Utrogestan®

INSTRUKCJA DOTYCZĄCA STOSOWANIA LEKU Utrogestan® (UTROGESTAN®)

Skład:

substancja czynna: progesteron;

1 kapsułka zawiera 100 mg lub 200 mg mikronizowanego progesteronu;

substancje pomocnicze: olej słonecznikowy, lecytyna sojowa, żelatyna, gliceryna, dwutlenek tytanu (E 171), woda oczyszczona.

Postać leku. Kapsułki.

Główne właściwości fizykochemiczne:

kapsułki 100 mg: okrągłe, miękkie, żelatynowe kapsułki o lekko żółtawym kolorze, zawierające białawy zawiesinę olejową;

kapsułki 200 mg: owalne, miękkie, żelatynowe kapsułki o lekko żółtawym kolorze, zawierające białawy zawiesinę olejową.

Grupa farmakoterapeutyczna.

Hormony gonadalne i leki stosowane w patologii układu płciowego. Gestageny. Kod ATC G03DA04.

Właściwości farmakodynamiczne

Farmakodynamika.

Właściwości farmakologiczne leku wynikają z działania progesteronu – jednego z hormonów ciałka żółtego, który sprzyja tworzeniu się prawidłowego endometrium sekretorycznego u kobiet. Powoduje przejście błony śluzowej macicy z fazy proliferacyjnej w fazę sekretoryczną, a po zapłodnieniu sprzyja przejściu jej w stan konieczny do rozwoju zapłodnionej komórki jajowej. Ogranicza pobudliwość i kurczliwość mięśniówki macicy oraz jajowodów. Nie wykazuje działania androgennego. Wykazuje działanie blokujące na wydzielanie przez podwzgórze czynników uwalniających LH i FSH, hamuje wytwarzanie przez przysadkę hormonów gonadotropowych oraz owulację.

Farmakokinetyka.

Stosowanie doustne

Zwiększenie stężenia progesteronu we krwi osocza obserwuje się już od pierwszej godziny po wchłonnięciu leku w przewodzie pokarmowym. Najwyższe stężenie progesteronu we krwi osocza obserwuje się po 1–3 godzinach po przyjęciu leku (po 1 godzinie – 4,25 ng/ml, po 2 godzinach – 11,75 ng/ml, po 4 godzinach – 8,37 ng/ml, po 6 godzinach – 2 ng/ml oraz 1,64 ng/ml po 8 godzinach). Głównymi metabolitami progesteronu we krwi osocza są 20-alfa-hydroksy-delta-4-alfa-pregnanolon oraz 5-alfa-dihydroprogesteron. Lek jest wydalanym z moczem w postaci glukuronidowych metabolitów, z których głównym jest 3-alfa, 5-beta-pregnanediol (pregnandiol). Te metabolity są identyczne z metabolitami powstającymi w wyniku fizjologicznego wydzielania przez ciałko żółte.

Stosowanie doodbytnicze

Po wprowadzeniu do pochwy progesteron jest szybko wchłaniany przez błonę śluzową.

Zwiększenie stężenia progesteronu we krwi osocza rozpoczyna się od pierwszej godziny, a najwyższe stężenie we krwi osocza osiągane jest po 1–3 godzinach po zastosowaniu.

Przy średniej dawce (100 mg progesteronu na noc) Utrogestan® umożliwia osiągnięcie i utrzymanie fizjologicznego i stabilnego stężenia progesteronu we krwi osocza (średnio na poziomie 9,7 ng/ml), podobnego do stężenia w fazie ciałka żółtego cyklu menstruacyjnego z prawidłową owulacją. W ten sposób Utrogestan® stymuluje odpowiednie dojrzewanie endometrium i sprzyja implantacji zarodka.

Przy wyższych dawkach (powyżej 200 mg na dobę), stopniowo zwiększanych, doodbytniczy sposób podania umożliwia osiągnięcie stężenia progesteronu we krwi osocza podobnego do stężenia występującego w pierwszym trymestrze ciąży.

