INSTRUKCJA dot. stosowania leku Rysperydon-Teva (Risperidone-Teva)

Skład:

substancja czynna: ryperidon;

1 tabletka powlekana zawiera ryperidonu 2 mg lub 4 mg;

substancje pomocnicze: jądro: laktoza jednowodna, stearyna sodowa, dwutlenek krzemu koloidalny bezwodny, celuloza mikrokryształowa, skrobia prażelatynizowana, skrobioglikolan sodu (typ A), stearyna magnezu;

powłoka filmowa: hipromeloza, dwutlenek tytanu (E 171), makrogol 6000, makrogol 400, tlenek żelaza żółty (E 172); tabletki 2 mg – tlenek żelaza czerwony (E 172); tabletki 4 mg – żółć chinolinowa (E 104), indygokarmina (E 132).

Postać leku. Tabletki powlekane.

Główne właściwości fizykochemiczne:

tabletki powlekane 2 mg: brązowe, okrągłe, lekko wypukłe tabletki o średnicy ok. 8 mm i grubości ok. 3,5 mm, z oznaczeniem tłoczonym RIS 2 i linią dzielącą z jednej strony oraz linią dzielącą z drugiej strony;

tabletki powlekane 4 mg: zielone, okrągłe, lekko wypukłe tabletki o średnicy ok. 10,5 mm i grubości ok. 4,5 mm, z oznaczeniem tłoczonym RIS 4 i linią dzielącą z jednej strony oraz linią dzielącą z drugiej strony.

Grupa farmakoterapeutyczna. Leki działające na układ nerwowy. Leki psychotropowe.

Leki przeciwdziaurzowe. Ryperidon. Kod ATC N05A X08.

Właściwości farmakologiczne.

Farmakodynamika

Mechanizm działania. Rysperydon to selektywny antagonist monoaminowy o unikalnych właściwościach. Wykazuje wysoką powinowactwo do serotonergicznych receptorów 5-HT2 oraz dopaminergicznych receptorów D2. Rysperydon wiąże się również z receptorami α1-adrenergicznymi oraz, w mniejszym stopniu, z receptorami histaminowymi H1 i receptorami α2-adrenergicznymi. Rysperydon nie wykazuje powinowactwa do receptorów cholinergicznych. Choć rysperydon jest silnym antagonistą D2, co wiąże się z jego skutecznością wobec objawów pozytywnych schizofrenii, nie powoduje znaczącego hamowania aktywności ruchowej i w mniejszym stopniu wywołuje katalapsję w porównaniu z klasycznymi lekami przeciwpsychotycznymi. Zrównoważony centralny antagonizm działania wobec serotoniny i dopaminy zmniejsza skłonność do występowania objawów ekstrapiramidowych i poszerza wpływ terapeutyczny leku, obejmując objawy negatywne i afektywne schizofrenii.

Farmakokinetyka

Rysperydon ulega metabolizmowi do 9-hydroksyrysperydonu, który wykazuje taką samą aktywność farmakologiczną jak rysperydon.

Wchłanianie. Po doustnym podaniu rysperydon jest całkowicie wchłaniany i osiąga szczytowe stężenia w osoczu w ciągu 1–2 godzin, u pacjentów w wieku podeszłym – w ciągu 2–3 godzin. Biodostępność absolutna rysperydonu po podaniu doustnym wynosi 70% (CV = 25%). Biodostępność względna rysperydonu doustnego w postaci tabletek wynosi 94% (CV = 10%) w porównaniu z podaniem w postaci roztworu. Pokarm nie wpływa na wchłanianie, dlatego rysperydon można przyjmować niezależnie od posiłku. Biodostępność absolutna wynosi 66% u szybkich metabolizatorów i 82% u wolnych metabolizatorów.

Rozkład. Rysperydon szybko się rozkłada w organizmie. Objętość rozkładu wynosi 1–2 l/kg. W osoczu rysperydon wiąże się z albuminą i kwasowym α1-glikoproteiną. Wiązanie rysperydonu z białkami osocza wynosi 90%, a wiązanie 9-hydroksyrysperydonu – 77%.

U większości pacjentów stężenie równowagowe rysperydonu osiągane jest w ciągu 1 doby, a stężenie równowagowe 9-hydroksyrysperydonu – w ciągu 4–5 dni leczenia.

Biotransformacja i wydalanie. Rysperydon ulega metabolizmowi przez cytochrom CYP2D6 do 9-hydroksyrysperydonu, który wywiera działanie farmakologiczne analogiczne do rysperydonu. Rysperydon i 9-hydroksyrysperydon tworzą aktywną frakcję przeciwpsychotyczną. Cytochrom CYP2D6 podlega polimorfizmowi genetycznemu. U szybkich metabolizatorów CYP2D6 rysperydon szybko przekształca się w 9-hydroksyrysperydon, natomiast u wolnych metabolizatorów CYP2D6 to przekształcenie zachodzi znacznie wolniej. Mimo że u pacjentów z szybkim metabolizmem stwierdza się niższe stężenia rysperydonu i wyższe stężenia 9-hydroksyrysperydonu niż u pacjentów z wolnym metabolizmem, farmakokinetyka kombinacji rysperydonu i 9-hydroksyrysperydonu (tj. aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej) po pojedynczym i wielokrotnym podaniu leku jest podobna u szybkich i wolnych metabolizatorów CYP2D6. Innym szlakiem metabolicznym rysperydonu jest N-dezalkilowanie. Badania in vitro na mikrosomach wątroby człowieka wykazały, że rysperydon w klinicznie istotnych stężeniach nie hamuje w istotnym stopniu metabolizmu leków metabolizowanych przez izoenzymy cytochromu P450, w szczególności CYP1A2, CYP2A6, CYP2C8/9/10, CYP2D6, CYP2E1, CYP3A4 i CYP3A5. Po tygodniu od podania 70% dawki wydala się z moczem, a 14% – z kałem. W moczu całkowita zawartość rysperydonu i 9-hydroksyrysperydonu stanowi 35–45% podanej dawki. Resztę stanowią metabolity nieaktywne. Okres półtrwania rysperydonu po doustnym podaniu u pacjentów z psychotą wynosi około 3 godziny. Okres półtrwania 9-hydroksyrysperydonu oraz aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej wynosi 24 godziny, a u pacjentów w wieku podeszłym – 34 godziny.

Liniowość/nieliniowość. Stężenia rysperydonu w osoczu są proporcjonalne do dawki leku w zakresie terapeutycznym.

Pacjenci w wieku podeszłym, pacjenci z zaburzeniami funkcji wątroby i nerek. Badania farmakokinetyki po pojedynczym doustnym podaniu rysperydonu wykazały u pacjentów w wieku podeszłym wyższe stężenie w osoczu aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej średnio o 43%, wydłużenie okresu półtrwania o 38% oraz zmniejszenie klirensu aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej o 30%. U dorosłych pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek klirens aktywnej frakcji wynosił ~48% w porównaniu do dorosłych bez zaburzeń funkcji nerek. U dorosłych pacjentów z ciężkimi zaburzeniami funkcji nerek klirens wynosił ~31% w porównaniu do dorosłych bez zaburzeń funkcji nerek.

Okres półtrwania aktywnej frakcji u młodszych dorosłych wynosił 16,7 godziny, u dorosłych z umiarkowanym zaburzeniem funkcji nerek – 24,9 godziny (około 1,5 razy dłużej niż u młodszych dorosłych), a u dorosłych z ciężkim zaburzeniem funkcji nerek – 28,8 godziny (około 1,7 razy dłużej niż u młodszych dorosłych). Stężenia rysperydonu w osoczu były prawidłowe u pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby, jednak średni poziom frakcji wolnej rysperydonu w osoczu wzrósł o 37,1%. Klirens i okres półtrwania rysperydonu oraz aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej po doustnym podaniu u dorosłych z umiarkowanym i ciężkim zaburzeniem funkcji wątroby istotnie nie różniły się od tych u zdrowych młodych dorosłych.

Dzieci. Farmakokinetyka rysperydonu, 9-hydroksyrysperydonu oraz aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej u dzieci jest podobna do tej u dorosłych.

Płeć, przynależność rasowa i palenie tytoniu. Analiza populacyjna farmakokinetyki nie wykazała wyraźnego wpływu płci, przynależności rasowej ani palenia tytoniu na farmakokinetykę rysperydonu czy aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej.

