Metipred

INSTRUKCJA DOTYCZĄCA STOSOWANIA LEKU DO ZASTOSOWANIA MEDYCZNEGO Metipred (METHYPRED)

Skład:

substancja czynna: metyloprednizolon;

1 tabletka zawiera 4 mg lub 16 mg metyloprednizolonu;

substancje pomocnicze: laktoza monohydrat, skrobia kukurydziana, żelatyna, stearynian magnezu, talk.

Postać leku. Tabletki.

Główne właściwości fizykochemiczne:

tabletki 4 mg: białe lub prawie białe, okrągłe, płaskie tabletki z ukośnie ściętymi krawędziami i podziałką po jednej stronie;

tabletki 16 mg: białe lub prawie białe, okrągłe, płaskie tabletki z ukośnie ściętymi krawędziami, podziałką oraz napisem „ORN 346” po jednej stronie.

Tabletki można podzielić na równe dawki.

Grupa farmakoterapeutyczna. Glikokortykosteroidy do stosowania ogólnego.

Kod ATC H02AB04.

Właściwości farmakologiczne.

Farmakodynamika. Działanie metylprednizolonu, tak jak innych glikokortykosteroidów, realizowane jest poprzez oddziaływanie na receptory steroidowe w cytoplazmie. Kompleks steroidoreceptorowy jest transportowany do jądra komórkowego, łączy się z DNA i zmienia transkrypcję genów dla większości białek. Glikokortykosteroidy hamują syntezę wielu białek, różnych enzymów powodujących destrukcję stawów (w przypadku reumatoidalnego zapalenia stawów), a także cytokin odgrywających ważną rolę w reakcjach immunologicznych i zapalnych. Indukują syntezę lipokortyny – kluczowego białka neuroendokrynnej interakcji glikokortykosteroidów, co prowadzi do zmniejszenia odpowiedzi zapalnej i immunologicznej.

Glikokortykosteroidy, w tym metylprednizolon, hamują lub zapobiegają rozwojowi tkankowej odpowiedzi na różne czynniki termiczne, mechaniczne, chemiczne, infekcyjne i immunologiczne. W ten sposób glikokortykosteroidy działają objawowo, zmniejszając objawy choroby bez wpływu na jej przyczynę. Metylprednizolon jest silnym steroidem przeciwzapalnym. Jego działanie przeciwzapalne jest znacznie silniejsze niż prednizolonu. Stosowanie metylprednizolonu powoduje mniejsze zatrzymanie sodu i płynu w organizmie niż przy zastosowaniu prednizolonu. Działanie przeciwzapalne metylprednizolonu przewyższa co najmniej 4-krotnie skuteczność hydrokortyzonu (obliczono na podstawie zmniejszenia liczby eozynofilów).

Efekty endokrynologiczne metylprednizolonu polegają na hamowaniu wydzielania hormonu adrenokortykotropowego, inhibicji produkcji endogennego kortyzolu, a przy długotrwałym stosowaniu prowadzi do częściowej atrofii kory nadnerczy. Jednorazowa dawka 40 mg metylprednizolonu hamuje wydzielanie kortykotropiny przez około 36 godzin. Wpływa na metabolizm wapnia, witaminy D, węglowodanów, białek i lipidów, dlatego u pacjentów przyjmujących metylprednizolon może obserwować się zwiększenie stężenia glukozy we krwi, zmniejszenie gęstości tkanki kostnej, atrofię mięśniową i dyslipidemię. Glikokortykosteroidy zwiększają również ciśnienie krwi, modulują zachowanie i nastrój. Metylprednizolon praktycznie nie wykazuje aktywności mineralokortykosteroidalnej.

Farmakokinetyka.

Farmakokinetyka metylprednizolonu jest liniowa niezależnie od drogi podania.

Wchłanianie.

Biodostępność doustna metylprednizolonu zwykle wynosi powyżej 80%, ale może obniżać się do 60% w przypadku stosowania wysokich dawek. Po podaniu doustnym szczyt stężenia metylprednizolonu w osoczu obserwuje się po 1–2 godzinach.

Rozkład.

Metylprednizolon szeroko rozkłada się w tkankach, przenika przez barierę krew-mózg i wydzielany jest z mlekiem matki. Wiązanie metylprednizolonu z białkami osocza u człowieka wynosi około 77%.

Metabolizm.

W organizmie człowieka metylprednizolon jest metabolizowany w wątrobie do metabolitów nieaktywnych. Metabolizm w wątrobie odbywa się głównie przy udziale enzymu CYP3A4.

Eliminacja.

Średni okres półtrwania eliminacji metylprednizolonu wynosi od 1,8 do 5,2 godziny. Umiemny wolumen rozkładu metylprednizolonu wynosi około 1,4 ml/kg. Całkowity klirens – około 5–6 ml/min/kg. Czas trwania działania przeciwzapalnego wynosi 18–36 godzin. Około 5% leku jest wydalane z organizmu z moczem.

Charakterystyka kliniczna.

Wskazania.

Choroby endokrynologiczne.

Pierwotna i wtórna niewydolność kory nadnerczy (w tym przypadku lekami pierwszego rzutu są hydrokortyzon lub kortyzon; w razie potrzeby syntetyczne analogi mogą być stosowane w połączeniu z mineralokortykoidami; jednoczesne stosowanie mineralokortykoidów jest szczególnie ważne w leczeniu dzieci).

Wrodzona nadżądłkowa hiperplazja nadnerczy.

Niejątrzycowy zapalenie tarczycy.

Hipokalcemia w chorobach nowotworowych.

Choroby nieendokrynologiczne.

Choroby reumatyczne.

Jako terapia wspomagająca w krótkotrwałym leczeniu (w celu wyprowadzenia pacjenta z ostrego stanu lub w przypadku nasilenia choroby) przy następujących schorzeniach:

• zapalenie stawów psoriaticum;
• reumatoidalne zapalenie stawów, w tym młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów (w niektórych przypadkach może być wymagana terapia wspomagająca w niskich dawkach);
• zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa;
• ostre i podostre zapalenie worka stawowego;
• ostre niespecyficzne zapalenie ścięgna i błony wodnej ścięgna;
• ostre podagryczne zapalenie stawów;
• pourazowy osteoartroza;
• zapalenie błony maziowej przy osteoartrozie;
• epikondylit.

Kolagenozy.

W okresie nasilenia lub w poszczególnych przypadkach jako terapia wspomagająca przy następujących chorobach:

• toczeń układowy;
• układowe zapalenie mięśni (polimiozycytowe);
• ostre reumatyczne zapalenie mięśnia sercowego;
• reumatyczna polimialgia w zapaleniu tętnic wielkościokomórkowych.

Choroby skóry.

• Pęcherzyca;
• bąblowe zapalenie skóry herpetyformne;
• ciężka wielopostaciowa rumień (zespoł Stevensa-Johnsona);
• egfoliatywne zapalenie skóry;
• mikozę grzybiastą;
• ciężki psoriaz;
• ciężkie zapalenie skóry tłuszczowego;
• ciężkie zapalenie skóry atopowe.

Stany alergiczne.

W leczeniu poniższych ciężkich stanów alergicznych, gdy standardowa terapia nie przynosi efektu:

• sezonowy lub całoroczny alergiczny nieżyt nosa;
• choroba surowicza;
• astma oskrzelowa;
• alergia na leki;
• kontaktowe zapalenie skóry;
• atopowe zapalenie skóry.

Choroby oczu.

Ciężkie ostre i przewlekłe alergiczne i zapalne procesy z zaangażowaniem oka, takie jak:

• alergiczne owrzodzenia brzegu rogówki;
• uszkodzenie oka spowodowane Herpes zoster;
• zapalenie przedniego odcinka oka;
• rozlanych zapalenie tylnej błony naczyniowej i naczyniówki;
• oko sympatyczne;
• alergiczne zapalenie spojówek;
• zapalenie rogówki;
• zapalenie siatkówki i naczyniówki;
• zapalenie nerwu wzrokowego;
• zapalenie tęczówki i zapalenie ciała rzęskowego.

Choroby układu oddechowego.

• Zespół sarkoidotyczny;
• zespół Löfflera, który nie odpowiada na inne metody terapii;
• berylkoza;
• fulminantny lub rozsiany gruźlica płuc (stosowana w połączeniu z odpowiednią chemioterapią przeciwgruźliczą);
• zapalenie płuc spowodowane aspiracją.

Choroby hematologiczne.

• Idiopatyczna małopłytkowość samoistna u dorosłych;
• wtórna małopłytkowość u dorosłych;
• nabyta (autoimmunologiczna) anemia hemolityczna;
• erytroblastopenia (anemia czerwonych komórek);
• wrodzona (erytroidna) hipoplazja szpiku.

Choroby nowotworowe.

Jako terapia paliatywna przy następujących chorobach:

• białaczki i limfomy u dorosłych;
• ostra białaczka u dzieci.

Zespół obrzękowy.

W celu indukcji diurezy lub leczenia proteinurii w zespole nerczycowym bez uremii, typu idiopatycznego lub spowodowanego toczeniem układowym.

Choroby przewodu pokarmowego.

W celu wyprowadzenia pacjenta z krytycznego stanu przy następujących chorobach:

• wrzodziejące zapalenie jelita grubego;
• zapalenie jelita regionalne (choroba Crohna).

Choroby układu nerwowego.

• Rozprzestrzenione stwardnienie w fazie nasilenia;
• obrzęk mózgu spowodowany guzem mózgu.

Choroby innych narządów i układów.

• Gruczolakotwórcze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych z blokowaniem podpajęczynówkowym lub zagrożeniem jego rozwoju, w połączeniu z odpowiednią chemioterapią przeciwgruźliczą;
• trikineloza z zaangażowaniem układu nerwowego lub mięśnia sercowego.

Przeszczepienie narządów.

Przeciwwskazania.

Gruźlica oraz inne ostre lub przewlekłe infekcje bakteryjne lub wirusowe przy niewystarczającej terapii antybiotykami i chemioterapii, grzybicze infekcje systemowe.

Podwyższona wrażliwość na metylprednizolon lub składniki pomocnicze.

Podawanie szczepionek żywych lub osłabionych jest przeciwwskazane pacjentom otrzymującym dawki kortykosteroidów o działaniu immunosupresyjnym.

Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.

Metylprednizolon jest substancją podatną na działanie enzymu cytochromu P450 (CYP) i metabolizowany jest głównie przez izoenzym CYP3A4. CYP3A4 jest dominującym enzymem najbardziej rozpowszechnionej podgrupy CYP w wątrobie dorosłych. Katalizuje on 6-β-hydroksylację steroidów, która jest kluczowym etapem fazy I metabolizmu zarówno dla steroidów endogennych, jak i syntetycznych. Wiele innych związków jest również substratem CYP3A4, niektóre z nich (jak i inne leki) wpływają na metabolizm glukokortykosteroidów, indukując (wzmacniając aktywność) lub hamując izoenzym CYP3A4.

Inhibitory CYP3A4 – leki hamujące aktywność CYP3A4, zazwyczaj obniżają klirens wątrobowy i zwiększają stężenia w osoczu leków będących substratami CYP3A4, takich jak metylprednizolon. W obecności inhibitora CYP3A4 może być konieczne dozowanie metylprednizolonu w celu uniknięcia toksyczności sterydowej.

Uważa się, że jednoczesne stosowanie z inhibitorami CYP3A, w tym lekami zawierającymi kobicystat, zwiększa ryzyko wystąpienia systemowych działań niepożądanych. Takiej kombinacji należy unikać, chyba że korzyści przewyższają zwiększone ryzyko wystąpienia systemowych reakcji niepożądanych przy stosowaniu kortykosteroidów; w takich przypadkach konieczne jest monitorowanie pacjentów pod kątem rozwoju systemowych reakcji niepożądanych związanych ze stosowaniem kortykosteroidów.

Do inhibitorów CYP3A4 należą: erytromycyna, klaritromycyna, troleandomycyna, ketokonazol, itrakonazol, izoniazyd, dyltiazem, mibefradyl, aprepitant, fosaprepitant, inhibitory proteazy HIV (indynewir i rytonowir), cyklosporyna oraz etynylestradiol/noretynodron, sok grejpfrutowy.