Metabolizm. Metabolity we krwi osocza i moczu są identyczne z metabolitami występującymi podczas fizjologicznego wydzielania przez ciałko żółte jajnika: we krwi osocza chodzi przede wszystkim o 20-alfa-hydroksy-delta-4-alfa-pregnanolon oraz 5-alfa-dihydroprogesteron. Wydalanie z moczem odbywa się w 95% w formie glukuronidowych metabolitów, których głównym składnikiem jest 3-alfa, 5-beta-pregnanediol (pregnandiol).

Charakterystyka kliniczna.

Wskazania.

Stan związany z niedoborem progesteronu.

Stosowanie doustne

Ginekologiczne:

• stan związany z niedoborem progesteronu, a mianowicie:

• zespół przedmensesny,

• zaburzenia cyklu menstruacyjnego (dysowulacja, anowulacja),

• mastopatia włóknisto-torbielowata,

• okres przedmenopauzalny;

• terapia hormonalna zastępcza w menopauzie (w połączeniu z terapią estrogenową);

• niepłodność spowodowana niewystarczalnością ciałka żółtego.

Położnicze:

• zapobieganie nawykowemu lub zagrożeniu poronieniu na tle niewystarczalności ciałka żółtego;
• zagrożenie porodami przedwczesnymi.

Stosowanie dopochwowe

• Obniżona płodność przy niepłodności pierwotnej lub wtórnej w przypadku częściowej lub całkowitej niewystarczalności ciałka żółtego (dysowulacja, wspieranie fazy ciałka żółtego podczas przygotowania do zapłodnienia pozaustrojowego, program dawstwa komórek jajowych).
• Zapobieganie nawykowemu poronieniu lub zagrożeniu poronienia spontanicznego przy niewystarczalności ciałka żółtego.
• Zapobieganie porodom przedwczesnym u kobiet z krótkim szyjkiem macicy lub u kobiet z historią wcześniejszych samorzutnych porodów przedwczesnych.
• Niemożność lub ograniczenia stosowania leku drogą doustną.

Przeciwwskazania.

• Podwyższona wrażliwość na którykolwiek składnik leku.
• Ciężkie zaburzenia czynności wątroby.
• Podejrzenie lub potwierdzone nowotwory piersi lub narządów rodnych.
• Niezdiagnozowane krwawienia pochwowego.
• Nieudany lub niekompletny poronienie.
• Zakrzepowe zapalenie żył. Zaburzenia zakrzepowo-zatorowe.
• Krwotok do mózgu.
• Porfiria.

Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.

Podczas hormonalnej terapii zastępczej w menopauzie z zastosowaniem estrogenów, zaleca się podawanie progesteronu nie później niż od 12. dnia cyklu.

Jeśli leczenie zagrożenia porodami przedwczesnymi za pomocą Utrogestan® jest łączone z beta-mimetykami, dawki tych ostatnich można zmniejszyć.

Jednoczesne stosowanie innych leków może zmieniać metabolizm progesteronu, powodując zwiększenie lub obniżenie stężenia progesteronu w osoczu i w konsekwencji prowadzić do zmiany działania leku.

Silne induktory enzymów wątrobowych, a mianowicie: barbiturany, leki przeciwpadaczkowe (fenytoina), ryfampicyna, fenylbutazon, spironolakton, griseofulwina – powodują zwiększenie metabolizmu na poziomie wątroby.

Niektóre antybiotyki (ampicyliny, tetracykliny) mogą powodować zmiany mikroflory jelitowej, co skutkuje zaburzeniem enteroheparycznego cyklu steroidów.

Wiadomo, że takie interakcje leków są indywidualne i mogą istotnie różnić się u różnych grup pacjentów, dlatego niemożliwe jest jednoznaczne przewidywanie jakichkolwiek objawów klinicznych takich interakcji. Wszystkie progestageny mogą obniżać tolerancję glukozy, co może wymagać zwiększenia dobowej dawki insuliny i innych leków przeciwcukrzycowych u chorych na cukrzycę.

