INSTRUKCJA DOTYCZĄCA STOSOWANIA LEKU PROTOPAN (PROTOPAN)

Skład:

substancja czynna: pantoprazol;

1 fiolka zawiera pantoprazolu sodowego seskwihydrytu odpowiadającego 40 mg pantoprazolu;

substancje pomocnicze: edetat sodu, wodorotlenek sodu.

Postać leku. Proszek do sporządzenia roztworu do wstrzykiwań.

Główne właściwości fizykochemiczne: liofilizowana, porowata masa lub proszek od białego do niemal białego koloru.

Grupa farmakoterapeutyczna. Leki stosowane w chorobach zależnych od kwasu. Inhibitory pompy protonowej. Pantoprazol. Kod ATC A02BC02.

Właściwości farmakodynamiczne

Mechanizm działania. Pantoprazol to związek benzimidazolowy, który hamuje wydzielanie kwasu solnego w żołądku poprzez specyficzne blokowanie pomp protonowych komórek okładzinowych. Pantoprazol przekształca się do formy aktywnej w kwaśnym środowisku komórek okładzinowych, gdzie hamuje enzym H⁺-K⁺-ATPazę, czyli blokuje końcowy etap produkcji kwasu solnego w żołądku. Inhibicja ta jest zależna od dawki i dotyczy zarówno wydzielania kwasu w trybie podstawowym, jak i stymulowanym. U większości pacjentów objawy ustępują w ciągu 2 tygodni. Stosowanie pantoprazolu, podobnie jak innych inhibitorów pompy protonowej (IPP) i antagonistów receptorów H₂, obniża kwasowość w żołądku i tym samym zwiększa wydzielanie gastryny w sposób proporcjonalny do obniżenia kwasowości. Zwiększone wydzielanie gastryny jest odwracalne. Ponieważ pantoprazol wiąże się z enzymem dystalnie względem receptorów komórkowych, może hamować wydzielanie kwasu solnego niezależnie od stymulacji przez inne substancje (acetylocholina, histamina, gastryna). Efekt po podaniu doustnym i dożylnej jest taki sam.

Stosowanie pantoprazolu zwiększa stężenia gastryny na czczo. Przy krótkotrwałym leczeniu zazwyczaj nie przekraczają one górnej granicy normy. W przypadku długotrwałego leczenia stężenia gastryny zwiększają się najczęściej dwukrotnie. Ich nadmierne zwiększenie występuje tylko w pojedynczych przypadkach. W konsekwencji przy długotrwałym leczeniu obserwuje się czasem słabe lub umiarkowane zwiększenie liczby specyficznych komórek endokrynnych (ECL) w żołądku (podobnie jak w hiperplazji typu adenomatoidalnej). Jednak zgodnie z danymi z dotychczas przeprowadzonych badań, powstawanie komórek prekursorowych nowotworów neuroendokrynnych (atypowa hiperplazja) lub nowotworów neuroendokrynnych żołądka, które zaobserwowano w badaniach na zwierzętach, nie występuje u ludzi.

Ze względu na wyniki badań na zwierzętach nie można całkowicie wykluczyć wpływu długotrwałego (ponad rok) leczenia pantoprazolem na parametry endokrynologiczne tarczycy.

W trakcie leczenia lekami antysekrecyjnymi stężenie gastryny w surowicy krwi wzrasta jako odpowiedź na obniżone wydzielanie kwasu. Ponadto, ze względu na obniżoną kwasowość żołądka, zwiększa się stężenie chromograniny A (CgA). Podwyższone stężenie CgA może wpływać na wyniki badań diagnostycznych nowotworów neuroendokrynnych. Dostępne opublikowane dane wskazują, że leczenie inhibitorami pompy protonowej należy przerwać 5–14 dni przed oznaczeniem stężenia CgA. Pozwala to na powrót stężenia CgA, które może być fałszywie podwyższone po leczeniu IPP, do zakresu wartości normalnych.

Właściwości farmakokinetyczne

Właściwości farmakokinetyczne nie zmieniają się po jednorazowym ani wielokrotnym podaniu. W zakresie dawek od 10 do 80 mg farmakokinetyka pantoprazolu w osoczu pozostaje liniowa zarówno po podaniu doustnym, jak i dożylnej.

