Dexametazon-4-Darnytsia
Ukraina
Spis treści
INSTRUKCJA dotyczāca stosowania leku Dexametazon-4-Darnytsia (DEXAMETHASONE-4-DARNYTSIA)
Skład:
substancja czynna: fosforan dexametazonu;
1 ml roztworu zawiera 4 mg fosforanu dexametazonu w postaci fosforanu sodowego dexametazonu.
substancje pomocnicze: fosforan sodowy dwusodowy dwuwodny, gliceryna, edetat dwusodowy, woda do wstrzykiwań.
Postać farmaceutyczna. Roztwór do wstrzykiwań.
Główne właściwości fizykochemiczne: przezroczysta ciecz o barwie od bezbarwnej do jasnożółtej.
Grupa farmakoterapeutyczna. Glikokortykosteroidy do stosowania systemowego.
Kod ATC H02AB02.
Właściwości farmakologiczne.
Farmakodynamika.
Deksametazon to półsyntetyczny hormon kory nadnerczy (glukokortykosteroid) o działaniu glukokortykoidowym. Wykazuje działanie przeciwzapalne i immunosupresyjne, a także wpływa na metabolizm energetyczny, metabolizm glukozy oraz (poprzez negatywną pętlę zwrotną) na sekrecję czynnika uwalniającego aktywujący podwzgórze i hormon tropowy przysadki mózgowej.
Mechanizm działania glukokortykosteroidów nie jest jeszcze w pełni poznany. Istnieje jednak wystarczająca liczba doniesień dotyczących mechanizmu działania glukokortykosteroidów, potwierdzających ich wpływ na poziom komórkowy. W cytoplaźmie komórek występują dwa dobrze zdefiniowane systemy receptorów. Poprzez wiązanie się z receptorami glukokortykoidowymi kortykosteroidy wykazują działanie przeciwzapalne i immunosupresyjne oraz regulują metabolizm glukozy, natomiast w wyniku wiązania się z receptorami mineralokortykoidowymi – regulują metabolizm sodu, potasu oraz równowagę wodno-elektrolitową.
Glukokortykosteroidy są rozpuszczalne w lipidach i łatwo przenikają przez błonę komórkową do komórek docelowych. Wiązanie hormonu z receptorem prowadzi do zmiany konformacji receptora, co sprzyja zwiększeniu jego powinowactwa do DNA. Kompleks hormon/receptor przenika do jądra komórkowego i wiąże się z regulacyjnym centrum cząsteczki DNA, zwanym również elementem odpowiedzi na glukokortykosteroidy (GRE). Aktywowany receptor związany z GRE lub z konkretnymi genami reguluje transkrypcję mRNA, która może być zwiększone lub zmniejszone. Nowo powstałe mRNA transportowane jest do rybosomów, gdzie następuje synteza nowych białek. W zależności od komórek docelowych i procesów zachodzących w komórkach, synteza białek może być wzmocniona (np. tworzenie tyrozynotransaminazy w komórkach wątroby) lub osłabiona (np. tworzenie IL-2 w limfocytach). Ponieważ receptory glukokortykosteroidów występują we wszystkich typach tkanek, można założyć, że glukokortykosteroidy działają na większość komórek organizmu.
Wpływ na metabolizm energetyczny i homeostazę glukozy
Deksametazon wraz z insulina, glukagonem i katecholaminami reguluje magazynowanie i zużycie energii. W wątrobie zwiększa się produkcja glukozy z pirogronianów lub aminokwasów oraz tworzenie glikogenu. W tkankach obwodowych, szczególnie w mięśniach, zmniejsza się zużycie glukozy oraz mobilizacja aminokwasów (z białek), które są substratami dla glukoneogenezy w wątrobie. Bezpośredni wpływ na metabolizm tłuszczów to centralny rozkład tkanki tłuszczowej oraz zwiększenie reakcji lipolitycznej na katecholaminy.
Poprzez receptory w kanalikach nerkowych deksametazon zwiększa przepływ krwi przez nerki i filtrację kłębuszkową, hamuje tworzenie i wydzielanie wazopresyny, poprawia zdolność nerek do wydalania kwasów z organizmu.
W wyniku zwiększenia liczby β-adrenoreceptorów oraz powinowactwa do β-adrenoreceptorów, które przekazują dodatni efekt inotropowy katecholamin, deksametazon zwiększa kurczliwość serca oraz napięcie naczyń obwodowych.
W przypadku stosowania wysokich dawek deksametazon hamuje fibroblastyczne wytwarzanie kolagenu typu I i typu III oraz powstawanie glikozaminoglikanów. W wyniku hamowania tworzenia pozakomórkowego kolagenu i macierzy powstaje opóźnienie gojenia ran. Długotrwałe podawanie wysokich dawek powoduje postępującą resorpcję kości poprzez wpływ pośredni oraz zmniejsza osteogenezę poprzez bezpośredni wpływ (zwiększenie sekrecji parathormonu i zmniejszenie sekrecji kalcytoniny), a także powoduje negatywny bilans wapnia, zmniejszenie absorpcji wapnia w przewodzie pokarmowym i zwiększenie jego wydalania z moczem. Zazwyczaj prowadzi to do wtórnego hiperparatyreoidyzmu i fosfaturii.
Wpływ na przysadkę i podwzgórze
Deksametazon wykazuje działanie 30 razy silniejsze niż kortyzol. Jest zatem silniejszym inhibitorem czynnika uwalniającego kortykotropinę (CRF) i sekrecji ACTH w porównaniu z endogennym kortyzolem. Powoduje to zmniejszenie sekrecji kortyzolu oraz po długotrwałym hamowaniu sekrecji CRF i ACTH – do atrofii nadnerczy. Niewydolność kory nadnerczy może wystąpić już w 5. i 7. dniu podawania deksametazonu w dawce odpowiadającej 20–30 mg prednizonu na dobę lub po 30-dniowej terapii niskimi dawkami. Po odstawieniu krótkotrwałej terapii (do 5 dni) wysokimi dawkami funkcja kory nadnerczy powinna wrócić do normy w ciągu 1 tygodnia; po długotrwałej terapii normalizacja zachodzi później, zazwyczaj do 1 roku. U niektórych pacjentów może rozwinąć się nieodwracalna atrofia nadnerczy.
Działanie przeciwzapalne i immunosupresyjne glukokortykosteroidów opiera się na ich wpływie molekularnym i biochemicznym. Działanie przeciwzapalne na poziomie molekularnym wynika z wiązania się z receptorami glukokortykoidowymi oraz zmiany ekspresji szeregu genów regulujących powstawanie różnych cząsteczek informacyjnych, białek i enzymów uczestniczących w reakcji zapalnej. Działanie przeciwzapalne glukokortykosteroidów na poziomie biochemicznym polega na blokowaniu powstawania i funkcjonowania humoralnych mediatorów zapalenia: prostaglandyn, tromboksanów, cytokin i leukotrienów. Deksametazon zmniejsza powstawanie leukotrienów poprzez zmniejszenie uwalniania kwasu arachidonowego z fosfolipidów komórkowych, co jest spowodowane hamowaniem aktywności fosfolipazy A2. Działanie na fosfolipazy nie jest bezpośrednie, lecz wynika ze zwiększenia stężenia lipokortyny (makrokortyny), która jest inhibitorem fosfolipazy A2. Deksametazon hamuje powstawanie prostaglandyn i tromboksanu poprzez zmniejszenie tworzenia specyficznego mRNA i tym samym ilości powstającej cyklooksygenazy. Deksametazon zmniejsza również produkcję czynnika aktywującego płytki (PAF) poprzez zwiększenie stężenia lipokortyny. Inne biochemiczne efekty przeciwzapalne obejmują zmniejszenie powstawania czynnika martwicy nowotworów (TNF) i interleukiny (IL-1).
