Finlepsin® 200 Retard

Ukraina
Nazwa handlowa Finlepsin® 200 Retard
Postać farmaceutyczna tabletki, o przedłużonym uwalnianiu
Substancja czynna / Dawkowanie
karbamazepina · 200 mg
Typ recepty na receptę
Kod ATC
N03AF01
Numer rejestracyjny UA/9848/01/01
Producent sp. z o.o. Teva Operations Poland

Spis treści

INSTRUKCJA dot. stosowania leku Finlepsin® 200 Retard

Skład:

substancja czynna: karbamazepina;

1 tabletka zawiera karbamazepiny 200 mg;

substancje pomocnicze: dyspersja kopolimeru metakrylanu amonu (typ B), triacetyna, talk, dyspersja kopolimeru metakrylanowego, crospovidon, dwutlenek krzemu koloidalny bezwodny, stearynian magnezu, celuloza mikrokryształowa.

Postać leku. Tabletki o przedłużonym działaniu.

Główne właściwości fizyko-chemiczne: białe lub lekko żółtawe, okrągłe, płaskie tabletki w kształcie koniczyny, z zaokrąglonymi brzegami, z krzyżową łamką po obu stronach oraz 4 nacięciami na bocznych stronach, o gładkiej powierzchni, całych krawędziach i jednolitym wyglądzie zewnętrznym.

Grupa farmakoterapeutyczna. Leki przeciwpadaczkowe. Kod ATX N03A F01.

Właściwości farmakologiczne.

Farmakodynamika.

Lek przeciwpadaczkowy, pochodna trójcyklicznego iminostylobenu. Wykazuje działanie przeciwpadaczkowe, neurotropowe i psychotropowe. Dokładny mechanizm działania karbamazepiny nie jest znany. Efekt terapeutyczny wynika przede wszystkim z hamowania przekazywania pobudzenia w synapsie i tym samym – ograniczenia rozprzestrzeniania się napadów padaczkowych. W wyższych stężeniach karbamazepina powoduje zmniejszenie przewodnictwa wyładowań padaczkowych. Odpowiada za zmniejszenie wrażliwości na ból w przypadku nerwobólu nerwu trójdzielnego. Działa to poprzez hamowanie przekazywania bodźców w synapsie w jądrze rdzeniowym nerwu trójdzielnego.

Podczas gdy obniżenie uwalniania glutaminianu i stabilizacja błon neuronów może tłumaczyć działanie przeciwpadaczkowe leku, efekt antymaniakalny karbamazepiny może wynikać z hamowania metabolizmu dopaminy i noradrenaliny.

W przypadku cukrzycy niesłodkowej lek wykazuje działanie antydiuretyczne, prawdopodobnie spowodowane wpływem na receptory osmoreceptorowe podwzgórza.

Farmakokinetyka.

Po podaniu doustnym karbamazepina jest wchłaniana powoli i niemal całkowicie. Okres półtrwania wynosi 8,5 godziny i charakteryzuje się dużym zakresem (około 1,72–12 godziny). Po jednorazowym podaniu maksymalne stężenie karbamazepiny w osoczu u dorosłych osiągane jest po 4–16 godzinach (bardzo rzadko – po 35 godzinach), u dzieci – po około 4–6 godzinach. Stężenie karbamazepiny w osoczu nie znajduje się w liniowej zależności od dawki, a przy stosowaniu wyższych dawek krzywa stężenia w osoczu ma kształt plateau.

Po zastosowaniu tabletek o przedłużonym działaniu osiąga się niższe stężenie karbamazepiny w osoczu niż po podaniu tabletek zwykłych.

Stężenie stacjonarne osiągane jest po 2–8 dniach.

W odniesieniu do stężeń terapeutycznych i toksycznych karbamazepiny w osoczu stwierdza się, że napady mogą ustąpić przy jej stężeniu w osoczu 4–12 μg/ml. Stężenia leku w osoczu przekraczające 20 μg/ml mogą pogarszać przebieg choroby.

Przy stężeniu substancji czynnej w osoczu 5–18 μg/ml ustępuje ból w przypadku nerwobólu nerwu trójdzielnego.

Graniczne wartości stężenia karbamazepiny w osoczu powodujące wystąpienie działań niepożądanych wynoszą 8–9 μg/ml.

70–80 % karbamazepiny wiąże się z białkami osocza. Udział niezwiązanego z białkami karbamazepiny przy jego stężeniu do 50 μg/ml pozostaje stały.

48–53 % farmakologicznie aktywnego metabolitu karbamazepiny-10,11-epoksydu wiąże się z białkami osocza. Stężenie karbamazepiny w płynie mózgowo-rdzeniowym stanowi 33 % stężenia w osoczu. Stężenie w ślinie odpowiada frakcji niezwiązanej w osoczu i wykazuje istotną korelację ze stężeniem leku w osoczu (około 20–30 %). Jeśli pomnoży się tę wartość przez 4, można wykorzystać tę cyfrę do określania stężenia w osoczu w trakcie monitorowania terapii.

Karbamazepina przenika przez barierę łożyskową i do mleka matki (około 58 % stężenia w osoczu).

Po podaniu dawki jednorazowej karbamazepina jest wydalana z osocza z okresem półtrwania wynoszącym 36 godzin (zakres: od 18 do 65 godzin). W leczeniu długotrwałym okres półtrwania zmniejsza się o 50 % z powodu indukcji mikrosomalnych enzymów wątroby.

U zdrowych osób całkowity klirens osoczowy wynosi około 19,8 ml/godz/kg, u chorych przy monoterapii – około 54,6 ml/godz/kg, u chorych przy leczeniu skojarzonym – około 113,3 ml/godz/kg. Po jednorazowym doustnym przyjęciu karbamazepiny 72 % dawki w postaci metabolitów wydala się z moczem. Pozostałe 28 % wydala się z kałem, częściowo w niezmienionej postaci. Tylko 2–3 % substancji wydalanej z moczem to karbamazepina w niezmienionej postaci.

Osobliwości farmakokinetyki u poszczególnych grup pacjentów

Dzieci. U dzieci ze względu na szybszą eliminację karbamazepiny do utrzymania stężeń terapeutycznych może być konieczne stosowanie wyższych dawek karbamazepiny w przeliczeniu na mg/kg masy ciała w porównaniu z dorosłymi.

Pacjenci w wieku podeszłym. Brak danych wskazujących na to, że farmakokinetyka karbamazepiny zmienia się u pacjentów w wieku podeszłym (w porównaniu z młodymi dorosłymi).

Pacjenci z zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby. Brak danych dotyczących farmakokinetyki karbamazepiny u pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby.

Charakterystyki kliniczne.

Wskazania.

  • Epilepsja:
    • napady padaczkowe częściowe złożone lub proste (z utratą lub bez utraty przytomności) z wtórną generalizacją lub bez niej;
    • napady toniczno-kloniczne uogólnione;
    • mieszane formy napadów padaczkowych.

Finlepsin® 200 Retard może być stosowany jako monoterapia, jak również w ramach terapii skojarzonej.

  • Ostry stan maniakalny; terapia wspierająca w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych w celu zapobiegania zaostrzeniom lub osłabienia objawów klinicznych zaostrzenia.
  • Zespół abstynencyjny alkoholowy.
  • Neuropatia nerwu trójdzielnego idiopatyczna i neuropatia nerwu trójdzielnego przy stwardnieniu rozsianym (typowa i nietypowa).
  • Neuropatia nerwu podjęzykowo-gardłowego idiopatyczna.

Przeciwwskazania.

Finlepsin® 200 Retard nie powinien być stosowany:

  • u pacjentów z ustaloną nadwrażliwością na karbamazepinę lub na leki chemicznie pokrewne (np. trójcykliczne leki przeciwdrgawkowe), lub na inne składniki preparatu;
  • w przypadku bloku przedsionkowo-komorowego;
  • u pacjentów z wcześniejszym stwierdzeniem zahamowania szpiku kostnego;
  • u pacjentów z porfirią wątrobową (np. ostrą porfirią przerywaną, porfirią mieszaną, późną porfirią skóry) w wywiadzie;
  • w połączeniu z inhibitorami monoaminooksydazy (MAO) oraz w ciągu 14 dni po zakończeniu ich stosowania;
  • jednoczesnie z worykonazolem, ponieważ leczenie może być nieskuteczne.

Współdziałanie z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.

Cytochrom P450 3A4 (CYP3A4) jest głównym enzymem katalizującym powstawanie aktywnego metabolitu karbamazepiny – 10,11-epoksydu karbamazepiny. Jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4 może prowadzić do zwiększenia stężenia karbamazepiny w osoczu krwi, co z kolei może powodować wystąpienie działań niepożądanych. Jednoczesne stosowanie induktorów CYP3A4 może nasilać metabolizm karbamazepiny, co prowadzi do potencjalnego obniżenia stężenia karbamazepiny w osoczu krwi i efektu terapeutycznego. Podobnie zakończenie stosowania induktora CYP3A4 może zmniejszać szybkość metabolizmu karbamazepiny, co prowadzi do podwyższenia poziomu karbamazepiny w osoczu krwi.

Karbamazepina jest silnym induktorem CYP3A4 oraz innych enzymów I i II fazy w wątrobie, dlatego może obniżać stężenia innych leków w osoczu krwi, które są głównie metabolizowane przez CYP3A4 poprzez indukcję ich metabolizmu.

Ludzka mikrosomalna epoksydohydrolaza jest enzymem odpowiedzialnym za powstawanie 10,11-trans-diolowych pochodnych karbamazepiny. Jednoczesne podawanie inhibitorów ludzkiej mikrosomalnej epoksydohydrolazy może prowadzić do zwiększenia stężenia 10,11-epoksydu karbamazepiny w osoczu krwi.

Leki, które mogą podnosić poziom karbamazepiny w osoczu krwi

Ponieważ podwyższenie poziomu karbamazepiny w osoczu krwi może prowadzić do wystąpienia działań niepożądanych (np. zawroty głowy, senność, ataksja, podwójne widzenie), dawkowanie preparatu należy odpowiednio dostosować i/lub kontrolować jego poziom w osoczu krwi przy jednoczesnym stosowaniu z niżej wymienionymi lekami.

