Xalatan®

ULSTRUKCJA DOTYCZĄCA STOSOWANIA LEKU XALATAN®

Skład:

substancja czynna: latanoprost;

1 ml roztworu kropli do oczu zawiera 50 µg latanoprostu;

substancje pomocnicze: sodu chloridum, sodu dihydrogenophosphas monohydricus, sodu hydrogenophosphas anhydricus, benzalkonium chloridum (roztwór), aqua pro injectione.

Postać leku. Kropelki do oczu, roztwór.

Główne właściwości fizykochemiczne: przezroczyście czysty, bezbarwny roztwór.

Grupa farmakoterapeutyczna. Leki okulistyczne. Leki przeciwdziajne i środki mioptyczne. Analogi prostaglandyn. Kod ATC S01E E01.

Właściwości farmakodynamiczne.

Farmakodynamika.

Substancja czynna latanoprost, analog prostaglandyny F2α, jest selektywnym agonistą receptora prostaglandynowego FP, obniżającym ciśnienie wewnątrzgałkowe poprzez zwiększenie odpływu cieczy wodnistej. Obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego u ludzi rozpoczyna się około 3–4 godzin po podaniu leku, a maksymalny efekt występuje po 8–12 godzinach. Działanie hipotensyjne utrzymuje się przez co najmniej 24 godziny.

Badania podstawowe wykazały, że Xalatan® jest skuteczny jako monoterapia. Ponadto przeprowadzono badania kliniczne dotyczące zastosowania kombinowanego. Obejmowały one badania, które wykazały, że latanoprost jest skuteczny w połączeniu z beta-blokerami (timololem). Badania krótkoterminowe (1 lub 2 tygodnie) wskazują, że działanie latanoprostu jest addytywne w połączeniu z agonistami adrenergicznymi (dipiweryloepinefryna), doustnymi inhibitorami karboanhydrazy (acetaazolamid) oraz co najmniej częściowo addytywne w połączeniu z agonistami cholinergicznymi (pilokarpina).

Badania kliniczne wykazały, że latanoprost nie wpływa istotnie na produkcję cieczy wewnątrzgałkowej. Nie stwierdzono wpływu latanoprostu na barierę hematooftalmiczną.

Latanoprost nie powodował wycieku fluoreceiny do segmentu tylnego oka pseudofaktycznego u ludzi podczas krótkoterminowego leczenia.

Nie zaobserwowano istotnego wpływu farmakologicznego latanoprostu w dawkach klinicznych na układ sercowo-naczyniowy i oddechowy.

Dzieci.

Skuteczność leku Xalatan® u pacjentów w wieku dziecięcym ≤ 18 lat została wykazana w 12-tygodniowym, podwójnie ślepych badaniach klinicznych latanoprostu w porównaniu z timololem u 107 pacjentów z rozpoznaniem nadciśnienia wewnątrzgałkowego i jaskry u dzieci. W tym badaniu wiek ciążowy noworodków musiał wynosić co najmniej 36 tygodni. Pacjenci otrzymywali latanoprost 0,005 % raz na dobę lub timolol 0,5 % (lub 0,25 % według uznania dla pacjentów w wieku do 3 lat) dwa razy na dobę. Głównym punktem końcowym oceny skuteczności było średnie obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego (IOP) w stosunku do wartości wyjściowej w 12. tygodniu badania. Średnie wartości obniżenia IOP w grupach pacjentów otrzymujących latanoprost i timolol były podobne. We wszystkich badanych grupach wiekowych (od urodzenia do 3 lat, od 3 do 12 lat oraz od 12 do 8 lat) średnie wartości obniżenia IOP w 12. tygodniu badania u pacjentów otrzymujących latanoprost i timolol były porównywalne. Dane dotyczące skuteczności latanoprostu w grupie wiekowej od urodzenia do 3 lat pochodziły jedynie z obserwacji 13 pacjentów i nie wykazały istotnej skuteczności u 4 pacjentów reprezentujących grupę wiekową od urodzenia do 1 roku życia w badaniu klinicznym. Brak danych dotyczących stosowania u wcześniaków (urodzonych przed 36 tygodniem ciąży).