Induktory CYP3A4 – leki stymulujące aktywność CYP3A4, zazwyczaj zwiększają klirens wątrobowy, co prowadzi do obniżenia stężeń w osoczu leków będących substratami CYP3A4. W przypadku jednoczesnego stosowania tych leków może być konieczne zwiększenie dawki metylprednizolonu w celu osiągnięcia pożądanego efektu. Do takich leków należą: ryfampicyna, karbamazepina, fenobarbital, pirymidon, fenytoina.

Substraty CYP3A4 – obecność innego substratu CYP3A4 może prowadzić do hamowania lub indukcji klirensu wątrobowego metylprednizolonu, co wymaga odpowiedniego dostosowania dawki. Reakcje niepożądane związane ze stosowaniem jednego z tych leków jako monoterapii będą bardziej prawdopodobne przy ich jednoczesnym stosowaniu.

Kortykosteroidy mogą obniżać stężenie tacroliuszu w osoczu przy ich jednoczesnym stosowaniu.

W przypadku jednoczesnego stosowania cyklosporyny z metylprednizolonem dochodzi do wzajemnego hamowania metabolizmu, co może prowadzić do zwiększenia stężeń w osoczu jednego z tych leków lub obu. W związku z tym działania niepożądane związane ze stosowaniem jednego z tych leków jako monoterapii będą bardziej prawdopodobne przy ich jednoczesnym stosowaniu. Opisywano przypadki napadów padaczkowych na tle jednoczesnego stosowania metylprednizolonu i cyklosporyny.

Kortykosteroidy mogą zwiększać metabolizm inhibitorów proteazy HIV, co prowadzi do obniżenia ich stężeń w osoczu krwi.

Metylprednizolon potencjuje zwiększenie szybkości acetylowania i klirensu izoniazydu.

Wyniki interakcji z innymi lekami, które nie są enzymami CYP3A4:

Chinolony fluorowane: jednoczesne stosowanie może prowadzić do uszkodzenia ścięgien, szczególnie u pacjentów starszych.

Antykoagulancje (doustne): wpływ metylprednizolonu na doustne antykoagulancje jest zmienny. Zgłaszano zarówno nasilenie, jak i osłabienie działania antykoagulantów przy ich jednoczesnym stosowaniu z kortykosteroidami. W związku z tym konieczne jest dokładne monitorowanie wskaźników krzepnięcia krwi w celu utrzymania pożądanego poziomu działania przeciwkrzepliwego.

Środki antycholinergiczne (blokery przekazywania nerwowo-mięśniowego): kortykosteroidy mogą wpływać na działanie środków antycholinergicznych:

• zgłaszano przypadki ostrej miopatii przy jednoczesnym stosowaniu kortykosteroidów w wysokich dawkach i środków antycholinergicznych blokujących przekazywanie nerwowo-mięśniowe (patrz sekcja „Szczególne środki ostrożności”);
• zgłaszano antagonizm wobec działania blokady przekazywania nerwowo-mięśniowego pancuronium i wekuronium u pacjentów stosujących kortykosteroidy. Interakcję tę można oczekiwać dla wszystkich blokerów konkurencyjnych przekazywania nerwowo-mięśniowego.

Środki antycholinesterazowe: steroidy mogą obniżać terapeutyczne działanie środków antycholinesterazowych w leczeniu miastenii.

Leki przeciwcukrzycowe: ponieważ kortykosteroidy mogą zwiększać stężenie glukozy we krwi, może być konieczna korekta dawki leków przeciwcukrzycowych.

Inhibitor aromatazy (aminoglutetymid): hamowanie kory nadnerczy spowodowane aminoglutetymidem może pogarszać zmiany endokrynologiczne spowodowane długotrwałym leczeniem glukokortykosteroidami.

Immunosupresanty: metylprednizolon wykazuje addytywne działanie immunosupresyjne przy jednoczesnym stosowaniu z innymi lekami immunosupresyjnymi; może to zwiększyć zarówno efekty terapeutyczne, jak i działania niepożądane.

Niesterydowy lek przeciwzapalny (NSAID) aspiryna (kwas acetylosalicylowy) w wysokich dawkach: przy jednoczesnym stosowaniu kortykosteroidów z NSAID może zwiększać się częstość krwawień i wrzodów przewodu pokarmowego. Metylprednizolon może prowadzić do zwiększenia klirensu aspiryny stosowanej w wysokich dawkach. Może to prowadzić do obniżenia stężeń salicylanów w surowicy krwi. Przestanie stosowania metylprednizolonu może prowadzić do wzrostu stężeń salicylanów w surowicy krwi, co zwiększa ryzyko toksyczności salicylanów.

Leki wydalające potas: w przypadku stosowania kortykosteroidów razem z lekami wydalającymi potas (takimi jak diuretyki, amfoterycyna B, środki przeczyszczające), pacjenci powinni być pod ścisłą obserwacją pod kątem możliwego rozwoju hipokaliemii. Istnieje również zwiększone ryzyko rozwoju hipokaliemii w przypadku stosowania kortykosteroidów razem z ksenotenem lub agonistami β2.

Особливости stosowania.

Efekty immunosupresyjne / zwiększona wrażliwość na infekcje

Kortykosteroidy mogą zwiększać wrażliwość na infekcje; mogą maskować niektóre objawy infekcji; ponadto podczas terapii kortykosteroidami mogą rozwijać się nowe infekcje. Stosowanie kortykosteroidów może obniżać odporność na infekcje oraz może występować niemożność organizmu do lokalizacji infekcji. Infekcje wywołane przez każdy patogen, w tym wirusy, bakterie, grzyby, pierwotniaki lub pasożyty, w każdej lokalizacji organizmu mogą być związane ze stosowaniem kortykosteroidów jako monoterapii lub w połączeniu z innymi immunosupresyjnymi lekami wpływającymi na odporność komórkową, humoralną lub funkcję neutrofili. Te infekcje mogą być łagodne, ale mogą również być ciężkie, a w niektórych przypadkach – śmiertelne. Wraz ze wzrostem dawki kortykosteroidów częstotliwość występowania powikłań infekcyjnych wzrasta.

Pacjenci przyjmujący leki hamujące układ odpornościowy są bardziej narażeni na infekcje niż osoby zdrowe. Ospa wietrzna i różyczka, na przykład, mogą mieć poważniejsze lub nawet śmiertelne konsekwencje u nieimmunizowanych dzieci lub dorosłych przyjmujących kortykosteroidy.

Ponadto kortykosteroidy należy stosować z dużą ostrożnością u pacjentów z potwierdzonymi lub podejrzanymi infekcjami pasożytniczymi, na przykład w przypadku strongiloidoza (zakażenie włośnicy). U takich chorych immunosupresja wywołana przez kortykosteroidy może prowadzić do hiperinfekcji strongiloidoza i rozsiewu z masową migracją larw, co często towarzyszy ciężkiemu enterokolitowi i potencjalnie śmiertelnej sepsie spowodowanej przez mikroorganizmy Gram-ujemne.

Nie ma jednolitego stanowiska co do roli kortykosteroidów w terapii pacjentów z szokiem septycznym. W wcześniejszych badaniach raportowano zarówno efekty pozytywne, jak i negatywne stosowania kortykosteroidów w tej sytuacji klinicznej. Wyniki późniejszych badań wskazywały, że kortykosteroidy jako terapia wspomagająca miały korzystny wpływ u pacjentów z szokiem septycznym, u których stwierdzono niewydolność nadnerczy. Jednak systematyczne stosowanie tych leków u pacjentów z szokiem septycznym nie jest zalecane. Na podstawie systematycznego przeglądu danych badań po podaniu krótkotrwałych cykli wysokich dawek kortykosteroidów u tych pacjentów stwierdzono brak dowodów na korzyści z takiego ich stosowania. Jednak metaanaliza i przegląd danych badań wykazały, że dłuższe (5–11 dni) cykle leczenia kortykosteroidami w dawkach niskich mogą prowadzić do zmniejszenia śmiertelności, szczególnie u pacjentów z szokiem septycznym uzależnionym od terapii wazopresyjnej.

Stosowanie żywych lub osłabionych szczepionek pacjentom otrzymującym kortykosteroidy w dawkach immunosupresyjnych jest przeciwwskazane. Pacjentom otrzymującym kortykosteroidy w dawkach immunosupresyjnych można przeprowadzać szczepienia za pomocą szczepionek zabitych lub inaktywowanych, jednak ich odpowiedź na takie szczepionki może być osłabiona. Wskazane procedury szczepień można przeprowadzać pacjentom otrzymującym kortykosteroidy w dawkach nienależących do immunosupresyjnych.

Stosowanie kortykosteroidów w aktywnym gruźlicy powinno być ograniczone do przypadków gruźlicy fulminującej lub rozsianej – w tych przypadkach kortykosteroidy stosuje się w połączeniu z odpowiednią chemioterapią przeciwgruźliczą. Jeśli kortykosteroidy są wskazane pacjentom z ukrytą gruźlicą lub z odwróceniem próby tuberkulinowej, leczenie należy prowadzić pod ścisłą kontrolą lekarza, ponieważ możliwe jest nasilenie choroby. Pacjentom poddawanym długotrwałej terapii kortykosteroidami należy przepisać leki chemiczne profilaktyczne.

Zgłaszano przypadki wystąpienia sarkom Kaposhi u pacjentów otrzymujących terapię kortykosteroidami. W takich przypadkach przerwanie terapii kortykosteroidami może prowadzić do remisji klinicznej.

Zaburzenia układu krążenia i chłonnego

Kortykosteroidy należy stosować z ostrożnością w połączeniu z kwasem acetylosalicylowym i niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi.

Układ odpornościowy

Mogą wystąpić reakcje alergiczne (np. obrzęk naczynioruchowy). U pacjentów otrzymujących terapię kortykosteroidami rzadko występowały reakcje skórne oraz reakcje anafilaktyczne/anafilakto-idne; przed zastosowaniem kortykosteroidów należy podjąć odpowiednie środki ostrożności, szczególnie jeśli u pacjenta występowała alergia na jakikolwiek lek.

Układ hormonalny

Kortykosteroidy stosowane przez dłuższy czas w dawkach farmakologicznych mogą hamować układ podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowy (wtórna niedoczynność kory nadnerczy). Stopień i czas trwania niedoczynności kory nadnerczy różni się u poszczególnych pacjentów i zależy od dawki, częstotliwości, czasu podania oraz długości trwania terapii glukokortykosteroidami. Ten efekt może być zminimalizowany poprzez stosowanie terapii naprzemiennej.

Przy nagłym odstawieniu glukokortykosteroidów może rozwijać się ostra niewydolność nadnerczy, co może prowadzić do skutku śmiertelnego.

Niedoczynność nadnerczy spowodowana przez stosowanie leku może być zminimalizowana poprzez stopniowe zmniejszanie dawki. Ten typ względnej niedoczynności może utrzymywać się przez kilka miesięcy po odstawieniu terapii; zatem, jeśli w tym okresie wystąpią sytuacje stresowe, należy wznowić terapię hormonalną. Ponieważ może być zaburzona sekrecja mineralokortykoidów, należy jednocześnie podawać elektrolity i/lub mineralokortykoidy.

Pacjentom poddawanym terapii kortykosteroidami i narażonym na nietypowe sytuacje stresowe należy zwiększyć dawkę szybko działających kortykosteroidów przed, podczas i po sytuacji stresowej.

Po nagłym przerwaniu stosowania glukokortykosteroidów może również rozwijać się zespół odstawienia steroidów, który pozornie nie jest związany z niedoczynnością kory nadnerczy. Objawami takiego zespołu są: anoreksja, nudności, wymioty, letargia, ból głowy, podwyższenie temperatury ciała, ból stawów, deskwamacja, mialgia, spadek masy ciała i/lub hipotensja tętnicza. Uważa się, że te efekty są wynikiem nagłej zmiany stężenia glukokortykosteroidów, a nie niskich poziomów kortykosteroidów.

Ponieważ glukokortykosteroidy mogą wywoływać lub nasilać zespół Cushinga, pacjenci z chorobą Cushinga powinni unikać ich stosowania.

Zauważono bardziej wyrażony wpływ kortykosteroidów na chorych z hipotyreozą.

Metabolizm i odżywianie

Kortykosteroidy, w tym metylprednizolon, mogą zwiększać stężenie glukozy we krwi, pogarszać stan pacjentów z istniejącą cukrzycą oraz powodować skłonność do cukrzycy u pacjentów stosujących kortykosteroidy długoterminowo.

