Metaphin® IC
Ukraina
Spis treści
INSTRUKCJA dot. stosowania leku Metaphin® IC
Skład:
substancja czynna: methadone;
1 tabletka zawiera 5 mg, 10 mg lub 25 mg chlorowodorku metadonu;
substancje pomocnicze: laktoza jednowodna, celuloza mikrokryształyczna, stearynian magnezu.
Postać farmaceutyczna. Tabletki.
Główne właściwości fizykochemiczne: tabletki białego koloru, o kształcie płasko-walcowatym, z fasetą; na jednej powierzchni tabletka ma zaznaczony znak handlowy przedsiębiorstwa; tabletki o dawkach 10 mg i 25 mg mają kreseczkę umożliwiającą podzielenie.
Grupa farmakoterapeutyczna.
Leki działające na układ nerwowy. Leki stosowane w zaburzeniach uzależniających. Leki stosowane w uzależnieniu od opioidów.
Kod ATC N07B C02.
Właściwości farmakologiczne.
Farmakodynamika.
Metadon – syntetyczny analgetyk opioidowy, którego działanie w wielu aspektach przypomina działanie morfiny. Metadon działa głównie na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) oraz narządy zawierające mięśnie gładkie. Metadon wykazuje działanie przeciwbólowe i uspokajające, a także działanie dezintoksykacyjne lub wspierające w uzależnieniu od opioidów. Metadon powoduje zespół abstynencyjny jakościowo podobny do tego, który występuje po zastosowaniu morfiny, jednakże rozwija się on wolniej i jest mniej nasilony niż przy zażyciu morfiny. W zasadzie efekty po zastosowaniu metadonu są takie same, jak po innych opioidach.
Objawy działania przeciwbólowego pojawiają się po 30–60 minutach od zażycia. Metadon jest lekiem o bardzo długim czasie działania (36–48 godzin).
Farmakokinetyka.
Po doustnym zażyciu metadon jest dobrze wchłaniany z przewodu pokarmowego, jego biodostępność wynosi 80–95%. W osoczu krwi wykrywany jest już po 30 minutach od zażycia. Maksymalne stężenie osiągane jest po 4 godzinach. Okres półtrwania wynosi 24–36 godzin (wahania indywidualne mogą wynosić od 10 do 80 godzin), co pozwala na jednorazowe dobowe stosowanie leku. Ze względu na duże indywidualne wariacje czasu półtrwania stężenie równowagowe metadonu może być osiągnięte po 2–9 dniach. Metadon jest biotransformowany w wątrobie przy udziale CYP3A4, wydalany z organizmu w postaci metabolitów z moczem i kałem.
Charakterystyka kliniczna.
Wskazania.
Do detoksykacji w leczeniu uzależnienia od opioidów (uzależnienia od heroiny i innych leków morfinopodobnych), a także do leczenia wspomagającego pacjentów z uzależnieniem od opioidów.
Ból umiarkowany do silnego, niekorygowany przez analgetyki nienarkotyczne (dla tabletek 5 mg, 10 mg).
Przeciwwskazania.
Podwyższona wrażliwość na chlorowodorek metadonu lub którykolwiek inny składnik leku.
Wstrząs oddechowy.
Choroby obturacyjne dróg oddechowych.
Okres nasilenia astmy oskrzelowej.
Nadmiar dwutlenku węgla we krwi.
Biegunka związana z kolitem pseudomembranacyjnym wywołanym przez cefalosporyny, linkomycynę, klinidomycynę, penicyliny.
Biegunka spowodowana zatruciem.
Przywiedziony niedrożność jelit (w tym hipotonia przewodu pokarmowego wywołana lekami).
Podwyższone ciśnienie śródczaszkowe, urazy głowy.
Feochromocytoma.
Jednoczesne stosowanie z inhibitorami monoaminooksydazy (MAO) oraz okres 2 tygodnie po zakończeniu ich stosowania.
Uzależnienie od leków nieopiatowych.
Pacjenci uzależnieni od „lekko działających” środków narkotycznych (kodeina, meperydyna i podobne agonisty receptorów opioidowych).
Stosowanie podczas porodu.
Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.
Induktory cytochromu P450 3A4. Stosowanie ryfampicyny u pacjentów, u których osiągnięto stabilizację podczas terapii wspomagającej metadonem, prowadzi do istotnego obniżenia stężenia metadonu w surowicy krwi i wystąpienia objawów zespołu odstawienia.
Stosowanie fenytoiny (250 mg 2 razy dziennie w pierwszym dniu, a następnie 300 mg 1 raz dziennie przez 3–4 dni) u pacjentów leczonych metadonem prowadzi do obniżenia stężenia metadonu i rozwoju zespołu odstawienia. Te zjawiska ustępują po odstawieniu fenytoiny. Parametry farmakokinetyki metadonu po odstawieniu fenytoiny powracają praktycznie całkowicie do poziomu wyjściowego.
Przepisywanie metadonu razem z innymi induktorami CYP3A4 (Hypericum perforatum, fenylobarbital, karbamazepina) może prowadzić do wystąpienia objawów odstawienia.
Leki przeciwwirusowe (nevirapyna, efawirenz, nelfinawir, rytonawir, abakawir) mogą obniżać stężenie metadonu w osoczu krwi poprzez przyspieszenie jego metabolizmu w wątrobie. Opisywano zespół odstawienia u pacjentów otrzymujących terapię skojarzoną metadonem i niektórymi lekami przeciwwirusowymi (w tym nevirapyną, efawirenzem). Pacjentów, którzy otrzymują terapię wspomagającą metadonem i jednocześnie przepisano terapię przeciwwirusową, należy dokładnie monitorować pod kątem wystąpienia objawów zespołu odstawienia; w razie potrzeby należy skorygować dawkę metadonu. Przy stosowaniu rytonawiru i rytonawiru/lopinawiru jednocześnie z metadonem obserwuje się obniżenie stężenia metadonu w osoczu krwi. Zespół odstawienia nie występuje jednak zawsze. Jednak stosowanie tych leków w połączeniu z metadonem wymaga ostrożności.
Stosowanie metadonu prowadzi do zwiększenia powierzchni pod krzywą „stężenie-czas” (AUC) dla zydowudyny, co może prowadzić do efektów toksycznych. Stosowanie metadonu prowadzi do zmniejszenia powierzchni pod krzywą „stężenie-czas” dla didanozyny i stavudyny. Dla didanozyny ten efekt jest bardziej wyrażony. Rozkład metadonu przy tym istotnie się nie zmienia.
Inhibitory proteazy. Stosowanie metadonu razem z agenerazą (ampranawirem) prowadzi do obniżenia maksymalnego stężenia w osoczu krwi i powierzchni pod krzywą „stężenie-czas” dla R-metadonu odpowiednio o 25% i 13%. Przy jednoczesnym stosowaniu metadonu i agenerazy (ampranawir) konieczna jest staranna obserwacja pacjentów w celu uniknięcia obniżenia rzeczywistej dawki metadonu, szczególnie jeśli stosuje się jednocześnie rytonawir. Stosowanie metadonu i agenerazy (ampranawir) prowadzi do obniżenia wartości AUC, maksymalnego stężenia i minimalnego stężenia dla agenerazy (ampranawir) odpowiednio o 30%, 27% i 25%.