Badanie RECOVERY (Randomised Evaluation of COVid-19 thERapY) to inicjowane przez badacza indywidualnie randomizowane, kontrolowane, otwarte, adaptacyjne badanie platformowe oceniające skuteczność potencjalnego leczenia u pacjentów hospitalizowanych z powodu COVID-19.
Badanie prowadzono w 176 placówkach szpitalnych Wielkiej Brytanii.
Łącznie 6425 pacjentów zostało zrandomizowanych do otrzymywania albo deksametazonu (2104 pacjentów), albo jedynie standardowej opieki (4321 pacjentów). 89 % pacjentów miało laboratoryjnie potwierdzone zakażenie SARS-CoV-2.
W momencie randomizacji 16 % pacjentów otrzymywało inwazyjną wentylację mechaniczną lub ekstrakorpową membranową oksygenację, 60 % otrzymywało jedynie tlen (z nieinwazyjną wentylacją lub bez), a 24 % nie otrzymywało żadnej terapii oddechowej.
Średni wiek pacjentów wynosił 66,1±15,7 roku. 36 % pacjentów stanowiły kobiety. W wywiadzie u 24 % pacjentów stwierdzono cukrzycę, u 27 % – choroby serca, a u 21 % – przewlekłe choroby płuc.
Pierwotny punkt końcowy
Śmiertelność w 28. dniu była istotnie niższa w grupie deksametazonu niż w grupie standardowej opieki: śmiertelność odnotowano u 482 z 2104 pacjentów (22,9 %) oraz u 1110 z 4321 pacjentów (25,7 %) odpowiednio (współczynnik ryzyka 0,83; 95 % przedział ufności [CI], od 0,75 do 0,93; p <0,001).
W grupie deksametazonu częstość śmiertelności była niższa niż w grupie standardowej opieki wśród pacjentów otrzymujących inwazyjną wentylację mechaniczną (29,3 % vs 41,4 %; współczynnik częstości, 0,64; 95 % CI, 0,51–0,81), a także wśród tych, którzy otrzymywali dodatkowy tlen bez inwazyjnej wentylacji (23,3 % vs 26,2 %; współczynnik częstości 0,82; 95 % CI, 0,72–0,94).
Nie zaobserwowano wyraźnego wpływu deksametazonu wśród pacjentów, którzy nie otrzymywali żadnej pomocy oddechowej w momencie randomizacji (17,8 % vs 14,0 %; współczynnik częstości, 1,19; 95 % CI, 0,91–1,55).
Punkty końcowe wtórne
Pacjenci w grupie deksametazonu mieli krótszy czas hospitalizacji niż w grupie standardowej (mediana 12 dni vs 13 dni) oraz większą szansę na wypisanie się żywcem w ciągu 28 dni (współczynnik częstości, 1,10; 95 % CI, 1,03–1,17).
Zgodnie z pierwotnym punktem końcowym, największy efekt w zakresie wypisania w ciągu 28 dni zaobserwowano u pacjentów otrzymujących inwazyjną wentylację mechaniczną w momencie randomizacji (współczynnik częstości 1,48; 95 % CI 1,16–1,90), następnie u tych otrzymujących jedynie tlen (współczynnik częstości 1,15; 95 % CI 1,06–1,24), bez korzystnego efektu u pacjentów nieotrzymujących tlenu (współczynnik częstości 0,96; 95 % CI 0,85–1,08).
| Wynik |
Deksametazon |
Leczenie standardowe |
Wskaźnik częstości ryzyka* |
| (N = 2104) |
(N = 4321) |
(95 % CI) |
|
| Liczba/ogólna liczba pacjentów (%) |
|||
| Pierwotny punkt końcowy |
482/2104 (22,9) |
1110/4321 (25,7) |
0,83 (0,75-0,93) |
| Zgon w ciągu 28 dni |
|||
| Wtórny punkt końcowy |
|||
| Wypisany ze szpitala w ciągu 28 dni |
1413/2104 (67,2) |
2745/4321 (63,5) |
1,10 (1,03-1,17) |
| Inwazyjna wentylacja mechaniczna lub zgon†: |
456/1780 (25,6) |
994/3638 (27,3) |
0,92 (0,84-1,01) |
|
102/1780 (5,7) |
285/3638 (7,8) |
0,77 (0,62-0,95) |
|
387/1780 (21,7) |
827/3638 (22,7) |
0,93 (0,84-1,03) |
Stosunek wskaźników został skorygowany ze względu na wiek, biorąc pod uwagę wyniki śmiertelności 28-dniowej oraz wypisania ze szpitala. Stosunek ryzyka skorygowano ze względu na wiek w odniesieniu do wyniku poddania inwazyjnej wentylacji mechanicznej lub skutku śmiertelnego oraz jego poszczególnych składowych;
† Do tej kategorii nie zaliczają się pacjenci, którzy otrzymywali inwazyjną wentylację mechaniczną przy randomizacji.
Bezpieczeństwo
W trakcie badania odnotowano 4 poważne działania niepożądane związane z badanym leczeniem, a mianowicie: 2 przypadki rozwoju hiperwentylacji, 1 przypadek psychózy indukowanej sterydami oraz 1 przypadek krwawienia z górnych odcinków przewodu pokarmowego. Wszystkie przypadki zostały wyleczone.
Analizę podgrup oraz wyniki przedstawiono w tabelach.
