Chloramfenikol

I N S T R U K C J A dla zastosowania leczniczego leku LEVOMYCETIN (LAEVOMYCETINUM)

Skład:

substancja czynna: chloramfenikol (chloramphenicol);

1 tabletka zawiera chloramfenikolu (chloramphenicolum) 500 mg (0,5 g);

substancje pomocnicze: skrobia ziemniaczana; stearynian wapnia.

Postać leku. Tabletki.

Główne właściwości fizyko-chemiczne: tabletki białe lub białe z lekko żółtawym odcieniem, o płaskiej powierzchni, skośnych krawędziach i ryflowaniu.

Grupa farmakoterapeutyczna. Środki przeciwbakteryjne do stosowania systemowego. Fenikole. Chloramfenikol.

Kod ATC J01B A01.

Właściwości farmakologiczne.

Farmakodynamika.

Chloramfenikol – bakteriostatyczny antybiotyk o szerokim spektrum działania. Działanie związane jest z zakłóceniem procesu syntezy białka w komórce mikroobiektu na etapie przenoszenia aminokwasów przez t-RNA na rybosomy. Skuteczny wobec wielu bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych: Escherichia coli, Shigella flexneri spp., Shigella boydii spp., Shigella sonnei spp., Salmonella spp. (w tym Salmonella typhi), działa na Streptococcus spp. (w tym Streptococcus pneumoniae), Neisseria gonorrhoeae, Neisseria meningitidis, szereg szczepów Proteus spp., na niektóre szczepy Pseudomonas aeruginosa; aktywny wobec Ricketsia spp., Treponema spp., Chlamydia spp. (w tym Chlamydia trachomatis), patogenów infekcji ropnych, gorączki tyfoidalnej, dizenterii, infekcji meningokokowej, bruceli, riketsji, chlamidii, spiralowców. Nie działa na Mycobacterium tuberculosis, na patogenne pierwotniaki ani grzyby. Aktywny wobec szczepów bakterii opornych na penicylinę, tetracykliny, sulfonamidy. Odporność mikroorganizmów rozwija się powoli. Preparat ma niską aktywność wobec bakterii kwasoopornych, pałeczki ropy błękitnej, Clostridium oraz pierwotniaków.

Mechanizm działania wynika z hamowania syntezy białka w komórkach mikroorganizmów. W stężeniach terapeutycznych wykazuje działanie bakteriostatyczne. Odporność mikroorganizmów na preparat rozwija się powoli i zazwyczaj nie występuje oporność krzyżowa wobec innych środków chemioterapeutycznych. Ze względu na wysoką toksyczność Chloramfenikol można stosować w leczeniu ciężkich infekcji, w których środki antybakteryjne o niższej toksyczności są nieskuteczne lub przeciwwskazane.

Farmakokinetyka.

Szybko i niemal całkowicie wchłania się z przewodu pokarmowego. Maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest po 2–3 godzinach. Terapeutyczne stężenie we krwi utrzymuje się przez 4–5 godzin. Biodostępność po podaniu doustnym wynosi 80%. Dobrze przenika do narządów, tkanek i płynów ustrojowych, przenika przez barierę krew-mózg (BKB), łożysko, do mleka matki. Z białkami osocza wiąże się 50–60% chloramfenikolu. Najwyższe stężenia chloramfenikolu obserwuje się w wątrobie i nerkach. W żółci stwierdza się do 30% podanej dawki. Maksymalne stężenie w płynie mózgowo-rdzeniowym obserwuje się po 4–5 godzinach po jednorazowym podaniu doustnym. Biotransformuje się w wątrobie, 90% wiąże się z nieaktywnym glukuronidem. Chloramfenikolu palmitynian ulega hydrolizie do formy wolnej w przewodzie pokarmowym przed wchłonięciem. Chloramfenikolu sodowy bursztynian ulega hydrolizie do formy wolnej w osoczu krwi, wątrobie, płucach i nerkach. U płodu i u niemowląt przedwczesnych wątroba jest niedostatecznie rozwinięta, aby związać chloramfenikol, co prowadzi do gromadzenia się toksycznego stężenia aktywnej formy leku i może prowadzić do rozwoju zespołu szarego. W jelicie pod wpływem bakterii jelitowych zachodzi hydroliza chloramfenikolu z utworzeniem metabolitów nieaktywnych.

Wydalany głównie z moczem (głównie w formie nieaktywnych metabolitów), częściowo z żółcią (do 30% podanej dawki) i kałem.