Wartości obniżenia IOP w podgrupie pacjentów z pierwotną jaskrą wrodzoną/jaskrą niemowlęcą (PCG) były podobne u pacjentów otrzymujących latanoprost i timolol. Wyniki w podgrupie nie-PCG (tj. pacjentów z np. młodzieńczą jaskrą otwartego kąta, jaskrą afakiczną) były porównywalne z wynikami u chorych z PCG.

Wpływ na IOP pojawiał się już po pierwszym tygodniu leczenia (patrz tabela) i utrzymywał się przez 12 tygodni badania, podobnie jak u dorosłych.

SP – standardowy błąd.

†Skorygowany wyliczony wskaźnik na podstawie modelu analizy kowariancji (ANCOVA).

Farmakokinetyka.

Wchłanianie.

Latanoprost (masa cząsteczkowa 432,58) to ester izopropylowy substancji czynnej, czyli lek proleku, który sam w sobie jest nieaktywny, ale po hydrolizie z utworzeniem kwasu latanoprostu staje się biologicznie aktywny.

Proleki dobrze przenikają przez rogówkę, a wszystkie leki dostające się do płynu wewnątrzgałkowego ulegają hydrolizie podczas przechodzenia przez rogówkę.

Rozkład.

Badania u ludzi wykazały, że maksymalne stężenie w płynie wewnątrzgałkowym osiągane jest około 2 godzin po zastosowaniu miejscowym.

Biotransformacja i wydalanie.

W oku praktycznie nie zachodzi metabolizm kwasu latanoprostu. Główny metabolizm leku zachodzi w wątrobie. U ludzi okres półwydalenia z osocza wynosi 17 minut.

Dzieci.

Przeprowadzono otwarte badanie farmakokinetyki stężeń kwasu latanoprostu w osoczu krwi u dorosłych pacjentów oraz pacjentów w wieku dziecięcym (od noworodków do dzieci w wieku do 18 lat) z nadciśnieniem wewnątrzgałkowym i jaskrą. Pacjenci we wszystkich grupach wiekowych otrzymywali leczenie 0,005% latanoprostem, po jednej kropli w każde oko przez co najmniej 2 tygodnie. Wpływ systemowy kwasu latanoprostu był około dwukrotnie wyższy u pacjentów w wieku od 3 do <12 lat oraz sześciokrotnie wyższy u dzieci do 3 roku życia w porównaniu z dorosłymi pacjentami, jednak nadal zachowywany był szeroki zapas bezpieczeństwa leku pod względem wystąpienia niepożądanych efektów systemowych. Mediana czasu niezbędnego do osiągnięcia stężenia szczytowego leku w osoczu wynosiła 5 minut po podaniu dawki leku we wszystkich grupach wiekowych. Mediana okresu półwydalenia leku z osocza była niewielka (mniej niż 20 minut), podobna u dzieci i dorosłych pacjentów, co tłumaczyło brak akumulacji kwasu latanoprostu w krążeniu ogólnoustrojowym w warunkach stanu równowagi stacjonarnej.

Właściwości kliniczne.

Wskazania.

Obniżenie podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego u dorosłych pacjentów, w tym u pacjentów starszych, z jaskrą otwartego kąta i podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym.

Obniżenie podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego u dzieci z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym i jaskrą dziecięcą.

Przeciwwskazania.

Znana nadwrażliwość na którykolwiek składnik leku Xalatan®.

Współdziałanie z innymi lekami i inne rodzaje oddziaływań.

Brak wyczerpujących danych dotyczących współdziałania z innymi lekami.

Opisywano paradoksalny wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego po jednoczesnym stosowaniu miejscowym dwóch analogów prostaglandyn. Dlatego nie zaleca się jednoczesnego stosowania dwóch lub więcej prostaglandyn, analogów prostaglandyn lub ich pochodnych.

Badania dotyczące interakcji leków przeprowadzono wyłącznie u dorosłych pacjentów.

Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności podczas stosowania.

Xalatan® może powodować stopniową zmianę koloru oczu w wyniku zwiększenia ilości brązowego pigmentu w tęczówce oka. Przed rozpoczęciem leczenia pacjentów należy poinformować o możliwości trwałej zmiany koloru oczu. Leczenie tylko jednego oka może prowadzić do trwałej heterochromii.

