INSTRUKCJA dotyczÄ cÄ stosowania leku METADON-ZN (METHADONE-ZN)

SkÅad:

substancja czynna: methadone;

1 tabletka zawiera 5 mg, 10 mg, 25 mg lub 40 mg chlorowodorku metadonu;

substancje pomocnicze: laktoza monohydrat; celuloza mikrokrysztaÅ‚owa; skrobia Å¼elatynowana; stearynian magnezu.

PostaÄ leku. Tabletki.

GÅ wne fizykochemiczne wÅ asnoÅci:

tabletki 5 mg i 10 mg biaÅ e lub prawie biaÅ e, o ksztaÅ cie okrÄ gÅ ym walcowatym, z pÅ askÄ powierzchniÄ i fazami;

tabletki 25 mg biaÅ e lub prawie biaÅ e, o ksztaÅ cie okrÄ gÅ ym walcowatym, z pÅ askÄ powierzchniÄ , fazami oraz rowkiem z jednej strony;
tabletki 40 mg biaÅ e lub prawie biaÅ e, o ksztaÅ cie okrÄ gÅ ym walcowatym, z powierzchniami wypukÅ ymi, fazami oraz rowkiem z jednej strony.

Grupa farmakoterapeutyczna.

Leki stosowane w uzaleÅ¼nieniu od opioidÃ³w. Kod ATC N07B C02.

Właściwości farmakodynamiczne.

Farmakodynamika. Metadon-ZN jest syntetycznym pochodnym difenyloheptanu i pod względem struktury chemicznej istotnie różni się od morfiny i heroiny. Jednakże główne właściwości farmakologiczne tych środków odurzających są podobne: powodują one hamowanie funkcji ośrodka oddechowego, zwiększenie napięcia mięśni gładkich, zaparcia oraz inne objawy charakterystyczne dla działania opioidów.

Metadon-ZN posiada specyficzne właściwości częściowego agonisty receptorów µ i k układu opioidowego mózgu. Działanie przeciwbólowe leku realizuje się poprzez hamowanie międzyneuronalnej transmisji impulsów bólowych na poziomie rdzenia i nadrdzeniowym ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Oprócz działania przeciwbólowego metadon-ZN może wywoływać wyraźne efekty psychotropowe, w tym uczucie euforii oraz nadrealnego komfortu psychicznego.

Specyficzne działania farmakoterapeutyczne metadonu-ZN opierają się na dwóch głównych mechanizmach. Po pierwsze, metadon-ZN jako agonista receptorów opioidowych hamuje objawy kliniczne abstynencji u chorych na uzależnienie od opioidów. Po drugie, długotrwałe stosowanie metadonu-ZN może prowadzić do rozwoju tolerancji krzyżowej, co skutkuje osłabieniem nasilenia specyficznych efektów psychotropowych u pacjentów uzależnionych od środków zastrzykowych (heroina, morfina i inne).

Działanie metadonu-ZN rozpoczyna się w ciągu 30–60 minut po podaniu doustnym i szybko osiąga swój szczyt. Czas działania leku wynosi średnio 6–8 godzin, jednak u pacjentów z uzależnieniem fizycznym od opioidów może się wydłużać do 22–48 godzin.

Powtarzane stosowanie leku prowadzi do kumulacji efektów i rozwoju przedłużonego działania uspokajającego.

Farmakokinetyka. Stopień wchłaniania metadonu-ZN po podaniu doustnym osiąga 92%. Lek szybko rozkłada się w tkankach organizmu. Biotransformacja zachodzi głównie w wątrobie, gdzie metadon-ZN podlega demetylacji N. Metadon-ZN i jego metabolity są wydalane z organizmu drogą nerek lub drogą żółciową. Po zastosowaniu dawek przekraczających 160 mg na dobę główną drogą wydalania staje się eliminacja nerkowa, przy czym do 60% metadonu-ZN wydzielane jest w postaci niezmienionej. Przy długotrwałym stosowaniu leku okres półwydalenia waha się w szerokim zakresie – od 13 do 47 godzin. Spowolniony klirens oraz obecność efektu kumulacji są warunkowane przez wiązanie metadonu-ZN z białkami krwi i tkanki organizmu.

Charakterystyki kliniczne.

Wskazania.

Do dezintoksykacji w leczeniu uzależnienia od opioidów (uzależnienie od heroiny i innych leków morfino-podobnych), a także do leczenia wspierającego u pacjentów uzależnionych od opioidów;
zespół bólowy: od umiarkowanego do silnego, nieustępujący pod wpływem analgezyków nienuklearnych (dla tabletek 5 mg, 10 mg).

Przeciwwskazania.

Podwyższona wrażliwość na chlorowodorek metadonu lub którykolwiek inny składnik leku;
osłabienie oddychania (w przypadku braku niezbędnego wyposażenia reanimacyjnego);
okres nasilenia astmy oskrzelowej;
nadmiar dwutlenku węgla we krwi;
biegunka związana z kolitem pseudomembranacznym wywołanym przez cefalosporyny, linkomycynę, klinidamycynę, penicyliny;
biegunka spowodowana zatruciem;
niedrożność jelit;
jednoczesne stosowanie z inhibitorami monoaminooksydazy (MAO), a także w ciągu 2 tygodni po ich odstawieniu;
podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe, urazy głowy.

Metadon-ZN jest przeciwwskazany u osób uzależnionych od „łagodnych” środków narkotycznych (np. kodeina, petydyna i podobne agonisty receptorów opioidowych).

Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.

Antagoniści opioidów, agonisty/antagoniści mieszane, agonisty częściowe. Pacjenci uzależnieni od heroiny lub pacjenci otrzymujący wspierające leczenie metadonem mogą doświadczyć zespołu odstawienia po przyjęciu antagonistów opioidów lub leków należących do grupy agonistów/antagonistów mieszanych. Między zastosowaniem buprenorfiny a metadonem powinno upłynąć co najmniej 20 godzin.

Leki przeciwhypertensyjne, w szczególności klonidyna, prazozyna, rezerpina i urapidyl, mogą nasilać działanie metadonu.

