenie prostaglandyn w utrzymaniu przepływu krwi przez nerki, długotrwałe leczenie dużymi dawkami NLPZ, w tym diklofenakiem, często prowadzi do obrzęków i nadciśnienia tętniczego.

Wpływ na skórę

Bardzo rzadko w związku ze stosowaniem NLPZ, w tym diklofenaku, obserwowano ciężkie reakcje ze strony skóry, niektóre z nich śmiertelne, w tym odłuszczeniowe zapalenie skóry, zespół Stevensa-Johnsona i toksyczny epidermalny nekroliz. Najwyższe ryzyko wystąpienia tych reakcji istnieje na początku leczenia, w większości przypadków pojawienie się tych reakcji następuje w ciągu pierwszego miesiąca leczenia. Stosowanie leku należy przerwać przy pierwszym pojawieniu się wysypki na skórze, uszkodzeń błon śluzowych lub jakichkolwiek innych objawów nadwrażliwości.

Łupież czerwony systemowy (SLE) i mieszane choroby tkanki łącznej

U pacjentów z SLE i mieszanymi chorobami tkanki łącznej może występować zwiększony ryzyko rozwoju oponowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.

Efekty sercowo-naczyniowe i mózgowo-naczyniowe

Diklofenak można przepisywać pacjentom z istotnymi czynnikami ryzyka zdarzeń sercowo-naczyniowych (np. nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemia, cukrzyca, palenie tytoniu) tylko po dokładnej ocenie klinicznej. Ponieważ ryzyko sercowo-naczyniowe diklofenaku może wzrastać wraz ze wzrostem dawki i długością leczenia, należy go stosować przez jak najkrótszy możliwy czas i w najniższej skutecznej dawce. Należy okresowo przeglądać potrzebę stosowania diklofenaku u pacjenta w celu łagodzenia objawów i odpowiedzi na terapię. Stosować z ostrożnością u pacjentów w wieku powyżej 65 lat.

Dla pacjentów z wywiadem nadciśnienia tętniczego i/lub niewydolności serca lekkiego lub umiarkowanego stopnia nasilenia konieczne jest odpowiednie monitorowanie i udzielanie zaleceń, ponieważ w związku ze stosowaniem NLPZ, w tym diklofenaku, odnotowano przypadki zatrzymania płynów i obrzęków.

Dane badań wskazują, że stosowanie diklofenaku, szczególnie w wysokich dawkach (150 mg/dobę) i przez dłuższy czas, wiąże się z pewnym zwiększeniem ryzyka powikłań trombotycznych tętniczych (np. zawału mięśnia sercowego lub udaru). Należy okresowo przeglądać potrzebę stosowania diklofenaku u pacjenta w celu łagodzenia objawów i odpowiedzi na terapię, szczególnie jeśli długość leczenia przekracza 4 tygodnie.

Pacjentom z niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym, niewydolnością serca, trwałą chorobą niedokrwienną serca, chorobami tętnic obwodowych i/lub chorobą mózgowo-naczyniową nie zaleca się przepisywania diklofenaku; w razie konieczności stosowanie jest możliwe tylko po dokładnej ocenie ryzyka i korzyści, wyłącznie w dawce nie przekraczającej 100 mg na dobę. Podobną ocenę należy przeprowadzić przed rozpoczęciem długotrwałego leczenia pacjentów z czynnikami ryzyka rozwoju zdarzeń sercowo-naczyniowych (np. nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemia, cukrzyca, palenie tytoniu).

Pacjenci powinni być poinformowani o możliwości wystąpienia poważnych przypadków (ból w klatce piersiowej, duszność, osłabienie, zaburzenia mowy), które mogą wystąpić w dowolnym czasie. W takim przypadku należy natychmiast skontaktować się z lekarzem.