Efekty podania dexametazonu-4-darnytsia na śmiertelność 28-dniową w zależności od wieku i sposobu wspomagania oddychania uzyskane przy randomizacji2
Tabela 1
| Dexametazon |
Zwykła opieka |
RR (95% Cl) |
||||||||
| Brak tlenu (x |
2 |
= 0.70; p=0.40) |
||||||||
| 1 |
||||||||||
| < 70 |
10/197 (5,1%) |
18/462 (3,9%) |
|
|
||||||
| ≥ 70 < 80 |
25/114 (21,9%) |
35/224 (15,6%) |
|
|||||||
| ≥ 80 |
54/190 (28,4%) |
92/348 (26,4%) |
|
|||||||
| Suma pośrednia |
89/501 (17,8%) |
145/1034 (14,0%) |
|
|||||||
| Tylko tlen (x |
2 |
= 2,54; p=0,11) |
||||||||
| 1 |
||||||||||
| < 70 |
53/675 (7,9%) |
193/1473 (13,1%) |
|
|||||||
| ≥ 70 < 80 |
104/306 (34,0%) |
178/531 (33,5%) |
|
|||||||
| ≥ 80 |
141/298 (47,3%) |
311/600 (51,8%) |
|
|||||||
| Suma pośrednia |
298/1279 (23,3%) |
682/2604 (26,2%) |
|
|||||||
| Mechaniczna wentylacja (x |
2 |
= 0,28; p=0,60) |
||||||||
| 1 |
||||||||||
| < 70 |
66/269 (24,5%) |
217/569 (38,1%) |
|
|||||||
| ≥ 70 < 80 |
26/49 (53,1%) |
58/104 (55,8%) |
|
|||||||
| ≥ 80 |
3/6 (50,0%) |
8/10 (80,0%) |
|
|||||||
| Suma pośrednia |
95/324 (29,3%) |
283/683 (41,4%) |
|
|||||||
| Wszyscy uczestnicy |
482/2104 (22,9%) |
1110/4321 (25,7%) |
p < 0,001 |
|||||||
| Dexametazon lepiej |
Zwykła opieka lepiej |
|||||||||
Tabela 2
Wpływ podawania dexametazonu na śmiertelność w 28. dniu w zależności od sposobu wspomagania oddychania ustalonego przy losowaniu oraz obecności jakichkolwiek przewlekłych chorób3
Tabela 2
| Dexametazon |
Zwykła opieka |
RR (95% Cl) |
|||||||||
| Brak tlenu (x |
2 |
= 0,08; p=0,78) |
|
||||||||
| 1 |
|||||||||||
| Poprzednia choroba |
65/313 (20,8%) |
100/598 (16,7%) |
|
||||||||
| Bez poprzedniej choroby |
24/188 (12,8%) |
45/436 (10,3%) |
|
||||||||
| Suma pośrednia |
89/501 (17,8%) |
145/1034 (14,0%) |
|
||||||||
| Tylko tlen (x |
2 |
= 2,05; p=0,15 |
|||||||||
| 1 |
|||||||||||
| Poprzednia choroba |
221/702 (31,5%) |
481/1473 (32,7%) |
|
||||||||
| Bez poprzedniej choroby |
77/577 (13,3%) |
201/1131 (17,8%) |
|
||||||||
| Suma pośrednia |
298/1279 (23,3%) |
682/2604 (26,2%) |
|
||||||||
| Wentylacja mechaniczna (x |
2 |
= 1,52; p=0,22 |
|||||||||
| 1 |
|||||||||||
| Poprzednia choroba |
51/159 (32,1%) |
150/346 (43,4%) |
|
||||||||
| Bez poprzedniej choroby |
44/165 (26,7%) |
133/337 (39,5%) |
|
||||||||
| Suma pośrednia |
95/324 (29,3%) |
283/683 (41,4%) |
|
||||||||
| Wszyscy uczestnicy |
482/2104(22,9%) |
1110/4321 (25,7%) |
p < 0,001 |
||||||||
| Dexametazon lepiej |
Zwykła opieka lepiej |
||||||||||
1 www.recoverytrial.net
2, 3 (Horby P. et al., 2020; https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.06.22.20137273v1;
doi: https://doi.org/10.1101/2020.06.22.20137273).
Farmakokinetyka.
Absorpcja
Deksametazon osiąga stężenie maksymalne we krwi w ciągu pierwszych 5 minut po podaniu dożylnym oraz w ciągu 1 godziny po podaniu domięśniowym. Po miejscowym podaniu do stawu lub tkanek miękkich (ośrodek zapalny) wchłanianie odbywa się wolniej niż w przypadku podania domięśniowego. Po podaniu dożylnym działanie rozpoczyna się natychmiast; po podaniu domięśniowym efekt kliniczny pojawia się po 8 godzinach. Działanie trwa 17–28 dni po podaniu domięśniowym oraz od 3 dni do 3 tygodni po miejscowym podaniu.
Rozkład
W osoczu krwi i płynie stawowym przekształcenie deksametazonu fosforanu w deksametazon odbywa się bardzo szybko. We krwi około 77% deksametazonu wiąże się z białkami osocza, głównie z albuminą. Tylko niewielka ilość deksametazonu wiąże się z innymi białkami krwi. Deksametazon jest rozpuszczalny w tłuszczach, dlatego swobodnie przenika do komórek i przestrzeni międzykomórkowej. W ośrodkowym układzie nerwowym (podwzgórze, przysadka) wiąże się i działa poprzez receptory błonowe. W tkankach obwodowych wiąże się i działa za pomocą receptorów cytoplazmatycznych.
Biortransformacja
Rozkład deksametazonu zachodzi w miejscu działania, czyli w samej komórce. Deksametazon metabolizowany jest przede wszystkim w wątrobie, a także możliwe jest jego metabolizowanie w nerkach i innych tkankach.
Wydalanie
Okres półtrwania deksametazonu wynosi 24–72 godziny. Wydalany jest głównie z moczem.
Charakterystyki kliniczne.
Wskazania.
Dexametazon podaje się dożylnie lub domięśniowo w stanach nagłych oraz w przypadku braku możliwości podania doustnego.
Choroby układu endokrynnego:
- leczenie zastępcze w przypadku pierwotnej lub wtórnej (przysadkowej) niewydolności kory nadnerczy (z wyjątkiem przypadków ostrej niewydolności kory nadnerczy, w których lepsze są hydrokortyzon lub kortyzon ze względu na silniejsze działanie hormonalne);
- ostra niewydolność kory nadnerczy (hydrokortyzon lub kortyzon są lekami z wyboru; może być konieczne współdziałanie z mineralokortykosteroidami, szczególnie przy stosowaniu syntetycznych analogów);
- wrodzona hiperplazja nadnerczy;
- nieżytne zapalenie tarczycy oraz ciężkie formy zapalenia tarczycy po napromienieniu.
Choroby reumatologiczne:
- reumatoidalne zapalenie stawów, w tym młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów oraz pozastawowe objawy reumatoidalnego zapalenia stawów (reumatyczne płuca, zmiany serca, oczu, naczyń skóry);
Choroby skóry:
- pęcherzyca;
- ciężka postać wielopostaciowej rumieniowca (zespołu Stevensa-Johnsona);
- rumieniowce z odłuszczaniem; rumieniowce pęcherzykowate podobne do półpaśca; ciężkie formy rumieniowca egzudatywnego;
- rumieniowce guzowate;
- ciężkie formy łuszczycy seborozowej;
- ciężkie formy łuszczycy;
- pokrzywka oporna na standardowe leczenie;
- grzybica grzybiastka;
- zapalenie mięśni i skóry;
- twardzina;
- obrzęk Quinckego.
Choroby alergiczne:
(oporne na tradycyjne leczenie)
- astma oskrzelowa;
- kontaktowe zapalenie skóry; atopowe zapalenie skóry;
- choroba surowicza; przewlekły lub sezonowy nieżyt alergiczny;
- alergia na leki; pokrzywka po przetaczaniu krwi.