Środki przeciwbólowe, leki przeciwzapalne: dekstropromedol, ibuprofen.

Androgeny: danazol.

Antybiotyki: antybiotyki makrolidowe (np. erytromycyna, troleandomycyna, dżozamycyna, klaritromycyna), cyprofloksacyna.

Leki przeciwdrgawkowe: styrpentol, wigabatryn.

Środki przeciwgrzybicze: azole (np. itrakonazol, ketokonazol, flu konazol, worykonazol). Pacjentom leczonym worykonazolem lub itrakonazolem mogą być zalecane alternatywne leki przeciwpadaczkowe.

Środki przeciwhistaminowe: terfenadyna, loratadyna.

Leki przeciwpsychotyczne: olanzapina, loxapina, kwezapina.

Leki przeciwbólowe: izoniazyd.

Środki przeciwwirusowe: inhibitory proteazy w leczeniu HIV (np. rytonawir).

Inhibitory węglanowej anhydrazy: acetylozolamid.

Leki sercowo-naczyniowe: werapamil, diltiazem.

Leki stosowane w chorobach przewodu pokarmowego: cyklosporyna, omeprazol.

Miorelaksy: oksybutynina, dantrolen.

Środki przeciwagregacyjne: tyklopidyna.

Inne substancje: niacynamid (u dorosłych, tylko w wysokich dawkach), sok grejpfrutowy.

Leki, które mogą podnosić poziom aktywnego metabolitu karbamazepiny-10,11-epoksydu w osoczu krwi

Ponieważ podwyższony poziom aktywnego metabolitu karbamazepiny-10,11-epoksydu w osoczu krwi może prowadzić do rozwoju działań niepożądanych (np. zawroty głowy, senność, ataksja, podwójne widzenie), dawkowanie karbamazepiny należy odpowiednio dostosować i/lub kontrolować poziom karbamazepiny w osoczu krwi, jeśli Finlepsin® 200 Retard stosowany jest jednoczesnie z takimi lekami: loxapina, kwezapina, primidon, progabid, kwas walproinowy, walnoktamyd, brivaracetam oraz walpromid.

Leki, które mogą obniżać poziom karbamazepiny w osoczu krwi

Może być konieczna korekta dawki preparatu Finlepsin® 200 Retard przy jednoczesnym stosowaniu z niżej wymienionymi lekami.

Leki przeciwpadaczkowe: fenobarbital, fensuksymid, fenytoina (aby uniknąć zatrucia fenytoiną i subterapeutycznych stężeń karbamazepiny, zaleca się dostosowanie stężenia fenytoiny w osoczu krwi do 13 µg/ml przed rozpoczęciem leczenia karbamazepiną), fosfenytoina, primidon, felbamid, metsuksymid, okskarbazepina oraz, mimo częściowo sprzecznych danych, klonazepam.

Leki przeciwnowotworowe: doksorubicyna, cisplatyna.

Leki przeciwtuberkulotyczne: ryfampicyna.

Środki rozszerzające oskrzela lub leki przeciwasmatyczne: teofilina, aminofilina.

Środki dermatologiczne: izotretynoina.

Inne: preparaty zawierające ziele św. Jana (Hypericum perforatum).

Meflochin może wykazywać właściwości antagonistyczne wobec przeciwpadaczkowego działania karbamazepiny. W związku z tym dawkę karbamazepiny należy odpowiednio dostosować.

Izotretynoina, według doniesień, może zmieniać biodostępność i/lub klirens karbamazepiny i karbamazepiny-10,11-epoksydu; należy kontrolować stężenia karbamazepiny w osoczu krwi.

Wpływ karbamazepiny na poziom jednoczesnie stosowanych leków w osoczu krwi

Karbamazepina może obniżać poziom niektórych leków w osoczu krwi i zmniejszać ich wyraźność lub eliminować ich efekty. Może być konieczna korekta dawkowania poniższych leków zgodnie z wymaganiami klinicznymi.

Środki przeciwbólowe, leki przeciwzapalne: buprenorfina, metadon, paracetamol (długotrwałe stosowanie karbamazepiny z paracetamolem może być związane z rozwojem hepatotoksyczności), tramadol, fenylopyron.

Antybiotyki: doksycyklina, ryfabutyna.

Antykoagulenty: doustne antykoagulenty (np. warfaryna, fenprokumon, dykumarol, acenokumarol).

Leki przeciwdrgawkowe: bupropion, cytalopram, mianseryna, nefazodon, sertalina, trazodon, trójcykliczne leki przeciwdrgawkowe (np. imipramina, amitryptylina, nortryptylina, klozaprymina).

Środki przeciwwymiotne: aperpitan.

Leki przeciwpadaczkowe: klobazam, klonazepam, eslikarbazepina, etosuksamid, felbamid, primidon, lamotrydżyna, okskarbazepina, tiagabina, topiramata, kwas walproinowy, zonisamid. Pod wpływem karbamazepiny mogą wzrastać lub maleć stężenia fenytoiny w osoczu krwi. W wyjątkowych przypadkach może to prowadzić do stanu dezorientacji i nawet do śpiączki. Istnieją nieliczne doniesienia o wzroście stężenia mefenytoiny w osoczu krwi.

Środki przeciwgrzybicze: worykonazol, itrakonazol, ketokonazol. Pacjentom leczonym worykonazolem lub itrakonazolem mogą być zalecane alternatywne leki przeciwpadaczkowe.

Środki przeciwpasożytkowe: prazikwantel, albendazol.

Leki przeciwnowotworowe: imatydyn, cyklofosfamid, lapatynib, temsyrolimus.

Leki neuroleptyczne: klozapina, haloperidol i bromperidol, olanzapina, rysperydon, kwezapina, ziprazidon, aripiprazol, paliperidon.

Środki przeciwwirusowe: inhibitory proteazy w leczeniu HIV (np. rytonawir, indynawir, sakuinawir).

Środki przeciwlękowe: midazolam, alprazolam.

Środki rozszerzające oskrzela lub leki przeciwasmatyczne: teofilina.

Środki antykoncepcyjne: hormonalne środki antykoncepcyjne zawierające estrogeny i/lub progestageny. U pacjentek stosujących hormonalne środki antykoncepcyjne może zmniejszyć się skuteczność antykoncepcji i nagle może wystąpić krwawienie międzymiesiączne. Należy rozważyć możliwość zastosowania alternatywnych metod antykoncepcji.

Leki sercowo-naczyniowe: blokery kanałów wapniowych (grupa dihydropirydyn), np. felodypina, digoksyna, izradypina, chinidyna, propranolol, sywastatyna, atorwastatyna, lowastatyna, ceriwastatyna, iwabradyna.

Kortykosteroidy: prednizolon, dexametazon.

Środki stosowane w leczeniu zaburzeń erekcji: tadalafil.

Immunosupresyjne: cyklosporyna, ewerolimus, tacrolymus, sirolimus.

Preparaty tarczycy: lewotyronina.

Inne: buprenorfina, gestrynon, tibolon, toremifenu, mianseryna, sertalina.

Połączenia leków wymagające osobnego rozważenia

Jednoczesne stosowanie karbamazepiny i lewetyracetamu może prowadzić do nasilenia toksyczności karbamazepiny. Jednoczesne stosowanie karbamazepiny i izoniazydu może prowadzić do nasilenia hepatotoksyczności izoniazydu. Jednoczesne stosowanie karbamazepiny i leków litowych lub metoklopramidu, a także karbamazepiny i neuroleptyków (haloperidol, tiorydazyna) może prowadzić do nasilenia niepożądanych efektów neurologicznych (w przypadku ostatniego połączenia – nawet przy terapeutycznych poziomach w osoczu krwi). Jednoczesne stosowanie preparatu Finlepsin® 200 Retard z większością diuretyków (hydrochlorotiazyd, furosemid) może spowodować wystąpienie objawowej hiponatremii.

Karbamazepina może antagonizować działanie nierozkurczających mięśni relaksantów (np. pancuronium). Może wystąpić potrzeba zwiększenia dawek tych leków, a pacjenci wymagają starannego monitorowania ze względu na możliwość szybszego niż oczekiwano zakończenia blokady nerwowo-mięśniowej. Karbamazepina, podobnie jak inne leki psychotropowe, może obniżać tolerancję alkoholu, dlatego pacjentom zaleca się powstrzymywanie się od spożycia alkoholu. Jednoczesne stosowanie karbamazepiny z doustnymi doustnymi antykoagulantami działającymi bezpośrednio (rywaroksabanem, dabigatranem, apiksabanem, edoksabanem) może prowadzić do obniżenia stężenia doustnych antykoagulantów działających bezpośrednio w osoczu krwi, co zwiększa ryzyko zakrzepicy. Dlatego, jeśli konieczne jest wspólne stosowanie, pacjenci powinni być poddawani starannemu nadzorowi pod kątem wystąpienia objawów i objawów zakrzepicy.

Przeciwwskazana interakcja

Ponieważ karbamazepina jest strukturalnie podobna do trójcyklicznych leków przeciwdrgawkowych, Finlepsin® 200 Retard nie powinien być stosowany jednoczesnie z inhibitorami MAO. Między rozpoczęciem przyjmowania karbamazepiny a zakończeniem stosowania inhibitorów MAO powinno upłynąć co najmniej 2 tygodnie lub więcej, jeśli pozwala na to stan kliniczny pacjenta.

Inne interakcje

Działanie neurotoksyczne może być nasilone w przypadku jednoczesnego stosowania karbamazepiny i soli litu. Należy przeprowadzać staranne monitorowanie stężenia obu leków. Pacjenci nie powinni stosować neuroleptyków w ciągu 8 tygodni przed rozpoczęciem leczenia karbamazepiną, jak również bezpośrednio podczas leczenia karbamazepiną.