Antagoniści receptorów H2 histaminy, takie jak cymetydyna, mogą obniżać poziom białka wiążącego metadon, wskutek czego wzrasta stężenie opioidów we krwi.

Leki przeciwwirusowe. Niewirapin może obniżać stężenie Metadonu-ZN poprzez zwiększenie metabolizmu tego ostatniego w wątrobie. W przypadku jednoczesnego stosowania Metadonu-ZN i niewirapiny obserwowano wystąpienie zespołu odstawienia. Jeśli niewirapina jest przepisywana pacjentom otrzymującym Metadon-ZN, konieczna jest staranna obserwacja w celu wykrycia zespołu odstawienia i w razie potrzeby dostosowanie dawki Metadonu-ZN.

Jednoczesne stosowanie efawirenzu i Metadonu-ZN u chorych zakażonych HIV prowadzi do obniżenia stężenia Metadonu-ZN w osoczu krwi i pojawienia się objawów zespołu odstawienia. Może być konieczne zwiększenie dawki Metadonu-ZN.

Stosowanie rytonawiru i rytonawiru/lopinawiru jednocześnie z Metadonem-ZN wiąże się z obniżeniem stężenia Metadonu-ZN w osoczu krwi, choć zespół odstawienia nie zawsze jest obserwowany. Jednak stosowanie tych leków w połączeniu z Metadonem-ZN wymaga ostrożności.

Stosowanie Metadonu-ZN prowadzi do zwiększenia pola pod krzywą „stężenie-czas” (AUC) dla zydowudyny, co może prowadzić do efektów toksycznych.

Stosowanie Metadonu-ZN prowadzi do zmniejszenia AUC dla didanowiny i stavudyny, przy czym efekt ten jest bardziej wyrażony dla didanowiny. Rozkład Metadonu-ZN istotnie się przy tym nie zmienia.

Leki indukujące enzymy przekształcające układu cytochromu P450. Stosowanie ryfampicyny u pacjentów, u których osiągnięto stabilizację w trakcie wspierającego leczenia Metadonem-ZN, prowadzi do istotnego obniżenia stężenia Metadonu-ZN w surowicy krwi i pojawienia się objawów zespołu odstawienia.

Zażywanie fenytoiny (250 mg 2 razy dziennie w pierwszym dniu, a następnie 300 mg 1 raz dziennie przez 3–4 dni) u pacjentów poddawanych terapii metadonem prowadzi do obniżenia stężenia Metadonu-ZN i rozwoju zespołu odstawienia. Zjawiska te ustępują po odstawieniu fenytoiny. Parametry farmakokinetyki Metadonu-ZN po odstawieniu fenytoiny wracają niemal całkowicie do poziomu wyjściowego.

Przepisanie metadonu razem z innymi induktorami CYP3A4 (np. naparstnica, fenobarbital, karbamazepina) może prowadzić do pojawienia się objawów odstawienia.

Inhibitory cytochromu P450. Stosowanie leków, które hamują aktywność izoenzymu 3A4 cytochromu P450, może prowadzić do obniżenia klirensu Metadonu-ZN. W rezultacie obserwuje się nasilenie lub wydłużenie działania opioidów. Przy przepisywaniu leków będących inhibitorami izoenzymu, takich jak leki przeciwgrzybicze (w tym ketokonazol), antybiotyki makrolidowe (w tym erytromycyna), może pojawić się potrzeba dostosowania dawki Metadonu-ZN. Stosowanie niektórych selektywnych inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny (np. sertalina, fluwoksymina) razem z Metadonem-ZN może prowadzić do podwyższenia stężenia Metadonu-ZN w osoczu krwi i pojawienia się objawów toksycznych.

Powtarzane doustne stosowanie worykonazolu prowadzi do wzrostu maksymalnego stężenia w osoczu krwi i AUC dla farmakologicznie aktywnego enancjomeru Metadonu-ZN (R-metadon) u pacjentów otrzymujących dawki wspierające Metadonu-ZN (30–100 mg 1 raz dziennie). Podwyższenie stężenia Metadonu-ZN w osoczu krwi może prowadzić do rozwoju objawów toksycznych związanych ze wydłużeniem interwału QT. Może być konieczne obniżenie dawki Metadonu-ZN.

Inne leki. Stosowanie meperydyny w dawkach terapeutycznych u pacjentów, którzy przyjmują lub przyjmowali w ciągu ostatnich 14 dni inhibitory MAO, może prowadzić do ciężkich działań niepożądanych. Choć dla Metadonu-ZN takich reakcji nie opisano, w razie potrzeby stosowania Metadonu-ZN u pacjentów przyjmujących inhibitory MAO, należy wykonać próbę wrażliwości, podczas której przez kilka godzin podaje się małą dawkę leku, stopniowo ją zwiększając i rejestrując stan pacjenta. Stosowanie inhibitorów MAO należy przerwać co najmniej 14 dni przed rozpoczęciem terapii zastępczej. W przeciwnym razie może dojść do rozwoju zagrażającego życiu efektu depresyjnego lub pobudzającego na OUN, oddychanie i krążenie.

Inhibitory proteazy. Stosowanie Metadonu-ZN razem z agenerazą (amprinawirem) prowadzi do obniżenia maksymalnego stężenia w osoczu krwi (Cmax) i AUC dla R-metadonu o 25% i 13% odpowiednio. W przypadku jednoczesnego stosowania Metadonu-ZN i agenerazy (amprinawiru) konieczna jest staranna obserwacja pacjentów w celu uniknięcia obniżenia rzeczywistej dawki Metadonu-ZN, szczególnie jeśli jednocześnie stosuje się rytonawir. Stosowanie Metadonu-ZN i agenerazy (amprinawiru) prowadzi do obniżenia wartości AUC, Cmax i minimalnego stężenia w osoczu krwi (Cmin) dla agenerazy (amprinawiru) o 30%, 27% i 25% odpowiednio.