Charakterystyka kliniczna.

Wskazania.

Leczenie schizofrenii;
leczenie epizodów maniakalnych o umiarkowanym do ciężkiego nasileniu związane z zaburzeniami dwubiegunowymi;
krótkoterminowe leczenie (do 6 tygodni) nasilonej agresji u pacjentów z otępieniem Alzheimera o umiarkowanym do ciężkiego nasilenia, gdy istnieje zagrożenie dla siebie lub innych i brak odpowiedzi na nielikowe metody leczenia (patrz sekcje „Sposób stosowania i dawki” oraz „Szczególne wskazania stosowania”);
objawowe krótkoterminowe leczenie (do 6 tygodni) nasilonej agresji w zaburzeniach zachowania u dzieci od 5 roku życia i młodzieży z opóźnieniem rozwoju umysłowego lub upośledzeniem umysłowym zdiagnozowanym zgodnie z kryteriami DSM-IV, gdy nasilenie zachowań agresywnych lub innych zachowań destrukcyjnych wymaga leczenia farmakologicznego. Leczenie farmakologiczne powinno być integralną częścią kompleksowego programu terapeutycznego, obejmującego wsparcie psychologiczne i działania wychowawcze. Zaleca się, aby ryperidon był przepisywany przez specjalistę w dziedzinie neurologii dziecięcej, psychiatrii dziecięcej i młodzieńczej lub lekarza z doświadczeniem w leczeniu zaburzeń zachowania u dzieci i młodzieży.

Przeciwwskazania.

Podwyższona wrażliwość na substancję czynną lub którykolwiek z substancji pomocniczych preparatu. Otępienie oraz objawy choroby Parkinsona (sztywność, bradykinezja i zaburzenia postawy parkinsonowskiej). Otępienie oraz podejrzenie otępienia z ciałami Lewego (oprócz objawów otępienia, co najmniej dwa z następujących objawów: parkinsonizm, halucynacje wzrokowe, niestabilność chodu).

Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.

Interakcje farmakodynamiczne

Leki wydłużające odstęp QT. Podobnie jak przy stosowaniu innych leków przeciwpsychotycznych, ryperidon należy stosować z ostrożnością w połączeniu z lekami wydłużającymi odstęp QT, w szczególności z lekami przeciwarhythmicznymi (chinidyna, dysopyramid, prokaina, propafenon, amiodaron, sotalol), trójpierścieniowymi lekami przeciwdrgawkowymi (amitryptylina), czteropierścieniowymi lekami przeciwdrgawkowymi (maprotylina), niektórymi lekami przeciwhistaminowymi, innymi lekami przeciwpsychotycznymi, niektórymi lekami przeciwmalarialnymi (chinina i mefloquina), a także z lekami powodującymi zaburzenia równowagi elektrolitowej (hipokaliemia, hipomagnezemia), bradykardię lub lekami hamującymi metabolizm wątrobowy ryperidonu. Niniejsza lista jest orientacyjna i niekompletna.

Leki o działaniu na ośrodkowy układ nerwowy i alkohol. Ze względu na zwiększony ryzyko działania uspokajającego, ryperidon należy stosować z ostrożnością w połączeniu z innymi lekami o działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, w szczególności z alkoholem, opioidami, lekami przeciwhistaminowymi i benzodiazepinami.

Levodopa i agonisty dopaminy. Ryperidon może wykazywać działanie antagonistyczne wobec lewodopy i innych agonistów dopaminy. Jeśli takie połączenie jest uznane za konieczne, szczególnie w terminalnym stadium choroby Parkinsona, należy stosować najniższe skuteczne dawki każdego z leków.

Leki o działaniu hipotensyjnym. W okresie pozarejestracyjnym obserwowano przypadki klinicznie istotnej hipotensji przy jednoczesnym stosowaniu ryperidonu i leków przeciw nadciśnieniu.

Psychostymulanty. W przypadku jednoczesnego stosowania psychostymulantów (np. metylfenydynu) i ryperidonu może wystąpić pojawienie się objawów pozapiramidowych podczas zmiany dawki jednego lub obu leków (patrz sekcja „Szczególne wskazania stosowania”).

Paliperidon. Jednoczesne stosowanie ryperidonu doustnie z paliperidonom nie jest zalecane, ponieważ paliperidon jest aktywnym metabolitem ryperidonu, a połączenie tych leków może prowadzić do nadmiernego sumarycznego działania aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej.

Interakcje farmakokinetyczne

Jedzenie nie wpływa na wchłanianie ryperidonu. Ryperidon jest metabolizowany głównie przez cytochrom CYP2D6 i w mniejszym stopniu przez CYP3A4. Ryperidon i jego aktywny metabolit
9-hydroksyryperidon są substratami glikoproteiny P (P-gp). Substancje modyfikujące aktywność CYP2D6 lub silne inhibitory lub induktory CYP3A4 i/lub P-gp mogą wpływać na farmakokinetykę aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej ryperidonu.

Silne inhibitory CYP2D6. Przy jednoczesnym stosowaniu ryperidonu z silnymi inhibitorami CYP2D6 może dojść do wzrostu stężenia ryperidonu we krwi, jednakże mniej niż stężenia aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej. Przy stosowaniu wysokich dawek silnego inhibitora CYP2D6 może obserwować się wzrost stężenia aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej ryperidonu (np. paroksetyny, patrz niżej). Oczekuje się, że inne inhibitory CYP2D6, takie jak chinidyna, mogą wywierać podobny wpływ na stężenie ryperidonu we krwi. Na początku lub podczas zakańczania jednoczesnego stosowania paroksetyny, chinidyny lub innego silnego inhibitora CYP2D6, szczególnie w wysokich dawkach, lekarz powinien rozważyć zmianę dawki ryperidonu.

Inhibitory CYP3A4 i/lub P-gp. Przy jednoczesnym stosowaniu ryperidonu z silnymi inhibitorami CYP3A4 i/lub P-gp może dojść do istotnego wzrostu stężenia aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej ryperidonu we krwi. Na początku lub w przypadku zakańczania jednoczesnego stosowania itrakonazolu lub innego silnego inhibitora CYP3A4 i/lub P-gp lekarz powinien rozważyć zmianę dawki ryperidonu.

Induktory CYP3A4 i/lub P-gp. Przy jednoczesnym stosowaniu ryperidonu z silnymi induktorami CYP3A4 i/lub P-gp może dojść do obniżenia stężenia aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej ryperidonu we krwi. Na początku lub w przypadku zakańczania jednoczesnego stosowania karbamazepiny lub innych silnych induktorów CYP3A4 i/lub P-gp lekarz powinien rozważyć zmianę dawki ryperidonu. Działanie induktorów CYP3A4 rozwija się w czasie, a maksymalny efekt może być osiągnięty co najmniej po 2 tygodniach od rozpoczęcia stosowania. Podobnie, po zakończeniu stosowania, indukcja CYP3A4 może utrzymywać się przez co najmniej 2 tygodnie.

Leki o wysokim stopniu wiązania z białkami osocza. Przy stosowaniu ryperidonu razem z innymi lekami silnie wiążącymi się z białkami osocza nie obserwowano klinicznie istotnego wypierania żadnego z leków z frakcji białkowej. W przypadku jednoczesnego stosowania leków należy zapoznać się z instrukcjami medycznymi dotyczącymi dróg metabolizmu i możliwej potrzeby korekty dawki.

Dzieci. Badania interakcji przeprowadzono wyłącznie u dorosłych. Znaczenie wyników tych badań dla pacjentów pediatrycznych jest nieznane.

Przy jednoczesnym stosowaniu psychostymulantów (np. metylfenydyny) z ryperidonom farmakokinetyka i skuteczność ryperidonu u dzieci i młodzieży nie ulegały zmianie.

Przykłady. Poniżej przedstawiono przykłady leków, które mogą potencjalnie oddziaływać z ryperidonom lub dla których udowodniono brak takiej interakcji.

Wpływ innych leków na farmakokinetykę ryperidonu

Antybiotyki. Erytromycyna, umiarkowany inhibitor CYP3A4 i inhibitor P-gp, nie zmienia farmakokinetyki ryperidonu ani jego aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej. Ryfampicyna, silny induktor CYP3A4 i induktor P-gp, obniża stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej we krwi.

Leki przeciwapoplegiczne. Donepezyl i galantamina, substraty CYP2D6 i CYP3A4, nie wywierają klinicznie istotnego wpływu na farmakokinetykę ryperidonu i aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej.