Należy zwrócić szczególną uwagę na następujące objawy neurotoksyczności: niestabilny chód, ataksja, poziomy nystagmus, nadmiarowe odruchy, skurcz mięśni.

W literaturze są doniesienia o tym, że przy stosowaniu karbamazepiny u pacjentów, którzy stosują neuroleptyki, zwiększa się ryzyko wystąpienia złośliwego zespołu neuroleptycznego lub zespołu Stevensa-Johnsona.

Karbamazepina może nasilać eliminację hormonów tarczycy, co prowadzi do zwiększenia zapotrzebowania na te hormony u pacjentów z niedoczynnością tarczycy. Należy oznaczać stężenie hormonów tarczycy na początku i na końcu leczenia u pacjentów stosujących zastępczą terapię hormonami tarczycy. Może być konieczna korekta dawki hormonów. Funkcja tarczycy może ulec zmianie, szczególnie podczas jednoczesnego stosowania karbamazepiny i innych leków przeciwpadaczkowych (np. fenobarbital).

W przypadku jednoczesnego stosowania karbamazepiny z inhibitorami zwrotnego wychwytu serotoniny (np. fluoksetyną) może rozwinąć się zespół serotoniny.

Finlepsin**®** 200 Retard nie powinien być stosowany w połączeniu z nefazodonem (lek przeciwdrgawkowy), ponieważ może spowodować istotne obniżenie stężenia nefazodonu w osoczu krwi i całkowitą utratę jego skuteczności. Jednoczesne przyjmowanie nefazodonu i preparatu Finlepsin**®** 200 Retard zwiększa stężenie karbamazepiny w osoczu krwi i zmniejsza stężenie jego aktywnego metabolitu, karbamazepiny-10,11-epoksydu.

Jednoczesne przyjmowanie karbamazepiny z lekami przeciwarytmicznymi, trójcyklicznymi lekami przeciwdrgawkowymi lub erytromycyną zwiększa ryzyko wystąpienia zaburzeń przewodnictwa mięśnia sercowego.

Wpływ na badania serologiczne

Karbamazepina może dawać fałszywie dodatni wynik analizy HPLC (wysokosprawną chromatografię cieczową) do oznaczania stężenia perfenazyny.

Karbamazepina i karbamazepina-10,11-epoksyd mogą dawać fałszywie dodatni wynik immunologicznego badania metodą fluorescencji polaryzowanej do oznaczania stężenia trójcyklicznych leków przeciwdrgawkowych.

Szczególne środki ostrożności.

Karbamazepinę należy stosować wyłącznie pod nadzorem lekarza, wyłącznie po ocenie stosunku korzyści do ryzyka i przy dokładnym monitorowaniu pacjentów z zaburzeniami funkcji serca, wątroby lub nerek, z zaburzeniami gospodarki sodowej, z dystrofią miotoniczną, z wcześniejszymi hematologicznymi reakcjami niepożądanymi na inne leki lub u pacjentów z przerwaną terapią karbamazepiną.

Zaleca się wykonanie ogólnego badania moczu oraz oznaczenie stężenia azotu mocznikowego we krwi na początku i okresowo w trakcie terapii.

Karbamazepina wykazuje lekką aktywność antycholinergiczną, dlatego pacjentów z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym należy uprzedzić i skonsultować w kwestii możliwych czynników ryzyka. Należy pamiętać o możliwym wywołaniu ukrytych psychóz, a u pacjentów w podeszłym wieku – o możliwym wywołaniu dezorientacji i rozwoju niepokojącego pobudzenia. Lek jest zazwyczaj nieskuteczny w przypadku absansów (małych napadów epileptycznych) i napadów mioklonicznych. Poszczególne przypadki wskazują, że nasilenie napadów może wystąpić u pacjentów z atypowymi absansami. Finlepsin® 200 Retard nie powinien być stosowany pacjentom z napadami tego typu.

Efekty hematologiczne. Zastosowanie leku wiązane jest z rozwojem agranulocytozy i anemii aplastycznej; jednakże z uwagi na bardzo niską częstość występowania tych stanów trudno ocenić istotne ryzyko związane z przyjmowaniem karbamazepiny.

Pacjentów należy poinformować o wczesnych objawach toksyczności oraz objawach możliwych zaburzeń hematologicznych, a także o objawach reakcji skórnych i wątrobowych. Pacjenta należy uprzedzić, że w przypadku wystąpienia takich reakcji jak uczucie gorąca, zapalenie gardła, wysypka skórna z powiększeniem węzłów chłonnych i/lub objawami przypominającymi grypę, owrzodzenia w jamie ustnej, łatwe powstawanie siniaków, plam krwawienia, krwawienie pęcherzykowe lub purpura hemoragiczna należy natychmiast skontaktować się z lekarzem (konieczne jest monitorowanie obrazu krwi). Jeśli liczba leukocytów lub płytek krwi znacząco zmniejszy się w trakcie terapii, stan pacjenta powinien być dokładnie monitorowany, a także należy wykonywać regularne ogólne badanie krwi. Skład morfologiczny krwi należy sprawdzić przed rozpoczęciem leczenia, następnie co tydzień przez miesiąc, a później raz na miesiąc. Po 6 miesiącach leczenia wystarczy wykonywać 2–4 badania rocznie. Leczenie karbamazepiną należy przerwać, jeśli u pacjenta rozwinie się leukopenia, która jest poważna, postępująca lub towarzyszą jej objawy kliniczne, np. dreszcze lub ból gardła. Stosowanie karbamazepiny należy przerwać przy wystąpieniu objawów zahamowania funkcji szpiku kostnego.

Okresowo lub często obserwuje się czasowe lub trwałe obniżenie liczby płytek krwi lub leukocytów w wyniku przyjmowania karbamazepiny. Jednakże większość tych przypadków potwierdza ich czasowy charakter i nie wskazują one na rozwój anemii aplastycznej lub agranulocytozy. Przed rozpoczęciem terapii i okresowo w jej trakcie należy wykonywać badanie krwi, w tym oznaczenie liczby płytek krwi (a także ewentualnie liczby retikulocytów i stężenia hemoglobiny). Leczenie należy przerwać, jeśli wystąpi trombocytopenia, w tym taka, która towarzyszy siniakom na skórze lub krwawieniom. Z uwagi na występowanie niepożądanych reakcji, o których wspomniano powyżej, oraz reakcji nadwrażliwości, należy monitorować skład morfologiczny krwi, funkcję nerek i wątroby, stężenie karbamazepiny we krwi oraz stężenie innych leków przeciwpadaczkowych w trakcie terapii skojarzonej, szczególnie podczas długotrwałego leczenia.

Wykonywanie badania krwi w krótkich odstępach czasu (co tydzień) jest wymagane w przypadku wystąpienia: podwyższonej temperatury ciała, infekcji, wysypki skórnej, zmęczenia, bólu gardła, owrzodzenia w jamie ustnej, siniaków, zwiększonej aktywności aminotransferazy, obniżenia liczby leukocytów ˂ 3000/mm³ lub granulocytów ˂ 1500/mm³, obniżenia liczby płytek krwi ˂ 125000/mm³, obniżenia liczby retikulocytów ˂ 0,3 % = 20000/mm³, zwiększenia stężenia żelaza w osoczu krwi ˃ 150 μg%.

Przerywanie karbamazepiny jest wymagane w przypadku: siniaków lub krwawień pęcherzykowych, niewydolności wątroby, obniżenia liczby erytrocytów ˂ 4000000/mm³, obniżenia hematokrytu ˂ 32 %, obniżenia stężenia hemoglobiny poniżej 11 g%, obniżenia liczby leukocytów ˂ 2000/mm³ i odpowiednio granulocytów ˂ 1000/mm³ lub płytek krwi ˂ 80000/mm³, objawowych zaburzeń krwiotworzenia.

Ciężkie reakcje skórne. Ciężkie reakcje skórne, w tym toksyczny epidermalny nekroliz (TEN) lub zespół Lyella oraz zespół Stevensa-Johnsona (ZSJ), przy stosowaniu karbamazepiny występują bardzo rzadko. Pacjenci z ciężkimi reakcjami skórnymi mogą wymagać hospitalizacji, ponieważ te stany mogą zagrozić życiu i mieć charakter śmiertelny. Większość przypadków rozwoju ZSJ/TEN odnotowuje się w pierwszych kilku miesiącach leczenia karbamazepiną. Szacuje się, że te reakcje skórne występują u 1–6 na 10000 nowych pacjentów w krajach z populacją głównie rasy europejskiej. Jednakże u pacjentów niektórych krajów Azji ryzyko może wzrosnąć około 10-krotnie. W przypadku rozwoju objawów i objawów wskazujących na ciężkie reakcje skórne, np. ZSJ, zespół Lyella / TEN (takich jak postępująca wysypka skórna towarzysząca powstawaniu pęcherzy lub zmian błon śluzowych), stosowanie karbamazepiny należy natychmiast przerwać i zastosować terapię alternatywną. Pacjentów należy poinformować o objawach i objawach wskazujących na reakcję nadwrażliwości i dokładnie monitorować w celu wykrycia reakcji skórnych. Najlepsze wyniki leczenia ZSJ i TEN osiąga się dzięki wczesnemu wykryciu i natychmiastowemu przerwaniu stosowania wszystkich leków, które mogą być ich przyczyną. Wczesne przerwanie wiąże się z lepszymi prognozami. W przypadku wystąpienia u pacjenta ZSJ lub TEN związanych ze stosowaniem karbamazepiny, ponowne rozpoczęcie leczenia karbamazepiną nie jest wskazane.

Farmakogenomika. Coraz więcej dowodów wskazuje na wpływ różnych alleli HLA na podatność pacjenta na reakcje niepożądane związane z układem immunologicznym.