W przypadku jednoczesnego stosowania wiraceptu (nelfinawiru) z Metadonem-ZN zaobserwowano zmiany stężenia Metadonu-ZN w osoczu krwi. Może być konieczne zwiększenie dawki Metadonu-ZN.

Nenukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy. W przypadku jednoczesnego stosowania Metadonu-ZN z reskryptorem (delawirdyną) może być konieczne obniżenie dawki Metadonu-ZN.

Desipramina. Jednoczesne stosowanie z Metadonem-ZN prowadzi do podwyższenia stężenia desipraminy w osoczu krwi.

Potencjalnie arytmogenne środki. Należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu środków, które mogą wydłużać interwał QT, w połączeniu z Metadonem-ZN. Takimi środkami mogą być leki przeciwarytmiczne klas I i III, niektóre neuroleptyki i trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, blokery kanałów wapniowych. Należy również zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z Metadonem-ZN leków wpływających na równowagę elektrolitową, co może również sprzyjać wydłużeniu interwału QT (hipomagnezemia, hipokaliemia). Do takich środków należą diuretyki, środki przeczyszczające, rzadziej mineralokortykoidy.

Interakcje z innymi środkami hamującymi działanie OUN. Metadon-ZN należy stosować z ostrożnością u pacjentów, którym jednocześnie przepisano inne analgetyki narkotyczne, środki do znieczulenia ogólnego, fenytozyny, inne środki uspokajające, leki uspokajające i nasenne, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne oraz inne leki hamujące działanie OUN, w tym alkohol, ponieważ takie połączenie może prowadzić do osłabienia oddychania, hipotensji tętniczej, głębokiego działania uspokajającego i nawet do śpiączki. Jednoczesne stosowanie opioidów i gabapentynoidów (gabapentyna i pregabalina) zwiększa ryzyko przedawkowania opioidów, osłabienia oddychania i śmierci.

Kanabidiol. Jednoczesne stosowanie kanabidiolu może prowadzić do podwyższenia stężenia metadonu w osoczu krwi.

Interakcje z lekami serotonergicznymi. Zespół serotonergiczny może wystąpić przy jednoczesnym stosowaniu metadonu z petydyną, inhibitorami monoaminooksydazy (MAO) oraz lekami serotonergicznymi, takimi jak selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI), inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny (SNRI) oraz trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne. Objawy zespołu serotonergicznego mogą obejmować zaburzenia psychiczne, niestabilność wegetatywną, zaburzenia nerwowo-mięśniowe i/lub objawy przewodu pokarmowego.

Szczególne środki ostrożności.

Jeśli po zaprzestaniu stosowania leku konieczne będzie ponowne jego włączenie, dawkę początkową należy ustalić niską i zwiększać ją powoli, aby uniknąć poważnych objawów toksycznych oraz depresji oddychania.

Metadon-ZN przeznaczony jest wyłącznie do doustnego stosowania. Leku nie wolno stosować do wstrzykiwań.

Stosowanie Metadonu-ZN może prowadzić do uzależnienia typu morfinowego. Wielokrotne stosowanie Metadonu-ZN może powodować uzależnienie psychiczne i fizyczne oraz rozwój tolerancji. Dlatego stosowanie Metadonu-ZN wymaga takiej samej ostrożności, jak w przypadku morfiny.

Przy nagłym przejściu z innych opioidów na Metadon-ZN istnieje znaczne ryzyko depresji oddychania, dlatego przejście na stosowanie Metadonu-ZN należy przeprowadzać ostrożnie.

Niepełna tolerancja krzyżowa między metadonem a innymi opioidami. U osób tolerujących inne opioidy może występować częściowa tolerancja na Metadon-ZN, szczególnie u pacjentów wrażliwych na inne agonisty µ-receptorów opioidowych. W przypadku takiej tolerancji trudno jest określić odpowiednią dawkę Metadonu-ZN. Znane są przypadki śmiertelne po przejściu na Metadon-ZN po długotrwałym stosowaniu innych antagonistów opioidowych.

Wysoki stopień tolerancji opioidowej nie wyklucza możliwości wystąpienia objawów toksycznych podczas stosowania Metadonu-ZN.

Interakcje z alkoholem i narkotykami. Metadon-ZN wykazuje działanie addytywne przy jednoczesnym stosowaniu z alkoholem, innymi opioidami oraz innymi środkami depresyjnymi na OUN. Znane są przypadki śmiertelne u osób nadużywających benzodiazepin, stosujących Metadon-ZN.

Stan lęku. Ponieważ Metadon-ZN stosowany przez osoby tolerujące ten lek w stałych dawkach utrzymujących nie jest środkiem uspokajającym, u pacjentów otrzymujących terapię utrzymawczą Metadonem-ZN mogą występować stany lęku w odpowiedzi na stres i problemy życiowe. Lekarz nie powinien mylić tych objawów z objawami abstynencyjnymi i nie powinien próbować leczyć tych stanów przez zwiększanie dawki Metadonu-ZN. Działanie Metadonu-ZN w terapii utrzymawczej ogranicza się do kontroli objawów opioidowych i nie obejmuje łagodzenia stanów lękowych.

Urazy głowy i podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe. W przypadku urazów głowy depresja oddychania i wzrost ciśnienia płynu mózgowo-rdzeniowego wywołane przez Metadon-ZN mogą być znacznie silniejsze. Takie samo niebezpieczeństwo istnieje również w przypadku innych patologii wewnątrzczaszkowych lub przy wcześniejszym stwierdzeniu podwyższonego ciśnienia wewnątrzczaszkowego. Efekty uboczne opioidów mogą maskować rzeczywisty stan kliniczny pacjentów z urazami głowy.

Zespół astmy oskrzelowej i inne zaburzenia oddychania. Główne niebezpieczeństwo stosowania Metadonu-ZN polega na możliwości depresji oddychania. Ten problem ma szczególne znaczenie u osób starszych, u osłabionych pacjentów oraz przy hipoksji lub hiperkapnii, gdy nawet umiarkowane dawki terapeutyczne mogą istotnie zmniejszyć wentylację płuc.