Przy jednoczesnym stosowaniu wiraceptu (nelfinawiru) z metadonem obserwuje się zmiany poziomu metadonu w osoczu krwi. Może być konieczne zwiększenie dawki metadonu.
Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy. Przy jednoczesnym stosowaniu metadonu z reskryptorem (delawirdyną) może być konieczne zmniejszenie dawki metadonu.
Inhibitory cytochromu P450 3A4. Jednoczesne stosowanie metadonu z lekami, które hamują P450 3A4 (leki przeciwwirusowe, antybiotyki makrolidowe, cyklogepin, leki przeciwgrzybicze azolowe), zmniejsza klirens metadonu (ponieważ metadon ulega biotransformacji w wątrobie z udziałem cytochromu P450 3A4). W rezultacie obserwuje się nasilenie lub przedłużenie jego efektów. Przy przepisywaniu leków przeciwgrzybiczych azolowych (w tym ketokonazolu), antybiotyków makrolidowych (w tym erytromycyny) może pojawić się potrzeba korekty dawki metadonu. Stosowanie niektórych selektywnych inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny (sertyalina, fluwoksymina) razem z metadonem może prowadzić do zwiększenia stężenia metadonu w osoczu krwi i wystąpienia objawów toksycznych.
Powtarzane doustne stosowanie worykonazolu prowadzi do zwiększenia maksymalnego stężenia w osoczu krwi i powierzchni pod krzywą „stężenie-czas” dla farmakologicznie aktywnego enancjomeru metadonu (R-metadon) u pacjentów otrzymujących dawki wspomagające metadonu (30–100 mg 1 raz dziennie). Zwiększenie stężenia metadonu w osoczu krwi może prowadzić do rozwoju objawów toksycznych związanych z przedłużeniem przedziału QT. Może być konieczne zmniejszenie dawki metadonu.
Ogródek grejpfrutowy. Istnieje kilka doniesień o zwiększeniu stężenia metadonu w osoczu krwi poprzez spowolnienie jego metabolizmu.
Leki przeciwbakteryjne
Ryfampicyna. Przy jednoczesnym stosowaniu z ryfampicyną może obserwować się obniżenie stężenia metadonu w osoczu krwi i nasilenie jego wydalania z moczem. W związku z tym może być konieczna korekta dawki metadonu.
Cyprofloksacyna. Przy jednoczesnym stosowaniu metadonu i cyprofloksacyny stężenie metadonu w osoczu krwi może wzrosnąć z powodu hamowania CYP1A2 i CYP3A4, podczas gdy stężenie cyprofloksacyny w osoczu krwi może się zmniejszyć. Jednoczesne stosowanie może prowadzić do sedacji, dezorientacji i wstrząsu oddechowego.
Erytromycyna. Jednoczesne stosowanie z erytromycyną teoretycznie może prowadzić do zwiększenia stężenia metadonu w osoczu krwi poprzez spowolnienie jego metabolizmu.
Flukonazol i ketokonazol. Mogą zwiększać stężenie metadonu w osoczu krwi poprzez spowolnienie jego metabolizmu.
Leki przeciwpadaczkowe (fenytoina, fenylobarbital, karbamazepina i primidon) indukują metabolizm metadonu, co może być związane z ryzykiem rozwoju zespołu odstawienia. Należy rozważyć konieczność korekty dawki metadonu.
Gabapentynoidy. Jednoczesne stosowanie opioidów i gabapentynoidów (gabapentyna i pregabalina) zwiększa ryzyko przedawkowania opioidów, wstrząsu oddechowego i skutku śmiertelnego.
Leki wpływające na zakwaszenie lub zasadowienie moczu mogą wpływać na klirens metadonu, który wzrasta przy kwasowym pH moczu i zmniejsza się przy zasadowym pH.
Antagoniści H2-receptorów histaminy takie jak cyklogepin mogą zmniejszać stopień wiązania metadonu z białkami osocza krwi, w wyniku czego nasila się działanie opioidu.
Inhibitory MAO. Jednoczesne stosowanie z inhibitorami MAO jest przeciwwskazane z powodu możliwej przedłużonej i nasilonej depresyjnej aktywności metadonu na układ oddechowy. Stosowanie inhibitorów MAO należy przerwać nie później niż 14 dni przed rozpoczęciem terapii zastępczej, w przeciwnym razie może to prowadzić do rozwoju zagrożonego życia depresyjnego lub pobudzającego działania na OUN, oddychanie i krążenie (patrz sekcja „Przeciwwskazania”).
Interakcje z innymi lekami hamującymi działanie OUN. Z uwagi na możliwość rozwoju wstrząsu oddechowego, hipotensji tętniczej, głębokiego efektu sedytywnego i nawet śpiączki, metadon należy stosować ostrożnie u pacjentów, którym jednocześnie przepisano trójcykliczne leki przeciwdpowrotne, inne analgetyki narkotyczne, środki znieczyszające, fenantiazyny i niektóre inne silne środki uspokajające, leki sedytywne, środki nasenne (w tym benzodiazepiny, chloralhydrat i chlorometiazol), inne leki hamujące działanie OUN. Leki uspokajające, barbiturany mogą nasilać ogólny efekt hamujący metadonu przy jednoczesnym stosowaniu. Leki przeciwpadaczkowe mogą nasilać efekty sedytywne i działanie hipotensyjne metadonu.
Metadon może podwoić poziom dezypiraminu.
Doniesiono, że leki przeciwdpowrotne, takie jak fluwoksymina i fluoksetyna, mogą zwiększać poziom metadonu w surowicy krwi.
Inne leki serotonergiczne.
Metadon jest słabym inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny. Istnieje zwiększony ryzyko wystąpienia zespołu serotoniny przy jednoczesnym stosowaniu metadonu z meperydyną, inhibitorami MAO i innymi lekami serotonergicznymi (z selektywnymi inhibitorami zwrotnego wychwytu serotoniny, inhibitorami zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny, trójcyklicznymi lekami przeciwdpowrotnymi, lekami serotonergicznymi przeciwwymiotnymi, lekami serotonergicznymi przeciwmigrenozowymi i innymi). Objawy zespołu serotoniny mogą obejmować zmiany stanu psychicznego, niestabilność wegetatywną, zaburzenia nerwowo-mięśniowe i/lub zaburzenia ze strony układu pokarmowego.
Alkohol może nasilać działanie sedytywne, hipotensyjne metadonu i jego hamujące działanie na układ oddechowy.
Leki przeciwhistaminowe o działaniu sedytywnym (w tym cyklin). Możliwe efekty psychotropowe addytywne; efekty antymuskarynowe przy stosowaniu wysokich dawek.
Agonisty opioidów. Działanie addytywne hamujące na OUN, oddychanie i krążenie.
Antagoniści opioidów, mieszane agonisty/antagoniści, częściowe agonisty. Pacjenci z uzależnieniem od heroiny lub pacjenci otrzymujący terapię wspomagającą metadonem mogą odczuwać pojawienie się zespołu odstawienia po przyjęciu antagonistów opioidów lub leków należących do mieszanych agonistów/antagonistów. Odstęp między podaniem buprenorfiny a metadonem powinien wynosić co najmniej 20 godzin. Nalokson i nalotrekson antagonizują działanie przeciwbólowe metadonu i jego działanie hamujące na OUN i układ oddechowy oraz mogą sprowokować szybki rozwój zespołu odstawienia (patrz sekcja „Przedawkowanie”). Buprenorfina i pentazocyna mogą również spowodować rozwój zespołu odstawienia.