Okres półwyluwy u dorosłych z prawidłową czynnością nerek i wątroby wynosi 1,5–3,5 godziny, przy zaburzonej czynności nerek – 3–4 godziny, przy ciężkim zaburzeniu czynności wątroby – 4,6–11 godzin.

Charakterystyki kliniczne.

Wskazania.

Choroby zakaźno-zapalne wywołane mikroorganizmami wrażliwymi na lek: tyfus brzuszny, paratyfy, yersinioza, bruceloza, shigelioza, salmoneloza, tularemia, rickettsjozy, chlamidiozy, zapalenie otrzewnej bakteryjne, bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, infekcje dróg żółciowych.

Lek wskazany jest w przypadkach nieskuteczności innych środków przeciwdrobnoustrojowych ze względu na możliwość wystąpienia wyraźnych działań niepożądanych.

Przeciwwskazania.

• Podwyższona indywidualna wrażliwość (alergia) na chloramfenikol, tiampfenikol, azidampfenikol oraz na inne składniki leku;

• choroby krwi, w tym zahamowanie hematopoezy;

• nasilone zaburzenia funkcji wątroby i/lub nerek;

• niedobór enzymu glukozo-6-fosforan dehydrogenazy;

• choroby skóry (łuszczycę, egzemę, grzybice);

• porfiria.

Chloramfenikolu nie należy stosować w ostrych chorobach układu oddechowego, anginie, a także w celu zapobiegania infekcji bakteryjnej.

Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.

Alfetanil: długotrwałe stosowanie chloramfenikolu, który jest inhibitorem enzymów wątrobowych, w okresie przedoperacyjnym lub podczas operacji może zmniejszyć klirens alfatanyl z osocza i wydłużyć czas jego działania.

Leki hamujące hematopoezę (cytostatyki, karbamazepina, fenylbutazon, penicylamina, niektóre leki przeciwpsychotyczne, w tym klozapina, prokaina, inhibitory odwrotnej transkryptazy, propylotiouracyl, sulfonamidy, cyklosporyna, ryfampicyna), terapia promieniowaniem: możliwe wzmocnienie ich działania depresyjnego na szpary kostny. Dlatego należy unikać tej kombinacji.

Leki hipoglikemiczne (np. tolbutamid (butamid), chlorpropamid): możliwe wzmocnienie ich działania hipoglikemicznego (z powodu hamowania metabolizmu tych leków w wątrobie i zwiększenia ich stężenia), co wymaga korekty dawek.

Fenobarbital, ryfampicyna, ryfabutyna: obniżenie stężenia chloramfenikolu w osoczu poprzez przyśpieszenie jego metabolizmu w wątrobie.

Fenytoina: możliwe zarówno obniżenie, jak i zwiększenie stężenia chloramfenikolu w osoczu.

Hamowanie przez chloramfenikol układu enzymatycznego cytochromu P450 może osłabić metabolizm wątrobowy fenobarbitalu, fenytoiny, dikumaryny, warfaryny oraz innych leków , które metabolizują się przez ten układ oksydazowy , co prowadzi do opóźnienia ich wydalania, zwiększenia stężenia we krwi oraz toksyczności tych leków.

Paracetamol: możliwe nasilenie toksyczności chloramfenikolu, ponieważ wydłuża się okres półtrwania i zwiększa się jego stężenie w osoczu.

Inhibitory kalcydu (cyklosporyna, tacroloimus): możliwe zwiększenie ich stężenia w osoczu. Należy prowadzić monitorowanie stężenia tych leków w osoczu; konieczna jest korekta ich dawek podczas stosowania razem z chloramfenikolem.

Cyklofosfamid: wydłużenie okresu półtrwania cyklofosfamidu z 7,5 do 11,5 godziny.

Cykloseryna: wzmocnienie neurotoksyczności chloramfenikolu.

Peroralne środki antykoncepcyjne zawierające estrogeny: możliwe obniżenie skuteczności antykoncepcji i zwiększenie częstości krwawień przebijających. W związku z tym zaleca się stosowanie niehormonalnych metod antykoncepcji w czasie leczenia chloramfenikolem.

Penicylina, cefalosporyny, makrolidy (erytromycyna, oleandomycyna), lankozamidy (klindamycyna, lincomycyna), antybiotyki polienowe (nystatyna, levoryna): wzajemne osłabienie działania przeciwdrobnoustrojowego, ponieważ chloramfenikol może wypierać te leki ze stanu związanego lub przeszkadzać w ich wiązaniu się z podjednostką 50S rybosomów bakteryjnych, dlatego należy unikać jednoczesnego stosowania.