Badania wykazały zwiększone ryzyko powikłań trombotycznych sercowo-naczyniowych i mózgowo-naczyniowych z pewnymi selektywnymi inhibitorami COX-2. Do tej pory nie wiadomo, czy to ryzyko zależy bezpośrednio od selektywności COX-1/COX-2 poszczególnych NLPZ. Obecnie nie ma danych z badań, w których badano długotrwałe leczenie maksymalną dawką diklofenaku. Do czasu uzyskania takich danych konieczne jest dokładne ocenianie stosunku ryzyka do korzyści stosowania diklofenaku pacjentom z klinicznie potwierdzoną chorobą niedokrwienną serca, zaburzeniami mózgowo-naczyniowymi, obturacyjnymi chorobami tętnic obwodowych lub istotnymi czynnikami ryzyka (np. nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemia, cukrzyca, palenie tytoniu). Ze względu na ryzyko należy stosować najniższą skuteczną dawkę przez najkrótszy możliwy czas leczenia.

Wpływ na parametry hematologiczne

Przy długotrwałym stosowaniu leku, tak jak innych NLPZ, zaleca się monitorowanie pełnego obrazu krwi.

Tak jak inne NLPZ, diklofenak może tymczasowo hamować agregację płytek krwi. Należy dokładnie obserwować pacjentów z zaburzeniami hemostazy.

Astma w wywiadzie

U pacjentów z astmą oskrzelową, sezonowym alergicznym nieżytą nosa, obrzękiem błony śluzowej nosa (tj. polipami nosowymi), z przewlekłymi chorobami obturacyjnymi płuc lub przewlekłymi infekcjami dróg oddechowych (szczególnie związanymi z objawami alergicznymi przypominającymi nieżyt) częściej występują reakcje na NLPZ, podobne do nasilenia astmy (związane również z nietolerancją leków przeciwbólowych/astmą przeciwbólową), obrzęk Quincka lub pokrzywka. Z tego powodu tym pacjentom zaleca się specjalne środki ostrożności (gotowość do udzielenia pomocy w nagłych wypadkach). Dotyczy to również pacjentów z alergią na inne substancje, np. z reakcjami skórnymi, świądem lub pokrzywką.

Tak jak inne leki hamujące aktywność cyklooksygenazy, diklofenak sodu i inne NLPZ mogą sprowokować rozwój skurczu oskrzeli u pacjentów z astmą oskrzelową lub u pacjentów z wywiadem astmy oskrzelowej.

Specjalne ostrzeżenia dotyczące substancji nieczynnych

Alkohol benzylowy: nie stosować u noworodków przedwcześnie urodzonych i noworodków. Może powodować reakcje toksyczne i alergiczne u niemowląt i dzieci do 3 roku życia.

Meta bisulfit: może powodować reakcje alergiczne, w tym objawy anafilaktyczne i skurcz oskrzeli u wrażliwych osób, szczególnie u tych, którzy mają w wywiadzie astmę i alergię.

Sód: zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, tj. praktycznie bez sodu.

Stosowanie w czasie ciąży lub karmienia piersią.

Ciąża. Od 20 tygodnia ciąży stosowanie diklofenaku może powodować oligohydramnios w wyniku dysfunkcji nerek płodu. To zaburzenie może wystąpić wkrótce po rozpoczęciu leczenia i zazwyczaj jest odwracalne po przerwaniu leczenia. W I i II trymestrze ciąży diklofenak można przepisać tylko wtedy, gdy oczekiwana korzyść dla matki przewyższa potencjalne ryzyko dla płodu, wyłącznie w minimalnej skutecznej dawce, a czas trwania leczenia powinien być jak najkrótszy. Może być wskazane monitorowanie okołoporodowe w kierunku oligohydramniosu, jeśli ekspozycja na diklofenak miała miejsce przez kilka dni od 20 tygodnia ciąży. Stosowanie diklofenaku należy przerwać, jeśli stwierdzono oligohydramnios.

Tak jak inne NLPZ, lek jest przeciwwskazany w III trymestrze ciąży (możliwe zahamowanie kurczliwości macicy i przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego u płodu).