Choroby narządu wzroku:
- zapalne choroby oka (ostrze choroioiditis centralis, zapalenie nerwu wzrokowego);
- choroby alergiczne (zapalenie spojówek, zapalenie tuniczki naczyniowej oka, zapalenie twardówki, zapalenie rogówki, zapalenie tęczówki);
- oko sympatyczne;
- systemowe choroby autoimmunologiczne (sarkoidoza, tętniak skroniowy);
- zmiany proliferacyjne w jamie ocznej (endokrynopatia oczna, guzopodobne zmiany);
- leczenie immunosupresyjne przy przeszczepieniu rogówki.
Roztwór można podawać ogólnie lub lokalnie (podspojówkowo, wewnątrzgałkowo lub okołogałkowo).
Choroby przewodu pokarmowego:
- wrzodziejące zapalenie jajecznika (ciężki przebieg);
- choroba Crohna (ciężki przebieg);
- przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie wątroby;
- odrzucenie przeszczepu wątroby.
Choroby układu oddechowego:
- sarkoidoza objawowa (objawowo);
- ostre toksyczne zapalenie oskrzelików;
- przewlekłe zapalenie oskrzeli i astma (w zaostrzeniu);
- ogniskowy lub rozsiany gruźlica płuc (w połączeniu z odpowiednią terapią przeciwwirusową);
- beryljoza (zapalenie z granulomami);
- zapalenie płuc po napromienieniu lub aspiracji.
Choroby hematologiczne:
- nabyte lub wrodzone przewlekłe niedokrwistości aplastyczne;
- autoimmunologiczne niedokrwistości hemolityczne;
- wtórna małopłytkowość u dorosłych;
- erytroblastopenia;
- ostre białaczki limfoblastyczne (leczenie indukcyjne);
- samoistna plamica małopłytkowa u dorosłych (tylko podanie dożylne, podanie domięśniowe jest przeciwwskazane).
Choroby nerek:
- leczenie immunosupresyjne przy przeszczepieniu nerek;
- stymulacja diurezy lub zmniejszenie albuminurii w idiopatycznym zespole nerczycowym (bez uremii) oraz zaburzenia funkcji nerek przy toczeniu układowym.
Choroby nowotworowe:
- leczenie paliatywne białaczki i chłoniaków u dorosłych;
- ostra białaczka u dzieci;
- hiperkalcemia w chorobach nowotworowych.
Obrzęk mózgu:
- obrzęk mózgu spowodowany pierwotnym lub przerzutowym nowotworem mózgu, trepanacją czaszki oraz urazami głowy.
Wstrząs:
- wstrząs oporny na standardowe leczenie;
- wstrząs u pacjentów z niewydolnością kory nadnerczy;
- wstrząs anafilaktyczny (dożylne po podaniu adrenaliny);
- przed operacją w celu zapobiegania wstrząsowi przy podejrzeniu lub potwierdzonej niewydolności kory nadnerczy.
Inne wskazania:
- gruźlica opon mózgowo-rdzeniowych z blokadą podpajęczynówkową (w połączeniu z odpowiednią terapią przeciwwirusową);
- trikineloza z objawami neurologicznymi lub trikineloza mięśnia sercowego;
- torbielowata guzowatość przyczepu mięśnia lub ścięgna (ganglion).
- Dexametazon-4-Darnytsia jest wskazany w leczeniu choroby koronawirusowej 2019 (COVID-19) u dorosłych i u dzieci (od 12 roku życia o masie ciała nie mniejszej niż 40 kg), którzy wymagają dodatkowej terapii tlenowej.
Wskazania do wstrzykiwania wewnątrzstawowe lub do miękkich tkanek:
- reumatoidalne zapalenie stawów (ciężkie zapalenie pojedynczego stawu);
- zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (gdy zapalone stawy nie odpowiadają na tradycyjne leczenie);
- zapalenie stawów psorytyczne (forma oligoarticularna i zapalenie ścięgna);
- zapalenie jednego stawu (po ewakuacji płynu stawowego);
- zwyrodnienie stawów (tylko w przypadku zapalenia błony surowiczej i egzudacji);
- reumatyzm pozastawowy (epikondylit, zapalenie ścięgna, zapalenie worka stawowego);
- ostre i podagryczne zapalenie stawów.
Podanie lokalne (wstrzykiwanie w miejsce zmiany):
- zmiany bliznowate; zmiany hipertroficzne, zapalne i naciekowe przy łupieżu, łuszczycy, grzybicy pierścieniowej, zapaleniu włosów folikularnym, toczeniu układowym i sarkoidozie skóry;
- lokalizowana łysiejąca plackowata.
Przeciwwskazania.
Podwyższona wrażliwość na substancję czynną lub którykolwiek z pozostałych składników leku.
Ostre infekcje wirusowe, bakteryjne lub grzybicze systemowe (jeśli nie stosuje się odpowiedniego leczenia).
Zespół Cushinga.
Szczepienie żywą szczepionką.
Okres karmienia piersią (z wyjątkiem stanów nagłych).
Wstrzykiwanie domięśniowe jest przeciwwskazane u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami krzepnięcia krwi.
Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.
Równoległe stosowanie dexametazonu i niesteroidowych leków przeciwzapalnych zwiększa ryzyko krwawienia przewodu pokarmowego i powstawania wrzodów.
Działanie dexametazonu zmniejsza się przy jednoczesnym stosowaniu leków aktywujących enzym CYP 3A4 (fenytoina, fenobarbital, karbamazepina, primidon, ryfabutyna, ryfampicyna) lub zwiększających klirens metaboliczny glukokortykosteroidów (efedryna i aminoglutetymina). W takich przypadkach dawkę dexametazonu należy zwiększyć. Interakcja między dexametazonem a wszystkimi powyższymi lekami może zafałszować wynik testu z zastosowaniem dexametazonu. Należy to uwzględnić przy ocenie wyników testu.
Równoległe stosowanie dexametazonu i leków, które hamują aktywność enzymu CYP 3A4 (keto konazol, makrolidy), może prowadzić do zwiększenia stężenia dexametazonu w osoczu. Dexametazon jest umiarkowanym induktorem CYP 3A4. Równoległe stosowanie z lekami, które są metabolizowane przez CYP 3A4 (indynawir, erytromycyna), może zwiększać ich klirens, co prowadzi do obniżenia stężenia w osoczu.
Poprzez hamowanie aktywności enzymu CYP 3A4 keto konazol może zwiększać stężenie dexametazonu w osoczu. Z drugiej strony keto konazol może hamować syntezę glukokortykosteroidów w nadnerczach, co może prowadzić do niedostateczności kory nadnerczy w wyniku obniżenia stężenia dexametazonu.
Dexametazon zmniejsza działanie terapeutyczne leków stosowanych w cukrzycy, nadciśnieniu tętniczym, leków przeciwko prazikwantelowi i natriuretyków (dlatego dawkę tych leków należy zwiększyć), natomiast zwiększa działanie heparyny, albendazolu i kaliumuretyków (dawkę tych leków należy zmniejszyć w razie potrzeby).
Dexametazon może zmieniać działanie leków przeciwkrzepliwych z grupy kumaryn, dlatego przy stosowaniu tej kombinacji leków należy częściej kontrolować czas protrombinowy.