Dlatego Metadon-ZN należy przepisywać z najwyższą ostrożnością w stanach towarzyszących hipoksji, hiperkapnii lub zmniejszonemu rezerwowi oddychania, takich jak astma oskrzelowa, przewlekłe choroby obturacyjne płuc, znaczny nadmiar masy ciała, zespół bezdechu sennego, miksedema, kifoza, depresja OUN, śpiączka. U takich pacjentów nawet typowe dawki terapeutyczne Metadonu-ZN mogą prowadzić do depresji ośrodka oddechowego przy jednoczesnym wzroście oporu dróg oddechowych, co może skończyć się zatrzymaniem oddechu. W takich przypadkach zaleca się stosowanie analgetyk nieopioidowych, a w przypadku niewystarczającej skuteczności – stosowanie Metadonu-ZN tylko przy zapewnieniu odpowiedniego nadzoru nad pacjentem.

Zaburzenia oddychania podczas snu. Opioidy mogą powodować zaburzenia oddychania podczas snu, w tym centralny bezdech senny (CBS) i hipoksemię podczas snu. Stosowanie opioidów zwiększa ryzyko rozwoju CBS, co zależy od dawki. U pacjentów z CBS należy rozważyć możliwość zmniejszenia całkowitej dawki opioidów.

Efekt hipotensyjny. Stosowanie Metadonu-ZN może prowadzić do wyraźnej hipotensji tętniczej u osób, u których zaburzona jest zdolność utrzymania ciśnienia tętniczego z powodu zmniejszonego objętości krwi lub przy jednoczesnym stosowaniu takich leków, jak fenotiazyny lub niektóre środki znieczulające.

Stosowanie w warunkach ambulatoryjnych. Stosowanie Metadonu-ZN może zaburzać zdolność umysłową i fizyczną do pracy z urządzeniami o podwyższonym ryzyku (kierowanie pojazdem, praca z maszynami). Metadon-ZN, podobnie jak inne opioidy, może powodować hipotensję ortostatyczną u pacjentów ambulatoryjnych.

Stosowanie w ostrym bólu. W przypadku urazu fizycznego, bólu powszychnego lub w innych przypadkach ostrego bólu u pacjentów otrzymujących dawki utrzymujące Metadonu-ZN, te niskie dawki nie będą skuteczne w działaniu przeciwbólowym. W takich przypadkach należy przepisać analgetyki, w tym opioidy, stosowane u innych pacjentów w celu łagodzenia podobnego zespołu bólowego. Ponieważ Metadon-ZN indukuje tolerancję na opioidy, mogą być potrzebne wyższe dawki tych leków.

Ryzyko nawrotu u uzależnionych od narkotyków, którzy otrzymują terapię utrzymawczą metadonem. Nagłe zaprzestanie stosowania opioidów może prowadzić do zespołu odstawienia. W takiej sytuacji istnieje ryzyko powrotu do samodzielnego stosowania narkotyków przez pacjenta, co należy uwzględnić przy ocenie stosunku ryzyka do korzyści przy przepisywaniu terapii utrzymawczej metadonem.

Zaburzenia związane z używaniem opioidów (nadużywanie i uzależnienie). Metadon jest opioidowym analgetykiem i sam w sobie wywołuje silne uzależnienie. Ma długi okres półwylu i może się gromadzić. Jednorazowa dawka podana kilkakrotnie w ciągu dnia w celu złagodzenia objawów może prowadzić do efektu kumulacyjnego i potencjalnie śmiertelnego skutku. Jak w przypadku innych opioidów, przy wielokrotnym stosowaniu metadonu może rozwijać się tolerancja, uzależnienie fizyczne i/lub psychiczne. Tolerancja objawia się koniecznością stosowania rosnących dawek opioidów w celu utrzymania określonego efektu, np. przeciwbólowego. Uzależnienie fizyczne objawia się zespołem odstawienia po nagłym zaprzestaniu leku lub po zastosowaniu jego antagonisty. Tolerancja i uzależnienie fizyczne mogą występować przy długotrwałej terapii opioidami.

Powtarzane stosowanie leku w celu złagodzenia bólu może prowadzić do zaburzeń związanych z używaniem opioidów (ZUO). Wyższe dawki i dłuższy czas leczenia opioidami mogą zwiększyć ryzyko rozwoju ZUO.

Przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia należy omówić z pacjentem cele terapii i sposób jej zakończenia (patrz sekcja „Sposób stosowania i dawki”). Przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia należy również informować pacjenta o ryzykach i objawach ZUO. Pacjentom należy zalecić skontaktowanie się z lekarzem w przypadku wystąpienia takich objawów.

Nadużywanie lub celowe niewłaściwe stosowanie leku może prowadzić do przedawkowania i/lub śmierci.

Ryzyko rozwoju ZUO jest zwiększone u pacjentów z wywiadem osobistym lub rodzinnym (u rodziców lub rodzeństwa) zaburzeń związanych z używaniem substancji psychoaktywnych (w tym zaburzeń związanych z alkoholem), u osób aktualnie używających wyrobów tytoniowych oraz u pacjentów z istniejącymi innymi zaburzeniami psychicznymi (takimi jak ciężka depresja, lęk, zaburzenia osobowości).

Pacjenci powinni być poddawani nadzorowi w celu wykrycia objawów zachowania typowego dla uzależnienia (np. prośby o wcześniejsze przepisanie leku), co sugeruje konieczność przeglądu towarzyszącego leczenia opioidami i lekami psychoaktywnymi (w szczególności benzodiazepinami). Pacjenci z objawami i objawami ZUO powinni zostać skierowani na konsultację z lekarzem uzależnień.

Nagłe zaprzestanie terapii Metadonem-ZN u pacjentów fizycznie uzależnionych może prowadzić do rozwoju zespołu abstynencyjnego. Zespół abstynencyjny i zespół odstawienia charakteryzują się takimi objawami jak: niepokój, nadmierne łzawienie, rhinorrhea, nadmierne pocenie się, uczucie zimna, ziewanie, mialgia, midriaza. Mogą również wystąpić inne objawy: drażliwość, ból pleców, ból stawów, osłabienie, bóle brzucha, bezsenność, nudności, anoreksja, wymioty, biegunka, wzrost ciśnienia tętniczego, tachykardia, zwiększenie częstości oddychania.