Hamowanie syntezy prostaglandyn może negatywnie wpływać na ciążę i/lub rozwój embrionu/płodu. Dane badań wskazują na zwiększone ryzyko poronień i/lub ryzyko rozwoju wad serca i gastroschizy po stosowaniu inhibitora syntezy prostaglandyn we wczesnych stadiach ciąży. Absolutne ryzyko wad sercowo-naczyniowych wzrosło z mniej niż 1% do około 1,5%.

Nie można wykluczyć, że ryzyko wzrasta wraz ze wzrostem dawki i długością leczenia.

Jeśli diklofenak stosuje się kobietom, które chcą zajść w ciążę, lub w I trymestrze ciąży, dawka leku powinna być jak najniższa, a czas trwania leczenia – jak najkrótszy.

W III trymestrze ciąży wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn mogą wpływać na płód w następujący sposób:

toksyczność sercowo-płucna (z przedwczesnym zamknięciem przewodu tętniczego i nadciśnieniem płucnym);
zaburzenia funkcji nerek, które mogą postępować do niewydolności nerek z oligohydramnios;

na matkę na końcu ciąży i noworodka:

wydłużenie czasu krwawienia, efekt przeciwzakrzepowy, który może występować nawet przy bardzo niskich dawkach;
hamowanie skurczów macicy, prowadzące do opóźnienia lub wydłużenia porodu.

Zatem lek jest przeciwwskazany w III trymestrze ciąży.

Okres karmienia piersią. Tak jak inne NLPZ, diklofenak przenika w niewielkiej ilości do mleka matki. Aby uniknąć niepożądanego wpływu na niemowlę, diklofenak nie powinien być stosowany w okresie karmienia piersią. Jeśli leczenie jest absolutnie konieczne, należy przerwać karmienie piersią.

Plodność. Tak jak inne NLPZ, diklofenak może wpływać na płodność kobiety. Lek nie zaleca się stosować kobietom planującym zajście w ciążę. Kobiety, które mają trudności z zapłodnieniem lub które poddają się badaniom z powodu bezpłodności, powinny przerwać stosowanie leku.

Możliwość wpływu na szybkość reakcji przy prowadzeniu pojazdów mechanicznych lub innych urządzeń.

Pacjenci, u których podczas leczenia diklofenakiem występują zaburzenia wzroku, zawroty głowy, zawroty, senność lub inne zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego, osłabienie lub zmęczenie, powinni powstrzymać się od prowadzenia pojazdów mechanicznych lub pracy z innymi urządzeniami.

Sposób stosowania i dawki.

Dawkę należy dobrać indywidualnie, rozpoczynając od najniższej skutecznej dawki, i stosować przez możliwie najkrótszy czas.

Dorośli.

Diklofenak sodu, roztwór do wstrzykiwań, nie stosuje się dłużej niż przez 2 dni. W razie potrzeby leczenie można kontynuować tabletkami lub czopkami diklofenaku.

Każda ampulka przeznaczona jest wyłącznie do jednorazowego użytku. Różtwór należy zastosować natychmiast po otwarciu ampulki. Niewykorzystaną zawartość należy zutylizować.

Wstrzykiwanie do mięśnia

W celu zapobiegania uszkodzeniu nerwów lub innych tkanek w miejscu wstrzyknięcia do mięśnia należy przestrzegać następujących zasad.

Dawka wynosi zazwyczaj 75 mg (1 ampulka) na dobę w postaci głębokiego wstrzyknięcia do górnego zewnętrznego kwadrantu mięśnia pośladkowego. W przypadkach ciężkich (np. kolki), dawkę dobową można zwiększyć do dwóch wstrzyknięć po 75 mg, zachowując między nimi odstęp kilku godzin (po jednym wstrzyknięciu do każdego pośladka). Alternatywnie, roztwór 75 mg można połączyć z innymi postaciami leku (np. tabletkami, czopkami) do całkowitej maksymalnej dawki dobowej 150 mg diklofenaku sodu.