Związek z HLA-B*1502

W retrospektywnych badaniach z udziałem pacjentów chińskich z grupy etnicznej Han wykazano wyraźną korelację między reakcjami skórnymi ZSJ/TEN związanymi z karbamazepiną a obecnością u tych pacjentów antygenu leukocytarnego człowieka (HLA), allelu HLA-B*1502. Wyższa częstość doniesień o rozwoju ZSJ (rzadsza niż bardzo rzadka) charakterystyczna jest dla niektórych krajów Azji (np. Tajwan, Malezja i Filipiny), gdzie dominuje allel HLA-B*1502. Liczba nosicieli tego allelu wśród populacji Azji wynosi ponad 15% na Filipinach, w Tajlandii, Hongkongu i Malezji, około 10% – na Tajwanie, prawie 4% – w północnym Chinach, około od 2% do 4% – w Azji Południowej (w tym Indiach) i mniej niż 1% – w Japonii i Korei. Rozprzestrzenienie allelu HLA-B*1502 jest niewielkie wśród ludności europejskiej, afrykańskiej, rdzennej populacji Ameryki i ludności latynoamerykańskiej.

U pacjentów, którzy są uznawani za należących do grupy ryzyka genetycznego, przed rozpoczęciem leczenia karbamazepiną należy przeprowadzić testowanie na obecność allelu HLA-B*1502. Jeśli analiza na obecność allelu HLA-B*1502 daje wynik pozytywny, leczenie karbamazepiną nie powinno być rozpoczynane, z wyjątkiem przypadków, gdy nie ma innych opcji leczenia. Pacjenci, którzy zostali przebadani i otrzymali negatywny wynik w kierunku HLA-B*1502, mają niskie ryzyko rozwoju ZSJ, choć bardzo rzadko takie reakcje mogą nadal występować. Obecnie z powodu braku danych nie wiadomo dokładnie, czy istnieje ryzyko dla wszystkich osób pochodzenia południowo-wschodniej Azji.

Allel HLA-B*1502 może być czynnikiem ryzyka rozwoju ZSJ/TEN u pacjentów chińskich przyjmujących inne leki przeciwpadaczkowe, które mogą być związane z wystąpieniem ZSJ/TEN. Dlatego należy unikać stosowania innych leków, które mogą być związane z wystąpieniem ZSJ/TEN, u pacjentów z allelem HLA-B*1502, jeśli można zastosować inną, alternatywną terapię. Zazwyczaj nie zaleca się przeprowadzania badań genetycznych u pacjentów, wśród których współczynnik allelu HLA-B*1502 jest niski. Zazwyczaj nie zaleca się przeprowadzania badań u osób, które już przyjmują karbamazepinę, ponieważ ryzyko wystąpienia ZSJ/TEN jest znacznie ograniczone do pierwszych kilku miesięcy niezależnie od obecności allelu HLA-B*1502 u pacjenta. U pacjentów rasy europejskiej związek między allelem HLA-B*1502 a wystąpieniem ZSJ jest nieobecny.

Związek z HLA-A*3101

Antygen leukocytarny człowieka może być czynnikiem ryzyka rozwoju skórnych reakcji niepożądanych, takich jak ZSJ, TEN, wysypka lekowa z eozynofilią i objawami systemowymi (DRESS), ostra ogólnoustrojowa pustuloza egzantematyczna (AGEP), wysypka makulopapularna u osób rasy europejskiej i Japończyków. Częstość występowania allelu HLA-A*3101 istotnie różni się w poszczególnych grupach etnicznych. Wśród rasy europejskiej wynosi ona 2–5%, a u Japończyków ≈10%.

W obecności allelu HLA-A*3101 może wzrosnąć ryzyko wystąpienia reakcji skórnych (głównie lekkiego stopnia) z 5% ogółem wśród wszystkich grup pacjentów do 26% u osób pochodzenia europejskiego, podczas gdy brak tego allelu może zmniejszyć ryzyko, o którym mowa powyżej, z 5% do 3,8%.

Brakuje wystarczających danych potwierdzających zalecenie przesiewania HLA-A*3101 przed rozpoczęciem leczenia karbamazepiną.

Jeśli analiza wykaże obecność allelu HLA-A*3101 u pacjentów pochodzenia europejskiego lub Japończyków, możliwość zastosowania karbamazepiny należy rozważyć, jeśli korzyść przewyższa ryzyko.

Ograniczenia przesiewu genetycznego

Wyniki przesiewu genetycznego nie powinny zastępować odpowiedniego nadzoru klinicznego i leczenia pacjentów. Inne możliwe czynniki odgrywają rolę w rozwoju tych ciężkich skórnych reakcji niepożądanych, takie jak dawkowanie leku przeciwpadaczkowego, przestrzeganie trybu terapii, terapia towarzysząca. Wpływ innych chorób i poziom monitorowania zaburzeń skórnych nie został zbadany.

Inne reakcje skórne. Możliwy jest również rozwój szybko mijających i niegroźnych dla zdrowia lekkich reakcji skórnych, np. izolowanej egzantemy makularnej lub makulopapularnej. Zazwyczaj ustępują one po kilku dniach lub tygodniach zarówno przy kontynuowaniu dawkowania, jak i po zmniejszeniu dawki leku. Ponieważ wczesne objawy cięższych reakcji skórnych mogą być bardzo trudne do odróżnienia od lekkich, szybko mijających reakcji, pacjent powinien być pod dokładnym nadzorem, aby natychmiast przerwać stosowanie leku w przypadku pogorszenia się reakcji.

Obecność u pacjenta allelu HLA-B*1502 nie jest czynnikiem ryzyka wystąpienia u niego mniej poważnych niepożądanych reakcji skórnych na karbamazepinę, takich jak zespół nadwrażliwości na leki przeciwpadaczkowe lub nieznaczne wysypki (wysypki makulopapularne). Podczas leczenia karbamazepiną pacjenci powinni unikać przebywania na słońcu ze względu na fotouczulenie.

Nadwrażliwość. Karbamazepina może wywołać rozwój reakcji nadwrażliwości, w tym wysypkę lekową z eozynofilią i objawami systemowymi (DRESS), wielokrotne reakcje nadwrażliwości typu opóźnionego z gorączką, wysypką, zapaleniem naczyń, limfadenopatią, pseudolimfomą, artrologią, leukopenią, eozynofilią, hepatosplenomegalią, zmienionymi parametrami funkcji wątroby i zespołem zaniku przewodów żółciowych (w tym zniszczeniem i zanikiem przewodów żółciowych wewnątrzwątrobowych). Możliwy jest również wpływ na inne narządy (płuca, nerki, trzustka, mięsień sercowy, jelito grube).

Obecność u pacjenta allelu HLA-A*3101 wiąże się z występowaniem mniej poważnych niepożądanych reakcji skórnych na karbamazepinę, takich jak zespół nadwrażliwości na leki przeciwpadaczkowe lub nieznaczne wysypki (wysypki makulopapularne).

Pacjentów z reakcjami nadwrażliwości na karbamazepinę należy poinformować, że u około 25–30% takich pacjentów mogą również występować reakcje nadwrażliwości na okskarbazepinę. Ogólnie rzecz biorąc, w przypadku pojawienia się objawów i objawów wskazujących na nadwrażliwość, stosowanie karbamazepiny należy natychmiast przerwać.

Możliwy jest rozwój nadwrażliwości krzyżowej przy stosowaniu karbamazepiny i leków przeciwpadaczkowych z grupy aromatycznej (np. fenytoina, primidon i fenylobarbital).

Napady. Karbamazepinę należy stosować z ostrożnością u pacjentów z napadami mieszanymi, w tym z absansami (typowymi lub nietypowymi). W takich okolicznościach lek może wywoływać napady. W przypadku wywołania napadów stosowanie karbamazepiny należy natychmiast przerwać. Nasilenie częstotliwości napadów może występować podczas przejścia z form doustnych leku na supozytoria.

Funkcja wątroby. W trakcie terapii lekiem konieczne jest ocenienie funkcji wątroby na poziomie wyjściowym i okresowe oceny tej funkcji w trakcie terapii, szczególnie u pacjentów z chorobami wątroby w wywiadzie i u pacjentów w podeszłym wieku. W przypadku zaostrzenia zaburzeń funkcji wątroby lub u pacjentów z aktywną fazą choroby wątroby należy natychmiast przerwać przyjmowanie leku.

Niektóre parametry badań laboratoryjnych służące do oceny stanu funkcjonalnego wątroby u pacjentów przyjmujących karbamazepinę mogą wykraczać poza normę, w szczególności gamma-glutamylotransferaza (GGT). Prawdopodobnie jest to spowodowane indukcją enzymów wątrobowych. Indukcja enzymów może również prowadzić do umiarkowanego wzrostu stężenia fosfatazy alkalicznej. Taki wzrost funkcjonalnej aktywności metabolizmu wątrobowego nie jest wskazaniem do odstawienia karbamazepiny.

Ciężkie reakcje ze strony wątroby związane ze stosowaniem karbamazepiny występują bardzo rzadko. W przypadku wystąpienia objawów i objawów niewydolności wątroby lub aktywnej choroby wątroby należy natychmiast przebadać pacjenta, a leczenie karbamazepiną wstrzymać do uzyskania wyników badania.

Funkcja nerek. Zaleca się ocenę funkcji nerek, badanie moczu i oznaczenie stężenia azotu mocznikowego we krwi na początku i okresowo w trakcie terapii.

Hiponatremia. Znane są przypadki rozwoju hiponatremii przy stosowaniu karbamazepiny. U pacjentów z istniejącym zaburzeniem funkcji nerek, związane z obniżonym stężeniem sodu, lub u pacjentów z jednoczesnym stosowaniem leków obniżających stężenie sodu (takich jak diuretyki, leki związane z nieadekwatną sekrecją hormonu antydiuretycznego), przed leczeniem należy zmierzyć stężenie sodu we krwi. Następnie należy mierzyć co 2 tygodnie, a następnie co miesiąc przez pierwsze trzy miesiące leczenia lub zgodnie z potrzebą kliniczną. Dotyczy to przede wszystkim pacjentów w podeszłym wieku. W tym przypadku należy ograniczyć ilość spożywanej wody.