Rozkład. Wiązanie pantoprazolu z białkami surowicy wynosi około 98%. Objętość rozkładu to około 0,15 l/kg.

Biota transformacja. Substancja metabolizowana jest niemal wyłącznie w wątrobie. Główną drogą metaboliczną jest demetylowanie za pomocą CYP2C19 z późniejszą koniugacją siarczanową; do innych dróg metabolicznych należy utlenianie za pomocą CYP3A4.

Eliminacja. Okres półtrwania eliminacji wynosi około 1 godziny, klirens to 0,1 l/godz/kg. Zaobserwowano kilka przypadków opóźnionej eliminacji. Ze względu na specyficzne wiązanie pantoprazolu z pompami protonowymi komórek okładzinowych, okres półtrwania nie koreluje z o wiele dłuższym czasem działania (hamowanie wydzielania kwasu).

Główna część metabolitów pantoprazolu wydala się z moczem (około 80%), reszta wydala się z kałem. Głównym metabolitem zarówno w surowicy, jak i w moczu jest desmetylopantoprazol skoniugowany z siarczanem. Okres półtrwania głównego metabolitu (około 1,5 godz.) nieco przekracza okres półtrwania pantoprazolu.

Osobne grupy pacjentów

Osoby wolni metabolizatorzy. Około 3% Europejczyków ma niską czynność enzymu CYP2C19 – określa się ich jako wolnych metabolizatorów. U tych osób metabolizm pantoprazolu jest najprawdopodobniej katalizowany głównie przez enzym CYP3A4. Po podaniu jednorazowej dawki 40 mg pantoprazolu średnie pole powierzchni ograniczone krzywą farmakokinetyczną „stężenie w osoczu – czas” było około 6 razy większe u wolnych metabolizatorów niż u osób z funkcjonalnie aktywnym enzymem CYP2C19 (szybkich metabolizatorów). Średnie stężenie szczytowe w osoczu wzrosło o około 60%. Wyniki te nie wpływają na dawkowanie pantoprazolu.

Zaburzenia funkcji nerek. Nie ma zaleceń dotyczących zmniejszenia dawki przy stosowaniu pantoprazolu u pacjentów z obniżoną funkcją nerek (w tym u pacjentów poddawanych dializie). Podobnie jak u zdrowych ochotników, okres półtrwania pantoprazolu u nich jest krótki. Dializie ulegają jedynie bardzo niewielkie ilości pantoprazolu. Pomimo umiarkowanie dłuższego okresu półtrwania głównego metabolitu (2–3 godz.), eliminacja nadal jest szybka, więc nie dochodzi do kumulacji.

Zaburzenia funkcji wątroby. Choć u pacjentów z marskością wątroby (klasy A i B wg skali Childa–Pugha) okres półtrwania wydłuża się do 7–9 godzin, a AUC zwiększa się 5–7-krotnie, maksymalne stężenie w surowicy wzrasta jedynie nieznacznie – 1,5-krotnie – w porównaniu z wartościami u zdrowych ochotników.

Pacjenci w wieku podeszłym. Niewielkie zwiększenie AUC i C_max u ochotników w wieku podeszłym w porównaniu z młodszych ochotnikami również nie ma znaczenia klinicznego.

Dzieci. Po jednorazowym dożylnej podaniu pantoprazolu w dawkach 0,8 lub 1,6 mg/kg dzieciom w wieku od 2 do 16 lat nie stwierdzono istotnej korelacji między klirensą pantoprazolu a wiekiem lub masą ciała pacjenta. Wartości AUC i objętości rozkładu odpowiadały danym uzyskanym w badaniach z udziałem dorosłych.

Charakterystyki kliniczne

Wskazania

Refluksowe zapalenie przełyku.
Przewlekła choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy.
Zespół Zollingera-Ellisona oraz inne stany hipersekrecyjne.

Przeciwwskazania. Wysoka wrażliwość na substancję czynną, pochodne benzimidazolu lub którykolwiek składnik pomocniczy leku.

Interakcje z innymi lekami oraz inne rodzaje interakcji

Leki, których wchłanianie zależy od pH. Ze względu na całkowite i długotrwałe hamowanie sekrecji kwasu solnego pantoprazol może wpływać na wchłanianie leków, dla których wartość pH soku żołądkowego jest ważnym czynnikiem ich biodostępności (np. niektórych leków przeciwdrożdżycowych, takich jak ketokonazol, itrakonazol, pozykonazol, lub innych leków, takich jak erlotynib).