Zaburzenia psychiczne

Przy stosowaniu kortykosteroidów możliwe są różne zaburzenia psychiczne: od euforii, bezsenności, zmian nastroju, zmian osobowości po ciężką depresję z objawami psychicznymi. Ponadto na tle przyjmowania kortykosteroidów może nasilać się już istniejąca niestabilność emocjonalna i skłonność do reakcji psychicznych.

Przy stosowaniu kortykosteroidów systemowych mogą rozwijać się potencjalnie ciężkie zaburzenia psychiczne (patrz sekcja „Reakcje niepożądane”). Objawy zazwyczaj pojawiają się w ciągu kilku dni lub tygodni od rozpoczęcia terapii. Większość reakcji ustępuje po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu leku, choć może być konieczne specjalistyczne leczenie. Zgłaszano reakcje psychiczne po odstawieniu kortykosteroidów; ich częstość jest nieznana. Pacjentom/osobom opiekującym się nimi należy zalecić kontakt z lekarzem, jeśli u pacjenta wystąpią jakiekolwiek zaburzenia psychiczne, szczególnie jeśli podejrzewa się obniżony nastrój lub myśli samobójcze. Pacjenci/osoby opiekujące się nimi powinni być czujni na zaburzenia psychiczne, które mogą wystąpić podczas stosowania lub bezpośrednio po stopniowym zmniejszaniu dawki lub odstawieniu steroidów systemowych.

Przy stosowaniu kortykosteroidów należy uwzględnić stan pacjenta, szczególnie jeśli pacjent lub jego bliscy krewni mieli poważne zaburzenia psychiczne (np. depresję, zaburzenie dwubiegunowe lub przebyty psychotyczny stan wywołany przez stosowanie kortykosteroidów).

Jeśli pacjent otrzymujący terapię steroidową narażony jest na nietypowy czynnik stresowy, należy zwiększyć dawkę szybko działających steroidów przed, podczas i po sytuacji stresowej.

Zaburzenia ze strony układu nerwowego

Kortykosteroidy należy stosować z ostrożnością u pacjentów z padaczką, a także z miastenią spustową.

Zgłaszano przypadki wystąpienia lipomatozy okołomózgowej u pacjentów stosujących kortykosteroidy, zazwyczaj przy ich długotrwałym przyjmowaniu w wysokich dawkach.

Zaburzenia ze strony narządu wzroku

Kortykosteroidy należy stosować z ostrożnością w przypadku uszkodzeń oka spowodowanych wirusem Herpes simplex, ponieważ może dojść do perforacji rogówki. Ważne jest również obserwowanie pacjentów z jaskrą lub z jaskrą w wywiadzie rodzinnym.

Zgłaszano przypadki zaburzeń wzroku po stosowaniu kortykosteroidów systemowych lub miejscowych.

Jeśli u pacjenta wystąpią zamglenie widzenia lub inne zaburzenia wzroku, pacjent powinien skontaktować się z lekarzem okulistą w celu oceny możliwych przyczyn. Przyczynami mogą być zaćma, jaskra lub takie rzadkie choroby jak środkowe serozne zapalenie naczyniówki-siatkówki, o których zgłaszano po stosowaniu kortykosteroidów systemowych lub miejscowych.

Przy długotrwałym stosowaniu kortykosteroidów może rozwijać się zaćma podkapsułowa tylna i zaćma jądrowa (szczególnie u dzieci), zastrzal lub podwyższenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, co może prowadzić do jaskry z możliwym uszkodzeniem nerwu wzrokowego. U pacjentów stosujących glukokortykosteroidy zwiększa się prawdopodobieństwo rozwoju wtórnych infekcji oka wywołanych przez grzyby i wirusy.

Stosowanie kortykosteroidów wiązano z rozwojem środkowego seroznego zapalenia naczyniówki-siatkówki, które może prowadzić do odwarstwienia siatkówki.

Zaburzenia ze strony serca

Reakcje niepożądane ze strony układu sercowo-naczyniowego związane ze stosowaniem glukokortykosteroidów, takie jak dyslipidemia i nadciśnienie tętnicze, mogą powodować dodatkowe efekty sercowo-naczyniowe u pacjentów z czynnikami ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych, jeśli stosuje się glukokortykosteroidy w wysokich dawkach i długotrwałymi cyklami. W związku z tym kortykosteroidy należy stosować rozważnie tym pacjentom, a także uwzględniać modyfikację czynników ryzyka i w razie potrzeby dodatkowo monitorować czynność serca. Stosowanie niskich dawek i przepisywanie kortykosteroidów co drugi dzień może zmniejszyć częstość występowania powikłań.

Pacjentom z niewydolnością serca kortykosteroidy systemowe należy stosować z ostrożnością i tylko w przypadku konieczności. Należy również zachować ostrożność przy przepisywaniu leku pacjentom, którzy niedawno przebyli zawał mięśnia sercowego (zgłaszano przypadki perforacji mięśnia sercowego).

Zaburzenia ze strony naczyń

Kortykosteroidy należy stosować z ostrożnością u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym.

Należy również zachować ostrożność przy przepisywaniu leku pacjentom przyjmującym leki na choroby serca, takie jak derywityna, ponieważ kortykosteroidy mogą powodować zaburzenia elektrolitowe/hipokaliemię.

Zgłaszano przypadki zakrzepicy, w tym zakrzepicy żylnej, przy stosowaniu kortykosteroidów. Dlatego należy zachować ostrożność przy przepisywaniu kortykosteroidów pacjentom z zaburzeniami zakrzepowo-zatorowymi lub z ich skłonnością.

Zaburzenia ze strony układu pokarmowego

Nie ma jednolitego stanowiska co do tego, czy kortykosteroidy powodują rozwój wrzodu żołądka w trakcie terapii. Jednak terapia glukokortykosteroidami może maskować objawy wrzodu żołądka, dlatego możliwe jest wystąpienie perforacji lub krwawienia bez wyraźnego zespołu bólowego.

W przypadku stosowania w połączeniu z NLPZ ryzyko rozwoju wrzodów żołądkowo-jelitowych wzrasta.

Kortykosteroidy należy przepisywać z ostrożnością w przypadku nieswoistego zapalenia jelita, jeśli istnieje ryzyko perforacji, powstania ropnia lub innej infekcji ropnej; przy zapaleniu jeleni; w przypadku niedawno założonych anastomozy jelitowych; przy aktywnym lub ukrytym wrzodzie żołądka.

Wysokie dawki kortykosteroidów mogą powodować rozwój ostrego zapalenia trzustki.

Układ wątrobowo-żółciowy

Zgłaszano przypadki zaburzeń wątrobowo-żółciowych, które miały charakter odwracalny po odstawieniu leku. Dlatego odpowiedni monitoring jest konieczny.

Zauważono nasilenie działania kortykosteroidów u chorych z marskością wątroby.

Zaburzenia ze strony układu mięśniowo-szkieletowego

Zgłaszano przypadki ostrej miopatii po stosowaniu kortykosteroidów w wysokich dawkach, które najczęściej występowały u pacjentów z zaburzeniami przewodnictwa nerwowo-mięśniowego (np. miastenią spustową) lub u pacjentów otrzymujących terapię wspomagającą lekami antycholinergicznymi, takimi jak leki blokujące przewodnictwo nerwowo-mięśniowe (np. pancuronium). Ta ostra miopatia – ogólna, może dotykać mięśni oczu i mięśni oddechowych i prowadzić do kwadriparaliżu. Może występować podwyższenie poziomu kinazy kreatynowej. Do poprawy stanu klinicznego lub wyzdrowienia po przerwaniu stosowania kortykosteroidów może upłynąć od kilku tygodni do kilku lat.

Osteoporoza jest powszechnym (ale rzadko rozpoznawanym) efektem niepożądanym związanym z długotrwałym stosowaniem wysokich dawek glukokortykosteroidów.

Nerki i układ moczowy

Kryz nerkowy w zesztywnieniu.

U pacjentów ze zesztywnieniem systemowym należy zachować ostrożność przy stosowaniu metyloprednizolonu z powodu obserwowanego zwiększenia częstości występowania kryzu nerkowego w zesztywnieniu (możliwie śmiertelnego) z nadciśnieniem tętniczym i zmniejszonym diurezą. Należy regularnie kontrolować ciśnienie tętnicze i funkcję nerek (stężenie kreatyniny w osoczu krwi). W przypadku podejrzenia kryzu nerkowego należy dokładniej kontrolować ciśnienie tętnicze.

Kortykosteroidy należy stosować z ostrożnością u pacjentów z niewydolnością nerek.

Wyniki badań

Przy stosowaniu hydrokortyzonu lub kortyzonu w dawkach średnich i wysokich możliwe są podwyższenie ciśnienia tętniczego, zatrzymanie soli i wody, zwiększenie wydalania potasu. Te efekty obserwuje się rzadziej przy stosowaniu syntetycznych pochodnych tych leków, z wyjątkiem przypadków stosowania wysokich dawek. Zaleca się przepisanie diety z ograniczeniem spożycia soli i przyjmowanie suplementów potasu. Wszystkie kortykosteroidy zwiększają wydalanie wapnia.

Urazy

Kortykosteroidy systemowe nie powinny być stosowane w wysokich dawkach w leczeniu pacjentów z urazem mózgu.

Inne

Preparat zawiera laktozę (w postaci monohydratu). Pacjentom z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, pełną niedostatecznością laktoazy lub malabsorpcją glukozy-galaktozy nie należy stosować tego leku.

Długotrwałe leczenie pacjentów w wieku podeszłym należy prowadzić z ostrożnością, ponieważ osoby starsze są bardziej narażone na efekty niepożądane, które mogą wystąpić przy przyjmowaniu glukokortykosteroidów, np. zwiększony ryzyko osteoporozy i zatrzymania płynu w organizmie, co może prowadzić do podwyższenia ciśnienia tętniczego.

Jednoczesne stosowanie fluorochinolonów i glukokortykosteroidów zwiększa ryzyko uszkodzenia ścięgien, szczególnie u pacjentów w wieku podeszłym.

Ponieważ wystąpienie powikłań przy leczeniu glukokortykosteroidami zależy od dawki leku i długości terapii, w każdym przypadku należy dokładnie ocenić stosunek korzyści z zastosowania leku do potencjalnego ryzyka przy ustalaniu zarówno dawki i długości leczenia, jak i trybu stosowania – codziennego lub naprzemiennego.

Przy prowadzeniu leczenia kortykosteroidami należy przepisać najniższą dawkę, która zapewnia wystarczający efekt terapeutyczny, a gdy staje się możliwe zmniejszenie dawki, należy to robić stopniowo.

Po stosowaniu kortykosteroidów systemowych zgłaszano rozwój kryzysu feochromocytomowego, który może prowadzić do skutku śmiertelnego. Pacjentom z podejrzanym lub potwierdzonym feochromocytomem kortykosteroidy należy przepisać tylko po odpowiedniej ocenie stosunku ryzyka do korzyści.

Stosowanie w czasie ciąży lub karmienia piersią.

Przy przepisywaniu kortykosteroidów kobietom w ciąży i karmiącym piersią lub kobietom planującym zajść w ciążę należy dokładnie ocenić stosunek korzyści z zastosowania leku dla matki do potencjalnego ryzyka dla płodu/dziecka.

Ciąża.

Podawanie kortykosteroidów ciężarnym zwierzętom może powodować wady wewnątrzmacicznego rozwoju, w tym wadę wargi i podniebienia, opóźnienie rozwoju wewnątrzmacicznego oraz wpływać na wzrost i rozwój mózgu.

Ponieważ brakuje odpowiednich dowodów na bezpieczeństwo kortykosteroidów przy ich stosowaniu u ciężarnych kobiet, te leki w ciąży należy przepisywać tylko w razie konieczności po dokładnej ocenie stosunku ryzyka do korzyści.

Niektóre kortykosteroidy łatwo przenikają przez barierę łożyskową. W jednym retrospektywnym badaniu u matek przyjmujących kortykosteroidy odnotowano zwiększenie częstości przypadków niskiej masy u noworodków. Chociaż niedoczynność nadnerczy u noworodków narażonych na działanie kortykosteroidów wewnątrzmacicznie występuje rzadko, noworodki matek, które otrzymywały stosunkowo wysokie dawki kortykosteroidów w czasie ciąży, powinny być poddane ścisłej kontroli w celu możliwie wczesnego wykrycia objawów niedoczynności nadnerczy.