Zmiana koloru oczu występuje głównie u pacjentów z mieszanym zabarwieniem tęczówki, np. niebiesko-brązowym, szaro-brązowym, żółto-brązowym lub zielono-brązowym. W badaniach nad latanoprostem zmiana koloru występowała zazwyczaj w ciągu pierwszych 8 miesięcy leczenia, rzadziej – w drugim lub trzecim roku, a po czwartym roku leczenia nie obserwowano jej wystąpienia. Postęp pigmentacji tęczówki z czasem się zmniejsza i ustabilizowuje po 5 latach. Skutki nasilenia pigmentacji po 5 latach leczenia lekiem nie były oceniane. W otwartym 5-letnim badaniu bezpieczeństwa latanoprostu u 33% pacjentów zaobserwowano nasilenie pigmentacji tęczówki oka (patrz sekcja „Efekty niepożądane”). Zmiany koloru tęczówki w większości przypadków są niewielkie i często są klinicznie niezauważalne. Częstość występowania u pacjentów z mieszanym kolorem tęczówki wahala się od 7% do 85%, przy czym najwięcej przypadków odnotowano u pacjentów z żółto-brązowym zabarwieniem tęczówki. Nie obserwowano zmiany koloru oczu u pacjentów z jednolitym niebieskim kolorem oczu, a u pacjentów z jednolitym szarym, zielonym lub brązowym kolorem oczu były one rzadkie.

Zmiana koloru oka wynika ze zwiększenia zawartości melaniny w komórkach melanocytarnych stromy tęczówki, a nie z zwiększenia liczby melanocytów. Zazwyczaj brązowa pigmentacja wokół źrenicy rozprzestrzenia się koncentrycznie w kierunku obwodu dotkniętego oka, jednak cała tęczówka lub jej części mogą przybrać bardziej brązowy kolor. Po zakończeniu leczenia nie obserwowano dalszego nasilenia brązowej pigmentacji tęczówki. Obecnie w badaniach klinicznych nie uzyskano danych wskazujących, że to zjawisko wiąże się z jakimikolwiek objawami lub zmianami patologicznymi.

Nie odnotowano zmian wrodzonych plam lub piegów na tęczówce pod wpływem terapii. W badaniach klinicznych nie obserwowano gromadzenia pigmentu w siatce trąbkowej ani w innych częściach przedniej komory oka. Wyniki 5-letniego klinicznego stosowania leku wskazują, że zwiększenie pigmentacji tęczówki nie powoduje powikłań klinicznych i stosowanie Xalatan® można kontynuować w przypadku zmiany pigmentacji tęczówki. Jednak pacjenci powinni poddawać się regularnym badaniom i, jeśli kliniczna sytuacja tego wymaga, leczenie Xalatan® należy przerwać.

Doświadczenie z zastosowaniem Xalatan® jest ograniczone w przypadku przewlekłej drógłonkowej jaskry, jaskry otwartego kąta u pacjentów z fakoreksją, a także w przypadku jaskry pigmentarnej. Obecnie brakuje danych dotyczących stosowania Xalatan® w jaskrze zapalnej i naczyniowej lub w chorobach zapalnych oczu. Xalatan® nie wykazuje lub wykazuje niewielki wpływ na źrenicę, jednak brakuje danych dotyczących stosowania leku w ostrym napadzie jaskry zamkniętokołowatej. Z tego powodu zaleca się ostrożne stosowanie Xalatan® w takich stanach, dopóki nie uzyska się więcej danych.

Dane z badań dotyczących stosowania Xalatan® w okresie okołochirurgicznym podczas leczenia operacyjnego zaćmy są ograniczone. Takim pacjentom Xalatan® należy stosować z ostrożnością.

Xalatan® należy stosować z ostrożnością u pacjentów z wywiadem zapalenia rogówki herpetycznego, jednak należy unikać stosowania leku u pacjentów z aktywnym zapaleniem rogówki spowodowanym wirusem opryszczki pospolitej oraz u pacjentów z nawracającym zapaleniem rogówki herpetycznej w wywiadzie, szczególnie związanym z analogami prostaglandyn.

