Kwas acetylosalicylowy

I N S T R U K C J A dla stosowania leku ACETYLSALICYLOWY Kwas (ACIDUM ACETYLSALICYLICUM)

Skład:

substancja czynna: kwas acetylosalicylowy;

1 tabletka zawiera kwasu acetylosalicylowego 500 mg (0,5 g);

substancje pomocnicze: kwas cytrynowy, monohydrat; kwas stearynowy; skrobia ziemniaczana.

Postać farmaceutyczna. Tabletki.

Główne właściwości fizyko-chemiczne: tabletki białego koloru o płaskiej powierzchni, ze skośnymi krawędziami i ryfką.

Grupa farmakoterapeutyczna. Leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Kwas acetylosalicylowy.

Kod ATC N02B A01.

Właściwości farmakologiczne.

Farmakodynamika.

Kwas acetylosalicylowy należy do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym. Mechanizm działania polega na nieodwracalnej inaktywacji enzymów cyklooksygenazy, które odgrywają ważną rolę w syntezie prostaglandyn.

W dawkach od 0,3 g do 1 g kwas acetylosalicylowy stosuje się doustnie w celu złagodzenia bólu oraz stanów towarzyszących gorączce, takich jak przeziębienie, w celu obniżenia temperatury ciała oraz osłabienia bólu stawów i mięśni.

Kwas acetylosalicylowy hamuje agregację płytek krwi poprzez blokadę syntezy tromboksanu A2.

Farmakokinetyka.

Po podaniu doustnym kwas acetylosalicylowy jest szybko i całkowicie wchłaniany z przewodu pokarmowego. W trakcie i po wchłanianiu jest przekształcany w główny metabolit aktywny – kwas salicylowy. Maksymalne stężenie kwasu acetylosalicylowego w osoczu osiągane jest po 10–20 minutach, a salicylanów – po 20–120 minutach.

Kwas acetylosalicylowy i kwas salicylowy wiążą się całkowicie z białkami osocza i szybko rozpraszają się w organizmie.

Kwas salicylowy przenika przez łożysko i wydzielany jest z mlekiem matki.

Kwas salicylowy ulega metabolizmowi w wątrobie. Metabolitami kwasu salicylowego są kwas salicylowomoczowy, salicylofenolowy glukuronid, salicyloacylowy glukuronid, kwas gentyzynowy i kwas gentyzynomoczowy.

Kinetyka wydalenia kwasu salicylowego zależy od dawki, ponieważ metabolizm ograniczony jest aktywnością enzymów wątrobowych. Okres półtrwania zależy od dawki i wzrasta od 2–3 godzin przy stosowaniu małych dawek do 15 godzin – przy stosowaniu wysokich dawek. Kwas salicylowy i jego metabolity są wydalane głównie z moczem.

Charakterystyki kliniczne.

Wskazania.

Leczenie łagodnego i umiarkowanie nasilonego ostrego zespołu bólowego (ból głowy, ból zęba, ból stawów i więzadeł, ból pleców).

Leczenie objawowe gorączki i/lub zespołu bólowego w przebiegu chorób przewlekłych.

Przeciwwskazania.

Nadwrażliwość na kwas acetylosalicylowy, inne salicylany lub którykolwiek składnik preparatu.

Asthma oskrzelowa wywołana stosowaniem salicylanów lub innych NSAID, w wywiadzie.

Ostre wrzody żołądkowo-jelitowe.

Marskość krwotoczna.

Ciężka niewydolność nerek.

Ciężka niewydolność wątroby.

Ciężka niewydolność serca.

Kombinacja z metotreksatem w dawce 15 mg/tydzień lub więcej (patrz sekcja „Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji”).

Środki ostrożności.