Kanabidiol. Jednoczesne stosowanie kanabidiolu może prowadzić do zwiększenia stężenia metadonu w osoczu krwi.
Leki przeciwarytmiczne. Metadon spowalnia wchłanianie moksyloletyny.
Potencjalnie arytmogenne leki. Przy jednoczesnym stosowaniu metadonu z lekami wpływającymi na przewodnictwo serca lub z lekami, które mogą wpływać na równowagę elektrolitową, istnieje ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych (patrz sekcja „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności”). Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu metadonu w połączeniu z lekami, które mogą przedłużać przedział QT. Takimi lekami mogą być leki przeciwarytmiczne klas I i III, niektóre neuroleptyki, trójcykliczne leki przeciwdpowrotne i blokery kanałów wapniowych. Wspólne stosowanie z metadonem leków zaburzających równowagę elektrolitową może sprzyjać przedłużeniu przedziału QT (hipomagnezemia, hipokaliemia). Do takich leków należą diuretyki, środki przeczyszczające i rzadziej mineralokortykoidy.
Leki obniżające ciśnienie tętnicze w szczególności klonidyna, prazozyna, rezerpina i urapidyl mogą nasilać działanie metadonu.
Blokery α-adrenergiczne o działaniu centralnym. Przy jednoczesnym stosowaniu metadonu z blokerami α-adrenergicznymi o działaniu centralnym (lofeksydyna, klonidyna) istnieje zwiększony ryzyko wystąpienia hipotensji tętniczej, efektów poznawczych i pojawienia się zmian na elektrokardiogramie (EKG), w tym przedłużenia przedziałów PR i QT.
Leki przyspieszające opróżnianie żołądka. Domperydona i metoklopramid mogą zwiększyć szybkość wchłaniania metadonu, ale nie stopień jego wchłaniania, poprzez realizację działania antagonistycznego wobec opiatowo-indukowanego spowolnienia opróżniania żołądka. I odwrotnie, metadon może antagonizować działanie domperydony/metoklopramidu na układ pokarmowy.
Inne leki. Z powodu zmniejszenia ruchomości przewodu pokarmowego metadon może wpływać na inne leki.
Testy ciążowe. Metadon może wpływać na wyniki analizy moczu pod kątem obecności markerów ciążowych.
Szczególne wskazania dotyczące stosowania.
Metaphin® IC przeznaczony jest wyłącznie do stosowania doustnego. Nie można stosować środka leczniczego w celach iniekcji.
Metadon może powodować senność i depresję świadomości, choć po stosowaniu powtarzanych dawek może występować tolerancja na te efekty.
Nagłe przerwanie leczenia metadonem może prowadzić do zespołu odstawienia, jakościowo podobnego do występującego przy stosowaniu morfiny, jednakże charakteryzującego się wolniejszym rozwojem i mniejszą nasilenie objawów niż w przypadku przyjmowania morfiny.
Jeśli po przerwaniu stosowania środka leczniczego konieczne będzie ponowne wdrożenie jego terapii, dawkę początkową należy ustalić na niskim poziomie, a jej zwiększanie należy prowadzić powoli, aby uniknąć poważnych zjawisk toksycznych i depresji oddychania.
Przy nagłym przejściu z innych opioidów na metadon istnieje znaczne ryzyko depresji oddychania, dlatego przejście na stosowanie metadonu należy przeprowadzać ostrożnie.
Niepełna tolerancja krzyżowa między metadonem a innymi opioidami. Przy tolerancji na inne opioidy możliwa jest częściowa tolerancja na metadon, szczególnie u pacjentów wrażliwych na inne agonisty opioidowych receptorów typu μ. W przypadku takiej tolerancji trudno jest określić dawkę metadonu. Znane są przypadki śmiertelne po przejściu na metadon po długotrwałym stosowaniu innych agonistów opioidowych.
Wysoki stopień tolerancji opioidowej nie wyklucza możliwości wystąpienia zjawisk toksycznych przy stosowaniu metadonu.
Interakcje z alkoholem i narkotykami. Metadon należy stosować z szczególną ostrożnością u pacjentów uzależnionych od alkoholu. Metadon wykazuje działanie addytywne przy jednoczesnym stosowaniu z alkoholem, innymi narkotykami opioidowymi oraz środkami depresyjnymi na OUN. Znane są przypadki śmiertelne przy stosowaniu metadonu przez osoby nadużywające benzodiazepin.
Stan lękowy. Ponieważ Metaphin® IC stosowany osobom tolerancyjnym do niego w stałych dawkach utrzymujących nie jest środkiem uspokajającym, u pacjentów otrzymujących terapię utrzymującą tym lekiem, w odpowiedzi na problemy życiowe i stres mogą rozwijać się stany lękowe z typową symptomatyką. Lekarz nie powinien mylić tych objawów z objawami abstynencyjnymi i nie powinien próbować leczyć takich stanów poprzez zwiększanie dawki metadonu. Działanie metadonu w trakcie terapii utrzymującej ogranicza się do kontroli objawów opioidowych i nie obejmuje łagodzenia stanów lękowych.
Urazy głowy i podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe. Przy urazach głowy depresja oddychania oraz podwyższenie ciśnienia płynu mózgowo-rdzeniowego spowodowane stosowaniem metadonu mogą przejawiać się znacznie silniej (patrz sekcja „Przeciwwskazania”). Takie samo niebezpieczeństwo istnieje również w przypadku innych patologii wewnątrzczaszkowych lub przy podwyższonym ciśnieniu wewnątrzczaszkowym, które wcześniej występowało u pacjentów. Efekty uboczne opioidów mogą maskować rzeczywisty stan kliniczny pacjentów z urazami głowy.
Astma oskrzelowa i inne zaburzenia oddychania. Ze względu na powolną kumulację metadonu w tkankach organizmu depresja oddychania może nie objawiać się w pełni przez 1–2 tygodnie i może pogarszać przebieg astmy oskrzelowej poprzez indukcję uwalniania histaminy. Główne niebezpieczeństwo przy stosowaniu metadonu polega na możliwym wystąpieniu depresji oddychania. Ten problem ma szczególne znaczenie u pacjentów w podeszłym wieku, osłabionych, a także przy hipoksji lub hiperkapnii (patrz sekcja „Przeciwwskazania”), gdy nawet umiarkowane dawki terapeutyczne metadonu mogą istotnie zmniejszyć wentylację płuc. Dlatego metadon należy przepisywać z szczególną ostrożnością w stanach towarzyszących hipoksji lub zmniejszonemu rezerwowi oddychania, jak przy astmie oskrzelowej (patrz sekcja „Przeciwwskazania”), wyraźnej nadwadze ciała, miksedemie, kifo-skoliozie, zespole bezdechu sennego (patrz Zaburzenia oddychania związane ze snem), przy depresji czynności OUN (patrz sekcja „Przeciwwskazania”). U tych pacjentów nawet typowe dawki terapeutyczne metadonu mogą spowodować depresję ośrodka oddechowego przy jednoczesnym wzroście oporu dróg oddechowych, co może prowadzić do zatrzymania oddechu. W takich przypadkach zaleca się stosowanie analgetyk nieopioidowych, a w przypadku niewystarczającej skuteczności stosowanie metadonu możliwe jest wyłącznie przy zapewnieniu odpowiedniego nadzoru nad pacjentem.