Hipotyreozę. Karbamazepina może obniżać stężenie hormonów tarczycy, dlatego konieczne jest zwiększenie dawki terapii zastępczej hormonami tarczycy u pacjentów z hipotyreozą.

Efekty antycholinergicze. Karbamazepina wykazuje umiarkowaną aktywność antycholinergiczną. Dlatego pacjenci z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym i zatrzymaniem moczu powinni być pod dokładnym nadzorem w trakcie terapii. U pacjentów z jaskrą należy regularnie mierzyć ciśnienie wewnątrzgałkowe.

Efekty psychiczne. Należy pamiętać o możliwym wywołaniu aktywacji ukrytego psychózy i u pacjentów w podeszłym wieku – dezorientacji lub pobudzenia.

Ostrzeżenie: jeśli karbamazepina ma być stosowana wskazana jako „zespol abstynencyjny alkoholowy”, lek należy zawsze stosować w warunkach szpitalnych.

Należy wziąć pod uwagę, że niepożądane działanie karbamazepiny może przypominać objawy odstawienia alkoholu, i należy o tym pamiętać w trakcie leczenia lekiem Finlepsin® 200 Retard pacjentów z zespołem abstynencyjnym alkoholowym.

Myśli i zachowania samobójcze. Zarejestrowano kilka doniesień o myślach i zachowaniach samobójczych u pacjentów przyjmujących leki przeciwpadaczkowe. Metaanaliza danych uzyskanych w badaniach placebo-kontrolowanych leków przeciwpadaczkowych również wykazała niewielki wzrost ryzyka pojawienia się myśli i zachowań samobójczych. Mechanizm powstawania takiego ryzyka jest nieznany, a dostępne dane nie wykluczają wzrostu ryzyka myśli i zachowań samobójczych dla karbamazepiny.

Dlatego pacjentów należy przebadać pod kątem obecności myśli i zachowań samobójczych i, jeśli konieczne, zastosować odpowiednie leczenie. Pacjentom (oraz osobom opiekującym się pacjentami) należy zalecić skontaktowanie się z lekarzem w przypadku pojawienia się objawów myśli i zachowań samobójczych.

Efekty endokrynologiczne. U kobiet obserwowano krwawienia międzymiesiączne przy jednoczesnym stosowaniu środków antykoncepcyjnych hormonalnych i karbamazepiny.

Kobiety w wieku rozrodczym. Karbamazepina stosowana przez kobiety w ciąży może szkodzić płodowi. Wpływ prenatalny karbamazepiny może zwiększać ryzyko poważnych wad wrodzonych rozwoju i innych niekorzystnych skutków rozwojowych.

Karbamazepinę nie należy stosować kobietom w wieku rozrodczym, chyba że po dokładnym rozważeniu alternatywnych opcji leczenia uznano, że korzyść przewyższa ryzyko. Kobiety w wieku rozrodczym należy w pełni poinformować o możliwym ryzyku dla płodu przy stosowaniu karbamazepiny w czasie ciąży.

Zanim rozpocznie się leczenie karbamazepiną u kobiety w wieku rozrodczym, należy wykonać test ciążowy.

Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną metodę antykoncepcji w trakcie leczenia i przez dwa tygodnie po jego zakończeniu. Ze względu na indukcję enzymów karbamazepina może prowadzić do zaburzenia skuteczności terapeutycznej środków antykoncepcyjnych hormonalnych, dlatego kobiety w wieku rozrodczym powinny skonsultować się z lekarzem w kwestii stosowania innych skutecznych metod antykoncepcji.

Kobietom w wieku rozrodczym należy zalecić skonsultowanie się z lekarzem, gdy planują zajście w ciążę, aby omówić przejście na alternatywne opcje leczenia przed zapłodnieniem i przed odstawieniem antykoncepcji.

Kobietom w wieku rozrodczym należy zalecić natychmiastowe skontaktowanie się z lekarzem, jeśli zajdą w ciążę lub uważają, że są w ciąży, i przyjmują karbamazepinę.

Monitorowanie stężenia leku w osoczu krwi. Pomimo że korelacja między dawkowaniem a stężeniem karbamazepiny w osoczu krwi, a także między stężeniem karbamazepiny w osoczu krwi a skutecznością kliniczną i tolerancją nie jest wiarygodna, monitorowanie stężenia leku w osoczu krwi może być wskazane w następujących przypadkach: przy nagłym wzroście częstotliwości napadów, weryfikacji kompliance pacjenta, w okresie ciąży, w leczeniu dzieci i nastolatków; przy podejrzeniu zaburzeń wchłaniania, przy podejrzeniu toksyczności i przy stosowaniu więcej niż jednego leku.

Jeśli w wyjątkowych sytuacjach Finlepsin® 200 Retard należy stosować jednocześnie z litem w celu zapobiegania napadom maniakalno-depresyjnym (może to być konieczne, jeśli terapia litem jest mało skuteczna), należy unikać interakcji poprzez kontrolę stężenia karbamazepiny w osoczu krwi. Stężenie karbamazepiny powinno wynosić 8 μg/ml, stężenie litu powinno być w wąskich granicach terapeutycznych od 0,3 do 0,8 mval/l, a pacjent nie powinien otrzymywać leczenia neuroleptykami w ciągu ostatnich 8 tygodni i nie powinien ich otrzymywać w chwili obecnej.

Zmniejszanie dawki i zespół odstawienia leku. Nagłe odstawienie leku może wywołać napady, dlatego karbamazepinę należy odstawiać stopniowo przez 6 miesięcy. W razie konieczności natychmiastowego odstawienia leku u pacjentów z padaczką przejście na nowy lek przeciwpadaczkowy należy przeprowadzić na tle terapii odpowiednimi lekami (np. diazepamu dożylne, doodbytnicze lub fenytoinę dożylne).

Upadki. Leczenie karbamazepiną może być związane z rozwojem ataksji, zawrotów głowy, senności, hipotensji tętniczej, dezorientacji lub osłabienia, co może prowadzić do upadków i, jako konsekwencja, złamaniom lub innym urazom. Dla pacjentów z chorobami, stanami lub przy stosowaniu leków, które nasilają te stany, należy regularnie przeprowadzać pełną ocenę ryzyka upadków przy długotrwałym leczeniu karbamazepiną.

Stosowanie w okresie ciąży lub karmienia piersią.

Kobiety w wieku rozrodczym. Karbamazepiny nie należy stosować kobietom w wieku rozrodczym, z wyjątkiem przypadków, gdy możliwa korzyść przewyższa ryzyko i po dokładnym rozważeniu alternatywnych opcji leczenia. Kobieta powinna być w pełni poinformowana i rozumieć ryzyko możliwego szkodzenia płodowi, jeśli karbamazepina jest stosowana w czasie ciąży, a zatem rozumieć znaczenie planowania ciąży. Zanim rozpocznie się leczenie karbamazepiną u kobiety w wieku rozrodczym, należy wykonać test ciążowy.

Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną metodę antykoncepcji w trakcie leczenia i przez dwa tygodnie po jego zakończeniu. W wyniku indukcji enzymów karbamazepina może prowadzić do zaburzenia skuteczności terapeutycznej środków antykoncepcyjnych hormonalnych, dlatego kobiety w wieku rozrodczym powinny skonsultować się z lekarzem w kwestii stosowania innych skutecznych metod antykoncepcji. Należy stosować co najmniej jedną skuteczną metodę antykoncepcji (np. wkładkę wewnątrzmaczniczą) lub dwie metody antykoncepcji, które wzajemnie się uzupełniają, w tym metodę barierową. Przy wyborze metody antykoncepcji należy ocenić indywidualne okoliczności z zaangażowaniem pacjentki w dyskusję.

<Ciąża. Były doniesienia o śmierci płodu, zaburzeniach wzrostu i wadach u zwierząt, które otrzymywały karbamazepinę w czasie ciąży.

Ryzyko związane ze stosowaniem leków przeciwpadaczkowych (LPP) ogólnie

Wszystkim kobietom w wieku rozrodczym, które stosują terapię przeciwpadaczkową, a szczególnie kobietom planującym ciążę i kobietom w ciąży, należy udzielać porad medycznych dotyczących możliwych ryzyk dla płodu, wywołanych zarówno napadami padaczkowymi, jak i lekiem przeciwpadaczkowym.

Należy unikać nagłego przerwania leczenia LPP, ponieważ może to prowadzić do napadów padaczkowych, które mogą mieć poważne konsekwencje dla kobiety i przyszłego dziecka.

W leczeniu padaczki w czasie ciąży, jeśli to możliwe, preferuje się monoterapię, ponieważ terapia wieloma LPP może być związana z wyższym ryzykiem wad wrodzonych rozwoju niż monoterapia, w zależności od odpowiednich leków przeciwpadaczkowych.

Ryzyka związane z karbamazepiną

Karbamazepina przenika przez łożysko człowieka. Wpływ prenatalny karbamazepiny może zwiększać ryzyko wad wrodzonych rozwoju i innych niekorzystnych skutków rozwojowych. Wpływ karbamazepiny w czasie ciąży u człowieka wiąże się z częstością poważnych wad rozwoju 2–3 razy wyższą niż w populacji ogólnej, gdzie wynosi ona 2–3%. U dzieci kobiet, które stosowały karbamazepinę w czasie ciąży, donoszono o takich wadach rozwoju jak wady rurki nerwowej (spina bifida), wady głowy i twarzy, takie jak wada wargi/podniebienia, wady serca i naczyń, hipospadia, hipoplazja palców i inne anomalie dotyczące różnych układów organizmu. Zaleca się specjalistyczną opiekę prenatalną w przypadku tych wad rozwoju. Donoszono o zaburzeniach rozwoju układu nerwowego u dzieci urodzonych przez kobiety z padaczką, które stosowały karbamazepinę samodzielnie lub w połączeniu z innymi LPP w czasie ciąży. Badania związane z ryzykiem zaburzeń rozwoju układu nerwowego u dzieci narażonych na działanie karbamazepiny w czasie ciąży są sprzeczne, i nie można wykluczyć ryzyka.