W przypadku napadu migreny doświadczenie kliniczne jest ograniczone do przypadków, w których początkowo stosowano 1 ampulkę 75 mg, dawkę wstrzykuje się możliwie natychmiast po zastosowaniu czopka 100 mg w tym samym dniu (w razie potrzeby). Całkowita dawka dobową nie powinna przekraczać 175 mg w pierwszym dniu.

Brak dostępnych danych dotyczących stosowania diklofenaku w leczeniu napadów migreny dłużej niż jeden dzień.

Infuzje dożylne

Diklofenak sodu, roztwór do wstrzykiwań, nie powinien być stosowany w formie dożylnej iniekcji bolusowej.

Bezpośrednio przed rozpoczęciem infuzji dożylnej diklofenaku, w zależności od potrzebnej jej długości, należy rozcieńczyć go w 100–500 ml 0,9 % roztworu chlorku sodu lub 5 % roztworu glukozy, buforowanego roztworem wodorowęglanu sodu do wstrzykiwań (0,5 ml 8,4 % roztworu lub 1 ml 4,2 % lub odpowiednia objętość innego stężenia), pobranego z dopiero co otwartego pojemnika; dodać do tego roztworu zawartość 1 ampulki leku. Do infuzji można stosować wyłącznie klarowne roztwory. Jeśli w roztworze występują kryształy lub osad, nie wolno go stosować do infuzji.

Zalecane są dwa alternatywne schematy dawkowania leku:

w celu leczenia umiarkowanego i ciężkiego bólu poudarowego 75 mg należy podawać w sposób ciągły przez 30 minut do 2 godzin. W razie potrzeby leczenie można powtórzyć po 4–6 godzinach, ale dawka nie powinna przekraczać 150 mg na dobę;
w celu profilaktyki bólu poudarowego, 15 minut – 1 godzinę po zabiegu chirurgicznym, należy podać dawkę ładującą 25–50 mg, po czym należy podawać infuzję ciągłą w dawce około 5 mg/godz. aż do maksymalnej dawki dobowej 150 mg.

Lek należy stosować w najniższych skutecznych dawkach przez możliwie najkrótszy czas, biorąc pod uwagę cel leczenia u każdego pacjenta.

Pacjenci w podeszłym wieku

Chociaż farmakokinetyka diklofenaku u pacjentów w podeszłym wieku nie ulega pogorszeniu na klinicznie istotnym poziomie, niesteroidowe leki przeciwzapalne należy stosować z dużą ostrożnością u tych pacjentów, którzy zazwyczaj są bardziej narażeni na wystąpienie niepożądanych reakcji. W szczególności u osłabionych pacjentów w podeszłym wieku lub u pacjentów o niskiej masie ciała zaleca się stosowanie najniższych skutecznych dawek (patrz sekcja „Szczególne wskazania stosowania”); ponadto pacjentów tych należy kontrolować pod kątem krwawień przewodu pokarmowego podczas leczenia NLPZ.

Zalecana maksymalna dawka dobową leku wynosi 150 mg.

Obecność chorób układu sercowo-naczyniowego lub istotnych czynników ryzyka

Diklofenak jest przeciwwskazany u pacjentów z ustaloną niewydolnością serca, chorobą niedokrwienną serca, chorobą tętnic obwodowych oraz/lub zaburzeniami krążenia mózgowego (patrz sekcja „Przeciwwskazania”).

Pacjentom z niewydolnością serca lub istotnymi czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych diklofenak należy przepisać wyłącznie po dokładnej ocenie klinicznej. Ponieważ ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych związanego z diklofenakiem wzrasta wraz ze wzrostem dawki i długością leczenia, należy stosować go przez możliwie najkrótszy czas i w najniższej skutecznej dawce (patrz sekcja „Szczególne wskazania stosowania”).

Dzieci. Leku w tej postaci leczniczej nie stosuje się dzieciom.

Przedawkowanie.

Typowa kliniczna obraz przedawkowania diklofenaku nie występuje.