Zazwyczaj nagłe zaprzestanie stosowania Metadonu-ZN po długotrwałym leczeniu nie jest zalecane.

Osobliwości stosowania u pacjentów z określonych grup. Metadon-ZN należy przepisywać z ostrożnością i w niskiej dawce początkowej niektórym grupom pacjentów (osoby starsze, osłabieni pacjenci, pacjenci z ciężkimi zaburzeniami funkcji wątroby lub nerek; przy niedoczynności tarczycy, chorobie Addisona, przerostu prostaty, zwężeniu cewki moczowej). Należy również pamiętać, że stosowanie Metadonu-ZN może prowadzić do depresji oddychania.

Metadon-ZN należy przepisywać przede wszystkim pacjentom, u których korzyści z opioidowej analgezji przewyższają znane ryzyko związane ze stosowaniem tego leku (zaburzenia przewodnictwa sercowego, depresja oddychania, zmiany stanu psychicznego, hipotensja ortostatyczna).

Lek stosuje się z szczególną ostrożnością u pacjentów z ostrym alkoholizmem, zaburzeniami padaczkowymi; z ostrożnością stosuje się u pacjentów z niedoczynnością kory nadnerczy, przerostem prostaty, hipotensją tętniczą, chorobami zapalnymi lub obturacyjnymi jelit, miastenią posoczną.

Należy również stosować lek z ostrożnością u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca; w przypadku występowania nagłego zgonu sercowego w wywiadzie rodzinnym; przy jednoczesnym stosowaniu leków wydłużających odstęp QT.

Stosowanie u osób starszych. Zazwyczaj dawkę leku należy dobrać starannie, rozpoczynając od stosunkowo niskich dawek, biorąc pod uwagę, że u wielu osób starszych występują zaburzenia funkcji wątroby, nerek i układu sercowo-naczyniowego.

Stosowanie u pacjentów z niewydolnością nerek. Brak danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania Metadonu-ZN w przypadku niewydolności nerek.

Stosowanie u pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby. Dane dotyczące stosowania Metadonu-ZN u pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby są niewystarczające, jednak należy pamiętać, że Metadon-ZN metabolizowany jest w wątrobie. W związku z tym przy zaburzeniach funkcji wątroby istnieje ryzyko gromadzenia się Metadonu-ZN.

Wpływ na przewodnictwo serca. Metadon-ZN jest inhibitorem kanałów potasowych serca i wydłuża odstęp QT. Podczas stosowania Metadonu-ZN odnotowano przypadki ciężkiej arytmii (migotanie i trzepotanie komór). Najczęściej przypadki te wystąpiły przy stosowaniu wysokich dawek Metadonu-ZN (powyżej 200 mg na dobę). W większości przypadków takie powikłania pojawiały się przy wielokrotnym stosowaniu wysokich dawek doładowych w celu łagodzenia bólu, choć znane są przypadki, gdy powikłania rozwijały się przy stosowaniu terapii utrzymawczej u osób uzależnionych od opioidów.

W przypadkach zwiększonego ryzyka wydłużenia odstępu QT Metadon-ZN należy stosować z szczególną ostrożnością (przy przerostach serca, jednoczesnym stosowaniu moczopędnych, hipokaliemii i hipomagnezemii). Stosowanie Metadonu-ZN u pacjentów z wywiadem zaburzeń przewodnictwa lub z ryzykiem zaburzeń rytmu możliwe jest tylko przy starannym monitorowaniu stanu takich pacjentów. W niektórych przypadkach wydłużenie odstępu QT podczas stosowania Metadonu-ZN odnotowano również u pacjentów bez wywiadu zaburzeń czynności serca, szczególnie przy stosowaniu wysokich dawek leku. W przypadku wydłużenia odstępu QT w trakcie stosowania Metadonu-ZN należy spróbować wyeliminować znane czynniki ryzyka, w szczególności zwrócić uwagę na leki towarzyszące wpływające na czynność serca, leki wpływające na równowagę elektrolitową oraz leki mogące hamować metabolizm Metadonu-ZN. Przy przepisywaniu Metadonu-ZN w celu łagodzenia bólu należy uwzględnić ryzyko wydłużenia odstępu QT i zaburzeń rytmu serca. Takie ryzyko należy porównać z możliwymi korzyściami leczenia w celu złagodzenia zespołu bólowego oraz uwzględnić dostępność alternatywnych środków terapeutycznych.

Leczenie Metadonem-ZN w celu analgezji przy bólu ostrym lub przewlekłym należy rozpoczynać tylko wtedy, gdy potencjalny korzystny efekt analgetyczny lub paliatywny przewyższa ryzyko poważnych dla życia powikłań możliwych przy stosowaniu wysokich dawek tego leku.

Przy stosowaniu Metadonu-ZN konieczne jest indywidualne podejście do oceny możliwej korzyści z leczenia i potencjalnego ryzyka, biorąc pod uwagę zarówno wywiad, jak i dane badania klinicznego pacjenta. W przypadku wykrycia czynników ryzyka konieczny jest staranny monitoring stanu układu sercowo-naczyniowego, w tym analiza długości odstępu QT i występowania arytmii.

Niedoczynność nadnerczy. Leki opioidowe mogą powodować odwracalną niedoczynność nadnerczy, wymagającą kontroli i zastępczego leczenia glukokortykosteroidami. Objawami niedoczynności nadnerczy mogą być m.in. nudności, wymioty, utrata apetytu, zmęczenie, osłabienie, zawroty głowy lub niskie ciśnienie tętnicze.

Obniżenie poziomu hormonów płciowych i podwyższenie poziomu prolaktyny. Długotrwałe stosowanie opioidowych analgetyk może być związane z obniżeniem poziomu hormonów płciowych i podwyższeniem poziomu prolaktyny. Objawy obejmują obniżenie libidum, impotencję lub amenoreę.