Inhibitory proteazy HIV. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania pantoprazolu z inhibitorami proteazy HIV (np. atazanawir), których wchłanianie zależy od pH wewnątrzżołądkowego, ze względu na istotne zmniejszenie ich biodostępności (patrz sekcja „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności podczas stosowania”).

Jeśli nie można uniknąć jednoczesnego stosowania inhibitorów proteazy HIV z inhibitorami pompy protonowej, zaleca się staranne monitorowanie kliniczne (np. obciążenia wirusem). Nie należy przekraczać dobowej dawki pantoprazolu 20 mg. Może być konieczna korekta dawki inhibitorów proteazy HIV.

Kumarynowe leki przeciwwątrobowe (fenprokumon i warfaryna). Jednoczesne stosowanie pantoprazolu z warfaryną lub fenprokumonem nie wpływało na farmakokinetykę warfaryny, fenprokumonu ani INR (międzynarodowy wskaźnik znormalizowany). Jednak donoszono o zwiększeniu INR i wydłużeniu czasu protrombinowego u pacjentów stosujących jednocześnie IPP i warfarynę lub fenprokumon. Zwiększenie INR i wydłużenie czasu protrombinowego mogą prowadzić do rozwoju patologicznego krwawienia, a nawet śmierci. W przypadku takiego jednoczesnego stosowania konieczne jest monitorowanie INR i czasu protrombinowego.

Metotreksat. Donoszono, że jednoczesne stosowanie wysokich dawek metotreksatu (np. 300 mg) i inhibitorów pompy protonowej zwiększa stężenia metotreksatu we krwi u niektórych pacjentów. Pacjentom stosującym wysokie dawki metotreksatu, np. chorym na raka lub z łuszczycą, zaleca się tymczasowe przerwanie leczenia pantoprazolem.

Inne interakcje. Pantoprazol jest w znacznej mierze metabolizowany w wątrobie poprzez układ enzymów cytochromu P450. Główna droga metabolizmu to demetylacja za pomocą CYP2C19, inne drogi metabolizmu obejmują utlenianie enzymem CYP3A4. Badania z lekami, które również są metabolizowane za pomocą tych samych dróg, takimi jak karbamazepina, diazepan, gliBenklamid, nifedypina oraz doustne środki antykoncepcyjne zawierające lewonorgestrel i etynylowy estradiol, nie wykazały klinicznie istotnych interakcji.

Nie można wykluczyć interakcji pantoprazolu z innymi lekami, które są metabolizowane przez ten sam układ enzymatyczny.

Wyniki szeregu badań dotyczących możliwych interakcji wskazują, że pantoprazol nie wpływa na metabolizm substancji czynnych metabolizowanych przez CYP1A2 (np. kofeiny, teofiliny), CYP2C9 (np. piroksykam, diklofenak, naproksen), CYP2D6 (np. metoprolol), CYP2E1 (np. etanol), nie wpływa na białko glikoproteinowe P, związane z wchłanianiem derywaty.

Nie stwierdzono interakcji z jednoczesnym podawaniem środków przeciwwskazowych.

Przeprowadzono również badania interakcji pantoprazolu z niektórymi antybiotykami (klarytromycyna, metronidazol, amoksycylina). Nie stwierdzono klinicznie istotnych interakcji między tymi lekami.

Leki hamujące lub indukujące CYP2C19. Inhibitory CYP2C19, takie jak fluwoksamina, mogą zwiększać wpływ systemowy pantoprazolu. Należy rozważyć konieczność zmniejszenia dawki leku u pacjentów otrzymujących długotrwałą terapię pantoprazolem w wysokich dawkach oraz u pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby. Induktory enzymów wpływające na CYP2C19 i CYP3A4, takie jak ryfampicyna i ziele św. Jana (Hypericum perforatum), mogą obniżać stężenia w osoczu IPP metabolizowanych przez te układy enzymatyczne.

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych. Wiadomo o fałszywie dodatnich wynikach niektórych testów przesiewowych w moczu na tetrahydrokanabinol (THC) u pacjentów przyjmujących pantoprazol. W celu potwierdzenia dodatnich wyników należy rozważyć alternatywną metodę potwierdzenia.

Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Złoszczliwe nowotwory żołądka. Objawowa odpowiedź na leczenie pantoprazolem może maskować objawy nowotworów złośliwych żołądka i opóźniać ich rozpoznanie. W przypadku występowania niepokojących objawów (np. znacznego spadku masy ciała, wymiotów, dysfagii, wymiotów z krwią, anemii, meliny), a także przy podejrzeniu lub obecności wrzodu żołądka należy wykluczyć możliwość procesu złośliwego. Jeśli objawy utrzymują się pomimo odpowiedniego leczenia, należy przeprowadzić dodatkowe badania.

Uszkodzenie wątroby. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami funkcji wątroby należy regularnie kontrolować poziom enzymów wątrobowych. W przypadku wzrostu stężenia enzymów wątrobowych leczenie pantoprazolem należy przerwać (patrz sekcja „Sposób stosowania i dawki”).

Inhibitory proteazy HIV. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania pantoprazolu z inhibitorami proteazy HIV (np. atazanawirem), których wchłanianie zależy od pH w żołądku, ze względu na istotne zmniejszenie ich dostępności biologicznej (patrz sekcja „Interakcje z innymi lekami i inne formy interakcji”).

Infekcje przewodu pokarmowego wywołane bakteriami. Lek ten nieco zwiększa ryzyko wystąpienia infekcji przewodu pokarmowego wywołanych bakteriami takimi jak Salmonella, Campylobacter lub C. difficile.

Hipomagnezemia. Obserwowano przypadki ciężkiej hipomagnezemii u pacjentów przyjmujących inhibitory pompy protonowej (IPPs), takie jak pantoprazol, przez co najmniej trzy miesiące, a w większości przypadków – przez rok. Hipomagnezemia może prowadzić do poważnych objawów klinicznych, które początkowo mogą być niezauważalne: uczucie zmęczenia, tężyczka, delirium, drgawki, zawroty głowy oraz arytmia komorowa. Hipomagnezemia może prowadzić do rozwoju hipokalcemii i/lub hipokaliemii (patrz sekcja „Efekty niepożądane”). W przypadku hipomagnezemii stan pacjentów w większości przypadków poprawiał się po podaniu preparatów magnezu i przerwaniu leczenia IPP.

U pacjentów wymagających długotrwałego leczenia oraz u pacjentów przyjmujących IPP jednocześnie z doustnym derytorykiem lub lekami, które mogą powodować hipomagnezemię (np. diuretykami), należy oznaczyć poziom magnezu przed rozpoczęciem leczenia IPP oraz okresowo podczas terapii.

Złamania kości. Długotrwałe leczenie (ponad 1 rok) wysokimi dawkami inhibitorów pompy protonowej może umiarkowanie zwiększyć ryzyko złamania kości udowych, nadgarstka i kręgosłupa, szczególnie u osób starszych lub przy obecności innych czynników ryzyka. Badania obserwacyjne wskazują, że stosowanie inhibitorów pompy protonowej może zwiększyć ogólne ryzyko złamań o 10–40%. Niektóre złamania mogą być spowodowane innymi czynnikami ryzyka. Pacjenci z ryzykiem osteoporozy powinni otrzymywać leczenie zgodnie z obowiązującymi wytycznymi klinicznymi oraz przyjmować odpowiednią ilość witaminy D i wapnia.

Ciężkie objawy skórne. Zgłaszano powikłania skórne związane ze stosowaniem pantoprazolu o nieznanej częstości występowania (patrz sekcja „Efekty niepożądane”), które mogą zagrozić życiu lub prowadzić do śmierci, takie jak wielopostaciowa rumień, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze zapalenie nabłonka (TEN) oraz reakcja lekowa z eozynofilią i objawami systemowymi (zespoł DRESS). Pacjentów należy poinformować o objawach i objawach tych reakcji skórnych i dokładnie obserwować pod kątem ich rozwoju. Jeśli wystąpią objawy wskazujące na te reakcje, stosowanie pantoprazolu należy natychmiast przerwać i rozważyć możliwość leczenia alternatywnego.