Witamina B12, preparaty żelaza, kwas foliowy: możliwe przeciwdziałanie stymulacji hematopoezy przez witaminę B12, obniżenie skuteczności tych leków.

Etanol: rozwój reakcji typu disulfiram (zaczerwienienie skóry, tachykardia, nudności, wymioty, kaszel odruchowy, drgawki).

Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności stosowania.

Ze względu na możliwość wystąpienia ciężkich uszkodzeń narządów układu krwiotwórczego w wyniku toksycznego działania leku, w trakcie leczenia należy kontrolować skład krwi obwodowej oraz obserwować stan wątroby i nerek.

W przypadku wystąpienia leukopenii, trombocytopenii, anemii lub innych patologicznych zmian we krwi należy natychmiast przerwać stosowanie Chloramfenikolu. Choć regularna kontrola składu krwi obwodowej podczas leczenia chloramfenikołem może wykazać wczesne zmiany ze strony układu krwiotwórczego (leukopenia, retikulocytopenia lub granulocytopenia), zanim stan ten stanie się nieodwracalny, nie wyklucza to możliwości rozwoju anemii aplastycznej spowodowanej depresją szpiku kostnego. Anemia aplastyczna, trombocytopenia i granulocytopenia zazwyczaj pojawiają się po zakończeniu leczenia. Dlatego objawy takie jak bladość skóry, ból gardła i podwyższona temperatura, nietypowe krwawienia, osłabienie (nawet jeśli występują kilka tygodni lub miesięcy po odstawieniu leku) wymagają natychmiastowej pomocy medycznej.

U pacjentów, którzy wcześniej leczono lekami cytotoksycznymi lub stosowano terapię promieniowaniem, należy porównać potencjalne ryzyko i oczekiwaną korzyść z leczenia chloramfenikołem ze względu na możliwość wystąpienia ciężkich działań niepożądanych. Należy unikać stosowania chloramfenikolu z innymi lekami, które mogą powodować przygnębienie funkcji szpiku kostnego. W celu zwiększenia bezpieczeństwa leczenia, należy, jeśli to możliwe, monitorować stężenie chloramfenikolu we krwi. Zakres terapeutyczny wynosi 5–15 μg/ml.

Stosowanie leków przeciwbakteryjnych może prowadzić do nadmiernego wzrostu mikroorganizmów odpornych, w tym grzybów, oraz rozwoju superinfekcji, co wymaga podjęcia odpowiednich działań.

Leczenie lekami przeciwbakteryjnymi prowadzi do zaburzeń normalnej flory jelita grubego i może powodować nadmierny wzrost Clostridium difficile, którego toksyny są główną przyczyną powstawania kolitu pseudomembranaceus. Kolit pseudomembranaceus może występować zarówno bezpośrednio podczas przyjmowania leku, jak i w ciągu 2 miesięcy po zakończeniu terapii przeciwbakteryjnej. O przypadkach rozwoju kolitu pseudomembranaceus od formy łagodnej po zagrożującą życie powiadomiono przy stosowaniu niemal wszystkich leków przeciwbakteryjnych, w tym chloramfenikolu. Należy rozważyć możliwość tej diagnozy u wszystkich pacjentów, u których podczas lub po zastosowaniu antybiotyków wystąpiło biegunka.

W przypadku braku odpowiedniego leczenia może rozwinąć się toksyczny megakolon, zapalenie otrzewnej, wstrząs. Należy wziąć pod uwagę, że rozwój kolitu jest najbardziej prawdopodobny u pacjentów starszych i u osób osłabionych.

Doświadczenie kliniczne nie wykazało różnic w odpowiedzi na leczenie chloramfenikołem u pacjentów z różnych grup wiekowych. Jednak ze względu na wiekowe cechy funkcji nerek, wątroby, układu sercowo-naczyniowego, obecność chorób współistniejących oraz stosowanie innych leków, dawkowanie chloramfenikolu u pacjentów starszych należy ustalać ostrożnie, zaczynając zazwyczaj od dolnej granicy zakresu dawkowania.

U pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby i/lub nerek możliwe jest podwyższenie stężenia chloramfenikolu w surowicy krwi i ryzyko wystąpienia reakcji toksycznych może być większe, dlatego dawkowanie należy odpowiednio skorygować. Wskazane jest okresowe oznaczanie stężenia leku we krwi oraz kontrolowanie funkcji wątroby i nerek.