Zaburzenia oddychania związane ze snem. Opioidy mogą powodować zaburzenia oddychania związane ze snem, w tym bezdech centralny podczas snu oraz hipoksemię podczas snu. Ryzyko rozwoju bezdechu centralnego podczas snu zależy od dawki. Należy rozważyć konieczność zmniejszenia całkowitej dawki opioidów u pacjentów z centralną formą bezdechu sennego.
Efekt hipotensyjny. Stosowanie metadonu może prowadzić do wyraźnej hipotensji tętniczej u osób, u których występuje zaburzona zdolność utrzymania ciśnienia tętniczego na skutek zmniejszenia objętości krwi lub przy jednoczesnym stosowaniu fenotiazyn lub niektórych środków znieczulenia.
Stosowanie w warunkach ambulatoryjnych. Stosowanie metadonu może zaburzać zdolność psychiczną i fizyczną do pracy z źródłami podwyższonego niebezpieczeństwa (kierowanie pojazdami, praca z maszynami). Metadon, podobnie jak inne opioidy, może powodować hipotensję ortostatyczną u pacjentów ambulatoryjnych.
Stosowanie przy ostrym bólu. W przypadku urazu fizycznego, bólu popołożyciowego lub w innych przypadkach ostrego bólu u pacjentów otrzymujących terapię zastępczą metadonem, dawki utrzymujące metadonu nie zapewnią skutecznej analgezji. W takich przypadkach konieczne jest przepisanie analgetyk, w tym opioidów, wskazanych do łagodzenia podobnego zespołu bólowego u innych pacjentów. Ponieważ metadon indukuje tolerancję na opioidy, mogą być potrzebne wyższe dawki tych leków.
Ryzyko nawrotu u uzależnionych od narkotyków otrzymujących terapię utrzymującą metadonem. Nagłe przerwanie stosowania opioidów może prowadzić do rozwoju zespołu odstawienia. Wówczas istnieje ryzyko powrotu pacjenta do nielegalnego przyjmowania narkotyków, co należy brać pod uwagę przy ocenie stosunku ryzyko/korzyść w przypadku przepisywania terapii utrzymującej metadonem.
Zaburzenia związane z używaniem opioidów (nadużycia i uzależnienia). Metadon jest opioidowym analgetykiem o silnym potencjale uzależniającym. Ze względu na długi okres półtrwania metadon może kumulować się w tkankach organizmu. Jednorazowa dawka, która złagodzi objawy, przy powtarzanym przyjmowaniu codziennie może prowadzić do kumulacji z możliwym skutkiem śmiertelnym. Podobnie jak w przypadku innych opioidów, przy powtarzanym przyjmowaniu metadonu może rozwijać się tolerancja, uzależnienie fizyczne i/lub psychiczne. Powtarzane przyjmowanie leku Metaphin® IC w celu łagodzenia bólu może prowadzić do zaburzeń związanych z używaniem opioidów (ZUO). Zwiększanie dawki opioidów oraz przedłużanie czasu ich stosowania może zwiększyć ryzyko rozwoju ZUO. Przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia lekiem Metaphin® IC należy omówić z pacjentem cele leczenia i schemat zakończenia terapii (patrz sekcja „Sposób stosowania i dawki”), a także należy poinformować pacjenta o ryzykach i objawach ZUO. Pacjentom należy zalecić natychmiastowe zgłoszenie się do lekarza w przypadku pojawienia się takich objawów. Nadużycie lub celowe niewłaściwe stosowanie leku Metaphin® IC może prowadzić do przedawkowania i/lub skutku śmiertelnego. Ryzyko rozwoju ZUO jest zwiększone u pacjentów z wywiadem osobistym lub rodzinnym (rodzice lub rodzeństwo) zaburzeń związanych z używaniem substancji psychoaktywnych (w tym zaburzeń związanych z używaniem alkoholu), u pacjentów używających wyrobów tytoniowych oraz u pacjentów z innymi zaburzeniami psychicznymi w wywiadzie (np. ciężka depresja, stany lękowe i zaburzenia osobowości). Pacjenci powinni być poddawani odpowiedniemu nadzorowi w celu wykrycia objawów zachowania uzależniającego (np. przedwczesne zgłaszanie się pacjenta do lekarza w celu uzyskania ponownego receptu). Obejmuje to przegląd leczenia towarzyszącego opioidami i lekami psychoaktywnymi (np. benzodiazepinami). Pacjentów z objawami i symptomami ZUO należy skierować na konsultację do specjalisty od uzależnień.
Tolerancja objawia się w postaci potrzeby stosowania rosnących dawek opioidów w celu utrzymania określonego efektu, np. analgetycznego. Uzależnienie fizyczne objawia się zespołem odstawienia po nagłym przerwaniu stosowania opioidów lub po zastosowaniu ich antagonistów. Zarówno tolerancja, jak i uzależnienie fizyczne są możliwe przy długotrwałym leczeniu lekami opioidowymi.
Przy nagłym przerwaniu terapii metadonem u pacjentów fizycznie uzależnionych może rozwinąć się zespół abstynencyjny. Zespół odstawienia charakteryzuje się takimi objawami: niepokój, nadmierne łzawienie, rynoręka, zwiększona potliwość, uczucie zimna, ziewanie, mięśniowe bóle, midryaza. Mogą również rozwinąć się inne objawy: drażliwość, bezsenność, ból pleców, ból stawów, osłabienie, anoreksja, nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka, podwyższone ciśnienie tętnicze, zwiększone tętno, częstoskurcz. W związku z tym przy długotrwałym stosowaniu metadonu nagłe przerwanie jego przyjmowania nie jest zalecane.
Osobliwości stosowania u pacjentów z określonych grup. Metadon należy przede wszystkim przepisywać pacjentom, u których korzyści z opioidowej analgezji przewyższają znane ryzyka związane ze stosowaniem tego leku (zaburzenia przewodnictwa serca, depresja oddychania, zmiana stanu psychicznego, hipotensja ortostatyczna).
Metadon należy przepisywać ostrożnie i w niskiej dawce początkowej pacjentom osłabionym, pacjentom w podeszłym wieku, pacjentom z ciężkimi zaburzeniami funkcji wątroby lub nerek, hipotyreozą, przerostem prostaty, zwężeniem cewki moczowej, niedostatecznością nadnerczy. Istnieje zwiększone ryzyko rozwoju chorób endokrynnych, w tym hipoadrenalizmu i hipogonadyzmu, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu metadonu. Metadon należy stosować ostrożnie u pacjentów z hipotensją tętniczą, zapalnymi lub obturacyjnymi chorobami jelit (patrz sekcja „Przeciwwskazania”), miastenią, pacjentach w stanie wstrząsu. Metadon należy stosować z szczególną ostrożnością u pacjentów z zespołem padaczkowym.
Pacjentom z chorobami współistniejącymi powtarzane dawki metadonu należy stosować z szczególną ostrożnością. Należy również pamiętać, że stosowanie metadonu może prowadzić do depresji oddychania.