Równoległe stosowanie wysokich dawek glukokortykosteroidów i agonistów β2-adrenoreceptorów zwiększa ryzyko hipokaliemii. U pacjentów z hipokaliemią glikozydy serca bardziej sprzyjają zaburzeniom rytmu i mają większą toksyczność.
Dexametazon zmniejsza działanie terapeutyczne środków antycholinesterazowych stosowanych w miastenii.
Środki przeciwwskazowe zmniejszają wchłanianie dexametazonu w żołądku. Działanie dexametazonu przy jednoczesnym przyjmowaniu z pożywieniem i alkoholem nie zostało zbadane, jednak nie zaleca się jednoczesnego przyjmowania leków i pożywienia o wysokiej zawartości sodu. Palenie nie wpływa na farmakokinetykę dexametazonu.
Glukokortykosteroidy zwiększają wydalanie salicylanów przez nerki, dlatego czasem trudno uzyskać ich stężenia terapeutyczne w osoczu. Należy zachować ostrożność u pacjentów, u których stopniowo zmniejsza się dawkę kortykosteroidów, ponieważ może dojść do wzrostu stężenia salicylanów w osoczu i zatrucia.
Przy równoległym stosowaniu doustnych środków antykoncepcyjnych może wydłużyć się okres półtrwania glukokortykosteroidów, co nasila ich działanie biologiczne i może zwiększyć ryzyko efektów niepożądanych.
Równoczesne stosowanie ryterdolu i dexametazonu jest przeciwwskazane podczas porodu, ponieważ może prowadzić do śmiertelnego skutku dla matki spowodowanego obrzękiem płuc.
Równoczesne stosowanie dexametazonu i talidomidu może spowodować toksyczny nekroliz epidermalny.
Interakcje o korzyściach terapeutycznych: równoległe przepisywanie dexametazonu i metoklopramidu, difenhydraminy, prochlorperazyny lub antagonistów receptorów 5-HT3 (receptorów serotoniny lub 5-hydroksytryptaminy typu 3, takich jak ondansetron lub granisetron) jest skuteczne w zapobieganiu nudnościom i wymiotom spowodowanym chemioterapią cisplatyną, cyklofosfamidem, metotreksatem, fluorouracylem.
Można oczekiwać, że wspomagające leczenie inhibitorami CYP3A, w tym lekami zawierającymi kobicystaty, zwiększy ryzyko wystąpienia systemowych efektów niepożądanych. Należy unikać tej kombinacji, chyba że korzyści przewyższają ryzyko — w takim przypadku należy kontrolować stan pacjenta pod kątem systemowych efektów kortykosteroidów.
Szczególne wskazania.
Podczas leczenia parenteralnego kortykosteroidami rzadko mogą występować reakcje nadwrażliwości, dlatego należy podjąć odpowiednie środki ostrożności przed rozpoczęciem stosowania dexametazonu, biorąc pod uwagę możliwość wystąpienia reakcji alergicznych (szczególnie u pacjentów z alergicznymi reakcjami na inne leki w wywiadzie).
Ciężkie zaburzenia psychiczne mogą towarzyszyć stosowaniu ogólnemu kortykosteroidów. Objawy zazwyczaj pojawiają się kilka dni lub tygodni po rozpoczęciu leczenia. Ryzyko rozwoju tych objawów wzrasta przy stosowaniu wysokich dawek. Większość reakcji ustępuje po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu leku. Należy obserwować i wczesnie wykrywać zmiany stanu psychicznego, szczególnie depresję, myśli samobójcze i intencje. Kortykosteroidy należy stosować z ostrożnością u pacjentów z zaburzeniami afektywnymi w wywiadzie, szczególnie u pacjentów z alergicznymi reakcjami na inne leki w wywiadzie, a także u ich najbliższych krewnych. Niepożądane skutki można zapobiegać, stosując minimalne skuteczne dawki przez najkrótszy możliwy okres lub stosując niezbędną dawkę dzienną jednorazowo rano.
U pacjentów leczonych dexametazonem przez dłuższy czas po odstawieniu leku może wystąpić zespół odstawienia (bez widocznych objawów niewydolności nadnerczy) z objawami: podwyższona temperatura, katar, zaczerwienienie spojówek, ból głowy, zawroty głowy, senność lub drażliwość, ból mięśni i stawów, wymioty, spadek masy ciała, ogólne osłabienie, często również drgawki. Dlatego dawkę dexametazonu należy zmniejszać stopniowo. Nagłe odstawienie może prowadzić do śmiertelnego skutku. Jeśli pacjent przeżywa silny stres (w wyniku urazu, operacji lub ciężkiej choroby) podczas terapii, dawkę dexametazonu należy zwiększyć; jeśli to zachodzi podczas odstawiania leczenia, należy stosować hydrokortyzon lub kortyzon.
Pacjentom, którzy otrzymywali dexametazon przez dłuższy czas i doświadczają silnego stresu po zakończeniu terapii, należy wznowić stosowanie dexametazonu, ponieważ spowodowana przez niego niewydolność nadnerczy może trwać przez kilka miesięcy po odstawieniu leku.
Leczenie dexametazonem lub naturalnymi glukokortykosteroidami może maskować objawy istniejącej lub nowej infekcji, a także objawy perforacji jelita.
Dexametazon może nasilić ogólnoustrojowe zakażenie grzybicze, utajonego amebiozę i gruźlicę płuc.
Pacjenci z aktywną postacią gruźlicy płuc powinni otrzymywać dexametazon (w połączeniu ze środkami przeciwwąchowymi) tylko w przypadku postaci szybko postępującej lub silnie rozsianej gruźlicy płuc. Pacjenci z nieaktywną formą gruźlicy płuc leczeni dexametazonem lub pacjenci reagujący na tuberkulinę powinni otrzymywać chemoprofilaktykę.
Ostrożność i nadzór medyczny zaleca się u chorych na osteoporozę, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, gruźlicę, jaskrę, niewydolność wątroby lub nerek, cukrzycę, aktywne wrzody żołądka, niedawno wykonany przeszczep jelita, wrzodziejące zapalenie jelita grubego i padaczkę. Szczególnie ostrożnie należy postępować z pacjentami w pierwszych tygodniach po zawałach mięśnia sercowego, z zakrzepicą tętniczą, miastenią pospolitą, jaskrą, niedoczynnością tarczycy, psychotycznymi lub psychoneurotycznymi zaburzeniami psychicznymi oraz u pacjentów w podeszłym wieku.
Podczas leczenia może dojść do nasilenia cukrzycy lub przejścia od fazy utajonej do objawów klinicznych cukrzycy.
Przy długotrwałym leczeniu należy kontrolować poziom potasu w surowicy krwi.
Szczepienie żywą szczepionką jest przeciwwskazane podczas leczenia dexametazonem. Szczepienie martwą szczepionką wirusową lub bakteryjną nie prowadzi do oczekiwanego syntezy przeciwciał i nie daje oczekiwanego efektu ochronnego. Dexametazon zazwyczaj nie powinien być przepisywany 8 tygodni przed szczepieniem i nie powinien być rozpoczynany wcześniej niż 2 tygodnie po szczepieniu.