Wpływ kortykosteroidów na przebieg i skutki porodu jest nieznany.

U niemowląt matek, które w czasie ciąży otrzymywały długotrwałe leczenie kortykosteroidami, obserwowano przypadki wystąpienia zaćmy.

Okres karmienia piersią.

Kortykosteroidy wydzielają się w mleku matki. Kortykosteroidy wydzielane w mleko matki mogą hamować wzrost i wpływać na endogenne wytwarzanie glukokortykosteroidów u niemowląt karmionych piersią. Ponieważ odpowiednie badania wpływu kortykosteroidów na funkcję rozrodczą u ludzi nie były prowadzone, matkom karmiącym piersią ten lek należy stosować tylko w przypadkach, gdy korzyść z jego stosowania przewyższa potencjalne ryzyko dla niemowlęcia.

Plodność.

Badania na zwierzętach wykazały, że kortykosteroidy pogarszają płodność.

Wpływ na zdolność do prowadzenia pojazdów i obsługi mechanizmów.

Wpływ kortykosteroidów na szybkość reakcji przy prowadzeniu pojazdów lub pracy z innymi mechanizmami nie był systematycznie oceniany. Podczas leczenia kortykosteroidami możliwe jest wystąpienie takich reakcji niepożądanych, jak zawroty głowy, zawroty głowy, zaburzenia wzroku, zmęczenie. W takim przypadku pacjenci nie powinni prowadzić pojazdów ani pracować z innymi mechanizmami.

Sposób stosowania i dawki.

Początkowa dawka dla dorosłych może wynosić od 4 mg do 48 mg metyloprednizolonu na dobę, w zależności od charakteru choroby. W przypadku mniej ciężkich chorób zazwyczaj wystarczają niższe dawki, choć niektórzy pacjenci mogą wymagać wyższych dawek początkowych. Wysokie dawki mogą być stosowane w takich chorobach i stanach, jak stwardnienie rozsiane (200 mg/doba), obrzęk mózgu (200–1000 mg/doba) i przeszczepienie narządów (do 7 mg/kg/doba).

Jeśli w wyniku terapii osiągnięto satysfakcjonujący efekt, należy dobrać pacjentowi indywidualną dawkę utrzymaną poprzez stopniowe zmniejszanie dawki początkowej w określonych odstępach czasu, aż do znalezienia najniższej dawki, która pozwala utrzymać osiągnięty efekt kliniczny. Należy pamiętać, że wymagany jest stały nadzór nad schematem dawkowania leku. Mogą wystąpić sytuacje, w których konieczna jest korekta dawki; do nich należą zmiany stanu klinicznego spowodowane remisją lub zaostrzeniem choroby, indywidualna reakcja pacjenta na lek, a także wpływ na pacjenta sytuacji stresowych bezpośrednio nie związanych z chorobą podstawową, wobec której prowadzona jest terapia; w tym ostatnim przypadku może pojawić się potrzeba zwiększenia dawki leku na określony czas, zależny od stanu pacjenta. Wymagana dawka może się różnić i powinna być dobierana indywidualnie, w zależności od charakteru choroby i reakcji pacjenta na terapię.

Dawkowanie leku powinno być indywidualne i opierać się na ocenie przebiegu choroby oraz efektu klinicznego.

Przerywanie leczenia nie może odbywać się nagle – należy to robić stopniowo.

Terapia naprzemienna

Terapia naprzemienna to taki schemat dawkowania kortykosteroidów, w którym podwójna dobową dawkę kortykosteroidu podaje się co drugi dzień rano. Celem tego rodzaju terapii jest osiągnięcie u pacjenta wymagającego długotrwałej terapii maksymalnego efektu klinicznego przy jednoczesnym zminimalizowaniu niektórych niepożądanych skutków, takich jak supresja układu podwzgórzowo-nadnerczowego, zespół Cushinga, zespół odstawienia kortykosteroidów oraz hamowanie wzrostu u dzieci.

Dzieci.

Lek stosuje się w praktyce pediatrycznej.

Należy dokładnie monitorować cechy rozwoju i wzrostu dzieci, w tym niemowląt, podczas stosowania długotrwałej terapii kortykosteroidami.

U dzieci otrzymujących glikokortykosteroidy codziennie przez dłuższy czas kilkakrotnie na dobę może występować opóźnienie wzrostu. Dlatego taki schemat dawkowania należy stosować wyłącznie w nagłych wskazaniach. Stosowanie terapii naprzemiennej zazwyczaj pozwala uniknąć tego skutku niepożądanego lub zredukować go do minimum (patrz sekcja „Sposób stosowania i dawki”).

Niemowlęta i dzieci otrzymujące długotrwałą terapię kortykosteroidami są narażone na szczególne ryzyko podwyższonego ciśnienia śródczaszkowego.

Wysokie dawki kortykosteroidów mogą powodować zapalenie trzustki u dzieci.

Hipertroficzna kardiomiopatia może się rozwinąć po podaniu metyloprednizolonu u wcześniaków, dlatego należy przeprowadzić odpowiednią ocenę diagnostyczną oraz monitorować funkcję i strukturę serca.

Przedawkowanie.

Nie odnotowano klinicznego syndromu ostrego przedawkowania kortykosteroidów. Doniesienia o oстрой toksyczności i/lub śmierci po przedawkowaniu kortykosteroidów pojawiały się rzadko. W przypadku przedawkowania nie istnieje specyficzny antydot; stosuje się leczenie wspierające i objawowe. Metyloprednizolon jest usuwany podczas dializy.

Efekty uboczne.

Częstotliwość występowania efektów ubocznych ma następującą klasyfikację: bardzo często (≥ 1/10);
często (≥ 1/100, < 1/10); rzadko (≥ 1/1000, < 1/100); bardzo rzadko (≥ 1/10000, < 1/1000);
niezwykle rzadko (< 1/10000); nieznane (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych).

Nowotwory łagodne, złośliwe i niejednoznaczne (w tym torbie i polipy).

Nieznane: zespół lizy guza, zespół Kaposhi.

Infekcje i inwazje.

Często: infekcje.

Nieznane: infekcje oportunistyczne.

Zaburzenia układu odpornościowego.

Nieznane: nadwrażliwość na lek (w tym reakcje anafilaktyczne i podobne, w szczególności szok cyrkulacyjny, zatrzymanie serca, skurcz oskrzeli).

Zaburzenia układu krwi i chłonnego.

Nieznane: leukocytoza.

Zaburzenia układu endokrynnego.

Często: hamowanie endogennej sekrecji ACTH i kortyzolu (przy długotrwałym stosowaniu), zespół Cushinga.

Nieznane: hipopitularyzm, zespół odstawienia steroidów.

Zaburzenia metaboliczne i odżywiania.

Często: zatrzymanie sodu, zatrzymanie płynu w organizmie.

Nieznane: acidosis metaboliczny, alkaloza hipokaliemiczna, dyslipidemia, zaburzenia tolerancji glukozy, zwiększona potrzeba insuliny (lub doustnych leków przeciwdiabetycznych u chorych na cukrzycę), lipomatoza, zwiększony apetyt (co może prowadzić do przyrostu masy ciała), lipomatoza nadśluzówkowa, zwiększona stężenie mocznika we krwi, ujemny bilans azotu (z powodu katabolizmu białka).

Zaburzenia psychiczne.

Często: zaburzenia nastroju, stan euforii.

Nieznane: zmiany nastroju, uzależnienie psychiczne, myśli samobójcze, psychozy (w tym mania, urojenia, halucynacje oraz schizofrenia lub nasilenie schizofrenii), zaburzenia psychiczne, dezorientacja, lęk, zmiany osobowości, patologiczne zachowanie, bezsenność, drażliwość.

Zaburzenia układu nerwowego.

Nieznane: podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe [z obrzękiem tarczy nerwu wzrokowego (łagodna nadciśnienie wewnątrzczaszkowe)], drgawki, amnezja, zaburzenia poznawcze, zawroty głowy, ból głowy.

Zaburzenia narządu słuchu i narządu przedsionkowego.

Nieznane: zawroty głowy.

Zaburzenia narządu wzroku.

Często: zaćma.

Nieznane: jaskra, egzoftalmia, przebarwienie twardówki i rogówki, chorioretinopatia, zamazany wzrok.

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego.

Często: nadciśnienie tętnicze.

Nieznane: niedociśnienie tętnicze, zakrzepica tętnicza, zjawiska trombotyczne. Ostra niewydolność serca (u pacjentów z predyspozycją do jej wystąpienia), arytmia serca, pęknięcie mięśnia sercowego po zawałach serca.

Zaburzenia układu oddechowego, narządów klatki piersiowej i jamy opłucnowej.

Nieznane: zakrzepica płucna, hicki.

Zaburzenia układu pokarmowego.

Często: wrzód peptyczny (może prowadzić do perforacji i krwawienia).

Nieznane: krwawienie żołądka, perforacja jelita, zapalenie trzustki, zapalenie otrzewnej, wrzodziejące zapalenie przełyku, zapalenie przełyku, wzdęcia brzucha, ból brzucha, biegunka, niestrawność, nudności.

Zaburzenia układu wątrobowo-pęcherzykowego.

Nieznane: podwyższenie poziomu enzymów wątrobowych.

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej.

Często: obrzęki obwodowe, siniaki, atrofia skóry, trądzik.

Nieznane: obrzęk naczynioruchowy, hirsutyzm, plamki posocznicze, teleangiektazje, rozstriażki skóry, hipopigmentacja i hiperpigmentacja skóry, wysypka, rumień, nadpotliwość, świąd, pokrzywka.

Zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej.

Często: opóźnienie wzrostu (u dzieci), osłabienie mięśni, osteoporoza.

Nieznane: martwica kości, złamania patologiczne, atrofia mięśni, artropatia neuropatyczna, ból stawów, ból mięśni.

Zaburzenia nerek i dróg moczowych.

Nieznane: kryz nerkowy w przebiegu sklerodermii*.

Zaburzenia funkcji układu rozrodczego i gruczołów mlekowych

Nieznane: nieregularne miesiączkowanie.

Zaburzenia ogólne.

Często: zaburzenia gojenia ran.

Nieznane: zmęczenie, ogólne niedomagania.

Badania.

Często: obniżenie stężenia potasu we krwi.

Nieznane: podwyższenie poziomu enzymów wątrobowych alaninotransferazy, asparginotransferazy oraz podwyższenie stężenia fosfatazy zasadowej we krwi, podwyższenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, obniżenie tolerancji węglowodanów, podwyższenie stężenia wapnia w moczu, hamowanie reakcji w teście skórnym.

Uszkodzenia.

Nieznane: zerwanie ścięgna (szczególnie ścięgna Achillesa), złamanie kompresyjne kręgosłupa.

* Występowanie kryzu nerkowego w przebiegu sklerodermii różni się w zależności od populacji. Najwyższe ryzyko dotyczy pacjentów z postacią rozsianą sklerodermii. Najniższe ryzyko dotyczy pacjentów z postacią ograniczoną sklerodermii (2%) i młodzieńczą sklerodermią (1%).

Zgłaszanie podejrzeń efektów ubocznych

Zgłaszanie podejrzeń efektów ubocznych po rejestracji leku ma duże znaczenie. Pozwala to na monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka w przypadku stosowania tego leku. Osoby medyczne i farmaceutyczne, a także pacjenci lub ich ustawieni reprezentanci powinni zgłaszać wszystkie przypadki podejrzeń efektów ubocznych i braku skuteczności leku poprzez Zautomatyzowany System Informacyjny do Nadzoru Farmakologicznego pod adresem: https://aisf.dec.gov.ua.

Okres ważności. 5 lat.

Warunki przechowywania. Przechowywać w temperaturze nie wyższej niż 25 °C. Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Opakowanie.

30 tabletek w butelce; 1 butelka w pudełku kartonowym.

Kategoria wydawania. Na receptę.

Producent.

Orion Corporation / Orion Corporation.

Miejsce produkcji oraz adres siedziby producenta.