Podostre rumień skórny. Stosowanie inhibitorów pompy protonowej wiąże się z bardzo rzadkimi przypadkami rozwoju podostrego rumienia skóry. Jeśli wystąpią zmiany skórne, szczególnie w miejscach narażonych na działanie światła słonecznego, w połączeniu z bólem stawów, pacjent powinien natychmiast skontaktować się z lekarzem, który rozważy konieczność przerwania leczenia. Wystąpienie podostrego rumienia skóry u pacjentów podczas wcześniejszego leczenia inhibitorami pompy protonowej może zwiększyć ryzyko jego rozwoju podczas stosowania innych inhibitorów pompy protonowej.

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych. Podwyższony poziom chromograniny A (CgA) może wpływać na wyniki badań podczas diagnostyki nowotworów neuroendokrynnych. Aby uniknąć tego wpływu, leczenie pantoprazolem należy tymczasowo przerwać co najmniej 5 dni przed wykonaniem pomiaru poziomu CgA (patrz sekcja „Farmakodynamika”). Jeśli poziomy CgA i gastryny nie powrócą do normy po wstępnym pomiarze, należy przeprowadzić ponowny pomiar po 14 dniach od przerwania leczenia inhibitorami pompy protonowej.

Ważne informacje o substancjach pomocniczych.

Sód. Lek zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) w fiolce, co oznacza, że jest praktycznie pozbawiony sodu.

Stosowanie w czasie ciąży lub laktacji

Ciąża. Dane dotyczące stosowania pantoprazolu u ciężarnych kobiet (około 300–1000 doniesień o wynikach ciąży) wskazują na brak toksyczności embrionalnej lub fet/noworodkowej. W badaniach na zwierzętach obserwowano toksyczność reprodukcyjną. Z uwagi na środki ostrożności stosowanie pantoprazolu u ciężarnych kobiet należy unikać.

Karmienie piersią. Badania na zwierzętach wykazały wydzielanie pantoprazolu z mlekiem matki. Brakuje wystarczających danych dotyczących wydzielania pantoprazolu z ludzkim mlekiem matki, ale o takim wydzielaniu donoszono. Nie można wykluczyć ryzyka dla noworodków/maluchów. Decyzję o przerwaniu karmienia piersią lub przerwaniu/odmowie leczenia pantoprazolem należy podjąć z uwzględnieniem korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z leczenia pantoprazolem dla kobiety.

Plodność. Pantoprazol nie wpływał negatywnie na płodność w badaniach na zwierzętach.

Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi mechanizmów. Pantoprazol nie wpływa lub ma bardzo niewielki wpływ na szybkość reakcji podczas prowadzenia pojazdów lub obsługi mechanizmów. Należy wziąć pod uwagę możliwość wystąpienia efektów niepożądanych takich jak zawroty głowy i zaburzenia wzroku (patrz sekcja „Efekty niepożądane”). W takich przypadkach nie należy prowadzić pojazdów ani pracować z mechanizmami.

Sposób stosowania i dawki

Lek należy stosować zgodnie z zaleceniem lekarza i pod odpowiednim nadzorem medycznym. Stosowanie dożylne leku zaleca się tylko w przypadku niemożności stosowania doustnego. Istnieją dane dotyczące długości leczenia dożylnego do 7 dni. Dlatego, gdy tylko stanie się możliwe stosowanie doustne pantoprazolu, należy przejść ze wstrzykiwania dożylnego pantoprazolu na doustne stosowanie pantoprazolu w dawce 40 mg.

Refluksowe zapalenie przełyku, wrzody dwunastnicy, wrzody żołądka. Zalecana dawka wynosi 40 mg pantoprazolu (1 fiolka) na dobę dożylne.

Zespół Zollingera – Ellisona i inne stany hipersekrecyjne. W celu długotrwałego leczenia zespołu Zollingera – Ellisona i innych stanów hipersekrecyjnych zalecana dawka początkowa pantoprazolu wynosi 80 mg na dobę. W razie potrzeby dawkę można dobrać indywidualnie, zwiększając lub zmniejszając ją w zależności od wskaźników sekrecji kwasu żołądkowego. Dawki przekraczające 80 mg na dobę należy podzielić na dwie podania. Możliwe jest tymczasowe zwiększenie dawki pantoprazolu powyżej 160 mg, jednak długość stosowania powinna być ograniczona tylko do okresu niezbędnego do odpowiedniego kontrolowania sekrecji kwasu.