Przeciwpadaczkowe. Karbamazepina, silny induktor CYP3A4 i P-gp, zmniejsza stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej ryperidonu we krwi. Podobny efekt może występować przy stosowaniu np. fenytoiny i fenobarbitalu, które są również induktorami enzymu wątrobowego CYP3A4 i P-gp. Topiramat umiarkowanie obniża biodostępność ryperidonu, jednak nie wpływa na biodostępność aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej. Zatem mało prawdopodobne, że ta interakcja ma znaczenie kliniczne.

Przeciwdrgawkowe grzybicze. Itrakonazol, silny inhibitor CYP3A4 i inhibitor P-gp, w dawce 200 mg/dobę zwiększa stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej ryperidonu, stosowanego w dawce 2–8 mg/dobę, o około 70%. Ketoconazol, silny inhibitor CYP3A4 i inhibitor P-gp, w dawce 200 mg/dobę zwiększa stężenie ryperidonu i zmniejsza stężenie 9-hydroksyryperidonu we krwi.

Leki przeciwpsychotyczne. Fenotiazyny mogą zwiększać stężenie ryperidonu we krwi, jednak nie wpływają na stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej.

Przeciwwirusowe. Inhibitory proteazy: brak oficjalnych danych badań, jednakże, ponieważ rytonawir jest silnym inhibitorem CYP3A4 i słabym inhibitorem CYP2D6, rytonawir oraz inhibitory proteazy wzmocnione rytonawirem potencjalnie zwiększają stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej ryperidonu.

β-blokery. Poszczególne β-blokery mogą zwiększać stężenie ryperidonu we krwi, bez wpływu na stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej.

Blokery kanałów wapniowych. Werapamil, umiarkowany inhibitor CYP3A4 i inhibitor P-gp, zwiększa stężenie ryperidonu i aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej we krwi.

Leki stosowane w chorobach przewodu pokarmowego. Antagoniści
H2-receptorów: cyklotydyna i ranitydyna, słabe inhibitory CYP2D6 i CYP3A4, zwiększają biodostępność ryperidonu i nieznacznie biodostępność aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej.

SSRI i trójpierścieniowe leki przeciwdrgawkowe. Fluoksetyna, silny inhibitor CYP2D6, zwiększa stężenie ryperidonu we krwi, ale mniej niż stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej. Paroksetyna, silny inhibitor CYP2D6, zwiększa stężenie ryperidonu we krwi, jednak w dawkach do 20 mg/dobę mniej niż stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej we krwi. Jednak wyższe dawki paroksetyny mogą powodować wzrost stężenia aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej ryperidonu.

Trójpierścieniowe leki przeciwdrgawkowe mogą zwiększać stężenie ryperidonu we krwi, jednak nie wpływają na stężenie aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej. Amitryptylina nie wpływa na farmakokinetykę ryperidonu ani aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej.

Sertalina, słaby inhibitor CYP2D6, oraz fluwoksamina, słaby inhibitor CYP3A4, w dawkach do 100 mg/dobę nie są związane z klinicznie istotnymi zmianami stężenia aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej ryperidonu. Jednak dawki sertaliny lub fluwoksaminy powyżej 100 mg/dobę mogą powodować wzrost stężenia aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej ryperidonu.

Wpływ ryperidonu na farmakokinetykę innych leków

Przeciwpadaczkowe. Ryperidon nie wykazał klinicznie istotnego wpływu na farmakokinetykę walproinianu ani topiramatu.

Leki przeciwpsychotyczne. Arypiprazol, substrat CYP2D6 i CYP3A4: ryperidon w postaci tabletek lub wstrzykiwań nie wpływa na sumaryczną farmakokinetykę arytriprazolu i jego aktywnego metabolitu dehydroarypiprazolu.

Glikozydy nasierdziowe. Ryperidon nie wykazał klinicznie istotnego wpływu na farmakokinetykę digoksyny.

Lit. Ryperidon nie wykazał klinicznie istotnego wpływu na farmakokinetykę litu.

Jednoczesne stosowanie ryperidonu z furosemidem

O zwiększeniu się poziomu śmiertelności u pacjentów starszych z otępieniem, którzy jednocześnie otrzymują furosemid, patrz sekcja „Szczególne wskazania stosowania”.

Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności stosowania.

Pacjenci w podeszłym wieku z demencją

Zwiększona śmiertelność u pacjentów w podeszłym wieku z demencją. Metaanaliza 17 kontrolowanych badań leków przeciwpsychotycznych atypowych, w tym ryzperydonu, wykazała zwiększone ryzyko śmiertelności u pacjentów w podeszłym wieku z demencją leczonych lekami przeciwpsychotycznymi atypowymi w porównaniu z pacjentami z grupy placebo. W badaniach placebo-kontrolowanych z zastosowaniem doustnej formy ryzperydonu częstość zgonów wynosiła 4,0% u pacjentów leczonych ryzperydonem i 3,1% u pacjentów z grupy placebo. Stosunek szans (95% dokładny przedział ufności) wynosił 1,21 (0,7; 2,1). Średni wiek pacjentów, którzy zmarli, wynosił 86 lat (zakres 67–100 lat). Wyniki dwóch dużych badań obserwacyjnych wykazały również nieco większe ryzyko śmiertelności u pacjentów w podeszłym wieku z demencją leczonych lekami przeciwpsychotycznymi klasycznymi (typowymi) w porównaniu z osobami nie poddawanymi tej terapii. Na podstawie dostępnych danych badań nie można dokładnie określić poziomu tego ryzyka, a przyczyna zwiększonego ryzyka jest nieznana.

Stosowanie równoczesne z furosemidem. W badaniach placebo-kontrolowanych z zastosowaniem ryzperydonu u pacjentów w podeszłym wieku z demencją obserwowano zwiększoną częstość zgonów (7,3%; średni wiek 89 lat, zakres 75–97 lat) u pacjentów otrzymujących furosemid i ryzperydon w porównaniu z pacjentami leczonymi wyłącznie ryzperydonem (3,1%; średni wiek 84 lat, zakres 70–96 lat) lub wyłącznie furosemidem (4,1%; średni wiek 80 lat, zakres 67–90 lat). Zwiększoną śmiertelność u pacjentów leczonych jednocześnie furosemidem i ryzperydonem obserwowano w dwóch z czterech badań klinicznych. Stosowanie ryzperydonu równocześnie z innymi diuretykami nie było związane z podobnymi wynikami.

Nie ustalono żadnych mechanizmów patofizjologicznych wyjaśniających ten fakt. Przyczyna zgonu również nie była jednolita. Mimo to należy zachować ostrożność i ocenić stosunek korzyści do ryzyka przed podjęciem decyzji o zastosowaniu tej kombinacji lub terapii towarzyszącej z użyciem innych silnych diuretyków. Śmiertelność wśród pacjentów przyjmujących inne diuretyki równocześnie z ryzperydonem nie wzrosła. Niezależnie od leczenia, powszechnym czynnikiem ryzyka śmiertelnej skuteczności była odwodnienie, którego należy starannie unikać u pacjentów w podeszłym wieku z demencją.

Cerebrowaskularne reakcje niepożądane (CWR). W placebo-kontrolowanych badaniach klinicznych u pacjentów z demencją leczonych ryzperydonem obserwowano wyższy poziom (około 3 razy) występowania cerebrowaskularnych efektów niepożądanych (udarów mózgu i przejściowych ataków niedokrwiennych) zakończonych śmiercią w porównaniu z osobami przyjmującymi placebo (średni wiek 85 lat; zakres 73–97 lat).

Uogólnione dane z 6 badań placebo-kontrolowanych ryzperydonu z udziałem pacjentów w podeszłym wieku z demencją (w wieku powyżej 65 lat) wykazały wystąpienie zaburzeń cerebrowaskularnych (poważnych i niepoważnych, łączonych) u 3,3% (33/1009) pacjentów leczonych ryzperydonem w porównaniu z 1,2% (8/712) pacjentów z grupy placebo. Stosunek między grupami ryzperydonu i placebo (stosunek szans; 95% CI) wyniósł 2,96 (1,34; 7,50). Mechanizm takiego zwiększenia ryzyka jest nieznany. Nie można wykluczyć zwiększonego ryzyka w przypadku innych leków przeciwpsychotycznych lub u innych grup pacjentów. Należy z ostrożnością stosować ryzperydon u pacjentów z czynnikami ryzyka rozwoju udaru mózgu.