Zgłaszano przypadki obrzęku plamki (patrz sekcja „Efekty niepożądane”), głównie u pacjentów z afakią, u pacjentów z fakoreksją i pęknięciem tylnej torebki soczewki lub z soczewkami przedkomorowymi, a także u pacjentów z znanymi czynnikami ryzyka cystoidalnego obrzęku plamki (takimi jak retinopatia cukrzycowa i zamknięcie żyły siatkówki). Xalatan® należy stosować z ostrożnością u pacjentów z afakią, u pacjentów z fakoreksją i pęknięciem tylnej torebki soczewki lub z soczewkami przedkomorowymi, a także u pacjentów z znanymi czynnikami ryzyka cystoidalnego obrzęku plamki.

Xalatan® można stosować z ostrożnością u pacjentów z znanymi czynnikami ryzyka rozwoju zapalenia tęczówki/zapalenia tuniczki środkowej oka.

Doświadczenie z zastosowaniem leku u pacjentów z astmą oskrzelową jest ograniczone, choć w okresie po rejestracji zgłaszano niektóre przypadki nasilenia astmy oskrzelowej i/lub duszności. Do czasu uzyskania wystarczającego doświadczenia klinicznego lek należy przepisywać z ostrożnością pacjentom z astmą oskrzelową, patrz również sekcja „Efekty niepożądane”.

Obserwowano zmiany koloru skóry w okolicy okołoodowej, przy czym większość przypadków dotyczyła pacjentów japońskich. Obecne dane wskazują, że zmiana zabarwienia skóry w okolicy okołoodowej nie jest trwała i w niektórych przypadkach ustępuje podczas kontynuacji leczenia Xalatan®.

Latanoprost może stopniowo zmieniać rzęsy i włosy nad powiekami w oku, do którego stosowano lek, oraz w przyległych obszarach; do tych zmian należą zwiększenie długości, grubości, pigmentacji i liczby włosów rzęsowych lub włosów nad powiekami, a także nieprawidłowy kierunek wzrostu rzęs. Zmiany rzęs są odwracalne i ustępują po przerwaniu leczenia.

Konserwant.

Xalatan® zawiera benzalkonium chloro, który jest często stosowany jako środek konserwujący w lekach okulistycznych. Zgodnie z ograniczonymi dostępnymi danymi, różnice w profilu niepożądanych skutków u dzieci w porównaniu z dorosłymi nie występują. Ogólnie jednak reakcja oczu na bodźce u dzieci jest silniejsza niż u dorosłych. Ze względu na podrażnienie możliwe jest zakłócenie trybu leczenia u dzieci. Zgłaszano, że benzalkonium chloro może powodować podrażnienie oka, objaw suchego oka oraz może wpływać na film łzowy i powierzchnię rogówki. Należy stosować z ostrożnością u pacjentów z suchym okiem i u pacjentów, u których może występować uszkodzenie rogówki. Przy długotrwałym stosowaniu konieczne jest staranne monitorowanie stanu pacjentów.

Soczewki kontaktowe.

Soczewki kontaktowe mogą absorbować benzalkonium chloro, dlatego należy je zdejmować przed zastosowaniem Xalatan®, a ponownie założyć można po 15 minutach (patrz sekcja „Sposób stosowania i dawki”).

Stosowanie w czasie ciąży lub karmienia piersią.

Ciąża.

Bezpieczeństwo tego leku w ciąży nie zostało ustalone. Jego działanie farmakologiczne stanowi potencjalne ryzyko dla przebiegu ciąży, płodu lub noworodka. Z tego powodu Xalatan® nie należy stosować w czasie ciąży.

Karmienie piersią.

Latanoprost i jego metabolity mogą przenikać do mleka matki, dlatego matkom karmiącym piersią należy przerwać leczenie Xalatan® lub zaniechać karmienia piersią.

Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi mechanizmów.

Xalatan® ma niewielki wpływ na szybkość reakcji podczas prowadzenia pojazdów lub obsługi mechanizmów. Jak przy zastosowaniu innych leków, zakapywanie kropli do oczu może powodować tymczasową nieostrość widzenia. Dopóki ten efekt nie minie, pacjenci nie powinni prowadzić pojazdów ani pracować z mechanizmami.