Pacjenci, którzy przez dłuższy czas leczeni są wysokimi dawkami dexametazonu i nigdy nie chorowali na ospę wietrzaną, powinni unikać kontaktu z zakażonymi osobami; w przypadku przypadkowego kontaktu zaleca się profilaktyczne leczenie immunoglobuliną.
Zaleca się zachowanie ostrożności u pacjentów w okresie rekonwalescencji po operacji lub złamaniu kości, ponieważ dexametazon może spowolnić gojenie ran i powstawanie tkanki kostnej.
Działanie glukokortykosteroidów nasila się u chorych na marskość wątroby lub niedoczynność tarczycy.
Wprowadzenie kortykosteroidów do stawu może prowadzić do efektów lokalnych i ogólnoustrojowych. Częste stosowanie może prowadzić do uszkodzenia chrząstki lub martwicy kości.
Przed wstrzyknięciem do stawu należy usunąć płyn surowiczy ze stawu i zbadać go (w celu sprawdzenia obecności infekcji). Należy unikać wstrzykiwania kortykosteroidów do zainfekowanych stawów. Jeśli infekcja stawu rozwija się po zastrzyku, należy rozpocząć odpowiednią terapię antybiotykami.
Pacjentów należy poinformować, aby unikali obciążenia fizycznego na dotknięte stawy aż do czasu, gdy stan zapalny zostanie wyleczony.
Należy unikać wstrzykiwania leku do niestabilnych stawów.
Kortykosteroidy mogą zniekształcać wyniki skórnych testów alergicznych.
Podczas leczenia choroby koronawirusowej 2019 (COVID-19) nie należy odstawiać systemowych kortykosteroidów pacjentom, którzy są już leczeni systemowymi (doustnymi) kortykosteroidami z innych przyczyn (np. pacjenci z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc), ale nie wymagają dodatkowego tlenu.
Może wystąpić zaburzenie wzroku przy stosowaniu ogólnoustrojowym i miejscowym kortykosteroidów. Jeśli pacjent ma objawy takie jak zamazanie widzenia lub inne zaburzenia wzroku, należy skierować go do okulisty w celu oceny możliwych przyczyn, które mogą obejmować zaćmę, jaskrę lub rzadkie choroby, takie jak środkowe serozne retinopatie (CSR), o których donoszono po stosowaniu systemowych i miejscowych kortykosteroidów.
Zespół fiochromocytomowy
Zgłaszano rozwój kryzysu fiochromocytomowego, który może prowadzić do śmiertelnego skutku, po leczeniu kortykosteroidami do stosowania ogólnoustrojowego. Kortykosteroidy należy przepisywać pacjentom z podejrzeniem fiochromocytomu lub z rozpoznanym fiochromocytomem tylko po odpowiedniej ocenie stosunku korzyści do ryzyka.
Noworodki przedwczesne: znane są długotrwałe zaburzenia rozwoju neurologicznego po wczesnym leczeniu (< 96 godzin) noworodków przedwczesnych z przewlekłą chorobą płuc dexametazonem w dawkach początkowych 0,25 mg/kg dwa razy dziennie.
Substancje pomocnicze
Ten lek zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg)/dawkę sodu, czyli jest praktycznie pozbawiony sodu.
Stosowanie w czasie ciąży lub karmienia piersią.
Ciąża.
Nie można wykluczyć szkodliwego wpływu na płód i noworodzone dziecko. Lek hamuje rozwój wewnątrzmacierzny dziecka. Dexametazon-4-Darnytsia można przepisać kobietom w ciąży tylko w pojedynczych przypadkach nagłych, gdy oczekiwana korzyść dla matki przewyższa potencjalne ryzyko dla płodu. Szczególna ostrożność zaleca się przy pre-eklampsji. Zgodnie z ogólnymi zaleceniami dotyczącymi leczenia w czasie ciąży glukokortykosteroidami, należy stosować najniższą skuteczną dawkę do kontroli choroby podstawowej. Dzieci, których matkom podawano glukokortykosteroidy w czasie ciąży, należy dokładnie zbadać pod kątem niewydolności nadnerczy.
Glukokortykosteroidy przenikają przez łożysko i osiągają wysokie stężenia u płodu. Dexametazon jest mniej aktywnie metabolizowany w łożysku niż np. prednizon. Z tego powodu w surowicy krwi płodu mogą występować wysokie stężenia dexametazonu. Według niektórych danych nawet dawki farmakologiczne glukokortykosteroidów mogą zwiększyć ryzyko niewydolności łożyska, oligohydramniosu, opóźnienia rozwoju płodu lub jego śmierci wewnątrzmacicznej, zwiększenia liczby leukocytów (neutrofili) u płodu i niewydolności nadnerczy. Nie ma dowodów potwierdzających działanie teratogenne glukokortykosteroidów.
Stosowanie kortykosteroidów u ciężarnych zwierząt może prowadzić do zaburzeń rozwoju płodu, w tym rozszczepu podniebienia, wewnątrzmacicznego opóźnienia wzrostu i wpływu na wzrost i rozwój mózgu. Nie ma dowodów, że kortykosteroidy zwiększają częstość wad wrodzonych, takich jak rozszczep podniebienia/wargi, u ludzi (patrz sekcja „Właściwości farmakologiczne”).
Zaleca się stosowanie dodatkowych dawek glukokortykosteroidów podczas porodu kobietom, które przyjmowały glukokortykosteroidy w czasie ciąży. W przypadku przedłużającego się porodu lub planowanego cięcia cesarskiego zaleca się wstrzykiwanie dożylnie 100 mg hydrokortyzonu co 8 godzin.
Karmienie piersią.
Stosowanie w okresie karmienia piersią jest przeciwwskazane (z wyjątkiem przypadków nagłych).
Niewielka ilość glukokortykosteroidów przenika do mleka matki, dlatego matkom leczonym dexametazonem nie zaleca się karmienia piersią, szczególnie przy dawkach przekraczających normy fizjologiczne (około 1 mg). Może to prowadzić do spowolnienia wzrostu dziecka i zmniejszenia sekrecji endogennych kortykosteroidów.
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi mechanizmów.
Dexametazon-4-Darnytsia nie wpływa na zdolność prowadzenia samochodu i innych mechanizmów.
Sposób stosowania i dawki
Dexametazon-4-Darnytsia, roztwór do wstrzykiwań, przeznaczony jest dla dorosłych oraz dzieci od momentu urodzenia.
Roztwór do wstrzykiwań można podawać dożylnie (przez wstrzyknięcie lub infuzję z roztworem glukozy lub roztworem chlorku sodu), wewnątrzmięśniowo lub miejscowo (poprzez wstrzyknięcie do stawu lub w miejsce zmiany skórnej lub do infiltratu w tkankach miękkich). Jako rozpuszczalnik do infuzji dożylnej stosuje się 0,9 % roztwór chlorku sodu lub 5 % roztwór glukozy.
Roztwory przeznaczone do wstrzykiwania dożylnego lub dalszego rozcieńczania leku nie powinny zawierać substancji konserwujących przy stosowaniu u noworodków, szczególnie u przedwczesnych.