Hipoglikemia. Hipoglikemia występuje przy przedawkowaniu lub zwiększeniu dawki metadonu.
Zaleca się regularną kontrolę poziomu cukru we krwi podczas zwiększania dawki
(patrz sekcje „Przedawkowanie” i „Działania niepożądane”).

Substancje pomocnicze. Ze względu na zawartość laktozy lek nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktozy Lapp, lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.

Jeśli u pacjenta stwierdzono nietolerancję niektórych cukrów, należy skonsultować się z lekarzem przed przyjęciem tego leku.

Stosowanie w okresie ciąży lub karmienia piersią.

Metadon-ZN przenika do śliny, mleka matki, płynu owodniowego i osoczego krwi pępowinowej.

Ciąża

Metadon można stosować w okresie ciąży tylko w przypadkach, gdy potencjalna korzyść dla matki przewyższa ryzyko dla płodu.

U ciężarnych stwierdza się znacznie niższe stężenia metadonu we krwi, skrócony okres półtrwania i zwiększone klirens metadonu w porównaniu z okresem poporodowym, dlatego stosowanie leku w czasie ciąży może prowadzić do zespołu odstawienia u niektórych pacjentek. Może być konieczne zwiększenie dawki, skrócenie czasu między dawkami lub podział dawki na kilka przyjmowań.

Przy przepisywaniu leku ciężarną należy poinformować o możliwych skutkach stosowania leku zarówno dla niej samej, jak i dla dziecka. Stosowanie Metadonu-ZN u ciężarnych należy prowadzić pod staranną kontrolą medyczną.

Noworodki urodzone u kobiet stosujących opioidy w ciągu czterech tygodni przed porodem mogą być uzależnione od tych leków. Dlatego należy uważnie obserwować takie dzieci przez co najmniej dwa tygodnie w celu wykrycia możliwych objawów zespołu odstawienia (drażliwość, drgawki, brak apetytu, biegunka, przenikliwy krzyk).

Poród i poród

Podobnie jak w przypadku innych opioidów, stosowanie Metadonu-ZN krótko przed porodem może prowadzić do depresji oddychania noworodka, szczególnie przy stosowaniu wysokich dawek, dlatego Metadon-ZN nie jest zalecany do analgezji w położnictwie. Leków narkotycznych o mieszanych właściwościach agonistycznych i antagonistycznych nie należy stosować do znieczulania porodowego u pacjentek, które długotrwałe stosowały Metadon-ZN, ponieważ ich zastosowanie może sprowokować ostry zespół odstawienia.

Okres karmienia piersią

Metadon-ZN przenika do mleka matki, dlatego nie zaleca się przepisywania tego leku matkom karmiącym piersią. Należy rozważyć ryzyko poważnych niepożądanych reakcji u noworodków i korzyści z leczenia lekiem dla matki, a także zdecydować o porzuceniu karmienia piersią lub o porzuceniu przyjmowania Metadonu-ZN.

Metadon wydzielany jest z mlekiem matki przy niskich stężeniach osoczowych.
Decyzja o zaleceniu karmienia piersią powinna uwzględniać konsultacje lekarzy, a także należy wziąć pod uwagę, czy kobieta przyjmuje stabilną dawkę utrzymującą metadonu; należy również wziąć pod uwagę wszelkie dalsze używanie substancji zabronionych.
Jeśli zalecono karmienie piersią, dawkę metadonu należy ustalić jak najniższą.
Kobiety karmiące piersią powinny być poinstruowane i uważnie obserwować noworodka pod kątem objawów osłabienia i trudności w oddychaniu oraz natychmiast skontaktować się z pomocą medyczną, jeśli te objawy wystąpią. Choć ilość metadonu wydzielanego z mlekiem matki jest niewystarczająca do pełnego stłumienia objawów odstawienia u karmiących niemowląt, może ona osłabić nasilenie zespołu abstynencyjnego noworodkowego. Matkom przyjmującym Metadon-ZN zaleca się stopniowe odstawienie karmienia piersią w celu zapobieżenia rozwojowi zespołu abstynencyjnego u niemowląt.

Wpływ na szybkość reakcji przy kierowaniu pojazdami lub pracy z innymi urządzeniami.

Stosowanie Metadonu-ZN może zaburzać zdolność umysłową i fizyczną do pracy z urządzeniami o podwyższonym ryzyku (kierowanie pojazdem, praca z maszynami).

Sposób stosowania i dawki.

Lek stosuje się wyłącznie w placówkach specjalistycznych. Pacjenci przyjmujący lek powinni znajdować się pod dokładnym nadzorem lekarza oraz otrzymywać odpowiednie wsparcie psychologiczne i społeczne.

Stosowanie początkowe w celu krótkotrwałej dezintoksykacji

Dawkowanie dobiera się indywidualnie, z uwzględnieniem klinicznej obrazu i subiektywnego samopoczucia każdego pacjenta, w zależności od nasilenia objawów zespołu abstynencyjnego. Ogólną zasadą jest stopniowe dostosowanie dawki w celu ustalenia minimalnej skutecznej dawki utrzymującej.

Na początku terapii średnia dzienna dawka wynosi 20 mg chlorowodorku metadonu u pacjentów z nieokreślonym lub nieznanym progiem uzależnienia narkotykowego oraz 40 mg chlorowodorku metadonu u pacjentów z znanym progiem uzależnienia narkotykowego i długotrwałym przyjmowaniem środków odurzających. W wyjątkowych przypadkach początkową dawkę dzienną można zwiększyć do 100 mg.

Pierwszą dawkę pacjent powinien przyjąć rano. W niektórych przypadkach, w celu zapobieżenia zespołowi abstynencyjnemu, możliwe jest dodatkowe podanie leku wieczorem pierwszego dnia. W każdym przypadku dawka musi być zawsze wystarczająca, aby objawy zespołu abstynencyjnego nie przekraczały akceptowalnego poziomu.

W przypadku wystąpienia takich objawów dawkę należy stopniowo zwiększać o 10–20 mg. Maksymalna dawka dzienna dla dorosłych wynosi 120 mg na dobę.