Kwas acetylosalicylowy należy stosować z ostrożnością w przypadku:

• nadwrażliwości na leki przeciwbólowe, przeciwzapalne, przeciwrzutowe oraz przy alergii na inne substancje;
• wrzodów żołądkowo-jelitowych w wywiadzie, w tym przewlekłej lub nawracającej choroby wrzodowej lub krwawień żołądkowo-jelitowych w wywiadzie;
• jednoczesnego stosowania leków przeciwkrzepliwych;
• zaburzeń funkcji nerek lub zaburzeń krążenia (takich jak choroby naczyń nerkowych, niewydolność serca, odwodnienie, rozległe zabiegi chirurgiczne, sepsa lub znaczne utraty krwi), ponieważ kwas acetylosalicylowy może dodatkowo zwiększać ryzyko uszkodzenia nerek i spowodować ostrą niewydolność nerek;
• zaburzeń funkcji wątroby.

U pacjentów z powikłaniami alergicznymi, w tym z astmą oskrzelową, alergicznym nieżytą nosa, pokrzywką, swędzeniem skóry, obrzękiem błony śluzowej i polipami nosa, a także przy ich połączeniu z przewlekłymi infekcjami dróg oddechowych oraz u pacjentów z nadwrażliwością na NSAID i w trakcie leczenia kwasem acetylosalicylowym może dojść do rozwoju oskrzelowego skurczu, napadu astmy oskrzelowej lub innych reakcji nadwrażliwości.

Ze względu na działanie hamujące agregację płytek krwi, które trwa do kilku dni po podaniu, kwas acetylosalicylowy może zwiększać skłonność do krwawień podczas i po zabiegach chirurgicznych (w tym po małych zabiegach, np. ekstrakcji zęba).

Przy stosowaniu małych dawek kwasu acetylosalicylowego może dochodzić do zmniejszenia wydalania kwasu moczowego. Może to prowadzić do napadu dny u pacjentów z obniżonym wydalaniem kwasu moczowego.

U chorych z niedoborem glukozo-6-fosfodehydrogenazy kwas acetylosalicylowy może powodować hemolizę lub anemię hemolityczną. Czynnikami zwiększającymi ryzyko hemolizy są np. stosowanie wysokich dawek, gorączka lub ostre infekcje.

Długotrwałe stosowanie leków przeciwbólowych może prowadzić do wystąpienia bólu głowy.

Częste przyjmowanie środków przeciwbólowych może prowadzić do tymczasowego zaburzenia funkcji nerek z ryzykiem rozwoju niewydolności nerek (nefropatia analgetyczna). Ryzyko jest szczególnie wysokie, gdy jednocześnie stosuje się kilka różnych leków przeciwbólowych.

Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.

Przeciwwskazane kombinacje.

Stosowanie kwasu acetylosalicylowego z metotreksatem w dawkach 15 mg/tydzień i więcej zwiększa toksyczność hematologiczną metotreksatu (obniżenie klirensu nerkowego metotreksatu przez leki przeciwzapalne oraz wypieranie metotreksatu z wiązania z białkami osocza przez salicylany).

Kombinacje, które należy stosować z ostrożnością.

Przy stosowaniu kwasu acetylosalicylowego z metotreksatem w dawkach mniejszych niż 15 mg/tydzień zwiększa się toksyczność hematologiczna metotreksatu (obniżenie klirensu nerkowego metotreksatu przez leki przeciwzapalne oraz wypieranie metotreksatu z wiązania z białkami osocza przez salicylany).

Jednoczesne stosowanie ibuprofenu przeszkadza w nieodwracalnym hamowaniu płytek krwi przez kwas acetylosalicylowy. Leczenie ibuprofenem pacjentów z ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych może ograniczać działanie kardioprotekcyjne kwasu acetylosalicylowego.

Jednoczesne stosowanie kwasu acetylosalicylowego z metamizolem może obniżyć klinicznie istotny poziom agregacji płytek krwi.

Przy jednoczesnym stosowaniu wysokich dawek salicylanów z NSAID (dzięki wzajemnemu nasileniu efektu) zwiększa się ryzyko powstawania wrzodów i krwawień żołądkowo-jelitowych.