Podczas mieszania leku z rozpuszczalnikiem do infuzji należy przestrzegać zasad aseptyki. Mieszaninę należy zastosować w ciągu 24 godzin, ponieważ roztwory do infuzji zazwyczaj nie zawierają substancji konserwujących. Leki do podania dożylno należy wizualnie sprawdzać pod kątem obecności zanieczyszczeń oraz zmiany koloru przed każdym wstrzyknięciem.
Dawkę należy ustalać indywidualnie, w zależności od choroby pacjenta, przewidywanego okresu leczenia, tolerancji kortykosteroidów oraz odpowiedzi organizmu.
Podanie pozajelitowe
Dexametazon-4-Darnytsia podaje się pozajelitowo w stanach nagłych, gdy niemożliwe jest leczenie doustne, oraz w przypadkach wymienionych w sekcji „Wskazania do stosowania”.
Roztwór do wstrzykiwań przeznaczony jest do podania dożylnego, wewnątrzmięśniowego lub do infuzji (z roztworem glukozy lub roztworem chlorku sodu).
Zalecana średnia początkowa dawka dobową do podania dożylnego lub wewnątrzmięśniowego to 0,5–9 mg na dobę; w razie potrzeby dawkę można zwiększyć. Początkowe dawki należy stosować aż do pojawienia się reakcji klinicznej, po czym dawkę należy stopniowo zmniejszać do najniższej skutecznej dawki klinicznie.
W przypadku stosowania wysokich dawek przez kilka dni, dawkę należy stopniowo zmniejszać przez kilka kolejnych dni lub dłuższy okres.
W leczeniu COVID-19
Dorośli pacjenci: 6 mg dożylne, 1 raz na dobę, przez okres do 10 dni.
Populacja pediatryczna
Dorosłe dzieci w wieku od 12 lat: zalecane jest podawanie 6 mg dożylne, 1 raz na dobę, przez okres do 10 dni.
Czas trwania leczenia zależy od odpowiedzi klinicznej oraz indywidualnych potrzeb pacjenta.
Pacjenci w podeszłym wieku, z zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby
Korekta dawki nie jest wymagana.
Zastosowanie miejscowe
Do wstrzyknięcia do stawu zalecane dawki wynoszą od 0,4 mg do 4 mg. Dawkę dobiera się w zależności od wielkości zaangażowanego stawu. Zazwyczaj wstrzykuje się 2–4 mg do dużych stawów i 0,8–1 mg do małych. Powtórne wstrzyknięcie do stawu możliwe jest po upływie 3–4 miesięcy. Wstrzyknięcie może być wykonane trzy lub cztery razy w jeden staw w ciągu życia oraz jednocześnie nie więcej niż w 2 stawy. Częstsze wstrzykiwanie wewnątrzstawowe może uszkodzić chrząstkę stawową i prowadzić do martwicy kości.
Dawkę dexametazonu wstrzykiwanego do torebki synowialnej przyjmuje się zazwyczaj w ilości 2–3 mg, do pochwy ścięgnia – 0,4–1 mg, do guzka – od 1 do 2 mg.
Dawkę dexametazonu wstrzykiwanego w miejsce uszkodzenia przyrównuje się do dawki wstrzykiwanej wewnątrzstawowo. Dexametazon-4-Darnytsia można jednocześnie wstrzyknąć nie więcej niż w dwóch miejscach uszkodzenia.
Dawki stosowane w tkankach miękkich (wokół stawu) wynoszą 2–6 mg.
Dawki dla dzieci
Przy podawaniu wewnątrzmięśniowym zalecana dawka w leczeniu zastępczym wynosi 0,02 mg/kg masy ciała lub 0,67 mg/m² powierzchni ciała, podzielona na 3 dawki podawane co trzeci dzień, albo 0,008–0,01 mg/kg masy ciała lub 0,2–0,3 mg/m² powierzchni ciała na dobę.
W przypadku wszystkich innych wskazań zalecana dawka wynosi 0,02–0,1 mg/kg masy ciała lub 0,8–5 mg/m² powierzchni ciała co 12–24 godziny.
Równoważne dawki kortykosteroidów
| Deksametazon 0,75 mg |
Prednizon 5 mg |
| Kortyzon 25 mg |
Metyloprednizolon 4 mg |
| Hydrokortyzon 20 mg |
Tryamcinolon 4 mg |
| Prednizolon 5 mg |
Betamezonom 0,75 mg |
- Dzieci *
Lek Dexametazon-4-Darnytsia może być stosowany u dzieci od urodzenia tylko w przypadku absolutnej konieczności. W trakcie leczenia dexametazonem wymagana jest staranna obserwacja wzrostu i rozwoju dzieci oraz młodzieży.
*** Przedawkowanie ***
Istnieją pojedyncze doniesienia o ostrych przypadkach przedawkowania oraz śmiertelnych skutkach spowodowanych ostrym przedawkowaniem.
Przedawkowanie występuje zazwyczaj dopiero po kilku tygodniach przyjmowania leku. Może ono powodować większość niepożądanych działań wymienionych w sekcji „Działania niepożądane”, w szczególności zespół Cushinga. Nie istnieje specyficzny antydoot. Leczenie przedawkowania powinno mieć charakter wspomagający i objawowy. Hemodializa nie jest skuteczną metodą przyspieszonego usuwania dexametazonu z organizmu.
Efekty uboczne.
Wszystkie efekty uboczne zostały wymienione według układów i narządów oraz częstości występowania: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 – < 1/10), nieczęsto (≥ 1/1 000 – < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000 – < 1/1 000), bardzo rzadko (< 1/10 000), częstość nieznana (nie można oszacować na podstawie dostępnych danych).
Efekty uboczne przy krótkotrwałym leczeniu dexametazonem
Ze strony układu odpornościowego: rzadko: reakcje nadwrażliwości.
Ze strony układu endokrynnego: często: przejściowe zahamowanie czynności nadnerczy.
Ze strony metabolizmu i odżywiania: często: obniżona tolerancja węglowodanów, zmniejszenie apetytu i przyrost masy ciała; rzadko: hipertriglicerydemia.
Ze strony psychiki: często: zaburzenia psychiczne.
Ze strony układu pokarmowego: rzadko: wrzód peptyczny i ostry zapalenie trzustki.
Efekty uboczne przy długotrwałym leczeniu dexametazonem
Ze strony układu odpornościowego: rzadko: osłabienie odpowiedzi immunologicznej i zwiększone podatność na infekcje.
Ze strony układu endokrynnego: często: trwałe zahamowanie czynności nadnerczy, opóźnienie wzrostu u dzieci i nastolatków.
Ze strony metabolizmu i odżywiania: często: otyłość.
Ze strony narządów wzroku: rzadko: zaćma, jaskra.
Ze strony układu naczyniowego: rzadko: nadciśnienie.
Ze strony skóry i tkanek podskórnych: cieniutka skóra.
Ze strony układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej: często: atrofia mięśni, osteoporoza; rzadko: martwica bezprzywrotna kości.