Biodostępność progesteronu może być zmniejszona przez palenie tytoniu i zwiększona przez alkohol.

Szczególne wytyczne dotyczące stosowania.

Leczenie w zalecanych dawkach nie wykazuje działania antykoncepcyjnego.

Jeśli leczenie rozpocznie się bardzo wcześnie w cyklu miesięcznym, szczególnie przed 15. dniem cyklu, może dojść do skrócenia cyklu lub krwawienia.

W przypadku krwawień z macicy nie należy stosować leku bez uprzedniego ustalenia ich przyczyny, w szczególności po badaniu endometrium.

Z ostrożnością należy stosować lek u pacjentów z zatrzymaniem płynów (np. nadciśnienie, choroby układu sercowo-naczyniowego, nerek), u chorych na padaczkę, migrenę, astmę oskrzelową, u pacjentów z depresją w wywiadzie, z cukrzycą, zaburzeniami funkcji wątroby, nadwrażliwością na światło.

Przed zastosowaniem leku należy dokładnie przebadać pacjentów z nowotworami w wywiadzie rodzinnym oraz pacjentów z nawracającym cholestazą lub trwającym uczuciem świądu w czasie ciąży, zaburzeniami funkcji wątroby, niewydolnością serca lub nerek, mastopatią włóknisto-torbielową, padaczką, astmą, otosklerozą, cukrzycą, stwardnieniem rozsianym, toczeniem rumieniowatym układowym.

Z uwagi na ryzyko zakrzepowo-zatorowe i metaboliczne, którego nie można całkowicie wykluczyć, należy przerwać stosowanie leku w przypadku wystąpienia:

• zaburzeń wzroku, takich jak utrata wzroku, podwójne widzenie, zmiany naczyniowe siatkówki, proptozę, obrzęk tarczy nerwu wzroczego;
• zakrzepowo-zatorowych powikłań żylnych lub zakrzepowych powikłań niezależnie od lokalizacji;
• silnego bólu głowy, migreny.

W przypadku wystąpienia amenorii w trakcie leczenia należy potwierdzić lub wykluczyć ciążę, która może być przyczyną amenorii.
Przy donosowym stosowaniu leku możliwe są tłuste wydzieliny, co związane jest z formą leku.

Ponad połowa wczesnych poronień jest spowodowana zaburzeniami genetycznymi. Ponadto infekcyjne objawy i zaburzenia mechaniczne mogą być przyczyną wczesnych poronień; jedynym uzasadnieniem stosowania progesteronu byłoby wtedy opóźnione wydalenie martwego jaja. Dlatego stosowanie progesteronu na polecenie lekarza powinno być przewidziane w przypadkach niedostatecznej sekrecji progesteronu.

Przed rozpoczęciem leczenia pacjent powinien przejść dokładne badanie medyczne i ginekologiczne, w tym badanie wewnętrzne pochwy i mammologiczne, cytologię Papanicolaou, z uwzględnieniem danych z wywiadu, przeciwwskazań i środków ostrożności stosowanych podczas leczenia. W trakcie leczenia zaleca się regularne wizyty u lekarza. Kobiety otrzymujące hormonalną terapię zastępczą powinny dokładnie ocenić wszystkie ryzyka i korzyści związane z terapią.

U pacjentek z objawami po menopauzie, które otrzymują lub otrzymywały hormonalną terapię zastępczą (HTZ), istnieje słabe lub umiarkowane zwiększenie prawdopodobieństwa rozpoznania raka piersi. Może to być związane z wcześniejszą diagnostyką chorób lub rzeczywistą korzyścią z HTZ, a także ich kombinacją. Ryzyko rozpoznania raka piersi wzrasta wraz z dłuższym czasem leczenia i wraca do wartości początkowych po pięciu latach od przerwania HTZ. Rak piersi rozpoznany u pacjentek otrzymujących lub niedawno otrzymujących HTZ jest mniej inwazyjny niż u kobiet, które nie poddawały się leczeniu HTZ. Lekarz powinien omówić z pacjentkami wyższe ryzyko rozwoju raka piersi, które może wystąpić u pacjentek otrzymujących długoterminową terapię hormonalną, oceniając korzyści z HTZ.