Pacjenci powinni pamiętać, że działanie leku trwa długo, ponieważ metadon gromadzi się w tkankach.

Zmiana rodzaju terapii

W przypadku przejścia pacjenta z lewometadonu na chlorowodorek metadonu, dawkę oblicza się według stosunku 1:2 (lewometadon : chlorowodorek metadonu), tj. 5 mg lewometadonu odpowiada skuteczności 10 mg chlorowodorku metadonu. W niektórych przypadkach taka zamiana może wymagać dodatkowej korekty dawki ostatniego.

Terapia utrzymująca

W trakcie terapii utrzymującej lek należy stopniowo dobrać dawkę, przy której przez 24 godziny nie występują objawy opioidowe, zmniejsza się potrzeba przyjmowania środków odurzających, blokowane lub osłabiane są efekty euforyczne opioidów, a także wtedy, gdy pacjent nie jest wrażliwy na działanie uspokajające metadonu. W większości przypadków stabilność kliniczna osiągana jest przy dawce dziennej 80–120 mg.

Przerywanie terapii po okresie leczenia utrzymującego

Przerywanie terapii zastępczej należy przeprowadzać powoli, z stopniowym zmniejszaniem dawki dziennej w ciągu kilku tygodni lub miesięcy. Istnieją istotne różnice w schematach zmniejszania dawki metadonu u pacjentów, którzy zdecydowali się na odstawienie terapii metadonem pod nadzorem medycznym. Ogólnie potwierdzono, że dawkę należy zmniejszać o mniej niż 10% ustalonej dawki utrzymującej, a zmniejszenie dawki należy przeprowadzać co 10–14 dni. Pacjenta należy poinformować o wysokim ryzyku nawrotu uzależnienia po zakończeniu leczenia utrzymującego metadonem.

Zespół bólowy

Przed rozpoczęciem stosowania metadonu należy uzgodnić z pacjentem strategię leczenia, w tym jego trwałość i cele, zgodnie z protokołem leczenia bólu. W trakcie terapii lekarz powinien utrzymywać częsty kontakt z pacjentem, aby ocenić potrzebę kontynuowania leczenia, rozważyć możliwość jego przerwania oraz w razie potrzeby skorygować dawki. Gdy pacjent nie wymaga już terapii metadonem, można zalecić stopniowe zmniejszanie dawki, aby zapobiec wystąpieniu objawów abstynencyjnych (patrz sekcja „Szczególne wskazania stosowania”). W przypadku braku skutecznego kontroli bólu należy rozważyć możliwość rozwoju tolerancji oraz postępu podstawowej choroby (patrz sekcja „Szczególne wskazania stosowania”).

Dawkę leku należy dokładnie dobrać w zależności od nasilenia bólu oraz reakcji pacjenta na lek. Najbezpieczniej rozpocząć leczenie i dobrać dawkę metadonu od małej dawki początkowej, z stopniową korektą dawki.

Zazwyczaj nie należy stosować metadonu w celu łagodzenia silnego bólu u pacjentów, którzy wcześniej nie przyjmowali innych opioidów.

Zazwyczaj dorosłym przepisuje się lek doustnie w dawce 2,5–10 mg co 4 godziny przez pierwsze 3–5 dni, dawkę stopniowo dostraja się aż do osiągnięcia odpowiedniego efektu, a następnie stosuje się ustaloną dawkę leku co 8–12 godzin, w zależności od stanu pacjenta i jego odpowiedzi na leczenie.

Pacjentom w wieku podeszłym lek należy stosować 1 raz na dobę.

W celu stosowania dawki 2,5 mg należy przepisać chlorowodorek metadonu w postaci leku o odpowiednim dawkowaniu.

Sposób stosowania i trwałość terapii

Tabletki należy przyjmować, popijając odpowiednią ilością płynu (1 szklanka wody).

Należy poinformować pacjenta, że doustna droga podania leku jest jedyną skuteczną i bezpieczną metodą jego stosowania.

Czas trwania terapii zależy od skuteczności terapii zastępczej i subiektywnego samopoczucia pacjenta, z uwzględnieniem ogólnych zasad terapii zastępczej. Celem terapii jest rezygnacja pacjenta z przyjmowania środków odurzających. Czas trwania terapii może się różnić od krótkotrwałego cyklu (np. jako zastępstwo substancji narkotycznych w okresie hospitalizacji osoby uzależnionej od środków odurzających) do długotrwałej terapii.

Dzieci.

Bezpieczeństwo i skuteczność stosowania Metadon-ZN u dzieci nie zostały zbadane.

Przedawkowanie.

Kliniczne objawy. Przy znacznym przedawkowaniu Metadon-ZN występuje osłabienie oddychania (zmniejszenie częstości oddychania i/lub objętości oddechowej, oddech typu Cheyne’a-Stoksa, sinica), rozwija się stan stuporowy lub śpiączkowy, zwężają się źrenice, występuje osłabienie mięśniowe, skóra staje się zimna i lepka, czasem rozwija się bradykardia i hipotensja tętnicza. Zgłaszano przypadki hipoglikemii. Toksyczna leukoencefalopatia obserwowana była przy przedawkowaniu metadonu.

Leczenie. Szczególną uwagę należy poświęcić przywróceniu odpowiedniego oddychania, w razie potrzeby stosuje się oddychanie kontrolowane. W przypadku przedawkowania u osób, które nie mają tolerancji na lek, można stosować skuteczne antagonisty w celu przeciwdziałania potencjalnie śmiertelnemu osłabieniu ośrodka oddechowego.

Należy pamiętać, że Metadon-ZN jest lekiem o długim działaniu (36–48 godzin), podczas gdy jego antagoniści działają tylko przez 1–3 godziny.

W związku z tym konieczna jest dokładna obserwacja pacjenta. W razie potrzeby stosowanie antagonisty należy powtórzyć. Jeśli lekarz jest pewien, że osłabienie oddychania jest skutkiem wyłącznie przedawkowania Metadon-ZN, stosowanie środków pobudzających oddychanie jest przeciwwskazane.