Przy jednoczesnym stosowaniu kwasu acetylosalicylowego i leków przeciwkrzepliwych zwiększa się ryzyko krwawienia.

Jednoczesne stosowanie z środkami urkozurycznymi, takimi jak benzbromaron, probenecyd, obniża efekt wydalania kwasu moczowego (z powodu konkurencji w wydalaniu kwasu moczowego przez kanaliki nerkowe).

Przy jednoczesnym stosowaniu z digoxydyną stężenie tego ostatniego w osoczu krwi wzrasta wskutek obniżenia wydalania nerkowego.

Przy jednoczesnym stosowaniu wysokich dawek kwasu acetylosalicylowego i przeciwdiabetycznych leków doustnych z grupy pochodnych sulfonylomocznika lub insuliny nasila się działanie hipoglikemizujące tych ostatnich dzięki działaniu hipoglikemizującemu kwasu acetylosalicylowego i wypieraniu pochodnych sulfonylomocznika związków z białkami osocza krwi.

Środki moczopędne w połączeniu z wysokimi dawkami kwasu acetylosalicylowego obniżają filtrację kłębuszkową poprzez zmniejszenie syntezy prostaglandyn w nerkach.

Glukokortykosteroidy systemowe (z wyjątkiem hydrokortyzonu stosowanego w terapii zastępczej w chorobie Addisona). Przy jednoczesnym stosowaniu kwasu acetylosalicylowego z kortykosteroidami obniża się poziom salicylanów we krwi i zwiększa ryzyko przedawkowania po zakończeniu leczenia, a także zwiększa się ryzyko krwawień żołądkowo-jelitowych.

Inhibitory ACE w połączeniu z wysokimi dawkami kwasu acetylosalicylowego powodują obniżenie filtracji kłębuszkowej w wyniku hamowania prostaglandyn rozszerzających naczynia oraz obniżenie działania hipotensyjnego.

Selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny.

Zwiększa się ryzyko krwawienia z górnych odcinków przewodu pokarmowego z powodu możliwości efektu synergistycznego.

Przy jednoczesnym stosowaniu z kwasem walproinowym kwas acetylosalicylowy wypiera go z wiązania z białkami osocza krwi, zwiększając toksyczność tego ostatniego.

Alkohol etylowy sprzyja uszkodzeniu błony śluzowej przewodu pokarmowego i przedłuża czas krwawienia z powodu synergizmu kwasu acetylosalicylowego i alkoholu.

Szczególne wskazania.

Stosowanie w okresie ciąży lub karmienia piersią.

Ciąża.

Kwas acetylosalicylowy można stosować w okresie ciąży tylko wtedy, gdy inne leki nie są skuteczne i wyłącznie po ocenie stosunku ryzyka do korzyści.

Hamowanie syntezy prostaglandyn może negatywnie wpływać na przebieg ciąży oraz/lub rozwój embrionalny/rozwój wewnątrzmaczny. Dane epidemiologiczne wskazują na ryzyko poronienia i wad rozwojowych płodu po stosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn na początku ciąży. Ryzyko zwiększa się wraz ze wzrostem dawki i długością trwania terapii. Według dostępnych danych nie potwierdzono związku między przyjmowaniem kwasu acetylosalicylowego a zwiększonym ryzykiem poronienia.

Dane epidemiologiczne dotyczące powstawania wad rozwojowych nie są spójne, jednak nie można wykluczyć zwiększonego ryzyka gastroschizys po stosowaniu kwasu acetylosalicylowego. Wyniki badania prospektywnego dotyczącego wpływu w wczesnych etapach ciąży (1–4 miesiąc) z udziałem około 14800 par matka–dziecko nie wskazują na żaden związek ze zwiększonym ryzykiem malformacji.

Badania na zwierzętach wskazują na toksyczność dla układu rozrodczego.