Stosowanie u pacjentów w podeszłym wieku. Ogólnie należy starannie dobrać dawkę metadonu, rozpoczynając od stosunkowo niskich dawek, biorąc pod uwagę, że u wielu osób w podeszłym wieku występują pewne zaburzenia funkcji wątroby, nerek i układu sercowo-naczyniowego. Pacjentom w podeszłym wieku stosowanie powtarzanych dawek metadonu należy prowadzić z szczególną ostrożnością.
Stosowanie u pacjentów z niewydolnością nerek. Metadon należy stosować ostrożnie u pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek. Brak danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania metadonu u pacjentów z niewydolnością nerek.
Stosowanie u pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby. Metadon należy stosować ostrożnie u pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby. Dane dotyczące stosowania metadonu w tej grupie pacjentów są niewystarczające. Należy jednak pamiętać, że metadon metabolizuje się w wątrobie, dlatego przy zaburzeniach funkcji wątroby istnieje ryzyko kumulacji metadonu w tkankach.
Metadon należy stosować ostrożnie u pacjentów z ciężkimi uszkodzeniami wątroby, ponieważ metadon może przyspieszać rozwój encefalopatii portosystemowej u tych pacjentów.
Metadon, podobnie jak inne opioidy, może powodować wyraźne zaparcia, które są szczególnie niebezpieczne dla pacjentów z ciężkimi zaburzeniami funkcji wątroby, dlatego w trakcie terapii metadonem należy stosować środki zapobiegające rozwojowi zaparć u tych pacjentów.
Stosowanie u pacjentów z niedoczynnością nadnerczy. Leki przeciwbólowe opioidowe mogą powodować niedoczynność nadnerczy o charakterze odwracalnym, co wymaga kontroli stanu pacjenta i prowadzenia terapii zastępczej glikokortykosteroidami. Objawami niedoczynności nadnerczy mogą być m.in. nudności, wymioty, utrata apetytu, zwiększona zmęczliwość, osłabienie, zawroty głowy lub niskie ciśnienie tętnicze.
Obniżenie poziomu hormonów płciowych i podwyższenie poziomu prolaktyny. Długotrwałe stosowanie opioidowych leków przeciwbólowych może być związane z obniżeniem poziomu hormonów płciowych i podwyższeniem poziomu prolaktyny. Objawy obejmują obniżenie libidum, impotencję lub amenoreę.
Wpływ na przewodnictwo serca. Metadon jest inhibitorem kanałów potasowych serca i wydłuża interwał QT. Zgłaszano przypadki wydłużenia interwału QT i torsades de pointes podczas leczenia metadonem, szczególnie w wysokich dawkach (> 100 mg/dobę). Przy stosowaniu metadonu odnotowano przypadki poważnych arytmii (trzepotanie i migotanie komór). Najczęściej te przypadki odnotowano przy stosowaniu wysokich dawek metadonu (> 200 mg/dobę). W większości przypadków takie powikłania pojawiały się przy powtarzanym stosowaniu wysokich dawek dobowych metadonu w celu łagodzenia bólu, choć znane są przypadki, gdy powikłania rozwijały się przy stosowaniu terapii utrzymującej u osób uzależnionych od opioidów.
Metadon należy stosować ostrożnie u pacjentów z ryzykiem wydłużenia interwału QT, a mianowicie u pacjentów z wywiadem zaburzeń przewodnictwa serca, postępującą chorobą serca, chorobą wieńcową, chorobami wątroby, zaburzeniami równowagi elektrolitowej (hipokaliemia, hipomagnezemia), przy występowaniu nagłej śmierci serca w wywiadzie rodzinnym, przy jednoczesnym stosowaniu leków wydłużających interwał QT, leków mogących powodować zaburzenia równowagi elektrolitowej, inhibitorów cytochromu P450 CYP3A4 (patrz sekcja „Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji”). Stosowanie metadonu u pacjentów z wywiadem zaburzeń przewodnictwa lub z ryzykiem zaburzeń rytmu możliwe jest wyłącznie przy starannym monitorowaniu stanu tych pacjentów. U pacjentów z czynnikami ryzyka wydłużenia interwału QT należy przeprowadzić badanie elektrokardiograficzne przed rozpoczęciem leczenia metadonem, a następnie kontrolować parametry EKG na etapie ustabilizowania dawki metadonu. U pacjentów bez obecnych czynników ryzyka wydłużenia interwału QT należy przeprowadzić monitorowanie EKG przed zwiększeniem dawki metadonu powyżej 100 mg/dobę oraz po tygodniu od zwiększenia dawki.
W niektórych przypadkach wydłużenie interwału QT przy stosowaniu metadonu odnotowano również u pacjentów, u których w wywiadzie nie stwierdzono zaburzeń funkcji serca, szczególnie przy stosowaniu wysokich dawek metadonu. Przy wydłużeniu interwału QT w trakcie stosowania metadonu należy spróbować wyeliminować znane czynniki ryzyka, w szczególności zwrócić uwagę na współistniejące leki mogące wpływać na czynność serca, leki mogące zmienić równowagę elektrolitową, a także leki mogące hamować metabolizm metadonu.
Przy przepisywaniu metadonu w celu łagodzenia bólu należy uwzględnić ryzyko wydłużenia interwału QT i zaburzeń rytmu serca. Takie ryzyko należy porównać z możliwymi korzyściami leczenia zespołu bólowego, a także należy rozważyć dostępność alternatywnych środków terapii. Stosowanie metadonu w celu analgezji przy bólu ostrym lub przewlekłym należy rozpoczynać tylko wtedy, gdy potencjalny korzystny efekt analgetyczny lub efekt paliatywny przewyższa ryzyko poważnych dla życia powikłań możliwych przy stosowaniu wysokich dawek metadonu.
Przy stosowaniu metadonu konieczne jest indywidualne podejście do porównania możliwej korzyści z leczenia i potencjalnego ryzyka, biorąc pod uwagę zarówno wywiad, jak i dane badania klinicznego pacjenta. Przy wykryciu czynników ryzyka konieczny jest staranny monitoring stanu układu sercowo-naczyniowego, w tym kontrola długości interwału QT i występowania arytmii.
Hipoglikemia. Zgłaszano przypadki hipoglikemii obserwowane przy przedawkowaniu metadonu lub zwiększeniu jego dawki. Należy regularnie kontrolować poziom glukozy we krwi w trakcie zwiększania dawki metadonu (patrz sekcje „Przedawkowanie”, „Reakcje niepożądane”).
Metadon należy stosować ostrożnie u pacjentów, którzy jednocześnie przyjmują leki depresyjne na OUN (patrz sekcja „Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji”).
Z uwagi na zawartość laktozy środek leczniczy nie powinien być przyjmowany przez pacjentów z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktozy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.
Stosowanie w okresie ciąży lub karmienia piersią.
Metadon przenika do śliny, mleka matki, płynu owodniowego i osocza krwi pępowinowej.
Ciąża
Brak danych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania metadonu u kobiet w okresie ciąży. Przed przepisaniem metadonu kobietom w okresie ciąży należy przeprowadzić staranne ocenienie stosunku korzyści do ryzyka z powodu zwiększonego ryzyka martwego urodzenia i możliwego rozwoju niepożądanych zjawisk u noworodka, w tym depresji oddychania, niskiej masy ciała przy urodzeniu, zespołu abstynencyjnego noworodkowego. Jednak wiadomo, że stosowanie metadonu nie powoduje wad wrodzonych u dzieci matek stosujących metadon w okresie ciąży.