Ryzyko wystąpienia CWR było znacznie wyższe u pacjentów z demencją mieszaną lub naczyniową niż u pacjentów z demencją Alzheimera. Dlatego pacjentom z innymi typami demencji niż demencja Alzheimera nie należy przepisywać leczenia ryzperydonem. Zaleca się ocenę stosunku korzyści do ryzyka w przypadku stosowania ryzperydonu u pacjentów w podeszłym wieku z demencją, szczególnie ryzyka rozwoju udaru mózgu. Pacjentów/opiekunów należy uprzedzić o konieczności natychmiastowego zgłaszania wszelkich objawów i objawów potencjalnych zaburzeń cerebrowaskularnych, takich jak nagła słabość lub mrowienie twarzy, rąk lub nóg oraz zaburzenia mowy lub wzroku. Należy niezwłocznie rozważyć wszystkie możliwe opcje leczenia, w tym odstawienie ryzperydonu.

W celu leczenia trudnej agresji u pacjentów z umiarkowanym lub ciężkim stopniem demencji Alzheimera ryzperydon należy stosować wyłącznie krótkoterminowo, jako uzupełnienie środków niefarmakologicznych, które okazały się nieskuteczne lub miały ograniczoną skuteczność, lub gdy istnieje zagrożenie dla siebie lub innych. Stan pacjenta i potrzeba kontynuacji terapii powinny być regularnie oceniane.

Hipotensja ortostatyczna. Może wystąpić hipotensja ortostatyczna spowodowana działaniem α1-litycznym ryzperydonu, szczególnie na początku leczenia. W okresie pozarejestracyjnym obserwowano przypadki klinicznie istotnej hipotensji przy jednoczesnym stosowaniu ryzperydonu i leków przeciwhypertensyjnych. Należy z ostrożnością stosować ryzperydon u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego (takimi jak niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zaburzenia przewodnictwa, odwodnienie, hipowolemia lub choroby naczyniowe mózgu) oraz stopniowo dozować dawkę zgodnie z zaleceniami (patrz sekcja „Sposób stosowania i dawki”). W przypadku wystąpienia hipotensji należy rozważyć możliwość zmniejszenia dawki.

Leukopenia, neutropenia i agranulocytoza. Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych, w szczególności ryzperydonu, zgłaszano przypadki leukopenii, neutropenii i agranulocytozy. W okresie pozarejestracyjnym agranulocytoza występowała bardzo rzadko (< 1/10000 pacjentów). Pacjenci z wywiadem klinicznie istotnego zmniejszenia liczby leukocytów lub wywołanej lekami leukopenii/neutropenii powinni być poddawani nadzorowi przez kilka pierwszych miesięcy terapii, a przy pierwszych objawach istotnego zmniejszenia liczby leukocytów w przypadku braku innych czynników przyczynowych należy rozważyć możliwość odstawienia ryzperydonu.

Należy zapewnić staranne monitorowanie stanu pacjentów z klinicznie istotną neutropenią w celu wykrycia gorączki lub innych objawów lub oznak infekcji oraz niezwłoczne rozpoczęcie odpowiedniego leczenia w przypadku pojawienia się takich objawów lub oznak. W przypadku ciężkiej neutropenii (bezwzględna liczba neutrofili < 1 × 109/l) należy przerwać terapię ryzperydonem i kontrolować liczbę leukocytów do normalizacji wartości.

Zespół późnej dyskinezyjnej/objawy ekstrapiramidowe. Leki o właściwościach antagonistów receptorów dopaminergicznych były związane z występowaniem zespołu późnej dyskinezyjnej, charakteryzującego się mimowolnymi ruchami rytmicznymi, głównie języka i/lub twarzy. Wystąpienie objawów ekstrapiramidowych jest czynnikiem ryzyka rozwoju zespołu późnej dyskinezyjnej. W przypadku pojawienia się objawów lub objawów zespołu późnej dyskinezyjnej należy rozważyć możliwość odstawienia wszystkich leków przeciwpsychotycznych.

Pacjentom, którzy równocześnie przyjmują psychostymulanty (np. metylfenidat) i ryzperydon, należy zachować ostrożność ze względu na możliwość wystąpienia objawów ekstrapiramidowych podczas doboru dawki jednego lub obu leków. Zaleca się stopniowe odstawienie psychostymulantu (patrz sekcja „Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji”).

Zespół złośliwego neuroleptyczny. Podczas leczenia lekami przeciwpsychotycznymi zgłaszano przypadki zespołu złośliwego neuroleptycznego, charakteryzującego się hipertermią, sztywnością mięśni, niestabilnością funkcji autonomicznych, zaburzeniami świadomości oraz podwyższeniem stężenia kreatynofosfokinazy w surowicy. Dodatkowymi objawami mogą być mioglobinuria (rabdomioliza) i ostra niewydolność nerek. W przypadku rozwoju zespołu złośliwego neuroleptycznego należy odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym ryzperydon.

Choroba Parkinsona i demencja z ciałami Lewego. Przepisując leki przeciwpsychotyczne, w szczególności ryzperydon, pacjentom z chorobą Parkinsona lub demencją z ciałami Lewego, lekarze powinni rozważyć ryzyko i oczekiwaną korzyść. Stosowanie ryzperydonu może pogarszać przebieg choroby Parkinsona. U pacjentów z powyższymi chorobami zwiększa się ryzyko wystąpienia zespołu złośliwego neuroleptycznego i wrażliwości na leki przeciwpsychotyczne (np. dezorientacja, omdlenia, niestabilność postawy z częstymi upadkami).

Hiperglikemia i cukrzyca. Podczas leczenia ryzperydonem zgłaszano przypadki hiperglikemii, cukrzycy i nasilenia istniejącej cukrzycy. W niektórych przypadkach zgłaszano wcześniejszą nadmierną masę ciała, która może być czynnikiem rozwoju tych zjawisk. Te zjawiska bardzo rzadko były związane z kwasocukrzycą i rzadko – z śpiączką cukrzycową. Dlatego zaleca się zapewnienie odpowiedniego monitorowania klinicznego zgodnie z obowiązującymi wytycznymi dotyczącymi stosowania leków przeciwpsychotycznych. Pacjentów leczonych dowolnymi lekami przeciwpsychotycznymi atypowymi, w szczególności ryzperydonem, należy poddawać nadzorowi pod kątem objawów hiperglikemii (takich jak polipragmia, poliuria, polifagia i osłabienie), a pacjentów z cukrzycą należy regularnie monitorować pod kątem możliwego pogorszenia kontroli poziomu glukozy.

Zwiększenie masy ciała. Podczas stosowania ryzperydonu zgłaszano przypadki istotnego zwiększenia masy ciała. Należy regularnie monitorować masę ciała.

Hiperprolaktynemia. Hiperprolaktynemia jest częstym efektem niepożądanym związanym z leczeniem ryzperydonem. U pacjentów z objawami możliwych skutków niepożądanych związanych z prolaktyną (np. ginekomastia, zaburzenia miesiączkowania, anowulacja, zaburzenia płodności, obniżenie libidum, dysfunkcja erekcyjna i galaktoreja) zaleca się kontrolowanie stężenia prolaktyny w osoczu.

Badania na kulturach tkankowych wskazują, że prolaktyna może stymulować wzrost komórek w nowotworach piersi u ludzi. Chociaż dotychczasowe badania kliniczne i epidemiologiczne nie wykazały jednoznacznego związku ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, zaleca się ostrożne przepisywanie leku pacjentom z odpowiednią historią medyczną. Ryzyperydon należy stosować z ostrożnością u pacjentów z istniejącą hiperprolaktynemią i guzami zależnymi od prolaktyny.

Wydlęganie odcinka QT. W okresie pozarejestracyjnym bardzo rzadko zgłaszano przypadki wydłużenia odcinka QT. Jak przy stosowaniu innych leków przeciwpsychotycznych, ze względu na możliwość zwiększenia ryzyka reakcji arytmogennych, należy z ostrożnością przepisywać ryzperydon pacjentom z znanymi chorobami układu sercowo-naczyniowego, wydłużeniem odcinka QT w wywiadzie rodzinnym, bradykardią lub zaburzeniami równowagi elektrolitowej (hipokaliemia, hipomagnezemia). Ostrożność jest również konieczna przy przepisywaniu ryzperydonu równocześnie z lekami, które mogą wydłużać odcinek QT.