W I i II trymestrze ciąży leków zawierających kwas acetylosalicylowy nie należy przepisywać bez wyraźnej konieczności klinicznej. U kobiet, które mogą być w ciąży, oraz w I i II trymestrze ciąży dawka leków zawierających kwas acetylosalicylowy powinna być jak najniższa, a czas leczenia jak najkrótszy.

W III trymestrze ciąży wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn mogą wpływać na płód w następujący sposób:

• toksyczność dla układu sercowo-naczyniowego i układu oddechowego (przy przedwczesnym zamknięciu przewodu tętniczego i nadciśnieniu płucnym);
• zaburzenia funkcji nerek, które mogą prowadzić do dalszego rozwoju niewydolności nerek z oligohydramnios.

Na kobietę i płód pod koniec ciąży inhibitory syntezy prostaglandyn mogą wpływać w następujący sposób:

• możliwość wydłużenia czasu krwawienia, działanie przeciwzakrzepowe, które może wystąpić nawet po bardzo niskich dawkach;
• hamowanie skurczów macicy, co może prowadzić do opóźnienia lub wydłużenia czasu trwania porodu.

Z tego względu kwas acetylosalicylowy jest przeciwwskazany w III trymestrze ciąży.

Fertylność

Istnieją pewne dowody, że leki hamujące syntezę prostaglandyn mogą zaburzać funkcję rozrodczą u kobiet poprzez wpływ na owulację. Zjawisko to jest odwracalne i znika po odstawieniu leczenia.

Karmienie piersią.

Salicylany i ich metabolity przenikają w niewielkim stężeniu do mleka matki.

Ponieważ nie obserwowano działań niepożądanych u noworodków matek przyjmujących kwas acetylosalicylowy, przerwanie karmienia piersią zazwyczaj nie jest konieczne. W przypadku długotrwałego stosowania leku lub stosowania kwasu acetylosalicylowego w wysokich dawkach należy rozważyć przerwanie karmienia piersią.

Wpływ na zdolność do prowadzenia samochodów i innych maszyn.

Nie odnotowano wpływu na zdolność prowadzenia samochodu i innych maszyn.

Sposób stosowania i dawki.

Kwas acetylosalicylowy należy przyjmować doustnie po posiłku, popijając dostateczną ilość płynu.

Kwasu acetylosalicylowego nie wolno stosować dłużej niż przez 3–5 dni bez konsultacji z lekarzem.

Dorośli i dzieci od 15. roku życia.

Dawka pojedyncza: 1–2 tabletki. Powtórne przyjęcie możliwe po 4–8 godzinach. Maksymalna dawka dobową nie powinna przekraczać 4 g (8 tabletek).

Ostrzeżenie.

U pacjentów z współistniejącymi zaburzeniami funkcji wątroby lub nerek należy zmniejszyć dawkę leku lub wydłużyć odstępy między dawkami.

Dzieci.

Lek można stosować u dzieci od 15. roku życia.

Nie należy stosować leków zawierających kwas acetylosalicylowy u dzieci z ostrymi wirusowymi infekcjami dróg oddechowych (OWI), towarzyszącymi lub nie podwyższeniu temperatury ciała, bez konsultacji z lekarzem. Przy niektórych chorobach wirusowych, szczególnie przy grypie typu A, grypie typu B oraz odrze wietrznej, istnieje ryzyko rozwoju zespołu Reya – bardzo rzadkiego, ale zagrażającego życiu stanu wymagającego natychmiastowej interwencji medycznej. Ryzyko to może być zwiększone, jeśli kwas acetylosalicylowy stosowany jest jako lek towarzyszący, jednak związek przyczynowo-skutkowy nie został w tym przypadku udowodniony. Jeśli opisane stany towarzyszy długotrwałe wymioty, może to być objaw zespołu Reya.

Przedawkowanie.