Karbamazepinę nie należy stosować w czasie ciąży, z wyjątkiem przypadków, gdy możliwa korzyść przewyższa ryzyko po dokładnym rozważeniu alternatywnych opcji leczenia. Kobieta powinna być w pełni poinformowana i rozumieć ryzyka związane ze stosowaniem karbamazepiny w czasie ciąży. Dane wskazują, że ryzyko wad wrodzonych rozwoju przy stosowaniu karbamazepiny może zależeć od dawki. Jeśli, po dokładnej ocenie ryzyka i korzyści, alternatywna opcja leczenia jest nieakceptowalna, a leczenie karbamazepiną jest kontynuowane, należy stosować monoterapię i najniższą skuteczną dawkę karbamazepiny i zaleca się kontrolować stężenie leku w osoczu. Stężenie w osoczu może być utrzymywane w dolnej części zakresu terapeutycznego od 4 do 12 μg/ml pod warunkiem kontroli nad napadami padaczkowymi.

Donoszono, że niektóre leki przeciwpadaczkowe, takie jak karbamazepina, obniżają stężenie folianów w surowicy krwi. Ten deficyt może sprzyjać zwiększeniu częstości wad wrodzonych rozwoju u dzieci kobiet leczonych padaczką. Przed i w trakcie ciąży zaleca się przyjmowanie kwasu foliowego. Aby zapobiec zaburzeniom krzepnięcia krwi u noworodków, zaleca się również stosowanie witaminy K1 matce w ostatnich tygodniach ciąży, a także noworodkom.

Jeśli kobieta planuje zajście w ciążę, należy podjąć wszelkie możliwe starania, aby przejść na odpowiedni lek alternatywny przed zapłodnieniem i przed odstawieniem antykoncepcji. Jeśli kobieta zajdzie w ciążę podczas stosowania karbamazepiny, należy ją skierować do specjalisty, aby ponownie ocenić leczenie karbamazepiną i rozważyć alternatywne opcje leczenia.

Znane są kilka przypadków napadów i/lub zahamowania oddychania u noworodków, kilka przypadków wymiotów, biegunki i/lub złego apetytu u noworodków, które wiąże się ze stosowaniem karbamazepiny i innych leków przeciwpadaczkowych. Mogą to być również objawy zespołu odstawienia u noworodków.

Karmienie piersią. Karbamazepina przenika do mleka matki (25–60% stężenia w osoczu krwi). Korzyści karmienia piersią przy odległej możliwości wystąpienia efektów niepożądanych u noworodka należy dokładnie rozważyć. Matkom przyjmującym karbamazepinę można karmić piersią, tylko jeśli noworodek jest obserwowany pod kątem możliwych reakcji niepożądanych (np. nadmiernej senności, alergicznych reakcji skórnych, braku odpowiedniego przyrostu masy ciała).

Niepłodność. Bardzo rzadko donoszono o przypadkach zaburzeń płodności u mężczyzn i/lub odchyleń od normy parametrów spermatogenezy.

Wpływ na szybkość reakcji przy prowadzeniu pojazdów mechanicznych lub innych urządzeń.

Szybkość reakcji pacjenta przyjmującego karbamazepinę (nawet w przypadku stosowania jej zgodnie z zaleceniami), szczególnie na początku terapii lub w okresie doboru dawki, przy stosowaniu leku w wysokich dawkach i/lub przy stosowaniu w połączeniu z innymi lekami działającymi na OUN, może być zaburzona w wyniku wystąpienia niepożądanych reakcji ze strony OUN (zawroty głowy, senność, zmęczenie). Dlatego przy prowadzeniu samochodu lub innych urządzeń i przy pracy wymagającej pozycji ciała bez podparcia pacjent powinien być ostrożny.

Ten efekt nasila się w połączeniu z alkoholem.

Sposób stosowania i dawki

Leczenie karbamazepiną należy rozpoczynać od niskich dawek, które należy dobrać indywidualnie, w zależności od stanu klinicznego pacjenta. Następnie dawkę należy stopniowo zwiększać aż do osiągnięcia optymalnej dawki utrzymującej.

W przypadkach indywidualnych dawka może znacząco różnić się od dawek stosowanych na początku leczenia i dawek utrzymujących (np. z powodu zwiększonego lub zmniejszonego rozpadu leku pod wpływem substancji indukujących enzymy lub substancji o działaniu hamującym w terapii skojarzonej).

Finlepsin® 200 Retard należy przyjmować doustnie. Zwykle dobową dawkę leku należy podzielić na 2 dawki. Preparat można przyjmować podczas posiłku, po posiłku lub w odstępach między posiłkami, popijając niewielką ilością płynu (np. szklanką wody). U pacjentów z ciężkimi chorobami układu sercowo-naczyniowego, chorobami wątroby lub niewydolnością nerek oraz u osób w podeszłym wieku może wystarczyć niższa dawka. W większości przypadków dobry efekt uzyskuje się, gdy dobową dawkę podzieli się na 4–5 dawek.

Tabletki Finlepsin® 200 Retard można dzielić na pół. Tabletki można rozpuścić w wodzie, ponieważ po rozpuszczeniu tabletów o przedłużonym działaniu w zawiesinie zachowują one właściwości działania przedłużonego.

Maksymalna dawka dobowa (w wyjątkowych przypadkach) nie powinna przekraczać 1600 mg ze względu na częstsze występowanie niepożądanych reakcji po przyjęciu leku w wysokich dawkach.

W przypadku zmiany formy leku o natychmiastowym uwalnianiu na tabletki o przedłużonym działaniu Finlepsin® 200 Retard należy upewnić się, że osiągana jest odpowiednia stężenie karbamazepiny we krwi.

Pacjent nigdy nie może samodzielnie przerywać leczenia.

Przed rozpoczęciem leczenia pacjenci należący do chińskiej grupy etnicznej Han lub pacjenci pochodzenia tajskiego powinni, jeśli to możliwe, poddać się badaniu w celu wykrycia obecności HLA-B*1502, ponieważ ten allel może wywołać rozwój ciężkiego, związanego z karbamazepiną zespołu Stevensa-Johnsona.

Padaczka

Leczenie należy rozpocząć od stosowania niskiej dawki dobowej, którą następnie należy powoli zwiększać (dostosowując do potrzeb każdego pacjenta) aż do osiągnięcia optymalnego efektu.

Jeśli to możliwe, Finlepsin® 200 Retard powinien być stosowany jako monoterapia, jednak w przypadku stosowania z innymi lekami zaleca się ten sam stopniowy wzrost dawki. Jeśli Finlepsin® 200 Retard ma być dodany do istniejącej terapii przeciwpadaczkowej, dawkę należy zwiększać stopniowo, nie zmieniając lub w razie potrzeby dostosowując dawek stosowanych leków.

Leczenie powinno odbywać się pod kontrolą specjalisty.

Dla doboru optymalnej dawki leku może być pomocne oznaczenie stężenia substancji czynnej we krwi. Terapeutyczne stężenie leku we krwi powinno wynosić 4–12 µg/ml.

U niektórych pacjentów przyjmowanie tabletów o przedłużonym działaniu może wymagać zwiększenia dawki leku.

Dorośli

Zalecana dawka początkowa – 100–200 mg 1–2 razy na dobę, następnie dawkę należy stopniowo zwiększać aż do osiągnięcia optymalnego efektu; zwykle dawka dobowa wynosi 800–1200 mg, którą należy podzielić na 2 dawki. Niektórym pacjentom może być potrzebna dawka Finlepsin® 200 Retard dochodząca do 1600 mg lub nawet 2000 mg/ dobę.

Pacjenci w podeszłym wieku

Ze względu na interakcje leków i różną farmakokinetykę leków przeciwpadaczkowych, dawkę Finlepsin® 200 Retard u pacjentów w podeszłym wieku należy dobrać z ostrożnością.

Dzieci w wieku od 6 lat

Zwykle leczenie należy prowadzić przy zastosowaniu dawki 10–20 mg/kg masy ciała na dobę (w kilku dawkach).

Dzieci w wieku od 6 do 10 lat – 400–600 mg/ dobę (w 2–3 dawkach).

Dzieci w wieku od 11 do 15 lat – 600–1000 mg/ dobę (w 2–5 dawkach).

Dzieci od 15 roku życia – dawkowanie jak u dorosłych.

Leczenie przeciwpadaczkowe jest zazwyczaj długotrwałe. Dawkę, czas trwania leczenia i jego zakończenie określa dla poszczególnych pacjentów lekarz neurolog. Zazwyczaj zmniejszenie dawki i zakończenie leczenia można rozważyć dopiero po osiągnięciu okresów bez napadów (remisji) trwających od 2 do 3 lat. Leczenie należy kończyć poprzez stopniowe zmniejszanie dawki w okresie od 1 do 2 lat. U dzieci w tym okresie należy kontrolować przyrost masy ciała. Nie powinno dochodzić do nasilenia się patologicznych zmian na EEG.

Ostre stany maniakalne i leczenie utrzymujące zaburzeń afektywnych (bipolarnych)

Zakres dawek wynosi od 400 do 1600 mg/ dobę, podzielonych na 2–3 dawki. Zwykle terapię należy prowadzić w dawce 400–600 mg/ dobę w 2–3 dawkach.

Podczas leczenia ostrych stanów maniakalnych dawkę Finlepsin® 200 Retard należy dość szybko zwiększyć do 800 mg/ dobę. W przypadku terapii utrzymującej zaburzeń dwubiegunowych w celu zapewnienia optymalnej tolerancji zaleca się stopniowe zwiększanie dawki od niskich dawek. Czas trwania leczenia określa lekarz.

U pacjentów z ciężkimi chorobami układu sercowo-naczyniowego, chorobami wątroby lub niewydolnością nerek oraz u osób w podeszłym wieku może wystarczyć niższa dawka.