Nie należy przyjmować leku podczas posiłku, należy go przyjmować przed snem. Jednoczesne spożycie posiłku zwiększa biodostępność leku.

Utrogestan® zawiera lecytynę z soi i może powodować reakcje nadwrażliwościowe (np. pokrzywkę, wstrząs anafilaktyczny).

Stosowanie w czasie ciąży lub karmienia piersią.

Stosowanie Utrogestanu® nie jest przeciwwskazane w czasie ciąży, w tym w pierwszych tygodniach (patrz sekcja „Wskazania” (wskazania położnicze)).

W okresie stosowania leku nie zaobserwowano żadnych niekorzystnych skutków działania leku na płód.

W przypadku stosowania leku w drugim i trzecim trymestrze ciąży konieczna jest kontrola funkcji wątroby.

Przejście progesteronu do mleka matki nie zostało dokładnie zbadane. Dlatego należy unikać jego stosowania w czasie karmienia piersią.

Istnieją dane wskazujące na możliwy rozwój hipospadias u noworodków w przypadku stosowania progestagenów w czasie ciąży w celu zapobiegania nawykowemu poronieniu lub zagrożeniu poronieniem na tle niedostateczności fazy ciałka żółtego, o czym należy poinformować pacjentkę.

Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwanie maszyn.

Kierowcom i operatorom maszyn: możliwe są senność i zawroty głowy związane z wewnętrznym przyjmowaniem leku.

Stosowanie kapsułek przed snem pozwala uniknąć tych nieprzyjemnych skutków ubocznych.

Przypadki senności i zawrotów głowy obserwowano wyłącznie przy doustnym stosowaniu leku.

Sposób stosowania i dawki

Czas trwania leczenia zależy od charakteru choroby.

Stosowanie doustne

W większości przypadków dawka dzienna wynosi 200–300 mg w 1 lub 2 dawkach (200 mg wieczorem przed snem oraz 100 mg rano, jeśli istnieje taka potrzeba).

• W przypadku niedoboru fazy ciałka żółtego (zespołu przedmiesiączkowego, zaburzeń cyklu menstruacyjnego, przedmenopauzy, włóknisto-torbielowatego zwłóknienia piersi): stosować przez 10 dni (zwykle od 17. do 26. dnia cyklu włącznie).
• W zastępczej terapii hormonalnej w menopauzie: ponieważ samodzielna terapia estrogenowa nie jest zalecana, progesteron należy stosować jako uzupełnienie przez ostatnie 2 tygodnie każdego cyklu terapeutycznego, które następują po jednotygodniowym wspomaganiu dowolnej terapii zastępczej, podczas której może wystąpić krwawienie odstawienie.
• W przypadku zagrożenia przedwczesnym porodem: stosować 400 mg Utrogestanu® co 6–8 godzin aż do ustąpienia objawów. Skuteczną dawkę i częstotliwość stosowania dobiera się indywidualnie, w zależności od objawów klinicznych zagrożenia przedwczesnym porodem. Po ustąpieniu objawów dawkę Utrogestanu® stopniowo zmniejsza się do dawki utrzymującej (np. 200 mg 3 razy dziennie). W tej dawce lek można stosować do 36. tygodnia ciąży.

Stosowanie progesteronu po 36. tygodniu ciąży nie jest zalecane.

Stosowanie dopochwowe

Kapsułki należy wprowadzać głęboko do pochwy w pozycji leżącej na plecach.

Przed każdym zastosowaniem leku należy dokładnie umyć ręce, upewniając się, że nie pozostał na nich środek myjący.

Średnia dawka wynosi 200 mg progesteronu na dobę (1 kapsuła 200 mg lub 2 kapsuły po 100 mg, podzielone na 2 dawki rano i wieczorem), które wprowadza się głęboko do pochwy, w razie potrzeby za pomocą aplikatora. Dawkę można zwiększyć w zależności od reakcji pacjentki.