Sposób stosowania i dawki.

Zalecana dawka dla dorosłych, w tym osób starszych.

Zalecana terapia: 1 kropla do chorego oka raz na dobę. Optymalny efekt uzyskuje się stosując lek Xalatan® wieczorem.

Nie należy stosować Xalatan® częściej niż raz na dobę, ponieważ częstsze stosowanie zmniejsza skuteczność obniżania ciśnienia wewnątrzgałkowego.

W przypadku pominięcia dawki należy kontynuować leczenie, przyjmując następną dawkę w regularnym czasie.

Sposób stosowania.

Tak jak w przypadku wszystkich kropli do oczu, w celu zmniejszenia możliwej absorpcji systemowej, zaleca się uciskanie worka łzowego w okolicy wewnętrznego kąta oka (okluzyjna zatkań łzowych) przez 1 minutę bezpośrednio po zakapaniu każdej kropli.

Przed zakapaniem kropli do oczu należy zdjąć soczewki kontaktowe, które można ponownie założyć po upływie 15 minut.

W przypadku stosowania kilku miejscowych leków okulistycznych, należy stosować je z odstępem co najmniej 5 minut.

Dzieci. Xalatan® może być stosowany u pacjentów w wieku dziecięcym w tej samej dawce, co u dorosłych.

Dane dotyczące skuteczności i bezpieczeństwa stosowania leku w grupie wiekowej do 1 roku życia są bardzo ograniczone (4 pacjentów) (patrz sekcja „Właściwości farmakologiczne”). Brak dostępnych danych dotyczących stosowania u noworodków przedwcześnie urodzonych (urodzonych przed 36 tygodniem ciąży).

U dzieci w wieku od urodzenia do 3 lat, cierpiących głównie na pierwotną zaniedziedziczoną jaskrę, leczenie chirurgiczne (np. trabekulotomia/goniotomia) pozostaje metodą pierwszego wyboru.

Długoterminowa bezpieczeństwo stosowania leku u dzieci nie zostało ustalone.

Przedawkowanie.

Objawy.

Poza podrażnieniem oka i hiperemią spojówek, nie zaobserwowano innych działań niepożądanych po stronie oka w przypadku przedawkowania leku Xalatan®.

Leczenie.

Następujące informacje mogą być przydatne w przypadku przypadkowego połknięcia leku Xalatan®. Jeden flakon zawiera 125 μg latanoprostu. Ponad 90 % jest metabolizowane przy pierwszym przejściu przez wątrobę. Wewnątrzżylne wlewanie leku w dawce 3 μg/kg u zdrowych ochotników nie powodowało wystąpienia żadnych objawów, natomiast dawka 5,5–10 μg/kg powodowała nudności, ból brzucha, zawroty głowy, zwiększoną zmęczalność, napoty i potliwość.

Jednakże przy miejscowym stosowaniu do oczu dawek latanoprostu przekraczających dawkę kliniczną leku Xalatan® aż siedmiokrotnie, u pacjentów z umiarkowaną astmą oskrzelową nie zaobserwowano zwężenia oskrzeli.

W przypadku przedawkowania leku Xalatan® należy przeprowadzać leczenie objawowe.

Niepożądane działania.

Większość niepożądanych zjawisk dotyczy narządu wzroku. W otwartym 5-letnim badaniu z latanoprostem u 33 % pacjentów odnotowano zmianę pigmentacji tęczówki (patrz sekcja „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności podczas stosowania”). Inne niepożądane zjawiska oczne są zwykle przejściowe i pojawiają się po podaniu leku.

Niepożądane zjawiska są sklasyfikowane według częstości występowania następująco: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100, < 1/10), rzadko (≥ 1/1000, < 1/100), rzadko (≥ 1/10000, < 1/1000) oraz bardzo rzadko (< 1/10000), nieznane (nie można ustalić na podstawie dostępnych danych).

Zakażenia i choroby pasożytnicze

Rzadko: keratyt herpetyczny*§.

Zaburzenia ze strony układu nerwowego

Rzadko: ból głowy*; zawroty głowy*.