Orionintie 1, 02200 Espoo, Finlandia / Orionintie 1, 02200 Espoo, Finland.

Producent.

Orion Corporation / Orion Corporation.

Miejsce produkcji oraz adres siedziby producenta.

Joensuunkatu 7, 24100 Salo, Finlandia / Joensuunkatu 7, 24100 Salo, Finland.

INSTRUKCJA

do stosowania leku w medycynie

Metipred

(METHYPRED)

Skład:

substancja czynna: metyloprednizolon;

1 tabletka zawiera 4 mg metyloprednizolonu.

substancje pomocnicze: laktoza monohydrat, skrobia kukurydziana, żelatyna, stearynian magnezu, talk.

Postać leku. Tabletki.

Główne właściwości fizyko-chemiczne: białe lub prawie białe, okrągłe, płaskie tabletki ze ściętymi krawędziami i ryflowane z jednej strony.

Grupa farmakoterapeutyczna. Glikokortykosteroidy do stosowania ogólnego.

Kod ATC H02AB04.

Właściwości farmakologiczne.

Farmakodynamika. Działanie metyloprednizolonu, podobnie jak innych glikokortykosteroidów, realizowane jest poprzez oddziaływanie na receptory steroidowe w cytoplazmie. Kompleks steroid-receptor jest transportowany do jądra komórkowego, wiąże się z DNA i modyfikuje transkrypcję genów dla większości białek. Glikokortykosteroidy hamują syntezę wielu białek, różnych enzymów powodujących destrukcję stawów (w przypadku reumatoidalnego zapalenia stawów), a także cytokin odgrywających ważną rolę w reakcjach immunologicznych i zapalnych. Indukują syntezę lipokortyny – kluczowego białka neuroendokrynnej interakcji glikokortykosteroidów, co prowadzi do zmniejszenia odpowiedzi zapalnej i immunologicznej.

Glikokortykosteroidy, w tym metylprednizolon, hamują lub przeszkadzają w rozwoju tkankowej odpowiedzi na różne czynniki termiczne, mechaniczne, chemiczne, infekcyjne oraz immunologiczne. W ten sposób glikokortykosteroidy działają objawowo, zmniejszając objawy choroby bez wpływu na jej przyczynę. Metylprednizolon jest silnym sterydowym lekiem przeciwzapalnym. Jego działanie przeciwzapalne jest znacznie silniejsze niż prednizolonu. Stosowanie metylprednizolonu powoduje mniejsze zatrzymanie sodu i płynów w organizmie niż w przypadku prednizolonu. Działanie przeciwzapalne metylprednizolonu jest co najmniej 4 razy silniejsze niż hydrokortyzonu (obliczone na podstawie zmniejszenia liczby eozynofili).

Efekty endokrynologiczne metylprednizolonu polegają na hamowaniu wydzielania hormonu adrenokortykotropowego, hamowaniu produkcji endogennego kortyzolu, a przy długotrwałym stosowaniu prowadzi do częściowej atrofii kory nadnerczy. Jednorazowa dawka 40 mg metylprednizolonu hamuje wydzielanie kortykotropiny przez około 36 godzin. Wpływa na metabolizm wapnia, witaminy D, węglowodanów, białek i lipidów, dlatego u pacjentów przyjmujących metylprednizolon może obserwować się wzrost stężenia glukozy we krwi, zmniejszenie gęstości tkanki kostnej, atrofię mięśni oraz dyslipidemię. Glikokortykosteroidy zwiększają również ciśnienie krwi, modulują zachowanie i nastrój. Metylprednizolon praktycznie nie wykazuje aktywności mineralokortykosteroidalnej.

Farmakokinetyka.

Farmakokinetyka metylprednizolonu jest liniowa niezależnie od drogi podania.

Wchłanianie.

Biodostępność metylprednizolonu podawanego doustnie zazwyczaj wynosi ponad 80%, ale może obniżać się do 60% przy stosowaniu wysokich dawek. Po podaniu doustnym maksymalna stężenie metylprednizolonu w osoczu osiągane jest po 1–2 godzinach.

Rozkład.

Metylprednizolon szeroko rozkłada się w tkankach, przenika przez barierę krew-mózg i wydzielany jest z mlekiem matki. Wiązanie metylprednizolonu z białkami osocza u człowieka wynosi około 77%.

Metabolizm.

W organizmie człowieka metylprednizolon jest metabolizowany w wątrobie do metabolitów nieaktywnych. Metabolizm w wątrobie odbywa się głównie przy udziale enzymu CYP3A4.

Wydalanie.

Średni okres półtrwania metylprednizolonu wynosi od 1,8 do 5,2 godziny. Uśredni objętość rozkładu metylprednizolonu wynosi około 1,4 ml/kg. Całkowity klirens – około 5–6 ml/min/kg. Czas trwania działania przeciwzapalnego wynosi 18–36 godzin. Oколо 5% leku jest wydalanych z moczem.

Charakterystyka kliniczna.

Wskazania.

Choroby endokrynologiczne.

Nierównowaga kory nadnerczy pierwotna i wtórna (w tym przypadku lekami pierwszego rzutu są hydrokortyzon lub kortyzon; w razie potrzeby syntetyczne analogi mogą być stosowane w połączeniu z mineralokortykosteroidami; jednoczesne stosowanie mineralokortykosteroidów jest szczególnie ważne w leczeniu dzieci).

Wrodzona hiperplazja nadnerczy.

Nieprzyczynowy zapalenie tarczycy.

Hipokalcemia w chorobach nowotworowych.

Choroby nieendokrynologiczne.

Choroby reumatyczne.

Jako terapia wspomagająca do krótkotrwałego stosowania (w celu wyprowadzenia pacjenta z ostrzego stanu lub w przypadku zaostrzenia procesu) w przypadku następujących chorób:

• zapalenie stawów psoriaticum;
• reumatoidalne zapalenie stawów, w tym młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów (w niektórych przypadkach może być wymagana terapia wspomagająca w niskich dawkach);
• zapalenie stawów kręgosłupa;
• ostry i podostre zapalenie worka stawowego;
• ostry niespecyficzny zapalenie ścięgna;
• ostry atak podagrzy;
• osteoartroza pourazowa;
• zapalenie mazi w osteoartrozie;
• epikondylit.

Choroby kolagenowe.

W okresie zaostrzenia lub w poszczególnych przypadkach jako terapia wspomagająca w przypadku następujących chorób:

• toczeń układowy;
• układowe zapalenie mięśni (polimiozyt);
• ostry reumatyczny zapalenie mięśnia sercowego;
• reumatyczna polimialgia w tętnicach z dużymi komórkami.

Choroby skóry.

• Pęcherzyca;
• pęcherzyca herpetyformna;
• ciężka postać wielopostaciowego rumienia (zespołu Stevensa-Johnsona);
• odspajające zapalenie skóry;
• grzybica płaszczkowata;
• ciężka postać łuszczycy;
• ciężka postać łojotokowego zapalenia skóry.

Stany alergiczne.

W celu leczenia poniżej wymienionych ciężkich stanów alergicznych, gdy standardowe leczenie nie przynosi efektów:

• sezonowy lub całoroczny nieżyt alergiczny;
• choroba surowicza;
• astma oskrzelowa;
• alergia lekowa;
• kontaktowe zapalenie skóry;
• atopowe zapalenie skóry.

Choroby oczu.

Ciężkie ostre i przewlekłe stany alergiczne i zapalne z zaangażowaniem oczu, takie jak:

• alergiczne owrzodzenie brzegu rogówki;
• uszkodzenie oka spowodowane Herpes zoster;
• zapalenie przedniego odcinka oka;
• rozlany zapalenie tylnej części tunic choroidalnej i siatkówki;
• okulowzgórze;
• alergiczne zapalenie spojówek;
• zapalenie rogówki;
• zapalenie naczyniówki i siatkówki;
• zapalenie nerwu wzrokowego;
• zapalenie tęczówki i zapalenie ciała ciliarnego.

Choroby układu oddechowego.

• Sarcoidoza objawowa;
• zespół Löfflera, który nie odpowiada na inne metody leczenia;
• beryljoza;
• fulminantny lub rozsiany gruźlica płuc (stosowana w połączeniu z odpowiednią chemioterapią przeciwgruźliczą);
• zapalenie płuc spowodowane aspiracją.

Choroby hematologiczne.

• Idiopatyczne małopłytkowe krwawienie u dorosłych;
• wtórne małopłytkowe krwawienie u dorosłych;
• nabyta (autoimmunologiczna) anemia hemolityczna;
• erytroblastopenia (anemia czerwonych krwinek);
• wrodzona (erytroidna) hipoplastyczna anemia.

Choroby nowotworowe.

Jako terapia paliatywna w przypadku następujących chorób:

• białaczka i chłoniaki u dorosłych;
• ostra białaczka u dzieci.

Zespół obrzękowy.

W celu indukcji diurezy lub leczenia proteinurii w zespole nerczycowym bez uremii, typu idiopatycznego lub spowodowanego toczeniem układowym.

Choroby układu pokarmowego.

W celu wyprowadzenia pacjenta z krytycznego stanu w przypadku następujących chorób:

• wrzodziejące zapalenie jelita grubego;
• jelitowe zapalenie regionalne (choroba Crohna).

Choroby układu nerwowego.

• Rozsiane stwardnienie w fazie zaostrzenia;
• obrzęk mózgu spowodowany guzem mózgu.

Choroby innych narządów i układów.

• Gruczolakowica opon mózgowo-rdzeniowych z blokiem podpajęczynówkowym lub zagrożeniem rozwoju bloku, w połączeniu z odpowiednią chemioterapią przeciwgruźliczą;
• trikineloza z zaangażowaniem układu nerwowego lub mięśnia sercowego.

Przeszczepienie narządów.

Przeciwwskazania.

Gruźlica oraz inne ostre lub przewlekłe infekcje bakteryjne lub wirusowe przy niewystarczającej terapii antybiotykowej i chemicznej, grzybicze infekcje systemowe.

Podwyższona wrażliwość na metylprednizolon lub substancje pomocnicze.

Podawanie żywych lub osłabionych szczepionek jest przeciwwskazane u pacjentów otrzymujących dawki kortykosteroidów supresyjne dla układu odpornościowego.

Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.

Metylprednizolon jest podłożem enzymu cytochromu P450 (CYP) i metabolizowany jest głównie przez izoenzym CYP3A4. CYP3A4 jest dominującym enzymem najbardziej rozpowszechnionego podtypu CYP w wątrobie dorosłych. Katalizuje on 6-β-hydroksylację steroidów, która jest kluczowym etapem fazy I metabolizmu zarówno dla endogennych, jak i syntetycznych kortykosteroidów. Wiele innych związków jest również podłożem CYP3A4, niektóre z nich (jak i inne leki) wpływają na metabolizm glukokortykosteroidów, indukując (wzmacniając aktywność) lub hamując izoenzym CYP3A4.

Inhibitory CYP3A4 – leki hamujące aktywność CYP3A4 zazwyczaj obniżają klirens wątrobowy i zwiększają stężenia w osoczu leków będących podłożami CYP3A4, takich jak metylprednizolon. W obecności inhibitora CYP3A4 może być konieczne dozowanie metylprednizolonu w celu uniknięcia toksyczności steroidowej.

Uważa się, że jednoczesne stosowanie z inhibitorami CYP3A, w tym lekami zawierającymi kobicystat, zwiększa ryzyko wystąpienia systemowych skutków ubocznych. Takiej kombinacji należy unikać, chyba że korzyść przewyższa zwiększone ryzyko wystąpienia systemowych reakcji niepożanych przy stosowaniu kortykosteroidów; w takich przypadkach konieczne jest monitorowanie pacjentów pod kątem rozwoju systemowych reakcji niepożanych związanych ze stosowaniem kortykosteroidów.

Do inhibitorów CYP3A4 należą: erytromycyna, klaritromycyna, troleandomycyna, ketokonazol, itraconazol, izoniazyd, diltiazem, mibefradyl, aprepitant, fosaprepitant, inhibitory proteazy HIV (indynawir i rytonowir), cyklosporyna oraz etynylowa estradiol/noretynodron, sok grejpfrutowy.