Nie należy stosować antagonistów opioidów w przypadku braku klinicznie istotnego osłabienia oddychania i czynności serca. W przypadku istniejącej uzależnienia fizycznego od opioidów stosowanie antagonistów opioidów może prowadzić do rozwoju ostrego zespołu abstynencyjnego. Nasilenie zespołu zależy od stopnia uzależnienia fizycznego i dawki zastosowanego antagonisty. W przypadku wyraźnego osłabienia oddychania u pacjentów fizycznie uzależnionych stosowanie takich antagonistów należy prowadzić bardzo ostrożnie, stosując przy dostrajaniu dawki antagonisty mniejsze niż zwykle dawki (10–20% zalecanej dawki).

W przypadku objawów zatrucia można stosować wstrzykiwania dożylne naltoksonu lub nalmeffeny. Ponieważ okres półtrwania naltoksonu w organizmie jest krótszy niż metadonu, może być konieczne kilkakrotne podanie naltoksonu, aż do ustabilizowania stanu pacjenta. Można również stosować dożylne wlewy naltoksonu.

Tlen, wlewy roztworów, leki zwężające naczynia oraz inne środki terapii można stosować wskazaniowo.

Uwaga. Stosowanie antagonistów opioidów w dawkach standardowych osobom uzależnionym fizycznie od opioidów może sprowokować ostry zespół abstynencyjny. W przypadku braku szczególnej potrzeby należy unikać stosowania antagonistów opioidów u osób fizycznie uzależnionych.

Działania niepożądane.

Odstawienie heroiny.

Na początku terapii zastępczej często obserwuje się objawy zespołu odstawienia, takie jak niepokój, anoreksja, mimowolne napadowe ruchy, „gęsia skórka”, depresja, biegunka, wymioty, gorączka, ziewanie, utrata masy ciała, nudności, kichanie, rozszerzenie źrenic, drażliwość, rhinorrea, ból fizyczny, zawroty głowy, nadmierne łzawienie, nadmierne pocenie się, skurcze jelit, tachykardia, drżenie, niepokój, skurcze żołądka, mimowolne mimowolne skurcze mięśni, zmiany uczucia zimna na napływy gorąca. Częstość i nasilenie działań niepożądanych stopniowo zmniejszają się w ciągu kilku tygodni.

Dawka początkowa.

Należy zwrócić szczególną uwagę na indywidualny dobór dawki początkowej. Zbyt wysokie dawki w okresie początkowym mogą powodować działania niepożądane.

Najbardziej niebezpiecznymi działaniami niepożądanymi stosowania metadonu są: osłabienie oddychania oraz hipotensja tętnicza.

Zanotowano przypadki śmiertelne.

Najczęściej obserwowane działania niepożądane to zawroty głowy, efekt sedytywny, nudności, wymioty, nadmierne potenie. W takich przypadkach można zmniejszyć dawkę metadonu.

Stosowanie u pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby.

Przy długotrwałej поддерживающей terapii metadonem obserwuje się stopniowe osłabienie działań niepożądanych w ciągu kilku tygodni, jednak nadal występują takie działania niepożądane jak nadmierne potenie i zaparcia.

Inne działania niepożądane obserwowane przy stosowaniu metadonu.

Ze strony krwi: krwawienia, odwracalna trombocytopenia, eozynofilia.

Ze strony psychiki: euforia, stan depresyjny, halucynacje, dysforia, napady padaczkowe, uzależnienie.

Ze strony układu nerwowego: senność, efekt sedytywny, dezorientacja, omdlenia, zaburzenia orientacji, ból głowy, zmęczenie, bezsenność, pobudzenie.

Ze strony narządów wzroku: zaburzenia widzenia (dysopia).

Ze strony układu sercowo-naczyniowego: silne bicie serca, bradykardia, obrzęki, hipotensja tętnicza i ortostatyczna, zatrzymanie akcji serca, zaburzenia krążenia, szok, inwersja załamka T, arytmia, ekstrasystolia, migotanie komor, trzepotanie i migotanie komór, wydłużenie odcinka QT, bigeminia, omdlenia, kardiomiopatia, niewydolność serca, zapalenie żył.

Ze strony układu oddechowego: osłabienie oddychania, zatrzymanie oddechu, obrzęk płuc, pogorszenie przebiegu astmy oskrzelowej, zespół centralnego bezdechu sennego.

Ze strony układu pokarmowego: wymioty, nudności, suchość w ustach, zaparcia, ból brzucha, anoreksja, glositis.

Ze strony układu wątrobowo-żółciowego: skurcz dróg żółciowych.

Ze strony skóry i tkanek podskórnych: nadmierne pocenie się, pokrzywka, wysypka skórna, swędzenie, zaczerwienienie, napływy gorąca.

Ze strony układu moczowo-płciowego: zatrzymanie i zaburzenia oddawania moczu, amenorhea, obniżenie libidum i/lub potencji.

Inne: hipokaliemia, hipomagnezemia, hipoglikemia, utrata lub zwiększenie masy ciała, osłabienie, słabość, rozwój tolerancji.

Metadon-ZN jest agonistą receptorów µ opioidowych, dlatego przy stosowaniu leku może rozwinąć się uzależnienie tego samego typu, co przy stosowaniu morfiny.

Okres ważności. 5 lat.

Warunki przechowywania.

Przechowywać w oryginalnym opakowaniu w temperaturze nie wyższej niż 25 °C.

Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Opakowanie.

Tabletki 5 mg, 10 mg oraz 25 mg; po 10 tabletek w blistrze; po 10 blisterów w pudełku.

Tabletki 40 mg; po 10 tabletek w blistrze; po 5 lub po 10 blisterów w pudełku.

Kategoria receptury. Na receptę.

Producent.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością „Charkowskie Przedsiębiorstwo Farmaceutyczne „Zdrowie Narodu”.

Siedziba producenta oraz adres miejsca prowadzenia działalności.

Ukraina, 61002, obwód charkowski, miasto Charków, ulica Kułykowska 41.