Zaburzenia ze strony narządu wzroku

Bardzo często: hiperpigmentacja tęczówki; lekka lub umiarkowana zaczerwienienie spojówek; podrażnienie oka (uczucie pieczenia, „piasku w oczach”, swędzenie, uczucie ciała obcego w oku); zmiany powiek i rzęs (zwiększenie długości, grubości, pigmentacji oraz liczby rzęs).

Często: punktowy keratyt, najczęściej bezobjawowy; zapalenie powiek; ból oka; fotofobia; zapalenie spojówek*.

Rzadko: obrzęk powiek; suchość oczu; keratyt*; nieostrość widzenia; obrzęk plamki, w tym cystoidalny obrzęk plamki*; zapalenie uogólnione oka (uveitis)*.

Rzadko: zapalenie tęczówki*; obrzęk rogówki*; erozja rogówki; obrzęk okolicy oczodołowej; trichiaza*; distichiaza; torbiel tęczówki*§; miejscowa reakcja skórna na powiekach; przebarwienie powiek; pseudopęcherzyczne zapalenie spojówek*§.

Bardzo rzadko: zmiany okolice oczodołowej i powiek prowadzące do pogłębienia fałdu powiekowego.

Zaburzenia ze strony serca

Rzadko: dławica piersiowa; przyspieszone bicie serca*.

Bardzo rzadko: niestabilna dławica piersiowa.

Zaburzenia ze strony układu oddechowego, narządów klatki piersiowej i jamy międzywyrostkowej

Rzadko: astma oskrzelowa*; duszność*.

Rzadko: zaostrzenie astmy oskrzelowej.

Zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego

Rzadko: nudności*; wymioty*.

Zaburzenia ze strony skóry i tkanki podskórnej

Rzadko: wysypka skórna.

Rzadko: swędzenie.

Zaburzenia ze strony układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej

Rzadko: ból mięśni*, ból stawów*.

Zaburzenia ogólne i reakcje w miejscu podania

Rzadko: ból w klatce piersiowej*.

* Reakcja niepożądana na lek, zaobserwowana w okresie posyrejestracyjnym.

§ Częstość występowania reakcji niepożądanej na lek została oszacowana według „zasady trzech”.

Istnieją bardzo rzadkie doniesienia o przypadkach kalcyfikacji rogówki u niektórych pacjentów z ciężko uszkodzoną rogówką, stosujących krople do oczu zawierające fosforan.

Dzieci.

W dwóch krótkoterminowych badaniach klinicznych (≤ 12 tygodni), w których wzięło udział 93 (25 i 68) dzieci, profil bezpieczeństwa leku był podobny do profilu u dorosłych i nie zaobserwowano nowych niepożądanych zjawisk. Krótkoterminowe profile bezpieczeństwa w różnych podgrupach dzieci były również podobne (patrz sekcja „Właściwości farmakologiczne”). U dzieci częściej niż u dorosłych obserwowano następujące niepożądane zjawiska: zapalenie gardła i nosa oraz podwyższenie temperatury ciała.

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych.

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych po rejestracji produktu leczniczego ma istotne znaczenie. Umożliwia to ciągłe monitorowanie stosunku ryzyka do korzyści z zastosowania leku. Osoby uprawnione do wykonywania zawodów w dziedzinie ochrony zdrowia proszone są o zgłaszanie wszelkich podejrzewanych działań niepożądanych.

Okres ważności. 3 lata.

Warunki przechowywania. Przechowywać w temperaturze 2–8 °C w oryginalnym opakowaniu, w miejscu niedostępnym dla dzieci. Po pierwszym otwarciu fiolki przechowywać w temperaturze nie wyższej niż 25 °C i zużyć w ciągu 4 tygodni.

Opakowanie. 2,5 ml w fiolce z polietylenu. 1 fiolka w pudełku kartonowym.

Kategoria obrotu. Na receptę.

Producent.

Pfizer Manufacturing Belgium/Pfizer Manufacturing Belgium.

Adres producenta i miejsce prowadzenia działalności.

Rijksweg 12, Puurs-Sint-Amands, 2870, Belgia/Rijksweg 12, Puurs-Sint-Amands, 2870, Belgium.