Objawy: nudności, wymioty, ból w nadbrzuszu, krwawienie przewodu pokarmowego, biegunka, zawroty głowy, ból głowy, dezorientacja, pobudzenie, śpiączka, senność, szumy w uszach, utrata przytomności lub drgawki. W przypadku ciężkiego zatrucia możliwe jest ostre niedostateczność nerek oraz uszkodzenie wątroby.

Leczenie. Leczenie ostrego zatrucia NLPZ polega przede wszystkim na działaniach wspomagających i leczeniu objawowym. Działania wspomagające i leczenie objawowe są konieczne w celu wyeliminowania takich powikłań jak hipotensja tętnicza, niewydolność nerek, drgawki, zaburzenia przewodu pokarmowego oraz depresja oddychania.

W ciągu 1 godziny po przyjęciu potencjalnie toksycznej ilości leku doustnie należy rozważyć zastosowanie węgla aktywowanego. Ponadto u dorosłych w ciągu 1 godziny po przyjęciu potencjalnie toksycznej ilości leku należy rozważyć przepłukanie żołądka. W przypadku częstych lub długotrwałych drgawek należy podać dożylnie diazepan.

Specjalne procedury, takie jak wymuszone moczowanie, dializa lub hemoperfuzja, nie gwarantują eliminacji NLPZ ze względu na ich silne wiązanie z białkami osocza krwi oraz intensywny metabolizm.

Działania niepożądane.

Ze strony układu krwiotwórczego: trombocytopenia, leukopenia, anemia (w tym anemia hemolityczna i aplastyczna), agranulocytoza.

Ze strony układu odpornościowego: nadwrażliwość, reakcja anafilaktyczna i anafilaktoidealna (w tym hipotensja tętnicza i wstrząs), obrzęk naczynioruchowy (w tym obrzęk twarzy).

Ze strony psychiki: dezorientacja, depresja, bezsenność, insomnium, koszmary nocne, drażliwość oraz inne zaburzenia psychiczne.

Ze strony układu nerwowego: ból głowy, zawroty głowy, senność, zmęczenie, parestezje, zaburzenia pamięci, drgawki, niepokój, drżenie, ostra zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zaburzenia węchu i smaku, udar, dezorientacja, halucynacje, zaburzenia czucia, ogólne niedowolstwo.

Ze strony narządów wzroku: zaburzenia widzenia, zamazanie widzenia, podwójne widzenie (diplopia), zapalenie nerwu wzrokowego.

Ze strony narządów słuchu: zawroty głowy (vertigo), szumy w uszach, zaburzenia słuchu.

Ze strony układu sercowo-naczyniowego: kołatanie serca, ból w klatce piersiowej, niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, nadciśnienie/hipotensja tętnicza, zapalenie naczyń (waskulit), zespół Kounisa.

Ze strony układu oddechowego: astma (w tym duszność), skurcz oskrzeli; zapalenie płuc.

Ze strony przewodu pokarmowego: nudności, wymioty, biegunka, wzdęcia, anoreksja, ból brzucha, dyspepsja, zapalenie żołądka, krwawienia z przewodu pokarmowego, wymioty z domieszką krwi, krwawa biegunka, kał czarny (melena); wrzody żołądka lub jelita z krwawieniem lub bez, z możliwością perforacji (czasem zakończone śmiertelnie, szczególnie u pacjentów starszych), które mogą prowadzić do zapalenia otrzewnej; zapalenie jelita (w tym zapalenie krwawe i nasilenie się wrzodziejącego zapalenia jelita lub choroby Crohna), zaparcia, zapalenie jamy ustnej (w tym wrzodziejące zapalenie jamy ustnej), zapalenie języka; zaburzenia gardła przypominające przepuklinę struktur jelitowych; zaburzenia przełyku, zwężenia błoniste jelita, zapalenie trzustki; zapalenie jelita wywołane niedokrwieniem (zapalenie jelita niedotlenowe).

Ze strony układu wątrobowo-żółciowego: podwyższenie poziomu transaminaz, zapalenie wątroby, żółtaczka, zaburzenia funkcji wątroby, chwilowe zapalenie wątroby, martwica wątroby, niewydolność wątroby.