U ciężarnych kobiet stężenia metadonu we krwi są znacznie niższe, a klirens metadonu jest podwyższony w porównaniu ze stanem po porodzie, dlatego stosowanie metadonu w okresie ciąży może prowadzić do zespołu odstawienia u niektórych pacjentek. W przypadku pojawienia się objawów zespołu odstawienia może być konieczne zwiększenie dawki lub skrócenie czasu między dawkami, albo podział dawki na kilka dawkowań.
Przy przepisywaniu metadonu ciężarną kobietę należy poinformować o możliwych skutkach stosowania metadonu zarówno dla niej samej, jak i dla dziecka. Stosowanie metadonu u ciężarnych należy prowadzić pod ścisłym nadzorem medycznym.
Zgłaszano rozwój zaburzeń narządów wzroku, w tym obniżenie ostrości wzroku, kosowidło i ustrój, u noworodków narażonych na działanie metadonu wewnątrzmaczynnie. Bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między stosowaniem metadonu a pojawieniem się zaburzeń narządów wzroku nie stwierdzono, ponieważ takie czynniki jak przyjmowanie innych leków w czasie ciąży (benzodiazepiny itp.), spożywanie alkoholu i stosowanie leków do leczenia zespołu abstynencyjnego noworodkowego (w tym fenobarbitalu) mogą wpływać na rozwój tych reakcji niepożądanych.
Niemowlęta matek stosujących opioidy w ciągu 4 tygodni przed porodem potencjalnie mogą być uzależnione od opioidów. Dlatego należy starannie obserwować takie dzieci co najmniej przez 2 tygodnie w celu wykrycia możliwych objawów zespołu odstawienia (drażliwość, drgawki, brak apetytu, biegunka, przenikliwy krzyk).
Poród i urodzenie
Tak jak w przypadku innych opioidów, przyjmowanie metadonu tuż przed porodem może prowadzić do depresji oddychania noworodka, szczególnie przy stosowaniu wysokich dawek, dlatego Metaphin® IC nie jest zalecany do analgezji w położnictwie. Przy stosowaniu metadonu w czasie porodu istnieje ryzyko rozwoju gastropazii i zapalenia płuc aspiracyjnego u matki oraz zespołu stresowego u płodu. Stosowanie metadonu w czasie porodu jest przeciwwskazane (patrz sekcja „Przeciwwskazania”).
Środków narkotycznych o mieszanych właściwościach agonistyczno-antagonistycznych nie należy stosować do znieczulania porodu u pacjentek, które długotrwałe stosowały metadon, ponieważ zastosowanie tych leków może sprowokować ostry zespół odstawienia.
Karmienie piersią
Metadon w niskich stężeniach przenika do mleka matki. Decyzję o zaleceniu karmienia piersią należy podejmować po ocenie klinicysty i z uwzględnieniem tego, czy kobieta otrzymuje dawki utrzymujące metadonu i czy nadal nadużywa substancji zabronionych. Jeśli karmienie piersią jest zalecane, stosowana dawka metadonu powinna być jak najniższa. Lekarz powinien poinformować karmiącą kobietę o konieczności obserwowania niemowlęcia pod kątem sedyacji i trudności w oddychaniu oraz o natychmiastowym zwracaniu się o pomoc medyczną w przypadku rozwoju tych stanów. Metadon przenika do mleka matki w stężeniu, które nie jest wystarczające do pełnego zahamowania objawów abstynencji u niemowląt karmionych piersią, ale metadon w tym stężeniu może zmniejszyć ciężkość zespołu abstynencyjnego noworodkowego. Jeśli konieczne będzie przerwanie karmienia piersią, odstawienie niemowlęcia od karmienia piersią należy prowadzić stopniowo, ponieważ nagłe odstawienie może nasilić objawy abstynencji u dziecka.
Wpływ na szybkość reakcji przy kierowaniu pojazdami lub innymi urządzeniami.
Metadon może wywierać wyraźny wpływ na zdolność kierowania pojazdami lub innymi urządzeniami, ponieważ może powodować senność i zmniejszać koncentrację uwagi.
Sposób stosowania i dawki.
Pacjenci przyjmujący metadon powinni znajdować się pod dokładnym nadzorem lekarza i otrzymywać odpowiednie wsparcie psychologiczne i społeczne.
Detoksykacja
Detoksykację z zastosowaniem metadonu należy przeprowadzać z stopniowym zmniejszaniem dawki nie dłużej niż przez 180 dni.
W przypadku stosowania metadonu w celu złagodzenia wyraźnych objawów zespołu odstawienia zalecane schematy przyjmowania mogą się różnić w zależności od stanu klinicznego pacjenta. Aby złagodzić objawy odstawienia, wystarczająca będzie pojedyncza dawka od 20 do 30 mg metadonu. Początkowa dawka nie powinna przekraczać 30 mg. Jeśli w tym samym dniu konieczna jest korekta dawki, pacjent powinien odczekać 2–4 godziny do osiągnięcia szczytowego poziomu działania. Jeśli objawy odstawienia nie ustępują lub pojawiają się ponownie, można podać dodatkowo 5–10 mg metadonu.
Całkowita dobowa dawka metadonu w pierwszym dniu leczenia zazwyczaj nie przekracza 40 mg. Korektę dawki w pierwszym tygodniu leczenia należy przeprowadzać z uwzględnieniem wyników kontroli objawów odstawienia w fazie szczytowego działania środka (czyli 2–4 godziny po podaniu).
Dla dorosłych dawka 40 mg na dobę (jednorazowo lub podzielona na kilka dawek) jest zazwyczaj odpowiednią dawką stabilizującą. Stabilizacja może trwać 2–3 dni, po czym dawkę metadonu należy stopniowo zmniejszać. O ile zmniejszyć dawkę metadonu, decyduje lekarz indywidualnie dla każdego pacjenta. W zależności od reakcji pacjenta dawkę należy zmniejszać co jeden lub dwa dni. W każdym przypadku dawka musi być zawsze wystarczająca, aby objawy odstawienia nie przekraczały dopuszczalnego poziomu. U hospitalizowanych pacjentów zmniejszenie dawki o 20% na dobę dobrze się toleruje i powoduje niewielki dyskomfort. Pacjentom leczonym ambulatoryjnie dawkę można zmniejszać wolniej.
Jeśli metadon stosuje się w leczeniu uzależnienia od heroiny dłużej niż 180 dni, takie leczenie stanowi terapię wspomagającą, niezależnie od tego, że ostatecznym celem leczenia jest całkowite wyleczenie z uzależnienia od narkotyków.
Zmiana rodzaju terapii
Przy przekształcaniu pacjenta z lewometadonu na chlorowodorek metadonu dawkę należy obliczać z uwzględnieniem stosunku 1 : 2 (lewometadon : chlorowodorek metadonu), tj. 5 mg lewometadonu odpowiada pod względem skuteczności 10 mg chlorowodoru metadonu. W niektórych przypadkach taka zamiana może wymagać dodatkowej korekty dawki tego ostatniego.