Drżenie. Ryzyperydon należy z ostrożnością stosować pacjentom z wywiadem drgawek lub innych chorób, które potencjalnie obniżają próg drgawkowy.

Przepizm. Podczas stosowania ryzperydonu może wystąpić przepizm, spowodowany działaniem blokującym α-adrenergiczne leku.

Regulacja temperatury ciała. Leki przeciwpsychotyczne mogą zaburzać zdolność organizmu do obniżania podstawowej temperatury ciała. Zaleca się zapewnienie odpowiedniego nadzoru nad stanem pacjentów leczonych ryzperydonem, którzy mogą być narażeni na czynniki sprzyjające podwyższeniu podstawowej temperatury ciała, takie jak intensywne obciążenie fizyczne, wysokie temperatury otoczenia, równoczesne stosowanie leków o działaniu antycholinergicznym lub odwodnienie.

Działanie przeciwymiotne. W badaniach przedklinicznych ryzperydonu obserwowano działanie przeciwymiotne. Takie działanie może maskować objawy i objawy przedawkowania niektórych leków lub takie stany, jak niedrożność jelit, zespół Reye’a i guz mózgu.

Zaburzenia funkcji nerek i wątroby. U pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek zmniejszona jest zdolność do wydalania aktywnej frakcji przeciwpsychotycznej w porównaniu z dorosłymi pacjentami z prawidłową funkcją nerek. U pacjentów z zaburzeniem funkcji wątroby wzrasta stężenie frakcji wolnej ryzperydonu w osoczu (patrz sekcja „Sposób stosowania i dawki”).

Zakrzepica żylna i zatorowość płucna. Zgłaszano przypadki zakrzepicy żylnej i zatorowości płucnej (ZŻZP) podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych. Ponieważ pacjenci leczeni lekami przeciwpsychotycznymi często mają nabyte czynniki ryzyka wystąpienia ZŻZP, wszystkie możliwe czynniki ryzyka ZŻZP należy zidentyfikować przed i podczas leczenia ryzperydonem oraz podjąć niezbędne środki zapobiegawcze.

Zespół operacyjny atonii tęczówki (ZSAT). Podczas operacji zaćmy u pacjentów przyjmujących antagoniści receptorów α1-adrenergicznych, w tym ryzperydon, obserwowano ZSAT. Ten zespół może zwiększać ryzyko powikłań okulistycznych podczas i po operacji. Przed operacją chirurg-okulista powinien zostać poinformowany o lekach przeciwpsychotycznych stosowanych obecnie lub wcześniej przez pacjenta. Potencjalna korzyść z odstawienia leków blokujących α1-adrenergiczne przed operacją zaćmy nie została ustalona i powinna być oceniona w kontekście ryzyka związanego z odstawieniem leczenia lekami przeciwpsychotycznymi.

Dzieci. Przed przepisaniem ryzperydonu dziecku lub nastolatkowi z zaburzeniami zachowania społecznego należy przeprowadzić pełne badanie pod kątem możliwych przyczyn fizycznych i społecznych zachowania agresywnego, takich jak ból lub niewłaściwe wymagania środowiska.

Należy starannie kontrolować działanie uspokajające ryzperydonu u tej grupy pacjentów ze względu na potencjalny wpływ na zdolność do nauki. Zmieniając czas podawania ryzperydonu, można zmniejszyć wpływ działania uspokajającego na uwagę dzieci i młodzieży. Ryzyperydon był związany ze zwiększeniem średniej masy ciała i wskaźnika masy ciała (BMI). Zaleca się określenie masy ciała przed rozpoczęciem leczenia i dalszą regularną kontrolę. Zmiany wzrostu obserwowane w długotrwałych, otwartych badaniach rozszerzonych były w granicach normalnego zakresu wiekowego. Wpływ długotrwałej terapii ryzperydonem na rozwój płciowy i wzrost nie został odpowiednio zbadany.

Ze względu na potencjalny wpływ długotrwałej hiperprolaktynemii na wzrost i dojrzewanie płciowe dzieci i młodzieży należy rozważyć możliwość regularnej oceny klinicznej stanu endokrynologicznego pacjentów pediatrycznych, w tym określenie wzrostu, masy ciała, rozwoju płciowego, monitorowanie cyklu menstruacyjnego i innych efektów związanych z prolaktyną.

Wyniki małego, pozarejestracyjnego badania obserwacyjnego wykazały, że pacjenci w wieku od 8 do 16 lat przyjmujący ryzperydon byli średnio o 3,0–4,8 cm wyżsi niż pacjenci leczeni innymi lekami przeciwpsychotycznymi. Dane z tego badania były niewystarczające, aby określić, czy stosowanie ryzperydonu wpływa w jakiś sposób na końcowy wzrost w dorosłości, czy uzyskane wyniki są spowodowane bezpośrednim wpływem ryzperydonu na wzrost kości, wpływem na wzrost kości choroby podstawowej lub poprawą kontroli nad chorobą podstawową, co spowodowało zwiększenie wzrostu liniowego. Podczas leczenia ryzperydonem należy również przeprowadzać regularne badania w celu wykrycia objawów ekstrapiramidowych i innych zaburzeń ruchu. Szczególne zalecenia dotyczące dawkowania dla dzieci i młodzieży patrz w sekcji „Sposób stosowania i dawki”.

Substancje pomocnicze

Laktoza. Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami, takimi jak nietolerancja galaktozy, całkowity deficyt laktozy lub zespół złego wchłaniania glukozy i galaktozy, nie powinni stosować tego leku.

Wydatek sodu. Ten lek zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) w 1 tabletce powlekanej powłoką filmową, zatem może być uważany za bez sodu.

Stosowanie w okresie ciąży lub karmienia piersią.

Ciąża. Dane dotyczące stosowania ryzperydonu u kobiet w ciąży są niewystarczające. Badania na zwierzętach nie wykazały działania teratogennego ryzperydonu, jednak obserwowano inne rodzaje toksyczności reprodukcyjnej. Potencjalne ryzyko dla człowieka jest nieznane.

Noworodki matek, które przyjmowały leki przeciwpsychotyczne (w szczególności ryzperydon) w trzecim trymestrze ciąży, są narażone na ryzyko rozwoju objawów ekstrapiramidowych i/lub objawów odstawienia, które mogą różnić się pod względem nasilenia i czasu trwania. Zgłaszano pobudzenie, hipertonię, hipotonię, drżenie, senność, zaburzenia oddychania i problemy z karmieniem. W związku z tym takie noworodki wymagają starannego nadzoru. Ryzyperydon nie powinien być stosowany w okresie ciąży, z wyjątkiem przypadków ekstremalnej potrzeby. Jeśli konieczne jest przerwanie leczenia lekiem w czasie ciąży, nie należy tego robić nagle.

Karmienie piersią. W badaniach na zwierzętach ryzperydon i 9-hydroksyryzperydon wydzielane były do mleka matki. Stwierdzono również, że ryzperydon i 9-hydroksyryzperydon w niewielkich ilościach wydzielają się do mleka matki ludzkiej. Brak danych dotyczących reakcji niepożądanych u niemowląt karmionych piersią. Dlatego należy rozważyć korzyści z karmienia piersią i potencjalne ryzyka dla dziecka.

Niepłodność. Jak i inne leki będące antagonistami receptorów dopaminergicznych D2, ryzperydon zwiększa poziom prolaktyny. Hiperprolaktynemia może hamować wydzielanie hormonu uwalniającego gonadotropiny w podwzgórzu i prowadzić do zmniejszenia wydzielania gonadotropiny przysadkowej. To z kolei może hamować funkcję rozrodczą poprzez zaburzenie sterydogenezy gonadalnej zarówno u kobiet, jak i mężczyzn.

W badaniach przedklinicznych odpowiednich efektów nie obserwowano.

Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi mechanizmów.

Ze względu na potencjalne działanie na układ nerwowy i narządy wzroku ryzyperydon może mieć nieznaczny lub umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów lub obsługi mechanizmów (patrz sekcja „Efekty niepożądane”). Dlatego pacjentom należy zalecić wstrzymywanie się od prowadzenia pojazdów i pracy z mechanizmami do ustalenia indywidualnej reakcji na lek.

Sposób stosowania i dawki.