Ze strony skóry i tkanek podskórnych: wysypka, pokrzywka, wysypka pęcherzowa, egzema, zaczerwienienie, zespół wielopostaciowego zaczerwienienia (erythema multiforme), zespół Stevensa-Johnsona, toksyczny epidermalny nekroliz (zespoł Lyella), zapalenie skóry z odluszczeniem (dermatitis exfoliativa), wypadanie włosów, reakcje fotouczulenia, purpura, alergiczna purpura, świąd, purpura Schönleina-Henocha.

Ze strony układu moczowego: zatrzymanie płynów, obrzęki, nadciśnienie tętnicze, ostra niewydolność nerek, krwiomocz, białkomocz, zespół nerczynowy, zapalenie nerek typu naczyniowo-śródmiąższowe, martwica brodawek nerkowych.

Ogólne zaburzenia i reakcje w miejscu podania: reakcje w miejscu wstrzyknięcia, ból, zaciekanie, obrzęk, martwica lub ropień w miejscu wstrzyknięcia. Embolia lekowa (zespoł Nicolau).

Ze strony układu rozrodczego i gruczołów mlekowych: impotencja.

Dane z badań klinicznych i dane epidemiologiczne wskazują na zwiększony ryzyko powikłań zakrzepowych (np. zawał mięśnia sercowego lub udar), związane z zastosowaniem diklofenaku, szczególnie przy wysokich dawkach terapeutycznych (150 mg na dobę) i długotrwałym stosowaniu.

Zaburzenia wzroku.

Zaburzenia wzroku, takie jak zaburzenia widzenia, pogorszenie widzenia i podwójne widzenie, są skutkami działania klasy leków przeciwbólowych niesteroidowych (NLPZ) i zazwyczaj są odwracalne po odstawieniu leku. Najbardziej prawdopodobnym mechanizmem zaburzeń wzroku jest hamowanie syntezy prostaglandyn i innych związków pokrewnych, które zakłócają regulację przepływu krwi w siatkówce i sprzyjają rozwojowi zaburzeń wzroku. Jeśli takie objawy wystąpią podczas leczenia diklofenakiem, należy przeprowadzić badanie okulistyczne w celu wykluczenia innych możliwych przyczyn.

Przekazywanie podejrzeń działań niepożądanych.

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych po rejestracji leku ma duże znaczenie. Pozwala to na monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka w związku z zastosowaniem tego leku. Osoby medyczne i farmaceutyczne, a także pacjenci lub ich prawni opiekunowie, powinni zgłaszać wszystkie przypadki podejrzewanych działań niepożądanych oraz braku skuteczności leku za pośrednictwem Zautomatyzowanego Systemu Informacyjnego do Nadzoru Farmakologicznego pod adresem: https://aisf.dec.gov.ua.

Okres ważności.

3 lata.

Przygotowane roztwory do wlewu należy stosować natychmiast.

Warunki przechowywania.

Przechowywać w oryginalnym opakowaniu w temperaturze nie wyższej niż 25 °C.

Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Niezgodność.

Zazwyczaj roztwór do wstrzykiwań Diklofenak sodu nie powinien być mieszany z innymi roztworami do wstrzykiwań.

Roztwory do wlewów z 0,9 % roztworu chlorku sodu lub 5 % roztworu glukozy bez dodatku wodorowęglanu sodu stanowią ryzyko przesyconia, co może prowadzić do powstawania kryształów lub osadu. Innych roztworów do wlewów nie należy stosować.

Opakowanie.

3 ml w ampułce; 5 ampułek w blisterze; 1, 2, 3, 4 lub 20 blisterów w tece z tektury.

3 ml w ampułce; 5 lub 10 ampułek w tece z tektury z przegródkami.

Kategoria wydawania.

Na receptę.

Producent.

Spółka Akcyjna „Lubnifarm”.

Adres siedziby producenta i miejsce wykonywania działalności.

Ukraina, 37500, województwo połtawskie, miasto Lubny, ul. Barwińkowa 16.