W przypadku potrzeby szybkiego zmniejszenia kwasowości, dla większości pacjentów wystarczająca jest dawka początkowa 2 × 80 mg w celu osiągnięcia pożądanego poziomu (< 10 mEq/godz.) w ciągu 1 godziny.

Przygotowanie do stosowania. Proszek należy rozpuścić w 10 ml 0,9 % roztworu chlorku sodu, który znajduje się we fiolce. Otrzymany roztwór można podawać bezpośrednio lub po zmieszaniu z 100 ml 0,9 % roztworu chlorku sodu lub 5 % roztworu glukozy w butelkach plastikowych lub szklanych. Po rozcieńczeniu stabilność chemiczna i fizyczna leku zachowana jest przez 12 godzin w temperaturze 25 °C. Z mikrobiologicznego punktu widzenia rozcieńczony preparat należy użyć natychmiast.

Nie wolno przygotowywać ani mieszać leku z innymi rozpuszczalnikami poza wyżej wymienionymi.

Wprowadzanie leku dożylnie należy przeprowadzać w ciągu 2–15 minut. Fiolkę przeznaczono tylko do jednorazowego użytku. Odpadki leku lub preparatu, którego właściwości fizykochemiczne uległy zmianie (w szczególności zmienił się kolor, pojawił się osad), należy zutylizować zgodnie z wymogami lokalnego prawa. Rozcieńczony roztwór powinien mieć przezroczysty, żółtawy kolor.

Niewydolność wątroby. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami funkcji wątroby nie należy przekraczać dobowej dawki 20 mg (½ fiolki leku) (patrz sekcja „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności podczas stosowania”).

Niewydolność nerek. Pacjenci z zaburzeniami funkcji nerek nie wymagają korekty dawki.

Pacjenci w podeszłym wieku nie wymagają korekty dawki.

Dzieci. Leku nie zaleca się stosować dzieciom (do 18. roku życia), ponieważ dane dotyczące bezpieczeństwa i skuteczności pantoprazolu w tej grupie wiekowej są ograniczone. Dane dostępne do chwili obecnej podano w sekcji „Farmakokinetyka”, jednak nie można podać zaleceń dotyczących dawkowania.

Przedawkowanie

Objawy. Objawy przedawkowania są nieznane.

Dawki do 240 mg podane dożylnie w ciągu 2 minut były dobrze tolerowane. Leczenie. Ponieważ pantoprazol silnie wiąże się z białkami osocza, nie należy do leków łatwo usuwalnych za pomocą dializy. W przypadku przedawkowania z objawami klinicznymi zatrucia stosuje się terapię objawową i wspierającą. Nie ma zaleceń dotyczących terapii specyficznej.

Efekty uboczne

O wystąpieniu efektów ubocznych można się spodziewać u około 5 % pacjentów. Najczęstszym efektem ubocznym jest zgrubienie żyły (tromboflebita) w miejscu wstrzyknięcia. Biegunka i ból głowy występowały u około 1 % pacjentów.

Niepożądane działania klasyfikuje się według częstości występowania na następujące kategorie: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 i < 1/10), nieczęsto (≥ 1/1000 i < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000 i < 1/1000), bardzo rzadko (< 1/10 000), nieznane (częstość nieokreślona na podstawie dostępnych danych). Wszystkie działania niepożądane zgłaszane w okresie pogwarancyjnym nie pozwalają na określenie częstości, dlatego są wymienione z częstością „nieznane”.

W ramach każdej kategorii częstości działania niepożądane są wymienione według malejącego stopnia ciężkości.

Zaburzenia ze strony krwi i układu chłonnego

Rzadko: agranulocytoza.

Bardzo rzadko: leukopenia, trombocytopenia, pancytopenia.

Zaburzenia ze strony układu odpornościowego

Rzadko: reakcje nadwrażliwości (w tym reakcje anafilaktyczne, wstrząs anafilaktyczny).

Zaburzenia ze strony przemiany materii i metabolizmu

Rzadko: hiperlipidemia i podwyższenie poziomu lipidów (triglicerydy, cholesterol), zmiany masy ciała.