Terapia wspomagająca
Terapia wspomagająca ma na celu złagodzenie depresji oddechowej lub innych efektów ostrej toksykacji. Początkową dawkę należy dobrać indywidualnie, w zależności od stopnia tolerancji pacjenta na opioidy.
W trakcie terapii wspomagającej metadon należy dozować aż do dawki, przy której objawy opioidowe nie pojawiają się przez 24 godziny, zmniejsza się potrzeba zażywania narkotyku, blokowane lub osłabiane są efekty euforyczne opioidów w przypadku samowstrzykiwania, a także gdy pacjent nie wykazuje wrażliwości na działanie uspokajające metadonu.
Jeśli dorosły pacjent przyjmował znaczne dawki heroiny aż do dnia przyjęcia do placówki leczniczej, początkowa dawka może wynosić 20 mg, a następnie po 4 lub 8 godzinach kolejne 20 mg lub 40 mg metadonu jednorazowo. Jeśli natomiast przed rozpoczęciem leczenia stopień tolerancji na opioidy jest niewielki, początkowa dawka może być o połowę mniejsza. W razie jakichkolwiek wątpliwości lepiej zmniejszyć początkową dawkę. Pacjent powinien znajdować się pod obserwacją, a w przypadku wystąpienia objawów abstynencyjnych można podać dodatkowe 10 mg leku. Następnie dawkę należy dobierać indywidualnie w zakresie do 80 mg/dobę, z uwzględnieniem tolerancji i potrzeby. W większości przypadków dla dorosłych dawka poniżej 80 mg/dobę jest wystarczająca.
Maksymalna dawka dzienna dla dorosłych wynosi 120 mg/dobę.
Dla kobiet w ciąży z uzależnieniem od opioidów dawki wspomagające powinny być jak najniższe, zapobiegają one rozwojowi zespołu odstawienia (zazwyczaj poniżej 80 mg/dobę). W późniejszych stadiach ciąży może być konieczne zwiększenie dawki o 10–20 mg lub podział dawki na dwa przyjęcia.
Przerywanie terapii po okresie leczenia wspomagającego
Przerywanie terapii zastępczej należy przeprowadzać powoli, z stopniowym zmniejszaniem dawki dobowej przez kilka tygodni lub miesięcy. Istnieją istotne różnice w schematach zmniejszania dawki metadonu u pacjentów, którzy wybrali odstawienie terapii metadonem pod nadzorem medycznym. Ogólnie potwierdzono, że dawkę należy zmniejszać o mniej niż 10% ustalonej dawki wspomagającej, a zmniejszenie dawki należy przeprowadzać co 10–14 dni. Pacjenta należy poinformować o wysokim ryzyku nawrotu uzależnienia po zakończeniu leczenia wspomagającego metadonem.
Zespół bólowy
Dawkę leku należy dokładnie dobrać w zależności od nasilenia bólu i reakcji pacjenta na lek. Najbezpieczniej rozpocząć leczenie i dozowanie metadonu od niewielkiej początkowej dawki z stopniową korektą dawki.
Zazwyczaj metadonu nie należy stosować w celu łagodzenia silnego bólu u pacjentów, którzy wcześniej nie przyjmowali innych leków opioidowych.
Zwykle dorosłym należy przepisać lek doustnie w dawce 2,5–10 mg co 4 godziny przez pierwsze 3–5 dni. Dawkę należy stopniowo dobrać aż do osiągnięcia odpowiedniego efektu, a następnie stosować ustaloną dawkę leku co 8–12 godzin, w zależności od stanu pacjenta i jego reakcji na leczenie.
Pacjentom w podeszłym wieku lek należy stosować 1 raz na dobę.
W celu podania dawki 2,5 mg należy przepisać chlorowodorek metadonu w postaci leku o odpowiednim dawkowaniu.
Sposób stosowania
Tabletki należy przyjmować, popijając wystarczającą ilością płynu (1 szklanka wody).
Należy poinformować pacjenta, że doustne przyjmowanie leku jest jedynym skutecznym i bezpiecznym sposobem jego stosowania.
Cele leczenia i jego przerywanie
Leczenie zespołu bólowego
Przed rozpoczęciem leczenia lekiem Metaphin® IC należy uzgodnić z pacjentem strategię leczenia, w tym czas trwania i cele leczenia, zgodnie z protokołem leczenia bólu. W trakcie terapii lekarz powinien często kontrolować stan pacjenta w celu oceny konieczności kontynuowania leczenia, korekty dawki, w razie potrzeby, oraz podjęcia decyzji o zakończeniu leczenia. W przypadku przerywania leczenia metadonem może być wskazane stopniowe zmniejszanie dawki w celu zapobiegania wystąpieniu objawów odstawienia (patrz sekcja „Szczególne wskazania stosowania”). W przypadku braku odpowiedniego kontroli bólu należy wziąć pod uwagę możliwość rozwoju tolerancji oraz postępu podstawowej choroby (patrz sekcja „Szczególne wskazania stosowania”).
Leczenie uzależnienia od opioidów
Czas trwania terapii zależy od skuteczności terapii zastępczej i subiektywnego samopoczucia pacjenta z uwzględnieniem ogólnych zasad terapii zastępczej. Celem terapii jest zaprzestanie przez pacjenta stosowania narkotyków. Czas trwania terapii może wahać się od krótkoterminowego cyklu (np. jako substytucja substancji narkotycznych w okresie pobytu osoby uzależnionej od narkotyków w szpitalu) do długoterminowej terapii.
Dzieci.
Bezpieczeństwo i skuteczność stosowania metadonu u dzieci nie zostały zbadane.
Przedawkowanie.
Objawy. Przy znacznym przedawkowaniu metadonu rozwija się depresja oddechowa (zmniejszenie częstości oddechu i/lub zmniejszenie objętości oddechowej, oddech typu Cheyne’a-Stoksa, cianozę), wyraźna somnolencja, która postępuje do stuporu lub śpiączki, maksymalne zwężenie źrenic, osłabienie mięśni, skóra staje się zimna i lepka, czasem rozwija się bradykardia i hipotensja tętnicza. Przy ciężkim przedawkowaniu, szczególnie spowodowanym wstrzyknięciem metadonu do żyły, może wystąpić apnoe, niewydolność naczyniowa, zatrzymanie serca i śmierć. Opisywano przypadki hipoglikemii. Przy przedawkowaniu metadonu obserwowano toksyczną leukoencefalopatię.
Leczenie. Należy zapewnić przepustowość dróg oddechowych oraz wspomaganą lub sztuczną wentylację płuc. Jeśli lekarz jest pewien, że depresja oddechowa jest skutkiem wyłącznie przedawkowania metadonu, stosowanie stymulatorów oddechu jest przeciwwskazane.