Zespół abstynencyjny alkoholowy

Średnia dawka wynosi 600 mg na dobę, podzielona na 3 dawki. W ciężkich przypadkach w pierwszych kilku dniach dawkę można zwiększyć (np. do 1200 mg na dobę, podzielonych na 3 dawki). Możliwe jest stosowanie karbamazepiny z innymi substancjami, które zazwyczaj stosuje się w leczeniu zespołu abstynencyjnego alkoholowego. W przypadku ciężkich objawów abstynencji leczenie należy rozpocząć kombinacją Finlepsin® 200 Retard z lekami uspokajająco-sennotwórczymi (np. kloremiazolem, chlorodiazepoksydem), przestrzegając powyższych wskazówek dotyczących dawkowania. Po zakończeniu ostrej fazy leczenia lekiem Finlepsin® 200 Retard można kontynuować monoterapię. Należy regularnie oznaczać stężenie karbamazepiny we krwi. Wymagana jest szczególnie staranna obserwacja medyczna, ponieważ może wystąpić niepożądana reakcja ze strony ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego.

Leczenie zespołu abstynencyjnego alkoholowego z zastosowaniem karbamazepiny powinno być zakończone w okresie od 7. do 10. dnia leczenia poprzez stopniowe zmniejszanie dawki leku.

Neuralgia nerwu trójdzielnego idiopatyczna i neuralgia nerwu trójdzielnego przy stwardnieniu rozsianym (typowa i atypowa). Idiopatyczna neuralgia nerwu jajzgowo-gardłowego

Początkowa dawka Finlepsin® 200 Retard wynosi 200–400 mg na dobę (100 mg 2 razy na dobę u pacjentów w podeszłym wieku lub szczególnie wrażliwych pacjentów). Należy ją powoli zwiększać aż do ustąpienia bólu (zwykle do dawki 600–800 mg, podzielonej na 3–4 dawki). Dla większości pacjentów dawka 200 mg 3–4 razy na dobę jest wystarczająca do utrzymania stanu bezbolesnego. W niektórych przypadkach może być konieczna dobową dawkę 1600 mg. W niektórych przypadkach leczenie można kontynuować stosując niską dawkę utrzymującą – 1 tabletka Finlepsin® 200 Retard (czyli 200 mg karbamazepiny), przyjmowaną 2 razy na dobę (czyli 400 mg karbamazepiny). Po ustąpieniu bólu dawkę należy stopniowo zmniejszać do minimalnej dawki utrzymującej i odstawić lek po kilku tygodniach leczenia, jeśli ból nie nawraca. W przypadku nawrotu bólu należy kontynuować leczenie stosując dawkę utrzymującą.

Dzieci

U dzieci ze względu na szybszą eliminację karbamazepiny może być konieczne stosowanie wyższych dawek leku (w przeliczeniu na kg masy ciała) w porównaniu z dorosłymi. Karbamazepin w tej formie leku nie powinien być przepisywany dzieciom poniżej 6. roku życia ze względu na wysoką dawkę leku i brak doświadczenia w leczeniu z użyciem form leków o przedłużonym działaniu w tej grupie pacjentów.

Przedawkowanie

W przypadku wystąpienia zatrucia należy wziąć pod uwagę możliwość przedawkowania różnych leków, np. w celu samobójstwa.

Objawy przedawkowania karbamazepiny obserwowano wyłącznie po przyjęciu bardzo wysokich dawek leku (od 4 do 10 g). Stężenie leku we krwi zawsze było > 20 µg/ml.

Objawy. Objawy i dolegliwości występujące przy przedawkowaniu zazwyczaj odzwierciedlają uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego, układu sercowo-naczyniowego i układu oddechowego.

Ze strony ośrodkowego układu nerwowego: depresja funkcji ośrodkowego układu nerwowego; dezorientacja, pobudzenie, niepokój, zawroty głowy, obniżony poziom świadomości, stupor, senność, halucynacje, śpiączka; zamazanie widzenia, niezrozumiała mowa, dysartria, niestagmus, ataksja, dyskineza, hiperrefleksja (początkowo), hiporeflaksja (później); drgawki, zaburzenia psychoruchowe, mioklonus, opistotonus, hipotermia, midriaza, mimowolne ruchy, drżenie. Mogą występować zaburzenia rytmu w badaniu elektroencefalogramu, takie jak spowolnienie czynności podstawowej i obecność fal wolnych.

Ze strony układu oddechowego: depresja oddychania (czasem – zatrzymanie oddychania), obrzęk płuc.

Układ sercowo-naczyniowy: tachykardia, hipotensja tętnicza, czasem – nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu i przewodnictwa z poszerzeniem kompleksu QRS; blok przedsionkowo-komorowy, omdlenie, zatrzymanie serca towarzyszące utracie przytomności, sinica.

Ze strony układu pokarmowego: nudności, wymioty, opóźnione opróżnianie żołądka, zmniejszona perystaltyka okrężnicy.

Ze strony układu mięśniowo-szkieletowego: rabdomioliza związana z toksycznym działaniem karbamazepiny.

Ze strony układu moczowego: zatrzymanie moczu, oliguria lub anuria; zatrzymanie płynu; hiperhydratacja spowodowana działaniem karbamazepiny podobnym do działania hormonu antydiuretycznego.

Zmiany w badaniach laboratoryjnych: hiponatremia, możliwy kwas metaboliczny, hiperglikemia, podwyższenie frakcji mięśniowej kinazy kreatynowej. Obserwowano przypadki leukocytozy, leukopenii, neutropenii, glukozurii i ketonurii.

Leczenie. Nie istnieje specyficzny antydot. Leczenie powinno początkowo opierać się na stanie klinicznym chorego; wskazana jest hospitalizacja. Należy przeprowadzić oznaczenie stężenia karbamazepiny we krwi w celu potwierdzenia zatrucia tym lekiem i oceny stopnia przedawkowania.

Należy przeprowadzić ewakuację zawartości żołądka, przemywanie żołądka, zastosowanie węgla aktywowanego. Późna ewakuacja zawartości żołądka może prowadzić do opóźnionego wchłaniania i ponownego pojawienia się objawów zatrucia w okresie rekonwalescencji. Należy stosować leczenie objawowe i wspierające w oddziale intensywnej terapii, monitorować funkcje serca, starannie korygować zaburzenia elektrolitowe.

Oсобliwe rekomendacje. W przypadku rozwoju hipotensji tętniczej wskazane jest wewnętrrzewnątne podanie dopaminy lub dobutaminy; w przypadku zaburzeń rytmu serca leczenie należy dobrać indywidualnie; w przypadku drgawek – podanie benzodiazepin (np. diazepamu) lub innych leków przeciwdrgawkowych, np. fenobarbitalu (z ostrożnością ze względu na zwiększony ryzyko depresji oddychania) lub paraldehydu; w przypadku hiponatremii (intoksycji wodnej) – ograniczenie podawania płynów, powolna, ostrożna infuzja wewnątrznieżna 0,9% roztworu chlorku sodu. Te działania mogą być pomocne w zapobieganiu obrzękowi mózgu. Zgodnie z danymi literaturowymi, nie zaleca się podawania barbituranów ze względu na ich depresyjne działanie na układ oddechowy, szczególnie u dzieci.

Zaleca się przeprowadzenie hemosorpcji na sorbentach węglowych. Doniesiono o nieskuteczności wymuszonego moczowania, hemodializy i dializy otnierznej, ponieważ karbamazepina w znacznym stopniu wiąże się z białkami osocza.

Należy przewidzieć możliwość ponownego nasilenia się objawów przedawkowania w 2. i 3. dniu po jego wystąpieniu, co spowodowane jest opóźnionym wchłanianiem leku.

Niepożądane działania.

Na początku leczenia karbamazepiną lub przy stosowaniu zbyt wysokiej dawki początkowej leku, a także podczas leczenia pacjentów starszych, bardzo często lub często występują pewne typy niepożądanych działań, np. ze strony układu nerwowego środkowego (UKN) (zawroty głowy, ból głowy, ataksja, senność, osłabienie ogólne, podwójne widzenie), ze strony układu pokwowo-jelitowego (nudności, wymioty) lub reakcje alergiczne skórne.

Niepożądane działania obserwowane częściej pojawiały się podczas leczenia skojarzonego niż monoterapii. W zależności od dawki i przede wszystkim na początku terapii mogą występować określone niepożądane działania. Ogólnie ustępują one samoistnie po 8–14 dniach lub po tymczasowym zmniejszeniu dawki. Rozwój niepożądanych działań ze strony UKN może być skutkiem względnego przedawkowania leku lub znacznych wahań stężenia substancji czynnej we krwi. W takich przypadkach zaleca się monitorowanie poziomu substancji czynnej we krwi oraz podział dawki dobowej na mniejsze dawki (np. 3–4 dawki dziennie).

Niepożądane działania występowały z następującą częstością: bardzo często (> 1/10); często (> 1/100, < 1/10); rzadko (> 1/1000, < 1/100); bardzo rzadko (< 1/10000), w tym pojedyncze przypadki.

Ze strony układu krwi i układu limfatycznego: bardzo często – leukopenia; często – trombocytopenia, eozynofilia; rzadko – leukocytoza, limfadenopatia, niedobór kwasu foliowego; bardzo rzadko – agranulocytoza, anemia aplastyczna, pancytopenia, aplazja szpiku kostnego, aplazja czerwonej krwi, anemia, anemia megaloblastyczna, ostrza przemijająca porfiria, porfiria warioliformna, późna porfiria skóry, retikulocytoza, anemia hemolityczna.

Ze strony układu odpornościowego: rzadko – wieloorganiowa nadwrażliwość typu opóźnionego z gorączką, wysypką skórną, zapaleniem naczyń, limfadenopatią, objawami przypominającymi chłoniaka, bólami stawów, leukopenią, eozynofilią, hepatosplenomegalią oraz nieprawidłowymi wynikami badań wątrobowych, występujące w różnych kombinacjach, zespół znikania dróg żółciowych (destrukcja i zanik wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych). Mogą występować zaburzenia ze strony innych narządów (np. wątroba, płuca, nerki, trzustka, mięsień sercowy, jelito grube). Bardzo rzadko – zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych bezprzyczynowe z mioklonusem i obwodową eozynofilią; reakcja anafilaktyczna, obrzęk naczynioruchowy, hipogamaglobulinemia.