Chloramfenikol należy przepisywać z ostrożnością pacjentom z tendencją do reakcji alergicznych, a także pacjentom z chorobami układu sercowo-naczyniowego.

Chloramfenikol może również utrudniać rozwój odporności po szczepieniach, dlatego nie należy go stosować w czasie szczepień ochronnych.

Jednoczesne przyjmowanie etanolu prowadzi do rozwoju reakcji typu disulfiram (hiperemia skóry, tachykardia, nudności, wymioty, kaszel odruchowy, drgawki).

Niedopuszczalne jest bezkontrolne przepisywanie chloramfenikolu oraz jego stosowanie w lekkich formach infekcji, w ostrych chorobach układu oddechowego lub jako środek zapobiegawczy przed zakażeniami bakteryjnymi, szczególnie w praktyce pediatrycznej.

Należy unikać powtarzanych cykli leczenia chloramfenikołem. Leczenie powinno trwać nie dłużej niż to konieczne do uzyskania pozytywnych efektów, bez ryzyka powikłań lub nawrotu choroby.

Stosowanie w okresie ciąży lub karmienia piersią.

Nie ustalono bezpieczeństwa stosowania leku u kobiet w ciąży, dlatego lek jest przeciwwskazany w okresie ciąży.

Chloramfenikol przenika do mleka matki, dlatego w czasie leczenia lekiem należy przerwać karmienie piersią.

Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Dopóki nie zostanie ustalona indywidualna reakcja pacjenta na lek, należy powstrzymać się od prowadzenia samochodu lub pracy z innymi mechanizmami, biorąc pod uwagę, że podczas leczenia Chloramfenikołem mogą występować zaburzenia ze strony układu nerwowego.

Sposób stosowania i dawki.

Chloramfenikol należy przyjmować doustnie, 30 minut przed posiłkiem; w przypadku nudności, wymiotów – godzinę po posiłku.

Dawkowanie ustala lekarz indywidualnie, w zależności od ciężkości choroby i stanu pacjenta.

Dorosłym przepisuje się po 250–500 mg 3–4 razy na dobę. Dawkę dzienną ustala się na 2 g. W przypadku szczególnie ciężkich form infekcji (np. dur brzuszny) w warunkach szpitalnych możliwe jest zwiększenie dawki do 4 g na dobę (maksymalna dawka dzienna dla dorosłych), pod ścisłym kontrolą stanu krwi oraz czynności wątroby i nerek.

Dzieciom w wieku od 3 do 8 lat przepisuje się pojedynczą dawkę 125 mg, dzieciom w wieku powyżej 8 lat – 250 mg. Lek przyjmuje się 3–4 razy na dobę. W razie potrzeby stosowania dawki 125 mg należy przyjmować tabletki o niższej zawartości substancji czynnej.

Leczenie trwa zazwyczaj 7–10 dni. W razie potrzeby i przy dobrej tolerancji, przy braku zmian w składzie krwi obwodowej, możliwe jest przedłużenie leczenia do 2 tygodni.

Dzieci.

Chloramfenikol w tej postaci leku nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 3. roku życia.

W leczeniu dzieci w wieku od 3. roku życia chloramfenikol należy stosować z dużą ostrożnością i tylko w przypadku braku terapii alternatywnej.

Z uwagi na zawartość substancji czynnej w tabletce, możliwe jest stosowanie leku u dzieci powyżej 8. roku życia.

Przedawkowanie.

Objawy. Ciężkie powikłania ze strony układu krwiotwórczego są zazwyczaj związane ze stosowaniem przez dłuższy czas dużych dawek (powyżej 3 g na dobę) – blada cera, ból gardła i podwyższona temperatura, nietypowe krwawienia i krwotoki, nietypowa zmęczalność lub osłabienie. Stężenia chloramfenikolu we krwi powyżej 25 μg/ml uważane są za toksyczne.

Może również dojść do rozwoju innych charakterystycznych dla chloramfenikolu działań niepożądanych (patrz rozdział „Działania niepożądane”).