Induktory CYP3A4 – leki stymulujące aktywność CYP3A4 zazwyczaj zwiększają klirens wątrobowy, co prowadzi do obniżenia stężeń w osoczu leków będących podłożami CYP3A4. W przypadku jednoczesnego stosowania tych leków może być konieczne zwiększenie dawki metylprednizolonu w celu osiągnięcia pożądanego efektu. Do takich leków należą: ryfampicyna, karbamazepina, fenobarbital, pirymidone, fenytoina.

Substraty CYP3A4 – obecność innego substratu CYP3A4 może prowadzić do hamowania lub indukcji klirensu wątrobowego metylprednizolonu, co wymaga odpowiedniego dostosowania dawki. Reakcje niepożądane związane ze stosowaniem jednego z tych leków jako monoterapii będą bardziej prawdopodobne przy ich jednoczesnym stosowaniu.

Kortykosteroidy mogą obniżać stężenie takrolimusu w osoczu przy ich jednoczesnym stosowaniu.

W przypadku jednoczesnego stosowania cyklosporyny z metylprednizolonem dochodzi do wzajemnego hamowania metabolizmu, w wyniku czego mogą wzrastać stężenia w osoczu jednego z tych leków lub obu. W związku z tym reakcje niepożądane związane ze stosowaniem jednego z tych leków jako monoterapii będą bardziej prawdopodobne przy ich jednoczesnym stosowaniu. Opisywano wystąpienie drgawek na tle jednoczesnego stosowania metylprednizolonu i cyklosporyny.

Kortykosteroidy mogą zwiększać metabolizm inhibitorów proteazy HIV, w wyniku czego zmniejszają się ich stężenia w osoczu krwi.

Metylprednizolon potencjuje zwiększenie szybkości acetylowania i klirensu izoniazydu.

Wyniki interakcji z innymi lekami, które nie są enzymami CYP3A4:

Fluorochinolony: jednoczesne stosowanie może prowadzić do uszkodzenia ścięgien, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku.

Antykoagulanta (do doustnego stosowania): wpływ metylprednizolonu na doustne antykoagulanta jest zmienny. Zgłaszano zarówno nasilenie, jak i osłabienie działania antykoagulantów przy ich jednoczesnym stosowaniu z kortykosteroidami. W związku z tym konieczne jest staranne monitorowanie wskaźników krzepnięcia krwi w celu utrzymania pożądanego poziomu działania antykoagulacyjnego.

Leki antycholinergiczne (blokery przekazu nerwowo-mięśniowego): kortykosteroidy mogą wpływać na działanie leków antycholinergicznych:

• opisywano przypadki ostrej miopatii przy jednoczesnym stosowaniu kortykosteroidów w wysokich dawkach i leków antycholinergicznych blokujących przekaz nerwowo-mięśniowy (patrz sekcja „Szczególne środki ostrożności”);
• opisywano antagonizm wobec działania blokady przekazu nerwowo-mięśniowego pancuronium i wekuronium u pacjentów stosujących kortykosteroidy. Można się spodziewać tej interakcji dla wszystkich konkurencyjnych blokerów przekazu nerwowo-mięśniowego.

Leki antycholinesterazowe: steroidy mogą zmniejszać terapeutyczne działanie leków antycholinesterazowych w leczeniu miastenii gravis.

Leki przeciwcukrzycowe: ponieważ kortykosteroidy mogą zwiększać stężenie glukozy we krwi, może być konieczna korekta dawki leków przeciwcukrzycowych.

Inhibitor aromatazy (aminoglutetymid): hamowanie kory nadnerczy spowodowane aminoglutetymidem może nasilać zmiany endokrynologiczne spowodowane długotrwałym leczeniem glukokortykosteroidem.

Leki immunosupresyjne: metylprednizolon wykazuje addytywne działanie immunosupresyjne przy jednoczesnym stosowaniu z innymi lekami immunosupresyjnymi; może to zwiększyć zarówno działanie terapeutyczne, jak i skutki uboczne.

Niesterydowy lek przeciwzapalny (NSAID) aspiryna (kwas acetylosalicylowy) w wysokich dawkach: przy jednoczesnym stosowaniu kortykosteroidów z NSAID może zwiększać się częstość krwawień i owrzodzeń przewodu pokarmowego. Metylprednizolon może prowadzić do zwiększenia klirensu aspiryny stosowanej w wysokich dawkach. Może to prowadzić do obniżenia stężeń salicylanów w surowicy krwi. Przestanie stosowania metylprednizolonu może prowadzić do wzrostu stężeń salicylanów w surowicy krwi, co zwiększa ryzyko toksyczności salicylanów.

Leki wywołujące utratę potasu: w przypadku stosowania kortykosteroidów razem z lekami wywołującymi utratę potasu (takimi jak diuretyki, amfoterycyna B, środki przeczyszczające), pacjenci powinni być pod ścisłym nadzorem pod kątem możliwego rozwoju hipokaliemii. Istnieje również zwiększone ryzyko rozwoju hipokaliemii w przypadku stosowania kortykosteroidów razem z ksenanem lub agonistami β2.

Особливости stosowania.

Efekty immunosupresyjne / zwiększona wrażliwość na infekcje

Kortykosteroidy mogą zwiększać wrażliwość na infekcje; mogą maskować niektóre objawy infekcji; ponadto podczas terapii kortykosteroidami mogą rozwijać się nowe infekcje. Stosowanie kortykosteroidów może obniżać odporność na infekcje i może prowadzić do niemożności organizmu lokalizowania infekcji. Infekcje wywołane przez dowolny patogen, w tym wirusy, bakterie, grzyby, pierwotniaki lub pasożyty, w dowolnym miejscu organizmu mogą być związane ze stosowaniem kortykosteroidów jako monoterapii lub w połączeniu z innymi immunosupresyjnymi lekami wpływającymi na odporność komórkową, odporność humoralną lub funkcję neutrofili. Te infekcje mogą być łagodne, ale mogą również być ciężkie, a w niektórych przypadkach – śmiertelne. Wraz ze wzrostem dawki kortykosteroidów zwiększa się częstość występowania powikłań infekcyjnych.

Pacjenci przyjmujący leki hamujące układ odpornościowy są bardziej wrażliwi na infekcje niż osoby zdrowe. Ospa wietrzna i różyczka, na przykład, mogą mieć poważniejsze lub nawet śmiertelne skutki u nieimmunizowanych dzieci lub dorosłych przyjmujących kortykosteroidy.

Ponadto kortykosteroidy należy stosować z dużą ostrożnością u pacjentów z potwierdzonymi lub podejrzanymi infekcjami pasożytniczymi, na przykład w przypadku strzygnienia (infekcja tasiemcem). U takich chorych immunosupresja wywołana przez kortykosteroidy może prowadzić do hiperinfekcji strzygnienia i rozsiewu z masową migracją larw, co często towarzyszy ciężkiemu enterokolitowi i potencjalnie śmiertelnej sepsie wywołanej przez mikroorganizmy Gram-ujemne.

Nie ma jednolitego stanowiska co do roli kortykosteroidów w terapii pacjentów z sepsyjnym wstrząsem. W wcześniejszych badaniach raportowano zarówno efekty pozytywne, jak i negatywne stosowania kortykosteroidów w tej sytuacji klinicznej. Wyniki późniejszych badań wskazują, że kortykosteroidy jako terapia wspomagająca miały korzystny wpływ u pacjentów z sepsyjnym wstrząsem, u których stwierdzono niewydolność nadnerczy. Jednak systematyczne stosowanie tych leków pacjentom z sepsyjnym wstrząsem nie jest zalecane. Na podstawie przeglądu systematycznego danych badań po podaniu krótkich kursów wysokich dawek kortykosteroidów u tych pacjentów stwierdzono brak dowodów na korzyści z takiego stosowania tych leków. Jednak metaanaliza i przegląd danych badań wykazały, że dłuższe (5–11 dni) kursy leczenia kortykosteroidami w niskich dawkach mogą prowadzić do zmniejszenia śmiertelności, szczególnie u pacjentów z sepsyjnym wstrząsem uzależnionym od terapii wazopresyjnej.

Stosowanie żywych lub osłabionych szczepionek pacjentom przyjmującym kortykosteroidy w dawkach immunosupresyjnych jest przeciwwskazane. Pacjentom przyjmującym kortykosteroidy w dawkach immunosupresyjnych można przeprowadzać szczepienia za pomocą szczepionek zabitych lub inaktywowanych, jednak ich odpowiedź na takie szczepionki może być osłabiona. Te procedury szczepień można przeprowadzać pacjentom przyjmującym kortykosteroidy w dawkach nienależących do immunosupresyjnych.

Stosowanie kortykosteroidów w aktywnym gruźlicy powinno być ograniczone do przypadków gruźlicy fulminans lub rozsianej – w tych przypadkach kortykosteroidy stosuje się w połączeniu z odpowiednią chemioterapią przeciwbakteryjną. Jeśli kortykosteroidy są wskazane pacjentom z ukrytą gruźlicą lub z konwersją próby tuberkulinowej, leczenie należy prowadzić pod ścisłą kontrolą lekarza, ponieważ możliwe jest nasilenie choroby. Pacjentom tym podczas długotrwałej terapii kortykosteroidami należy przepisać chemioprofilaktyczne leki.

Zgłaszano przypadki wystąpienia sarkom Kaposiego u pacjentów otrzymujących terapię kortykosteroidami. W takich przypadkach przerwanie terapii kortykosteroidami może prowadzić do remisji klinicznej.

Zaburzenia układu krążenia i limfatycznego

Kwas acetylosalicylowy i niesteroidowe leki przeciwzapalne w połączeniu z kortykosteroidami należy stosować z ostrożnością.

Układ odpornościowy

Mogą wystąpić reakcje alergiczne (np. obrzęk naczynioruchowy). U pacjentów otrzymujących terapię kortykosteroidami rzadko występują reakcje skórne oraz reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidealne; przed zastosowaniem kortykosteroidów należy podjąć odpowiednie środki ostrożności, szczególnie jeśli u pacjenta wystąpiła alergia na jakikolwiek lek.

Układ endokrynny

Kortykosteroidy stosowane przez dłuższy czas w dawkach farmakologicznych mogą hamować układ podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowy (wtórna niedoczynność kory nadnerczy). Stopień i czas trwania niedoczynności kory nadnerczy różni się u poszczególnych pacjentów i zależy od dawki, częstotliwości, czasu podawania oraz długości terapii glikokortykosteroidami. Ten efekt może być zminimalizowany poprzez stosowanie terapii naprzemiennej.

Przy nagłym odstawieniu glikokortykosteroidów może rozwinąć się ostra niedoczynność nadnerczy, która może prowadzić do skutku śmiertelnego.

Niedoczynność nadnerczy spowodowana stosowaniem leku może być zminimalizowana przez stopniowe zmniejszanie dawki. Ten typ względnej niedoczynności może utrzymywać się przez kilka miesięcy po odstawieniu terapii; zatem, jeśli w tym okresie wystąpią sytuacje stresowe, terapię hormonalną należy wznowić. Ponieważ może być zaburzona sekrecja mineralokortykoidów, należy jednocześnie podawać elektrolity i/lub mineralokortykoidy.

Pacjentom, którzy otrzymują terapię kortykosteroidami i są narażeni na nietypowe sytuacje stresowe, zaleca się zwiększenie dawki szybko działających kortykosteroidów przed, podczas i po sytuacji stresowej.

Po nagłym przerwaniu stosowania glikokortykosteroidów może również rozwinąć się zespół odstawienia sterydów, który na pierwszy rzut oka nie jest związany z niedoczynnością kory nadnerczy. Objawami takiego zespołu są: anoreksja, nudności, wymioty, letargia, ból głowy, podwyższenie temperatury ciała, ból stawów, łuszczenie się skóry, ból mięśni, spadek masy ciała i/lub hipotensja tętnicza. Uważa się, że te efekty są skutkiem nagłej zmiany stężenia glikokortykosteroidów, a nie niskiego poziomu kortykosteroidów.

Ponieważ glikokortykosteroidy mogą powodować lub nasilać zespół Cushinga, pacjenci z chorobą Cushinga powinni unikać ich stosowania.

Zauważono bardziej wyrażony wpływ kortykosteroidów na chorych z hipotyreozą.

Metabolizm i odżywianie

Kortykosteroidy, w tym metyloprednizolon, mogą zwiększać stężenie glukozy we krwi, pogarszać stan pacjentów z istniejącą cukrzycą oraz powodować skłonność do cukrzycy u pacjentów stosujących kortykosteroidy długoterminowo.