Tabletkę leku Rysperydon-Teva można podzielić na dwie równe dawki.

Dawkowanie

Schizofrenia

Dorośli. Lek Rysperydon-Teva stosuje się jeden lub dwa razy na dobę.

Leczenie należy rozpocząć od dawki 2 mg na dobę. W drugim dniu leczenia dawkę można zwiększyć do 4 mg. Następnie dawkę można utrzymywać bez zmian lub, w razie potrzeby, kontynuować indywidualną korektę dawki. U większości pacjentów skuteczne są dobowe dawki w zakresie 4–6 mg. U niektórych pacjentów może istnieć potrzeba dłuższej fazy dobierania dawki oraz stosowania niższej dawki początkowej i utrzymującej.

Dawki przekraczające 10 mg rysperydonu na dobę nie wykazały wyższej skuteczności w porównaniu z niższymi dawkami, ale mogą powodować wystąpienie objawów ekstrapiramidowych.

Bezpieczeństwo dawek przekraczających 16 mg na dobę nie zostało zbadane, w związku z tym stosowanie leku w takich dawkach nie jest zalecane.

Dzieci. Ze względu na brak danych dotyczących skuteczności, nie zaleca się stosowania rysperydonu u dzieci i młodzieży (do 18 roku życia) z chorobą psychiczną typu schizofrenicznego.

Epizody maniakalne w zaburzeniach dwubiegunowych

Dorośli. Rysperydon stosuje się raz na dobę, począwszy od dawki 2 mg. Korektę dawki, w razie potrzeby, przeprowadza się w odstępach nie krótszych niż 24 godziny, zwiększając dawkę o 1 mg na dobę. Dopuszczalne jest przepisywanie różnych dawek rysperydonu w zakresie od 1 do 6 mg na dobę w celu optymalizacji skuteczności i tolerancji u każdego pacjenta. Stosowanie rysperydonu w dawkach dobowych przekraczających 6 mg u pacjentów z epizodami maniakalnymi nie zostało zbadane. Tak jak w przypadku innych metod leczenia objawowego, należy okresowo oceniać potrzebę i celowość kontynuowania terapii rysperydonem.

Pacjenci w wieku podeszłym (od 65 roku życia). Zalecana dawka początkowa wynosi 0,5 mg dwa razy na dobę. Dopuszczalna jest indywidualna korekta wspomnianej dawki poprzez zwiększenie o 0,5 mg dwa razy na dobę, aż do osiągnięcia dawki 1–2 mg dwa razy na dobę. Ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne w stosowaniu leku u osób w wieku podeszłym, leczenie pacjentów z tej grupy wymaga ostrożności.

Dzieci. Ze względu na brak danych dotyczących skuteczności, nie zaleca się stosowania rysperydonu u dzieci i młodzieży (do 18 roku życia) z manią dwubiegunową.

Krótkoterminowa terapia wyraźnej agresji u pacjentów z demencją Alzheimera

Zalecana dawka początkowa to 0,25 mg dwa razy na dobę. W celu zastosowania dawki 0,25 mg zalecaną postacią leku jest roztwór doustny rysperydonu 1 mg/ml. Dawka ta może być indywidualnie zwiększana o 0,25 mg dwa razy na dobę, przy czym takie zwiększenie należy przeprowadzać, w razie potrzeby, nie częściej niż co drugi dzień. Optymalna dawka dla większości pacjentów wynosi 0,5 mg dwa razy na dobę. Jednak niektórzy pacjenci mogą wymagać dawki do 1 mg dwa razy na dobę, aby osiągnąć pozytywny efekt.

Nie zaleca się stosowania rysperydonu dłużej niż przez 6 tygodni u pacjentów z trwałą agresją w przebiegu demencji Alzheimera. W trakcie leczenia należy zapewnić dokładne monitorowanie stanu pacjentów oraz regularnie oceniać potrzebę kontynuowania terapii.

Leczenie objawowe krótkoterminowe (do 6 tygodni) wyraźnej agresji w zaburzeniach zachowania

Dzieci i młodzież w wieku od 5 do 18 lat

Dla pacjentów o masie ciała ≥ 50 kg zalecana dawka początkowa wynosi 0,5 mg leku jeden raz na dobę. W razie potrzeby możliwa jest indywidualna korekta tej dawki poprzez zwiększenie o 0,5 mg jeden raz na dobę, jednak nie częściej niż co drugi dzień. U większości pacjentów optymalna dawka wynosi 1 mg jeden raz na dobę. Jednakże u niektórych pacjentów skuteczność może być obserwowana przy dawce 0,5 mg jeden raz na dobę, a inni mogą wymagać dawki 1,5 mg jeden raz na dobę.

Dla pacjentów o masie ciała < 50 kg zalecana dawka początkowa wynosi 0,25 mg jeden raz na dobę. Zalecaną postacią leku do zastosowania dawki 0,25 mg jest roztwór doustny rysperydonu 1 mg/ml. W razie potrzeby możliwa jest indywidualna korekta wspomnianej dawki poprzez zwiększenie o 0,25 mg jeden raz na dobę, jednak nie częściej niż co drugi dzień. U większości pacjentów optymalna dawka to 0,5 mg jeden raz na dobę. Jednakże u niektórych pacjentów skuteczność może być obserwowana przy dawce 0,25 mg jeden raz na dobę, a inni mogą wymagać dawki 0,75 mg jeden raz na dobę. W celu zastosowania dawki 0,75 mg zalecaną postacią leku jest roztwór doustny rysperydonu 1 mg/ml.

Tak jak w przypadku innych metod leczenia objawowego, należy okresowo oceniać potrzebę i celowość kontynuowania terapii rysperydonem.

Ze względu na brak doświadczenia w stosowaniu rysperydonu u dzieci poniżej 5. roku życia z wymienionymi zaburzeniami, nie zaleca się przepisywania leku pacjentom z tej grupy.

Pacjenci z zaburzeniami funkcji nerek i wątroby

U pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek aktywna frakcja przeciwpsychotyczna jest wydalana wolniej niż u pacjentów z prawidłową czynnością nerek. U pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby stężenie wolnej frakcji rysperydonu we krwi wzrasta.

Niezależnie od wskazań, dawki początkowe i kolejne dla pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby należy zmniejszyć o połowę, a dobowanie dawki powinno odbywać się w wolniejszym tempie. Rysperydon należy stosować z ostrożnością u tej grupy pacjentów.

Sposób stosowania

Tabletki powlekane powłoką filmową przeznaczone są do doustnego zażywania. Przyjmowanie posiłków nie wpływa na wchłanianie rysperydonu.

Przerywanie leczenia zaleca się prowadzić stopniowo. Bardzo rzadko po nagłym zaprzestaniu leczenia wysokimi dawkami leków przeciwpsychotycznych obserwowano pojedyncze przypadki ostrych objawów odstawienia, w tym nudności, wymioty, nadmierne pocenie się i bezsenność (patrz sekcja „Działania niepożądane”). Mogą również wystąpić nawroty objawów psychicznych oraz mimowolne zaburzenia ruchu (takie jak akatyzja, dystonia i dyskinezja).

Przejście z terapii innymi lekami przeciwpsychotycznymi

Jeśli jest to klinicznie uzasadnione, na początku leczenia rysperydonem zaleca się stopniowe zaprzestanie wcześniejszej terapii innymi lekami. W przypadku gdy pacjent jest przekierowywany z terapii lekami przeciwpsychotycznymi w formie „depot”, leczenie rysperydonem zaleca się rozpocząć zamiast kolejnej zaplanowanej iniekcji. Należy okresowo oceniać potrzebę kontynuowania obecnej terapii lekami przeciwparkinsonowymi.

Dzieci.

Rysperydon stosuje się w leczeniu wyraźnej agresji w zaburzeniach zachowania u dzieci od 5. roku życia.

Przedawkowanie.

Objawy. Objawy przedawkowania, które obserwowano, są zazwyczaj znane jako farmakologiczne działanie rysperydonu, które występuje w nasilonej formie. Należą do nich senność i uspokojenie, tachykardia i hipotensja tętnicza, a także objawy ekstrapiramidowe. W przypadku przedawkowania obserwowano wydłużenie interwału QT oraz napady drgawkowe. Zgłaszano również komorowe wielomorficzne napady tachyarytmii typu „torsade de pointes” w związku z jednoczesnym przedawkowaniem rysperydonu i paroksetyny. W przypadku ostrego przedawkowania należy rozważyć możliwość stosowania kilku leków.