W przypadku przedawkowania osobom, które nie mają tolerancji na metadon, można stosować skuteczne antygonisty w celu przeciwdziałania potencjalnie śmiertelnej depresji ośrodka oddechowego. Należy pamiętać, że metadon jest opioidem o długim działaniu (36–48 godziny), podczas gdy antygonisty metadonu działają tylko przez 1–3 godziny. W związku z tym wymagana jest dokładna obserwacja pacjenta. W razie potrzeby podanie antygonisty należy powtórzyć. Przy objawach zatrucia można stosować dożylne wstrzykiwania naloksonu lub nalmefenu. Ponieważ okres półtrwania naloksonu w organizmie jest krótszy niż metadonu, może być konieczne kilkakrotne podawanie naloksonu, aż do ustabilizowania się stanu pacjenta. Można również stosować dożylne wlewy naloksonu. Wstrzykiwanie nalorfiny (0,1 mg/kg, w/ż) lub lewalorfanu (0,02 mg/kg, w/ż) należy rozpocząć jak najszybciej i, w razie potrzeby, powtarzać co 15 minut. Nie należy stosować antygonistów opioidów w przypadku braku klinicznie istotnej depresji oddechowej i czynności sercowo-naczyniowej. U pacjentów z uzależnieniem fizycznym od opioidów stosowanie antygonistów opioidowych może spowodować rozwój ostrego zespołu odstawienia. Nasilenie zespołu zależy od stopnia uzależnienia fizycznego i dawki zastosowanego antygonisty. W przypadku wyraźnej depresji oddechowej u pacjentów fizycznie uzależnionych stosowanie takich antygonistów należy prowadzić z najwyższą ostrożnością, a przy dozowaniu należy stosować dawki antygonisty mniejsze niż zazwyczaj (10–20% zalecanej dawki).
Tlen, wlewy dożylne roztworów, leki wazopresyjne oraz inne środki wspomagające można stosować wskazaniowo.
Uwaga. Stosowanie antygonistów opioidowych w dawkach standardowych osobom uzależnionym fizycznie od opioidów może sprowokować ostry zespół odstawienia. Należy unikać stosowania antygonistów opioidowych osobom fizycznie uzależnionym, jeśli jest to możliwe, jednak jeśli zastosowanie antygonisty opioidowego jest konieczne w leczeniu ostrej depresji oddechowej, należy go podawać z szczególną ostrożnością.
Niepożądane działania.
Zespół abstynencyjny.
Na początku leczenia zastępczego często występują objawy zespołu abstynencyjnego: nadmierne łzawienie, rynoręka, kichanie, ziewanie, nadmierne pocenie się, gorączka, „gęsia skórka”, naprzemienne odczuwanie zimna i uderzeń gorąca, niepokój, drażliwość, uczucie lęku, zawroty głowy, nudności, wymioty, bóle brzucha, skurcze jelit, biegunka, tachykardia, rozszerzenie źrenic, drżenie, mimowolne skurcze mięśni, napotykowe ruchy mimowolne, ból fizyczny, utrata masy ciała, anoreksja, depresja.
Częstość i nasilenie niepożądanych działań stopniowo zmniejszają się w ciągu kilku tygodni.
Początkowa dawka.
Należy zwrócić szczególną uwagę na indywidualne dobranie dawki początkowej. Zbyt wysokie dawki w początkowym okresie mogą powodować niepożądane działania.
Najbardziej niebezpiecznymi niepożądanymi reakcjami podczas stosowania metadonu są: osłabienie oddychania oraz hipotensja tętnicza. Podczas stosowania metadonu możliwe są zatrzymanie akcji serca, apnea, wstrząs. Zanotowano przypadki śmiertelne.
Najczęściej występujące niepożądane reakcje to: zawroty głowy, działanie sedytywne, nudności, wymioty, nadmierne pocenie się. W takich przypadkach można zmniejszyć dawkę metadonu.
Stosowanie u pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby.
Podczas długotrwałej поддерживающей terapii metadonem obserwuje się stopniowe osłabienie niepożądanych działań w ciągu kilku tygodni, jednakże nadal występują takie objawy jak nadmierne pocenie się i zaparcia.
Inne zarejestrowane niepożądane reakcje podczas stosowania metadonu.
Ze strony psychiki: halucynacje, euforia, dysforia, stan przygnębienia, niepokój, uzależnienie, dezorientacja, zamroczenie, obniżenie libidum; częstość nieznana – uzależnienie.
Ze strony układu nerwowego: ból głowy, bezsenność, senność, nadmierne zmęczenie, sedytywność, omdlenia, napady drgawkowe.
Ze strony narządów wzroku: zaburzenia widzenia (dipopia), obniżenie ostrości wzroku, miosis, suchy zespół oka, niestagmus, zez.
Ze strony narządów słuchu i błędnika: zawroty głowy.
Ze strony układu sercowo-naczyniowego: arytmia, bradykardia, ekstrasystolia, bigeminia, tachykardia, trzepotanie i migotanie komór, inwersja załamka T, kardiomiopatia, niewydolność serca, hipotensja tętnicza (w tym hipotensja ortostatyczna), flebita, zaburzenia krążenia, omdlenia, obrzęki, zaczerwienienie skóry twarzy, uczucie silnego bicie serca, kołatanie serca, wstrząs, zatrzymanie akcji serca. Zgłaszano przypadki wydłużenia interwału QT oraz torsades de pointes podczas leczenia metadonem, szczególnie w wysokich dawkach.
Ze strony układu krwiotwórczego i układu limfatycznego: krwawienia, eozynofilia. Zgłaszano odwracalną trombocytopenię u pacjentów uzależnionych od opioidów, chorujących na przewlekłe zapalenie wątroby.
Ze strony układu oddechowego: obrzęk płuc, nasilenie przebiegu astmy oskrzelowej, suchość błony śluzowej nosa, osłabienie oddychania (szczególnie przy stosowaniu wysokich dawek), zatrzymanie oddechu; częstość nieznana – centralna apnea senna.
Ze strony przewodu pokarmowego: wymioty, nudności, zaparcia, suchość w ustach, glosyta, ból brzucha.
Ze strony układu wątrobowo-pęcherzowego: dyskineza dróg żółciowych.
Zaburzenia metabolizmu i zachowania żywieniowego: zatrzymanie płynów w organizmie, obniżenie apetytu, hipokaliemia, hipomagnezemia, hipoglikemia (częstość nieznana).
Ze strony układu endokrynnego: podwyższenie stężenia prolaktyny przy długotrwałym stosowaniu, hipoadrenalizm, hipogonadyzm.
Ze strony układu moczowo-płciowego: opóźnienie i zaburzenia oddawania moczu, działanie antydiuretyczne, amenorea, dysmenorea, obniżenie potencji, galaktoreja.
Ze strony skóry i tkanki podskórnej: przejściowe wysypki, pokrzywka, inne wysypki skórne, rzadko – wysypki pokrzywkowo-krwotoczne; swędzenie, nadmierne pocenie się, zaczerwienienie skóry, uderzenia gorąca.
Ogólne zaburzenia: osłabienie, astenia, obrzęk (w tym obrzęk kończyn dolnych), hipotermia, rozwój tolerancji.
Badania instrumentalne: zmniejszenie lub zwiększenie masy ciała.
Okres ważności. 4 lata.
Warunki przechowywania.
Przechowywać w oryginalnym opakowaniu w temperaturze nie wyższej niż 25 °C.
Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.
Opakowanie.
Po 10 tabletów w blistrze; po 1 lub 5 blisterów w opakowaniu (dla tabletek o dawce 5 mg i 10 mg).
Po 10 tabletów w blistrze; po 1 lub 4 blisterach w opakowaniu (dla tabletek o dawce 25 mg).
Kategoria sprzedaży. Na receptę.
Producent.
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością „INTERCHEM”.
Adres producenta i miejsce prowadzenia działalności.
Ukraina, 65025, miasto Odessa, 21. km drogi Stara Kijewska, 40-A.