Toksykozę salicylanową (stosowanie ponad 100 mg/kg/dobę przez więcej niż 2 dni może prowadzić do toksyczności) może wywołać zarówno przewlekła intoksykacja wynikająca z długotrwałej terapii, jak i ostra intoksykacja (przedawkowanie), która stanowi potencjalnie zagrażające życiu zagrożenie i może być spowodowana np. przypadkowym przyjęciem przez dzieci lub przedawkowaniem.

Przewlekła intoksykacja salicylanami może mieć ukryty przebieg, ponieważ jej objawy są nielojalne. Umiarkowana przewlekła intoksykacja, wywołana przez salicylany lub salicylizm, zwykle pojawia się dopiero po wielokrotnym przyjmowaniu dużych dawek.

Objawy. Omdlenia, dzwonienie w uszach, niedosłuch, potliwość, nudności i wymioty, ból głowy, dezorientacja. Wymienione objawy można kontrolować poprzez zmniejszenie dawki. Dzwonienie w uszach może wystąpić przy stężeniu salicylanów w osoczu krwi powyżej 150–300 µg/ml. Poważniejsze działania niepożądane pojawiają się przy stężeniu salicylanów w osoczu krwi powyżej 300 µg/ml.

Ostra intoksykacja wiąże się z wyraźną zmianą równowagi kwasowo-zasadowej, zależną od wieku pacjenta i nasilenia intoksykacji. U dzieci najbardziej charakterystycznym objawem jest kwasica metaboliczna. Ciężkości stanu nie można ocenić wyłącznie na podstawie stężenia salicylanów w osoczu krwi. Wchłanianie kwasu acetylosalicylowego może być opóźnione z powodu opóźnionego opróżnienia żołądka, powstawania konkrementów w żołądku lub w przypadku przyjmowania leku w postaci tabletów otoczonych powłoką opóźniającą uwalnianie.

Ze względu na złożone efekty patofizjologiczne objawami i objawami zatrucia salicylanami mogą być:

Intoksykacja od lekkiej do umiarkowanej – tachypnea, hiperpnea, oddechowy alkaloz. Potliwość, nudności i wymioty.

Intoksykacja od umiarkowanej do ciężkiej – oddechowy alkaloz towarzyszący kompensacyjnej kwasicy metabolicznej, hiperpirezji. Ze strony układu oddechowego: od hiperpnei, nietowarzyszącego obrzęku płuc do zatrzymania oddechu i duszności. Ze strony układu sercowo-naczyniowego: od arytmii, hipotensji do zatrzymania serca. Obserwuje się również odwodnienie, oligurię aż do niewydolności nerek; zaburzenia metabolizmu glukozy, ketozę; krwawienia przewodu pokarmowego; zmiany hematologiczne – od zahamowania płytek krwi aż do koagulopatii. Ze strony układu nerwowego: toksyczna encefalopatia i depresja OUN, objawiająca się sennością, zahamowaniem świadomości aż do śpiączki i drgawek.

Zmiany wskaźników laboratoryjnych i innych: alkalemia, alkaliuria, acydemia, acidiuria, zmiany ciśnienia tętniczego, zmiany na EKG, hipokaliemia, hiperwolomia, hipowolemia, zmiany funkcji nerek, hiperglikemia, hipoglikemia (szczególnie u dzieci). Podwyższony poziom ciał ketonowych, hipoprotrombinemia.

Leczenie.

Leczenie intoksykacji spowodowanej przedawkowaniem kwasu acetylosalicylowego zależy od stopnia nasilenia i objawów klinicznych i obejmuje standardowe metody stosowane w zatruciach (przemywanie żołądka, zastosowanie węgla aktywowanego, wymuszone moczowanie). Wszystkie podejmowane działania powinny być skierowane na przyśpieszenie wydalania leku oraz przywrócenie równowagi elektrolitowej i kwasowo-zasadowej. W zależności od stanu równowagi kwasowo-zasadowej i bilansu elektrolitów należy przeprowadzać infuzyjne podawanie roztworów elektrolitów. W przypadku ciężkich zatrucień wskazany jest hemodializ.