Leczenie. Należy zapewnić i utrzymać swobodne przejście dróg oddechowych w celu odpowiedniego utlenowania i wentylacji. Może być wskazane zastosowanie węgla aktywowanego w połączeniu ze środkiem przeczyszczającym, jeśli od przyjęcia leku upłynęło nie więcej niż 1 godzina. Należy natychmiast rozpocząć monitorowanie czynności sercowo-naczyniowej, w szczególności ciągłą rejestrację EKG w celu wykrycia możliwych zaburzeń rytmu.

Nie istnieje specyficzny antydotum na rysperydon. Należy więc podejmować odpowiednie działania wspierające. W przypadku ostrego przedawkowania należy przeanalizować możliwość interakcji leków wielu substancji. W przypadku hipotensji tętniczej i kolapsu naczyniowego należy podjąć odpowiednie leczenie, w tym podanie wlewu dożylnego i/lub środków sympatomietycznych. W przypadku wyraźnych objawów ekstrapiramidowych należy podać leki antycholinergiczne. Pacjent powinien pozostawać pod dokładnym nadzorem medycznym i kontrolą do pełnego wyzdrowienia.

Działania niepożądane.

Najczęściej zgłaszane działania niepożądane (częstość ≥ 10 %): parkinsonizm, działanie sedytywne/senność, ból głowy oraz bezsenność. Parkinsonizm i akatyzja są działaniami niepożadanymi zależnymi od dawki.

Poniżej wymieniono wszystkie działania niepożądane obserwowane podczas stosowania rysperydonu w badaniach klinicznych oraz w okresie pozarejestracyjnym. Częstość ustalono na podstawie danych z badań klinicznych. Stosowane są następujące kategorie częstości: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10), nieczęsto (≥ 1/1000 do < 1/100), rzadko (≥ 1/10000 do < 1/1000), bardzo rzadko (< 1/10000) oraz częstość nieznana (nie można ustalić na podstawie dostępnych danych).

Działania niepożądane w ramach każdej grupy wymieniono według malejącego stopnia nasilenia.

Infekcje i inwazje. Często: zapalenie płuc, zapalenie oskrzeli, infekcje dróg oddechowych górnych, zapalenie zatok, infekcje dróg moczowych, infekcje ucha, grypa. Niekonie: infekcje dróg oddechowych, zapalenie pęcherza, infekcje oczu, zapalenie migdałków, onychomicoza, zapalenie tkanki podskórnej, lokalne infekcje, infekcje wirusowe, akarodermatoza. Rzadko: infekcje.

Zaburzenia układu krwi i chłonnego. Niekonie: neutropenia, zmniejszenie liczby leukocytów, trombocytopenia, anemia, obniżenie hematokrytu, zwiększenie liczby eozynofilów. Rzadko: agranulocytoza^c.

Zaburzenia układu odpornościowego. Niekonie: nadwrażliwość. Rzadko: reakcje anafilaktyczne^c.

Zaburzenia endokrynologiczne. Często: hiperprolaktynemia^a. Rzadko: zaburzenia wydzielania hormonu antydiuretycznego, obecność glukozy w moczu.

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania. Często: przyrost masy ciała, zwiększone poczucie głodu, zmniejszone poczucie głodu. Niekonie: cukrzyca^b, hiperglikemia, polidyksja, zmniejszenie masy ciała, anoreksja. Rzadko: zatrucie wodne^c, hipoglikemia, hiperinsulinemia^c, wzrost stężenia trójglicerydów we krwi. Bardzo rzadko: ketoacydoza cukrzycowa.

Zaburzenia psychiczne. Bardzo często: bezsenność^d. Często: zaburzenia snu, pobudzenie, depresja, niepokój. Niekonie: mania, dezorientacja, obniżenie libidum, nerwowość, koszmary senne. Rzadko: katatonia, somnambulizm, zaburzenia zachowania żywieniowego związane ze snem, stępiony afekt, brak orgazmu.

Zaburzenia układu nerwowego. Bardzo często: sedytywność/senność, parkinsonizm^d, ból głowy. Często: akatyzja^d, dystonia^d, zawroty głowy, dyskineza^d, drżenie. Niekonie: późna dyskineza, niedokrwienie mózgu, brak reakcji na bodźce, utrata przytomności, obniżony poziom świadomości, drgawki^d, omdlenie, nadaktywność psychomotoryczna, zaburzenia równowagi, zaburzenia koordynacji, zawroty głowy ortostatyczne, zaburzenia uwagi, dysartria, dysgezja, hipestezja, parestezje. Rzadko: zespół neuroleptyczny złośliwy, zaburzenia mózgokrzewne, śpiączka cukrzycowa, rytmiczne kołysanie głową.

Zaburzenia narządu wzroku. Często: rozmazane widzenie, zapalenie spojówek. Niekonie: fotofobia, suchość oczu, zwiększone wydzielanie łez, przekrwienie oczu. Rzadko: jaskra, zaburzenia ruchu oczu, odwrotne przewracanie gałek ocznych, powstawanie skórek na brzegach powiek, zespół atonicznej tęczówki (intraoperacyjny)^c.

Zaburzenia narządu słuchu i równowagi. Niekonie: zawroty głowy, szumy w uszach, ból w uszach.

Zaburzenia serca. Często: tachykardia. Niekonie: migotanie przedsionków, blok przedsionkowo-komorowy, zaburzenia przewodnictwa, wydłużenie odcinka QT w EKG, bradykardia, zaburzenia w elektrokardiogramie, uczucie przyspieszonego serca. Rzadko: arytmia zatokowa.

Zaburzenia układu naczyniowego. Często: nadciśnienie tętnicze. Niekonie: hipotensja tętnicza, hipotensja ortostatyczna, zaczerwienienie. Rzadko: zakrzepica płucna, zakrzepica żył.

Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i jamy opłucnowej. Często: duszność, ból gardła i krtani, kaszel, krwawienia z nosa, zatkany nos. Niekonie: zapalenie płuc aspiracyjne, staza w płucach, staza w drogach oddechowych, chrypka, świsty, dysfonia, zaburzenia oddechowe. Rzadko: zespół bezdechu nocnego, nadwentylacja.

Zaburzenia układu pokarmowego. Często: ból brzucha, uczucie dyskomfortu w brzuchu, wymioty, nudności, zaparcia, biegunka, wzdęcia, suchość w ustach, ból zębów. Niekonie: nietrzymanie stolca, kałozastój, zapalenie żołądka i jelit, dysfagia, wzdęcia brzucha. Rzadko: zapalenie trzustki, obturacja jelita, obrzęk języka, chilida. Bardzo rzadko: ustrzyj.

Zaburzenia układu wątrobowo-żółciowego. Niekonie: podwyższenie poziomu transaminaz, podwyższenie poziomu gamma-glutamylotransferazy, podwyższenie poziomu enzymów wątrobowych. Rzadko: żółtaczka.

Zaburzenia skóry i tkanek podskórnych. Często: wysypka, rumień. Niekonie: pokrzywka, świąd, łysienie, hiperkeratoza, egzema, suchość skóry, zmiana koloru skóry, trądzik, seboroiczne zapalenie skóry, zaburzenia skóry, uszkodzenia skóry. Rzadko: zapalenie skóry lekowe, łupież. Bardzo rzadko: obrzęk naczynioruchowy. Częstość nieznana: zespół Stevensa-Johnsona/odłuszczeniowe martwicze zapalenie nabłonka^c.

Zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej. Często: skurcze mięśni, ból mięśniowo-szkieletowy, ból pleców, ból stawów. Niekonie: podwyższenie poziomu kreatynofosfokinazy we krwi, zaburzenia postawy, sztywność stawów, obrzęk stawów, osłabienie mięśni, ból szyi. Rzadko: rabdomioliza.

Zaburzenia nerek i układu moczowego. Często: nietrzymanie moczu. Niekonie: polakiuria, zatrzymanie oddawania moczu, dysuria.

Ciąża, poród i stan noworodka. Rzadko: zespół odstawienia u noworodków^c.

Zaburzenia układu rozrodczego i gruczołów mlekowych. Niekonie: zaburzenia erekcji, zaburzenia ejakulacji, amenoreja, zaburzenia cyklu menstruacyjnego^d, ginekomastia, galaktoreja, zaburzenia seksualne, ból gruczołów piersiowych, uczucie dyskomfortu w gruczołach piersiowych, wydzieliny pochwowe. Rzadko: priapizm^c, opóźnienie menstruacji, zesztywnienie gruczołów piersiowych, powiększenie gruczołów piersiowych, wydzielanie z piersi.