Nieznane: hiponatremia, hipomagnezemia (patrz sekcja „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności przed zastosowaniem”), hipokalcemia\textsuperscript{1}, hipokaliemia\textsuperscript{1}.

Zaburzenia ze strony psychiki

Niecześciwe: zaburzenia snu.

Rzadko: depresja (w tym nasilenie).

Bardzo rzadko: dezorientacja (w tym nasilenie).

Nieznane: halucynacje, dezorientacja (szczególnie u pacjentów skłonnych do takich zaburzeń, a także nasilenie tych objawów w przypadku ich wcześniejszego występowania).

Zaburzenia ze strony układu nerwowego

Niecześciwe: ból głowy, zawroty głowy.

Rzadko: zaburzenia smaku.

Nieznane: parestezje.

Zaburzenia ze strony oczu

Rzadko: zaburzenia wzroku/rozmycie widzenia.

Zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego

Często: polipy z gruczołów fundus (łagodne).

Niecześciwe: biegunka, nudności, wymioty, wzdęcia, zaparcia, suchość w ustach, ból i dyskomfort brzucha.

Nieznane: kolit mikroskopowy.

Zaburzenia ze strony układu wątrobowo-żółciowego

Niecześciwe: podwyższenie poziomu enzymów wątrobowych (transaminaz, γ-glutamylotransferazy).

Rzadko: podwyższenie poziomu bilirubiny.

Nieznane: uszkodzenie hepatocytów, żółtaczka, niewydolność wątroby.

Zaburzenia ze strony skóry i tkanki podskórnej

Niecześciwe: wysypka skórna, egzantema, świąd.

Rzadko: pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy.

Nieznane: zespół Stevensa-Johnsona, zespół Lyella, reakcja lekowa z eozynofilią i objawami systemowymi (DRESS), rumień wielopostaciowy, fotosensytywność, podostre zapalenie skóry rumieniowate (patrz sekcja „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności przed zastosowaniem”).

Zaburzenia ze strony układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej

Niecześciwe: złamania kości udowej, nadgarstka, kręgosłupa (patrz sekcja „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności przed zastosowaniem”).

Rzadko: artralgia, miyalgia.

Nieznane: skurcze mięśni\textsuperscript{2}.

Zaburzenia ze strony nerek i układu moczowego

Nieznane: nefryt międzykomórkowy (z możliwością rozwoju niewydolności nerek).

Zaburzenia ze strony układu rozrodczego i funkcji gruczołów piersiowych

Rzadko: ginekomastia.

Zaburzenia ogólne i reakcje w miejscu podania

Często: zgrubienie żyły (tromboflebita) w miejscu wstrzyknięcia.

Niecześciwe: osłabienie, zmęczenie, niedobitność.

Rzadko: podwyższenie temperatury ciała, obrzęki obwodowe.

\textsuperscript{1} Hipokalcemia i/lub hipokaliemia mogą być związane z wystąpieniem hipomagnezemii (patrz sekcja „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności przed zastosowaniem”).

\textsuperscript{2} Skurcze mięśni jako skutek zaburzeń równowagi elektrolitów.

Zgłaszanie podejrzanych działań niepożądanych

Zgłaszanie podejrzanych działań niepożądanych po rejestracji produktu leczniczego ma istotne znaczenie. Umożliwia to monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka w przypadku stosowania tego produktu leczniczego. Pracownicy medyczni i farmaceutyczni, a także pacjenci lub ich przedstawiciele prawni powinni zgłaszać wszystkie przypadki podejrzanych działań niepożądanych oraz brak skuteczności produktu leczniczego poprzez Automatyczny System Informacyjny Nadzoru Farmakologicznego pod adresem: https://aisf.dec.gov.ua

Termin ważności. 3 lata.

Warunki przechowywania. Przechowywać w temperaturze nie wyższej niż 30 °C w oryginalnym opakowaniu.

Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Opakowanie. Po 1 lub 5, lub 10 fiolki w opakowaniu tekturowym.

Kategoria wydania. Na receptę.

Producent. Abril Laboratories Private Limited.

Miejsce pochodzenia producenta oraz adres miejsca prowadzenia działalności.

Wioska Bhagwanpur, Tehsil Dera Bassi, Dystrykt Sahibzada Ajit Singh Nagar, Pendżab – 140507, Indie.

Protopan