Zaburzenia psychiczne

Przy stosowaniu kortykosteroidów możliwe są różne zaburzenia psychiczne: od euforii, bezsenności, zmian nastroju, zmian osobowości po ciężką depresję z objawami psychicznymi. Ponadto podczas przyjmowania kortykosteroidów może nasilać się już istniejąca niestabilność emocjonalna i skłonność do reakcji psychicznych.

Przy stosowaniu systemowych kortykosteroidów mogą rozwijać się potencjalnie ciężkie zaburzenia psychiczne (patrz sekcja „Reakcje niepożądane”). Objawy zazwyczaj pojawiają się w ciągu kilku dni lub tygodni od rozpoczęcia terapii. Większość reakcji ustępuje po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu leku, choć może być konieczne specjalistyczne leczenie. Zgłaszano reakcje psychiczne po odstawieniu kortykosteroidów; ich częstość jest nieznana. Pacjentom/osobom opiekującym się nimi należy zalecić, aby skontaktować się z lekarzem, jeśli u pacjenta pojawią się zaburzenia psychiczne, szczególnie jeśli podejrzewa się obniżony nastrój lub myśli samobójcze. Pacjenci/osoby opiekujące się nimi powinni być czujni na zaburzenia psychiczne, które mogą wystąpić podczas stosowania lub bezpośrednio po stopniowym zmniejszeniu dawki lub odstawieniu sterydów systemowych.

Przy stosowaniu kortykosteroidów należy uwzględnić stan pacjenta, szczególnie jeśli pacjent lub jego bliscy krewni mają poważne zaburzenia psychiczne (np. depresję, zaburzenia dwubiegunowe lub przebyte psychozy wywołane przez stosowanie kortykosteroidów).

Jeśli pacjent otrzymujący terapię sterydową zostanie narażony na nietypowy czynnik stresowy, należy zwiększyć dawkę szybko działających sterydów przed, podczas i po sytuacji stresowej.

Zaburzenia układu nerwowego

Pacjentom z napadami drgawkowymi oraz z miastenią ciężką należy stosować kortykosteroidy z ostrożnością.

Zgłaszano przypadki wystąpienia lipomatozy epiduralnej u pacjentów stosujących kortykosteroidy, zazwyczaj przy ich długim stosowaniu w wysokich dawkach.

Zaburzenia ze strony narządu wzroku

Kortykosteroidy należy stosować z ostrożnością w przypadku uszkodzenia oka spowodowanego wirusem opryszczki, ponieważ może dojść do perforacji rogówki. Ważne jest również obserwowanie pacjentów z jaskrą lub z jaskrą w wywiadzie rodzinnym.

Zgłaszano przypadki zaburzeń wzroku po stosowaniu kortykosteroidów systemowych lub miejscowych.

Jeśli u pacjenta wystąpią zamglenie widzenia lub inne zaburzenia wzroku, pacjent powinien skontaktować się z okulistą w celu oceny możliwych przyczyn. Przyczynami mogą być zaćma, jaskra lub rzadsze choroby, takie jak środkowe serozne zapalenie naczyniówki-siatkówki, o których zgłaszano po stosowaniu kortykosteroidów systemowych lub miejscowych.

Przy długotrwałym stosowaniu kortykosteroidów może rozwinąć się zaćma podkapsułowa tylna i zaćma jądrowa (szczególnie u dzieci), występowanie oczu (ekzoftalmia) lub podwyższenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, co może prowadzić do jaskry z możliwym uszkodzeniem nerwu wzrokowego. U pacjentów stosujących glikokortykosteroidy zwiększa się prawdopodobieństwo rozwoju wtórnych infekcji oka wywołanych przez grzyby i wirusy.

Stosowanie kortykosteroidów wiązano z rozwojem środkowego seroznego zapalenia naczyniówki-siatkówki, które może prowadzić do odwarstwienia siatkówki.

Zaburzenia ze strony serca

Reakcje niepożądane związane ze stosowaniem glikokortykosteroidów ze strony układu sercowo-naczyniowego, takie jak dyslipidemia i nadciśnienie tętnicze, mogą powodować dodatkowe efekty sercowo-naczyniowe u pacjentów z czynnikami ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych, jeśli stosuje się glikokortykosteroidy w wysokich dawkach i długimi kursami. W związku z tym kortykosteroidy należy stosować rozważnie tym pacjentom, a także uwzględniać modyfikację czynników ryzyka i w razie potrzeby dodatkowo monitorować czynność serca. Stosowanie niskich dawek i przepisywanie kortykosteroidów co drugi dzień może zmniejszyć częstość występowania powikłań.

Pacjentom z niewydolnością serca systemowe kortykosteroidy należy stosować z ostrożnością i tylko w przypadku absolutnej konieczności. Należy również zachować ostrożność przy przepisywaniu leku pacjentom, którzy niedawno przebyli zawał mięśnia sercowego (zgłaszano przypadki perforacji mięśnia sercowego).

Zaburzenia ze strony naczyń

Pacjentom z nadciśnieniem tętniczym kortykosteroidy należy stosować z ostrożnością.

Należy również zachować ostrożność przy przepisywaniu leku pacjentom przyjmującym leki na choroby serca, takie jak cyfogenina, ponieważ kortykosteroidy mogą powodować zaburzenia elektrolitowe/hipokaliemię.

Zgłaszano przypadki zatoru, w tym zatoru tętnicy płucnej, po stosowaniu kortykosteroidów. Dlatego należy zachować ostrożność przy przepisywaniu kortykosteroidów pacjentom z zaburzeniami zakrzepowo-zatorowymi lub z nimi skłonnymi.

Zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego

Nie ma jednolitego stanowiska co do tego, czy kortykosteroidy powodują rozwój wrzodu żołądka podczas terapii. Jednak terapia glikokortykosteroidami może maskować objawy wrzodu żołądka, dlatego możliwe jest wystąpienie perforacji lub krwawienia bez wyraźnego bólu.

W przypadku stosowania w połączeniu z NLPZ ryzyko rozwoju wrzodów przewodu pokarmowego wzrasta.

Kortykosteroidy należy przepisywać z ostrożnością w przypadku niespecyficznych zapaleń jelita, jeśli istnieje ryzyko perforacji, powstania ropnia lub innej infekcji ropnej; przy zapaleniu wyrostka robaczkowego; w przypadku niedawno założonych anastomozy jelitowych; przy aktywnym lub ukrytym wrzodzie żołądka.

Wysokie dawki kortykosteroidów mogą powodować rozwój ostrego zapalenia trzustki.

Układ wątrobowo-żółciowy

Zgłaszano zaburzenia wątrobowo-żółciowe, które miały charakter odwracalny po odstawieniu leku. Dlatego odpowiedni monitoring jest konieczny.

Zauważono nasilenie działania kortykosteroidów u chorych z marskością wątroby.

Zaburzenia ze strony układu mięśniowo-szkieletowego

Zgłaszano przypadki ostrej miopatii po stosowaniu kortykosteroidów w wysokich dawkach, które najczęściej występowały u pacjentów z zaburzeniami przekazywania nerwowo-mięśniowego (np. miastenią ciężką) lub u pacjentów otrzymujących terapię wspomagającą lekami antycholinergicznymi, takimi jak leki blokujące przekazywanie nerwowo-mięśniowe (np. pancuronium). Ta ostra miopatia jest uogólniona, może dotknąć mięśnie oczu i mięśnie oddechowe i prowadzić do kwadriparaliżu. Może występować podwyższenie poziomu kinazy kreatynowej. Poprawa stanu klinicznego lub wyzdrowienie po przerwaniu stosowania kortykosteroidów może trwać od kilku tygodni do kilku lat.

Osteoporoza jest powszechnym (ale rzadko rozpoznawanym) efektem niepożądanym związanym z długotrwałym stosowaniem wysokich dawek glikokortykosteroidów.

Nerki i układ moczowy

Kryz nerkowy w twardzinie.

U pacjentów z twardziną systemową przyjmujących metyloprednizolon należy zachować ostrożność ze względu na obserwację zwiększenia częstości występowania kryzów nerkowych w twardzinie (możliwie śmiertelnych) z nadciśnieniem tętniczym i zmniejszonym diurezą. Należy regularnie kontrolować ciśnienie tętnicze i funkcję nerek (stężenie kreatyniny w osoczu krwi). W przypadku podejrzenia kryz nerkowego należy dokładniej kontrolować ciśnienie tętnicze.

Kortykosteroidy należy stosować z ostrożnością u pacjentów z niewydolnością nerek.

Wyniki badań

Przy stosowaniu hydrokortyzonu lub kortyzonu w dawkach średnich i wysokich możliwe jest podwyższenie ciśnienia tętniczego, zatrzymanie soli i wody, zwiększenie wydzielania potasu. Te efekty obserwuje się rzadziej przy stosowaniu syntetycznych pochodnych tych leków, z wyjątkiem przypadków stosowania wysokich dawek. Zaleca się przepisanie diety z ograniczeniem spożycia soli i przyjmowanie suplementów potasu. Wszystkie kortykosteroidy zwiększają wydalanie wapnia.

Urazy

Systemowe kortykosteroidy nie powinny być stosowane w wysokich dawkach w leczeniu pacjentów z urazami głowy.

Inne

Preparat zawiera laktozę (w postaci monohydratu). Pacjentom z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, pełną niedostatecznością laktozy lub malabsorpcją glukozy-galaktozy nie należy stosować tego leku.

Długotrwałe leczenie pacjentów w podeszłym wieku należy prowadzić z ostrożnością, ponieważ osoby starsze są bardziej narażone na efekty niepożądane, które mogą wystąpić przy przyjmowaniu glikokortykosteroidów, np. zwiększony ryzyko osteoporozy i zatrzymania płynu w organizmie, co może prowadzić do podwyższenia ciśnienia tętniczego.

Jednoczesne stosowanie fluorochinolonów i glikokortykosteroidów zwiększa ryzyko uszkodzenia ścięgien, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku.

Ponieważ wystąpienie powikłań podczas leczenia glikokortykosteroidami zależy od dawki leku i długości terapii, w każdym przypadku należy dokładnie ocenić stosunek korzyści do potencjalnego ryzyka przy ustalaniu dawki i długości leczenia, jak również trybu podawania – codziennego lub naprzemiennego.

Przy prowadzeniu leczenia kortykosteroidami należy przepisać najniższą dawkę zapewniającą wystarczający efekt terapeutyczny, a gdy stanie się to możliwe, zmniejszenie dawki należy prowadzić stopniowo.

Po stosowaniu systemowych kortykosteroidów zgłaszano rozwój kryzów feochromocytomowych, które mogą prowadzić do skutku śmiertelnego. Pacjentom z podejrzanym lub potwierdzonym feochromocytomem kortykosteroidy należy przepisywać tylko po odpowiedniej ocenie stosunku ryzyka do korzyści.

Stosowanie w czasie ciąży lub karmienia piersią.

Przy przepisywaniu kortykosteroidów ciężarnym i karmiącym piersią kobietom lub kobietom planującym zajść w ciążę należy dokładnie ocenić stosunek korzyści z zastosowania leku dla matki do potencjalnego ryzyka dla płodu/dziecka.

Ciąża.

Podawanie kortykosteroidów ciężarnym zwierzętom może powodować wady rozwojowe, w tym wadę wargi i podniebienia, opóźnienie rozwoju wewnątrzmacicznego i wpływać na wzrost i rozwój mózgu.

Ponieważ nie ma odpowiednich dowodów na bezpieczeństwo kortykosteroidów przy ich stosowaniu u ciężarnych kobiet, te leki w czasie ciąży należy przepisywać tylko w przypadku nagłej potrzeby po dokładnej ocenie stosunku ryzyka do korzyści.

Niektóre kortykosteroidy łatwo przenikają przez barierę łożyskową. W jednym retrospektywnym badaniu u matek przyjmujących kortykosteroidy zauważono zwiększenie częstości przypadków niskiej masy u noworodków. Chociaż niedoczynność nadnerczy u noworodków narażonych na działanie kortykosteroidów wewnątrzmacicznie jest rzadka, noworodki matek, które otrzymywały dość wysokie dawki kortykosteroidów w czasie ciąży, powinny być pod ścisłą kontrolą w celu możliwego wczesnego wykrycia objawów niedoczynności nadnerczy.