Szczególnie niebezpieczny jest tzw. „zespół szary”, obserwowany głównie u noworodków (urodzonych przez matki, którym podawano chloramfenikol podczas porodu lub u których terapię chloramfenikolem rozpoczęto w pierwszych 48 godzin życia), ale przy przedawkowaniu możliwy również u starszych dzieci lub szczególnie wrażliwych osób (napęcznienie brzucha, wymioty, niewydolność oddechowa z ciężkim kwasem metabolicznym, sinoczerwona barwa skóry, obniżenie temperatury ciała, osłabienie reakcji nerwowych, depresja przewodnictwa miokardialnego, niewydolność sercowo-naczyniowa, kolaps cyrkulacyjny, śpiączka i skutek śmiertelny).

„Zespół szary” może również występować w wyniku kumulacji leku przy względnym przedawkowaniu (nagromadzenie chloramfenikolu spowodowane niedojrzałością enzymów wątroby oraz jego bezpośredni toksyczny wpływ na mięsień sercowy) u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek. „Zespół szary” pojawia się przy stężeniu chloramfenikolu w osoczu powyżej 50 μg/ml.

Leczenie. Przerwanie leczenia, przemywanie żołądka, podanie enterosorpcji (w tym węgla aktywnego), środka przeczyszczającego solnego, intensywna klizma oczyszczająca, leczenie objawowe. W przypadkach ciężkich – hemosorpcja.

Działania niepożądane.

Najcięższe działania niepożądane to anemia aplastyczna, depresja szpiku kostnego oraz tzw. „syndrom szary”.

Ze strony układu immunologicznego: reakcje nadwrażliwościowe, w tym gorączka, świąd, wysypka skórna (w tym makularna i pęcherzykowa), dermatozy, reakcje anafilaktyczne, w tym pokrzywka, obrzęki naczynioruchowe. Opisywano przypadki wystąpienia reakcji Jarischa-Herxheimera (reakcji bakteriolizy) w trakcie leczenia dżumy brzusznej (co dotyczy głównie form parenteralnych chloramfenikolu).

Ze strony układu krwiotwórczego i chłonnego: toksyczny wpływ na układ krwiotwórczy oraz depresja szpiku kostnego (retikulocytopenia, trombocytopenia, granulocytopenia, pancytopenia, erytrocytopenia, obniżenie poziomu hemoglobiny we krwi, anemia), rzadko w ciężkich przypadkach może dojść do rozwoju anemii hipoplastycznej, anemii aplastycznej, purpury trombocytopenicznej, agranulocytozy, leukopenii, wakuolizacji cytoplazmy wczesnych form erytrocytów.

Ze strony przewodu pokarmowego: zaburzenia dyspeptyczne (wzdęcia, nudności, wymioty), których ryzyko zmniejsza się po przyjmowaniu leku 1 godzinę po posiłku, biegunka, suchość w ustach, stomatyt, glosyt, podrażnienie błon śluzowych jamy ustnej i gardła, hamowanie mikroflory jelitowej, dysbakterioza, enterokolit.

Ze strony układu wątrobowo-żółciowego: zaburzenia funkcji wątroby.

Ze strony układu nerwowego: ból głowy, encefalopatia, zaburzenia psychomotoryczne, umiarkowana depresja, dezorientacja, delirium. Długotrwałe stosowanie wysokich dawek leku może prowadzić do zaburzeń węchu i smaku, obniżenia ostrości słuchu i wzroku, wystąpienia halucynacji wzrokowych i słuchowych, zapalenia nerwów wzrokowych i obwodowych (w tym do porażenia gałek ocznych). W przypadku wystąpienia tych objawów należy natychmiast przerwać przyjmowanie leku.

Inne: możliwe wystąpienie nadkażenia, w tym grzybicze, dermatyty (w tym dermatyta okołoodbytowego), hipertermii, kolapsu (u dzieci). Opisywano przypadki paroksysmalnej nocnej hemoglobinurii.

Okres ważności.

5 lat.

Warunki przechowywania.

W opakowaniu pierwotnym w temperaturze nie przekraczającej 25 °C.

Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Opakowanie.

Po 10 tabletek w pasku; po 1 pasku w kopercie papierowej;

po 10 tabletek w pasku; po 2 lub po 10 pasków w pudełku z tektury;

po 10 tabletek w blistrze; po 1, 2 lub 10 blisterów w pudełku z tektury;

po 10 tabletek w paskach lub w blisterach.

Kategoria dostępności.

Na receptę.

Producent. SPÓŁKA AKCYJNA « MONFARM ».

Miejsce produkcji oraz adres siedziby przedsiębiorstwa.

Ukraina, 19161, obwód czarczyński, rejon umanski, wieś Awramówka, ul. Zawiadowa 8.