Ze strony układu endokrynologicznego: często – obrzęki, zatrzymanie płynów, przyrost masy ciała, hiponatremia oraz obniżenie osmolalności osocza krwi spowodowane działaniem karbamazepiny podobnym do działania hormonu antydiuretycznego (ADH), co w pojedynczych przypadkach prowadzi do hiperhydratacji towarzyszącej osłabieniu, wymiotom, bólowi głowy, letargii, dezorientacji i zaburzeniom neurologicznym; bardzo rzadko – podwyższenie poziomu prolaktyny z lub bez objawów klinicznych, takich jak galaktoreja i ginekomastia; nieprawidłowe wyniki badań funkcji tarczycy: obniżenie poziomu tyroksyny (FT4, T4, T3) i podwyższenie poziomu TSH, co zazwyczaj przebiega bez objawów klinicznych; w pojedynczych przypadkach – podwyższenie poziomu cholesterolu, w tym cholesterolu LPWN i trójglicerydów. Również donoszono o obniżeniu przez karbamazepinę poziomu witaminy B12 we krwi i podwyższeniu poziomu homocysteiny.

Ze strony przemiany materii i zaburzeń odżywiania: rzadko – niedobór folianów, obniżenie apetytu; bardzo rzadko – ostra porfiria (ostra przemijająca porfiria i porfiria mieszana), nieostra porfiria (późna porfiria skóry); częstość nieznana – hiperamonemia.

Ze strony psychiki: rzadko – halucynacje (wzrokowe lub słuchowe), depresja, utrata apetytu, niepokój, zachowanie agresywne, wzmożone pobudzenie, dezorientacja, dezorientacja, zmiany nastroju, takie jak depresyjne lub maniakalne zaburzenia nastroju, fobie; bardzo rzadko – aktywacja utajonego psychózy, brak motywacji.

Ze strony układu nerwowego: bardzo często – osłabienie ogólne, zawroty głowy, ataksja, senność, złe samopoczucie; często – ból głowy, podwójne widzenie, zaburzenia akomodacji (rozmyte widzenie); rzadko – nietypowe ruchy odruchowe (np. drżenie, drżenie wieloamplitudowe, dystonia, tiki, asteriksyzm), niestajność; rzadko – dyskineza oro-facjalna, zaburzenia myślenia, zaburzenia mowy (np. dysartria lub nierozróżnialna mowa), choreoatechoza, neuropatia obwodowa, parestezje, osłabienie mięśniowe i porażenie; bardzo rzadko – zaburzenia smaku, złośliwy zespół neuroleptyczny, dysgezja.

Donoszono, że karbamazepina nasila objawy stwardnienia rozsianego. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwpadaczkowych, karbamazepina może zwiększać częstotliwość napadów padaczkowych. Nasilenie napadów typu absans może się nasilać lub mogą one być wywoływane.

Ze strony narządów wzroku: rzadko – zaburzenia ruchów oczu; bardzo rzadko – zapalenie spojówek, podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, mętnienie soczewki, retinotoksyczność.

Ze strony narządów słuchu i aparatu przedsionkowego: bardzo rzadko – zaburzenia słuchu, szumy w uszach, dzwonienie w uszach, hiperakuzja, hipokuzja, zaburzenia percepcji wysokości dźwięku.

Ze strony układu sercowo-naczyniowego: rzadko – zaburzenia przewodnictwa wewnątrzsercowego, nadciśnienie tętnicze lub niedociśnienie; bardzo rzadko – bradykardia, arytmia, nasilenie przebiegu choroby niedokrwiennej serca, niewydolność serca, kolaps cyrkulacyjny, blok przedsionkowo-komorowy z utratą przytomności, zakrzepowe zapalenie żył, zatorowość (np. zatorowość płucna).

Ze strony układu oddechowego: bardzo rzadko – reakcje nadwrażliwościowe z udziałem płuc, charakteryzujące się podwyższeniem temperatury ciała, dusznością, zapaleniem płuc lub pneumonitą; włóknienie płuc. W przypadku wystąpienia takich reakcji nadwrażliwościowych należy przerwać przyjmowanie leku.

Ze strony układu pokwowo-jelitowego: bardzo często – nudności, wymioty; często – suchość w ustach; rzadko – biegunka, zaparcia; rzadko – ból brzucha; bardzo rzadko – zapalenie jamy ustnej, zapalenie dziąseł, zapalenie języka, zapalenie trzustki.

Zaburzenia hepatobilinarne: bardzo często – podwyższenie poziomu gamma-glutamylotransferazy (spowodowane indukcją enzymu wątrobowego), co zazwyczaj nie ma znaczenia klinicznego; często – podwyższenie poziomu fosfatazy alkalicznej; rzadko – podwyższenie poziomu transaminaz; rzadko – żółtaczka, różne formy zapalenia wątroby (cholestatyczna, hepatocelularna, mieszana), zespół znikania dróg żółciowych; bardzo rzadko – zapalenie wątroby granulomatyczne, niewydolność wątroby.

Ze strony skóry i tkanki podskórnej: bardzo często – alergiczne zapalenie skóry, pokrzywka, czasem w ciężkiej formie; rzadko – zapalenie skóry egzfoliatywne, erytrodermia; rzadko – toczeń układowy, świąd; bardzo rzadko – zespół Stevensa-Johnsona (w niektórych krajach Azji to niepożądane działanie zgłaszane było z częstością „rzadko”), toksyczne martwicze oddzielanie się nabłonka (zespół Lyella), fotosensybilizacja, rumień wielopostaciowy i guzkowy, zaburzenia pigmentacji skóry, purpura, trądzik, nadmierna potliwość, łysienie, hirsutyzm.

Coraz więcej dowodów wskazuje na istnienie związku między markerami genetycznymi a występowaniem niepożądanych działań skórnych, takimi jak SSZ, TEN, DRESS, GGEP i wysypki plamisto-płaskie. U pacjentów pochodzenia japońskiego i europejskiego, będących nosicielami allelu HLA-A*3101, po zastosowaniu karbamazepiny obserwowano reakcje tego typu. Innym markerem, który wykazuje silny związek z występowaniem SSZ i TEN, jest allel HLA-B*1502 u osób pochodzenia chińskiego (etniczna grupa Han), pochodzenia tajskiego lub z innych krajów azjatyckich (patrz sekcje „Szczególne wskazania dotyczące stosowania” i „Sposób stosowania i dawki”).

Ze strony układu mięśniowo-szkieletowego: rzadko – osłabienie mięśni; bardzo rzadko – ból stawów, ból mięśni, skurcze mięśni, zaburzenia metabolizmu tkanki kostnej (obniżenie poziomu wapnia i 25-hydroksycholekalcyferolu we krwi, co może prowadzić do osteomalacji lub osteoporozy). Donoszono o obniżeniu gęstości mineralnej kości, osteopenii, osteoporozie i złamaniach kości u pacjentów stosujących karbamazepinę w długotrwałym leczeniu. Mechanizm działania karbamazepiny wpływający na metabolizm kości nie został ustalony.

Ze strony nerek i układu moczowego: bardzo rzadko – zapalenie nerek i kanalików (nefryt), niewydolność nerek, zaburzenia funkcji nerek (proteinuria, hematuria, oliguria, dyzuria, podwyższenie poziomu mocznika we krwi/azotemia), częste oddawanie moczu, zatrzymanie moczu.

Ze strony układu rozrodczego i gruczołów mlekowych: bardzo rzadko – zaburzenia spermatogenezy (z obniżeniem liczby i/lub ruchliwości plemników), zaburzenia płodności u mężczyzn, dysfunkcja erektilna, impotencja, obniżenie pożądania seksualnego.

Urazy, zatrucia, powikłania procedur: zgłaszano pojedyncze przypadki upadków (związane z ataksją, zawrotami głowy, sennością, hipotensją tętniczą, dezorientacją lub osłabieniem spowodowanym stosowaniem karbamazepiny).

Niepożądane działania wykryte po rejestracji (częstość nieznana)

Poniżej wymienione niepożądane działania obserwowano podczas stosowania karbamazepiny po rejestracji. Ponieważ doniesienia o tych działaniach są spontaniczne, niemożliwe jest ustalenie dokładnej liczby pacjentów i wiarygodnej oceny częstości występowania niepożądanych działań, dlatego częstość klasyfikowana jest jako „nieznana”.

Choroby zakaźne i pasożytnicze: reaktywacja wirusa opryszczki ludzkiej typu VI.

Ze strony układu krwi i układu limfatycznego: niedostateczność szpiku kostnego.

Ze strony układu nerwowego: działanie uspokajające, pogorszenie pamięci.

Ze strony układu pokwowo-jelitowego: zapalenie okrężnicy.

Ze strony układu odpornościowego: lekowe wysypki z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS).

Ze strony skóry i tkanki podskórnej: ostrze ogólnikowe pęcherzykowe (GGEP), keratoza likenoidalna, onychomadeza.

Ze strony układu mięśniowo-szkieletowego, tkanki łącznej i tkanki kostnej: złamania.

Odchylenia wyników badań laboratoryjnych i instrumentalnych: obniżenie gęstości mineralnej tkanki kostnej.

Okres ważności. 3 lata.

Warunki przechowywania. Przechowywać w temperaturze nie wyższej niż 30 °C, w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Opakowanie.

Po 10 tabletek w blistrze. Po 5 lub 10, lub 20 blisterów w pudełku.

Kategoria wydawania. Na receptę.

Producent. Sp. z o.o. Teva Operations Poland.

Miejsce położenia producenta i adres miejsca prowadzenia działalności.

ul. Mogilska 80, 31-546 Kraków, Polska.