Niepożądane działania.

Strona przewodu pokarmowego.
Nudności, wymioty, biegunka, ból w nadbrzuszu i ból brzucha, zgaga; w pojedynczych przypadkach – zapalenie przewodu pokarmowego, zmiany erozyjno-żerowe przewodu pokarmowego, które w pojedynczych przypadkach mogą prowadzić do krwawień i perforacji przewodu pokarmowego z odpowiadającymi im objawami laboratoryjnymi i klinicznymi.

Rzadko – przejściowa niewydolność wątroby z podwyższeniem stężenia transaminaz wątrobowych.

Strona krwi i układu limfatycznego.
Dzięki działaniu przeciwpłytkowemu kwas acetylosalicylowy może zwiększać ryzyko krwawień. Obserwowano krwawienia takie jak krwawienia okołochirurgiczne, siniaki, krwawienia układu moczowo-płciowego, krwawienia z nosa, krwawienia z dziąseł; rzadko lub bardzo rzadko – poważne krwawienia, takie jak krwawienia przewodu pokarmowego i krwotoki mózgowe (szczególnie u pacjentów z niekontrolowaną nadciśnieniem tętniczym i/lub przy jednoczesnym stosowaniu środków antykoagulacyjnych), które w pojedynczych przypadkach mogą zagrozić życiu.

Krwawienia mogą prowadzić do ostrej i przewlekłej anemii popostkrwawieniowej/anemii z niedoboru żelaza (w wyniku tzw. ukrytego mikrokrwawienia) z odpowiadającymi objawami laboratoryjnymi i klinicznymi, takimi jak osłabienie, bladość skóry, hipoperfuzja.

U pacjentów z ciężkim deficytem glukozo-6-fosfodehydrogenazy opisywano hemolizę i rozwój anemii hemolitycznej.

Strona układu odpornościowego.
U pacjentów z indywidualną podatnością na salicylany możliwe są reakcje alergiczne, w tym objawy takie jak toksykozderma, wysypka, pokrzywka, obrzęk, swędzenie, egzema, katar sienny, zatkany nos, obniżenie ciśnienia tętniczego. Bardzo rzadko obserwowano ciężkie reakcje nadwrażliwości, w tym szok anafilaktyczny, obrzęk naczynioruchowy (Quincke’a) i niekardiogenny obrzęk płuc. U chorych na astmę oskrzelową możliwe jest zwiększenie częstości występowania napadów oskrzelowego skurczu oraz reakcji alergicznych o nasileniu od niewielkiego do umiarkowanego, które potencjalnie mogą dotyczyć skóry, układu oddechowego, przewodu pokarmowego i układu sercowo-naczyniowego.

Strona układu nerwowego.
Ból głowy, zawroty głowy, zaburzenia słuchu; dzwonienie w uszach i dezorientacja mogą być objawami przedawkowania.

Strona układu moczowego.
Opisywano zaburzenia funkcji nerek oraz rozwój ostrej niewydolności nerek.

Okres ważności.

4 lata.

Warunki przechowywania.

W oryginalnym opakowaniu w temperaturze nie wyższej niż 25 ºC.

Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Opakowanie.

Po 10 tabletów w strypie; po 1 strypie w kopercie papierowej;

po 10 tabletów w strypie; po 2 lub po 10 strypów w pudełku z tektury;

po 10 tabletów w blisterze; po 1, 2, 5 lub 10 blisterów w pudełku z tektury;

po 10 tabletów w blisterach lub w strypach.

Kategoria sprzedaży.

Bez recepty.

Producent.
P.A.T. „Monfarm”.

Adres producenta i miejsce prowadzenia działalności.

Ukraina, 19161, obwód czerczeński, rejon umanski, wieś Awramówka, ul. Zavodska 8.