Zaburzenia ogólne i miejsce podania. Często: obrzęk^d, gorączka, ból w klatce piersiowej, osłabienie, zmęczenie, ból. Niekonie: obrzęk twarzy, dreszcze, podwyższenie temperatury ciała, zaburzenia chodu, pragnienie, uczucie dyskomfortu w klatce piersiowej, niedowagę, nieprzyjemne uczucie, dyskomfort. Rzadko: hipotermia, obniżenie temperatury ciała, uczucie zimna w kończynach, zespół odstawienia leku, zesztywnienie^c.

Urazy, zatrucia i powikłania procedur. Często: upadki. Niekonie: ból podczas wykonywania procedur.

^a Hiperprolaktynemia może w niektórych przypadkach prowadzić do ginekomastii, zaburzeń menstruacyjnych, amenorei, anowulacji, galaktorei, zaburzeń płodności, obniżenia libidum, zaburzeń erekcji.

^b W badaniach kontrolowanych placebo cukrzyca występowała u 0,18 % pacjentów leczonych rysperydonem i u 0,11 % pacjentów z grupy placebo. Łączna częstość w oparciu o dane ze wszystkich badań klinicznych wynosiła 0,43 % u pacjentów przyjmujących rysperydon.

^c Nie obserwowano w badaniach klinicznych, ale zgłaszano w okresie pozarejestracyjnym stosowania rysperydonu.

^d Możliwe wystąpienie zaburzeń pozapiramidowych: parkinsonizm (nadmierna produkcja śliny, sztywność mięśniowo-szkieletowa, parkinsonizm, ślinotok, fenomen „zębatego koła”, bradykinezja, hipokinezja, twarz maskowata, napięcie mięśni, akinezja, sztywność mięśni potylicznych, sztywność mięśni, chód parkinsonowski oraz zaburzenia refleksu gładkiego, parkinsonowskie drżenie spoczynkowe), akatyzja (akatyzja, niepokój, hiperkinezja i zespół niespokojnych nóg), drżenie, dyskineza (dyskineza, skurcze mięśni, choreoatezjoza, atetozja i mioklonia), dystonia. Dystonia obejmuje: dystonię, hipertonus, kręcz szyi, mimowolne skurcze mięśni, kurcze mięśni, kurczowe skurcze mięśni, blefarospazm, ruch gałek ocznych, paraliż języka, skurcz twarzy, skurcz krtani, miotonię, opistotonus, skurcz gardła i gardła, plewrototonus, skurcz języka oraz trizm. Należy pamiętać, że podana lista obejmuje szerszy zakres objawów, które niekoniecznie mają pochodzenie pozapiramidowe. Bezsenność obejmuje trudności zasypiania i zaburzenia wewnątrzsnemne. Drgawki obejmują wielki napad padaczkowy. Zaburzenia menstruacyjne obejmują nieregularne miesiączkowanie i oligomenoreę. Obrzęk obejmuje: obrzęk ogólny, obrzęk obwodowy, obrzęk wciśnięty.

Działania niepożądane obserwowane podczas stosowania paliperidonu

Paliperidon jest aktywnym metabolitem rysperydonu, dlatego profile działań niepożądanych tych leków (zarówno doustnych, jak i wstrzykiwanych) są podobne. Oprócz powyższych działań niepożądanych, podczas stosowania leków zawierających paliperidon obserwowano poniższe działania niepożądane, które mogą również wystąpić podczas stosowania rysperydonu.

Zaburzenia serca. Zespół ortostatycznej tachykardii pochodzenia posturalnego.

Działania niepożądane charakterystyczne dla klasy leków. Jak również przy stosowaniu innych leków przeciwpsychotycznych, bardzo rzadko w okresie pozarejestracyjnym zgłaszano przypadki wydłużenia odcinka QT podczas stosowania rysperydonu. Do innych charakterystycznych dla klasy zaburzeń serca obserwowanych przy stosowaniu leków przeciwpsychotycznych wydłużających odcinek QT należą: arytmia komorowa, migotanie komór, tachykardia komorowa, nagła śmierć, zatrzymanie serca oraz polimorficzna tachykardia komorowa typu „torsade de pointes”.

Zakrzepica żylna i zatorowość płucna. Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych zgłaszano występowanie zakrzepicy żylnej, w tym zatorowości tętnicy płucnej i zakrzepicy żył głębokich.

Przyrost masy ciała. W badaniach kontrolowanych placebo trwających od 6 do 8 tygodni u dorosłych pacjentów z schizofrenią, u których przyrost masy ciała wynosił ≥ 7 %, zaobserwowano istotną statystycznie różnicę w częstości przypadków przyrostu masy ciała w grupie rysperydonu (18 %) w porównaniu z grupą placebo (9 %). W trwających trzy tygodnie badaniach kontrolowanych placebo u dorosłych pacjentów z ostrą manią częstość przyrostu masy ciała o ≥ 7 % na końcowych pomiarach była porównywalna w grupach rysperydonu (2,5 %) i placebo (2,4 %), ale była nieco wyższa w grupie aktywnego kontroli (3,5 %).

W długoterminowych badaniach u populacji dzieci i młodzieży z zaburzeniami zachowania społecznego zaobserwowano przyrost masy ciała średnio o 7,3 kg po 12 miesiącach leczenia. Oczekiwany przyrost masy ciała u dzieci w wieku 5–12 lat o normalnej masie ciała wynosi od 3 do 5 kg rocznie. Począwszy od 12–16 roku życia, przyrost masy ciała o 3–5 kg rocznie utrzymuje się u dziewcząt, natomiast u chłopców przyrost masy ciała wynosi około 5 kg rocznie.

Grupy pacjentów szczególne

Poniżej opisano działania niepożądane obserwowane częściej u pacjentów starszych z demencją lub u dzieci niż u dorosłych.

Pacjenci starsi z demencją. Spośród działań niepożądanych obserwowanych w badaniach klinicznych u pacjentów starszych z demencją, wystąpiły przemijające ataki niedokrwienne oraz udar z częstością odpowiednio 1,4 % i 1,5 %. Ponadto u pacjentów starszych z demencją obserwowano następujące działania niepożądane o częstości ≥ 5 %, co przynajmniej dwukrotnie przekraczało częstość tych zjawisk w innych grupach dorosłych pacjentów: infekcje dróg moczowych, obrzęk obwodowy, letargia oraz kaszel.

Dzieci. Ogólnie oczekiwane działania niepożądane u dzieci nie różnią się pod względem rodzaju od tych u dorosłych. Działania niepożądane obserwowane u dzieci (w wieku 5–17 lat) z częstością ≥ 5 %, co było co najmniej dwukrotnie wyższe niż w badaniach klinicznych u dorosłych: senność/sedytywność, zmęczenie, ból głowy, zwiększone poczucie głodu, wymioty, infekcje dróg oddechowych górnych, zatkany nos, ból brzucha, zawroty głowy, kaszel, gorączka, drżenie, biegunka oraz enureza. Wpływ długotrwałego stosowania rysperydonu na dojrzewanie seksualne i wzrost nie został odpowiednio zbadany (patrz sekcja „Szczególne wskazania”, punkt „Dzieci”).

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Zgłaszanie działań niepożądanych po rejestracji leku ma istotne znaczenie. Umożliwia to monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka w stosowaniu tego leku. Pracownicy medyczni i farmaceutyczni, a także pacjenci lub ich opiekunowie prawni powinni zgłaszać wszystkie przypadki podejrzewanych działań niepożądanych oraz braku skuteczności leku poprzez Zautomatyzowany System Informacyjny Nadzoru Farmakologicznego pod adresem: https://aisf.dec.gov.ua

Okres ważności. 2 lata.

Warunki przechowywania. Przechowywać w temperaturze nie wyższej niż 25 °C. Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Opakowanie.

Po 10 tabletek w blistrze; po 2 lub 3, lub 6, lub 9 blisterów w tece kartonowej.

Kategoria wydania. Na receptę.

Producent.

Spółka Akcyjna Zakład Farmaceutyczny Teva.

Adres producenta i miejsce prowadzenia działalności.

Działnica 1; H-4042 Debrecen, ul. Pallagi 13, Węgry.