Wpływ kortykosteroidów na przebieg i skutki porodu jest nieznany.

U niemowląt matek, które w czasie ciąży otrzymywały długotrwałe leczenie kortykosteroidami, obserwowano przypadki wystąpienia zaćmy.

Okres karmienia piersią.

Kortykosteroidy wydzielają się w mleku matki. Kortykosteroidy wydzielane w mleku matki mogą hamować wzrost i wpływać na endogenne wytwarzanie glikokortykosteroidów u niemowląt karmionych piersią. Ponieważ odpowiednie badania wpływu kortykosteroidów na funkcję rozrodczą u ludzi nie były przeprowadzane, matkom karmiącym piersią ten lek należy stosować tylko w przypadkach, gdy korzyść z jego stosowania przewyższa potencjalne ryzyko dla niemowlęcia.

Fertylność.

Badania na zwierzętach wykazały, że kortykosteroidy pogarszają płodność.

Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Wpływ kortykosteroidów na szybkość reakcji podczas prowadzenia pojazdów lub pracy z innymi maszynami nie był systematycznie oceniany. Podczas leczenia kortykosteroidami możliwe jest wystąpienie takich reakcji niepożądanych, jak zawroty głowy, uczucie wiru, zaburzenia widzenia, zmęczenie. W takim przypadku pacjenci nie powinni prowadzić pojazdów ani pracować z innymi maszynami.

Sposób stosowania i dawki.

Początkowa dawka dla dorosłych może wynosić od 4 mg do 48 mg metylprednizolonu na dobę, w zależności od charakteru choroby. W przypadku mniej ciężkich chorób zazwyczaj wystarczają niższe dawki, choć niektórzy pacjenci mogą wymagać wyższych dawek początkowych. Wysokie dawki mogą być stosowane w takich chorobach i stanach, jak stwardnienie rozsiane (200 mg/doba), obrzęk mózgu (200–1000 mg/doba) i przeszczepienie narządów (do 7 mg/kg/doba).

Jeśli w wyniku terapii osiągnięto satysfakcjonujący efekt, należy dobrać pacjentowi indywidualną dawkę utrzymaną poprzez stopniowe zmniejszanie dawki początkowej w określonych odstępach czasu, aż do znalezienia najniższej dawki, która pozwala utrzymać osiągnięty efekt kliniczny. Należy pamiętać, że konieczna jest stała kontrola trybu dawkowania leku. Mogą wystąpić sytuacje, w których konieczna jest korekta dawki; należą do nich zmiany stanu klinicznego spowodowane wejściem w remisję lub nasileniem się choroby, indywidualna reakcja pacjenta na lek, a także wpływ na pacjenta sytuacji stresowych, bezpośrednio nie związanych z chorobą, wobec której prowadzona jest terapia; w tym ostatnim przypadku może pojawić się potrzeba zwiększenia dawki leku na określony czas, zależny od stanu pacjenta. Potrzebna dawka może się różnić i powinna być dobierana indywidualnie, w zależności od charakteru choroby i reakcji pacjenta na terapię.

Dawkowanie leku powinno być indywidualne i opierać się na ocenie przebiegu choroby oraz efektu klinicznego.

Nie można przerywać stosowania leku nagle – należy to robić stopniowo.

Terapia naprzemienna

Terapia naprzemienna to taki tryb dawkowania kortykosteroidów, w którym podwójna dawka dobową kortykosteroidu podaje się co drugi dzień rano. Celem tego rodzaju terapii jest osiągnięcie u pacjenta wymagającego długotrwałej terapii maksymalnego efektu klinicznego przy jednoczesnym zminimalizowaniu niektórych niepożądanych skutków, takich jak: supresja układu przysadkowo-nadnerczowego, zespół Cushinga, zespół odstawienia kortykosteroidów oraz hamowanie wzrostu u dzieci.

Dzieci.

Lek stosuje się w praktyce pediatrycznej.

Należy dokładnie monitorować rozwój i wzrost dzieci, w tym niemowląt, podczas długotrwałej terapii kortykosteroidami.

U dzieci otrzymujących glikokortykosteroidy codziennie przez dłuższy czas kilkakrotnie dziennie może występować opóźnienie wzrostu. Dlatego taki tryb dawkowania należy stosować wyłącznie w pilnych wskazaniach. Stosowanie terapii naprzemiennej zazwyczaj pozwala uniknąć tego skutku ubocznego lub zredukować go do minimum (patrz sekcja „Sposób stosowania i dawki”).

Niemowlęta i dzieci otrzymujące długotrwałą terapię kortykosteroidami są narażone na podwyższone ryzyko podwyższenia ciśnienia wewnątrzczaszkowego.

Wysokie dawki kortykosteroidów mogą powodować zapalenie trzustki u dzieci.

Kardiomiopatia przerostowa może się rozwinąć po podaniu metylprednizolonu u wcześniaków, dlatego należy przeprowadzać odpowiednią ocenę diagnostyczną oraz monitorować funkcję i strukturę serca.

Przedawkowanie.

Nie odnotowano klinicznego zespołu ostrego przedawkowania kortykosteroidów. Doniesienia o ostrych zatruciach i/lub śmierci po przedawkowaniu kortykosteroidów pojawiały się rzadko. Nie istnieje specyficzny antydotum w przypadku przedawkowania; stosuje się leczenie wspierające i objawowe. Metylprednizolon jest usuwany podczas dializy.

Efekty uboczne.

Częstotliwość występowania efektów ubocznych ma następującą klasyfikację: bardzo często (≥ 1/10);
często (≥ 1/100, < 1/10); rzadko (≥ 1/1000, < 1/100); bardzo rzadko (≥ 1/10000, < 1/1000);
nieznane (częstotliwość nie może być określona na podstawie dostępnych danych).

Nowotwory łagodne, złośliwe i nieokreślonej natury (w tym torbie i polipy).

Nieznane: zespół lizy guza, sarkoma Kaposiego.

Infekcje i inwazje.

Często: infekcje.

Nieznane: infekcje oportunistyczne.

Zaburzenia układu odpornościowego.

Nieznane: nadwrażliwość na lek (w tym reakcje anafilaktyczne i podobne, w szczególności szok cyrkulacyjny, zatrzymanie serca, skurcz oskrzeli).

Zaburzenia układu krwiotwórczego i chłonnego.

Nieznane: leukocytoza.

Zaburzenia układu endokrynnego.

Często: hamowanie endogennej sekrecji ACTH i kortyzolu (przy długotrwałym stosowaniu), zespół Cushinga.

Nieznane: hipopituizm, zespół odstawienia steroidów.

Zaburzenia metaboliczne i odżywiania.

Często: zatrzymanie sodu, zatrzymanie płynu w organizmie.

Nieznane: kwasica metaboliczna, alkaloza hipokaliemiczna, dyslipidemia, zaburzenia tolerancji glukozy, zwiększona potrzeba w insuline (lub doustnych lekach przeciwcukrzycowych u pacjentów z cukrzycą), lipomatoza, zwiększony apetyt (co może prowadzić do przyrostu masy ciała), lipomatoza naczyniowa, zwiększony stężenie mocznika we krwi, ujemny bilans azotu (z powodu katabolizmu białka).

Zaburzenia psychiczne.

Często: zaburzenia nastroju, stan euforii.

Nieznane: zmiany nastroju, uzależnienie psychiczne, myśli samobójcze, psychozy (w tym mania, urojenia, halucynacje i schizofrenia lub nasilenie schizofrenii), zaburzenia psychiczne, dezorientacja, niepokój, zmiany osobowości, patologiczne zachowanie, bezsenność, drażliwość.

Zaburzenia układu nerwowego.

Nieznane: podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe [z obrzękiem tarczy nerwu wzrokowego (łagodna hipertensja wewnątrzczaszkowa)], drgawki, amnezja, zaburzenia poznawcze, zawroty głowy, ból głowy.

Zaburzenia narządu słuchu i przewodu słuchowego.

Nieznane: zawroty głowy.

Zaburzenia narządu wzroku.

Często: zaćma.

Nieznane: jaskra, zastrzał, prześwietlenie twardówki i rogówki, choroidoretinopatia, zamazany wzrok.

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego.

Często: nadciśnienie tętnicze.

Nieznane: niedociśnienie tętnicze, zator tętniczy, zjawiska trombotyczne. Ostra niewydolność serca (u pacjentów z predyspozycją do jej rozwoju), arytmia serca, pęknięcie mięśnia sercowego po zawałcie mięśnia sercowego.

Zaburzenia układu oddechowego, organów klatki piersiowej i śródpiersza.

Nieznane: zator płucny, kichanie.

Zaburzenia układu pokarmowego.

Często: wrzód peptyczny (może prowadzić do perforacji i krwawienia).

Nieznane: krwawienie żołądkowe, perforacja jelita, zapalenie trzustki, zapalenie otrzewnej, wrzodziejące zapalenie przełyku, zapalenie przełyku, wzdęcia, ból brzucha, biegunka, niestrawność, nudności.

Zaburzenia układu wątrobowo-żółciowego.

Nieznane: podwyższenie poziomu enzymów wątrobowych.

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej.

Często: obrzęk obwodowy, siniaki, atrofia skóry, trądzik.

Nieznane: obrzęk naczynioruchowy, hirsutyzm, plamki krwotoczne, teleangiektazje, striae cutis, hipopigmentacja i hiperpigmentacja skóry, wysypka, rumień, nadmierne pocenie się, swędzenie, pokrzywka.

Zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej.

Często: opóźnienie wzrostu (u dzieci), osłabienie mięśni, osteoporoza.

Nieznane: martwica kości, patologiczne złamania, atrofia mięśni, artropatia neuropatyczna, artralgia, mialgia.

Zaburzenia nerek i dróg moczowych.

Nieznane: kryz nerkowy w przebiegu twardziny*.

Zaburzenia funkcji układu rozrodczego i gruczołów mlecznych

Nieznane: nieregularne miesiączkowanie.

Zaburzenia ogólne.

Często: zaburzenia gojenia ran.

Nieznane: zmęczenie, ogólne niedowolność.

Badania.

Często: obniżenie stężenia potasu we krwi.

Nieznane: podwyższenie poziomu enzymów wątrobowych alaninotransferazy, asparaginianotransferazy oraz zasadowej fosfatazy we krwi, podwyższenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, obniżenie tolerancji węglowodanów, podwyższenie stężenia wapnia w moczu, hamowanie reakcji w testach skórnych.

Urazy.

Nieznane: zerwanie ścięgna (w szczególności ścięgna Achillesa), złamanie kompresyjne kręgosłupa.

* Występowanie kryzu nerkowego w twardzinie różni się w różnych populacjach. Najwyższe ryzyko występuje u pacjentów z twardziną rozsianą. Najniższe ryzyko odnotowano u pacjentów z twardziną ograniczoną (2%) i młodzieńczą twardziną (1%).

Przekazywanie podejrzeń o wystąpienie efektów ubocznych

Przekazywanie informacji o podejrzanych efektach ubocznych po rejestracji leku ma istotne znaczenie. Umożliwia to monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka w stosowaniu tego leku. Osoby medyczne i farmaceutyczne, a także pacjenci lub ich ustawowe przedstawiciele powinni zgłaszać wszystkie przypadki podejrzanych efektów ubocznych oraz braku skuteczności leku poprzez Zautomatyzowany System Informacyjny Nadzoru Farmakologicznego pod adresem: https://aisf.dec.gov.ua.

Okres ważności. 5 lat.

Warunki przechowywania. Przechowywać w temperaturze nie przekraczającej 25 °C. Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Opakowanie.

Po 100 tabletek w butelce; po 1 butelce w pudełku kartonowym.

Kategoria wydawania. Na receptę.

Producent.

Orion Corporation.

Miejsce produkcji oraz adres siedziby producenta.

Orionintie 1, 02200 Espoo, Finlandia / Orionintie 1, 02200 Espoo, Finland.

Producent.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością „Kusum Pharm” / Limited liability company „Kusum Pharm”.

Miejsce produkcji oraz adres siedziby producenta.

Ukraina, 40020, obwód sumski, miasto Sumy, ul. Skriabina 54 / Ukraine, 40020, Sumy region, Sumy, Skryabina str., 54.