Efekty uboczne, które mogą również występować w poszczególnych narządach i układach podczas leczenia dexametazonem:
Ze strony krwi i układu limfatycznego: powikłania zakrzepowo-zatorowe; zmniejszenie liczby monocytów i/lub limfocytów; leukocytoza; eozynofilia (tak jak przy innych glikokortykosteroidach); rzadko: trombocytopenia i purpura niezwiązana z trombocytopenią.
Ze strony układu odpornościowego: rzadko: wysypka, pokrzywka, skurcz oskrzeli, reakcje anafilaktyczne.
Ze strony serca: ekstrasystolia komorowa wielofocalna, tymczasowa bradykardia, niewydolność serca; rzadko: perforacja mięśnia sercowego wskutek przebytego zawału mięśnia sercowego; częstość nieznana: kardiomiopatia przerostowa u noworodków przedwczesnych.
Ze strony układu naczyniowego: encefalopatia nadciśnieniowa, nadciśnienie tętnicze.
Ze strony układu oddechowego, klatki piersiowej i jamy śródpiersiowej: nawrót nieaktywnej postaci gruźlicy.
Ze strony układu nerwowego: obrzęk nerwu wzrokowego i zwiększone ciśnienie wewnątrzczaszkowe (łagodna nadciśnienie wewnątrzczaszkowe) po zakończeniu leczenia: zawroty głowy, ból głowy, drgawki.
Ze strony psychiki: zaburzenia osobowości i zachowania, najczęściej objawiające się euforią; bezsenność, drażliwość, hiperkineza, depresja, rzadko: psychozy.
Ze strony układu endokrynnego: zahamowanie czynności nadnerczy i atrofia nadnerczy (obniżona reakcja na stres), zespół Cushinga, opóźnienie wzrostu u dzieci i nastolatków, zaburzenia cyklu menstruacyjnego, hirsutyzm.
Ze strony metabolizmu i odżywiania: przejście z formy ukrytej na objawowe objawy cukrzycy; zwiększone zapotrzebowanie na insulinę i doustne leki przeciwcukrzycowe u chorych na cukrzycę; zatrzymanie sodu i wody; zwiększone wydalanie potasu; alkaloza hipokaliemiczna; ujemny bilans azotu spowodowany katabolizmem białek; hipokalcemia.
Ze strony układu pokarmowego: dyspepsja, wymioty, zapalenie przełyku, nudności, odruchy, rzadko: wrzód żołądka lub dwunastnicy, perforacje i krwawienia w przewodzie pokarmowym (wymioty z domieszką krwi, melena), zapalenia trzustki, perforacja pęcherza żółciowego i perforacja jelita (szczególnie u pacjentów z chorobami zapalnymi jelit).
Ze strony układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej: osłabienie mięśni, miopatia indukowana sterydami (osłabienie mięśni wskutek katabolizmu mięśni), osteoporoza (zwiększone wydalanie jonów wapnia) i złamania kompresyjne kręgów, martwica bezprzywrotna kości (najczęściej obserwuje się martwicę główek kości udowej i ramiennej), pęknięcia ścięgien (szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu z niektórymi lekami z grupy chinolonów), uszkodzenia chrząstki stawowej i martwica kości (w przypadku częstych wstrzyknięć wewnątrzstawowych).
Ze strony skóry i tkanek podskórnych: opóźnione gojenie się ran, cieniutka skóra, striae, plamki posiniaczone i siniaki, zaczerwienienie, nadmierne pocenie się, trądzik, hamowanie reakcji skórnych w testach skórnych;
rzadko: obrzęk naczynioruchowy, zapalenie skóry alergiczne, pokrzywka.
Ze strony narządów wzroku: podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, jaskra, zaćma, załamanie oczu, zamazane widzenie, chorioretinopatia.
Ze strony narządów płciowych i gruczołu piersiowego: rzadko: impotencja.
Ogólne zaburzenia i zaburzenia w miejscu wstrzyknięcia: przejściowe uczucie pieczenia i mrowienia w okolicy odbytu przy podaniu dożylnym lub przy podawaniu wysokich dawek; obrzęk, nadpigmentacja lub hipopigmentacja skóry, atrofia skóry i tkanki podskórnej, sterylny ropień i zaczerwienienie skóry.
Objawy zespołu odstawienia glikokortykosteroidów.
U pacjentów leczonych przez dłuższy czas dexametazonem, przy zbyt szybkim zmniejszeniu dawki może wystąpić zespół odstawienia, wskutek czego mogą pojawić się przypadki niewydolności nadnerczy, hipotensji tętniczej lub skutku śmiertelnego. W niektórych przypadkach objawy zespołu odstawienia mogą przypominać objawy pogorszenia lub nawrotu choroby, z której leczony był pacjent. W przypadku wystąpienia ciężkich niepożądanych reakcji leczenie należy przerwać.
Przekazywanie podejrzeń efektów ubocznych.
Przekazywanie podejrzeń efektów ubocznych po rejestracji leku ma istotne znaczenie. Umożliwia to monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka w związku z zastosowaniem tego leku. Pracownicy medyczni i farmaceutyczni, a także pacjenci lub ich ustawowi przedstawiciele powinni zgłaszać wszystkie przypadki podejrzewanych efektów ubocznych i/lub braku skuteczności leku poprzez Automatyczny System Informacyjny nadzoru farmakologicznego pod adresem: https://aisf.dec.gov.ua.
Okres ważności. 2 lata.
Warunki przechowywania.
Przechowywać w oryginalnym opakowaniu w temperaturze nie wyższej niż 25 °C. Nie zamarzać.
Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.
Niezgodność.
Nie należy mieszać leku z innymi lekami, z wyjątkiem roztworu chlorku sodu 0,9 % lub roztworu glukozy 5 %.
Podczas mieszania dexametazonu z chloropromazyną, difenhydraminą, doksalpramem, doksorubicyną, daunorubicyną, idarubicyną, hydromorfiną, ondansetronem, prochloroperazyną, azotanem potasu i wancomycyną powstaje osad.
Około 16 % dexametazonu ulega rozkładowi w roztworze glukozy 2,5 % i chlorku sodu 0,9 % z amikacyną.
Niektóre leki, takie jak lorazepam, należy mieszać tylko w butelkach szklanych, a nie w workach plastikowych (stężenie lorazepamu zmniejsza się do wartości poniżej 90 % po 3–4 godzinach przechowywania w workach z poliwinylu chlorku w temperaturze pokojowej).
Z niektórymi lekami, takimi jak metaraminol, rozwija się tzw. niezgodność rozwijająca się powoli po 24 godzinach po zmieszaniu z dexametazonem.
Dexametazon i glikopirrolat: wartość pH końcowego roztworu wynosi 6,4, co znajduje się poza zakresem stabilności.
Opakowanie.
Po 1 ml w ampułce; po 5 ampułek w blisterze; po 1, 2 lub 5 blistery w kartonie.
Kategoria wydawania. Na receptę.
Producent. Przedsiębiorstwo Farmaceutyczne „Darnytsia” Sp. z o.o.
Adres producenta i miejsce prowadzenia działalności.
Ukraina, 02093, miasto Kijów, ul. Borispielska 13.