• W przypadku częściowego niedoboru fazy ciałka żółtego (dysowulacji, zaburzeń cyklu menstruacyjnego): dawka dzienna wynosi 200 mg przez 10 dni (zwykle od 17. do 26. dnia cyklu).
• W przypadku pełnego niedoboru fazy ciałka żółtego [pełna brak progesteronu u kobiet z niemającymi (nieistniejącymi) jajnikami (donacja komórek jajowych)]: dawka progesteronu wynosi 100 mg w 13. i 14. dniu cyklu transferu. Od 15. do 25. dnia cyklu dawka progesteronu wynosi 200 mg, podzielone na dwie dawki (rano i wieczorem). Od 26. dnia, w przypadku wcześniejszej diagnostyki ciąży, dawkę zwiększa się stopniowo co tydzień o 100 mg progesteronu na dobę, osiągając maksimum 600 mg progesteronu na dobę, podzielone na trzy dawki. Tego dawkowania należy przestrzegać do 60. dnia.
• Wsparcie fazy ciałka żółtego podczas cyklu zapłodnienia in vitro: leczenie rozpoczyna się od wieczora dnia transferu embrionu, w dawce 600 mg na dobę w trzech dawkach (200 mg jednorazowo co 8 godzin).
• W przypadku zagrożenia poronieniem lub w celu zapobiegania nawykowym poronom z powodu niedoboru ciałka żółtego: 200–400 mg na dobę (100–200 mg na dawkę co 12 godzin) do 12. tygodnia ciąży.
• Profilaktyka przedwczesnych porodów u kobiet z krótkim kanałem szyjki macicy lub z wywiadem przedwczesnych samoistnych porodów: dawka wynosi 200 mg na dobę, stosowana wieczorem przed snem od 22. do 36. tygodnia ciąży.

Dzieci. Brak danych klinicznych dotyczących stosowania leku u dzieci.

Przedawkowanie.

Objawy przedawkowania mogą objawiać się objawami działań niepożądanych, w tym sennością, zawrotami głowy, euforią, dysmenoreą, skróceniem długości cyklu, metroragią.

U niektórych osób standardowa dawka może okazać się nadmierna z powodu istniejącej lub wtórnie pojawiającej się niestabilnej endogennej sekrecji progesteronu, zwiększonej wrażliwości na lek lub bardzo niskiego stężenia estradiolu we krwi.

W takich przypadkach należy:

• zmniejszyć dawkę progesteronu lub przyjmować progesteron wieczorem przed snem przez 10 dni cyklu w przypadku senności lub chwilowych zawrotów głowy;
• przełożyć początek leczenia na późniejszy termin cyklu (np. 19. dzień zamiast 17.) w przypadku skrócenia cyklu lub krwawień;
• sprawdzić, czy u pacjentki otrzymującej zastępczą terapię hormonalną w przedmenopauzie poziom estradiolu jest wystarczający.

Działania niepożądane.

Podczas doustnego stosowania obserwowano poniższe zjawiska:

Możliwe są również takie objawy działań niepożądanych, jak zmiana libidum, dyskomfort w piersiach, objawy przedmiesiączkowe, hipertermia, bezsenność, alopecia, hirsutyzm, zakrzepica żylna, zakrzepica tętnicy płucnej, zatrzymanie płynów, zmiana masy ciała, zaburzenia przewodu pokarmowego, reakcje anafilaktyczne.

Senność i/lub krótkotrwałe uczucie zawrotów głowy szczególnie pojawiają się w przypadku współistniejącej hipoestrogenii. Zmniejszenie dawki leku lub zwiększenie dawki estrogenów natychmiast likwiduje te zjawiska bez wpływu na skuteczność terapii.

Jeśli leczenie rozpocznie się bardzo wcześnie w cyklu miesięcznym, szczególnie przed 15. dniem, możliwe są skrócenie cyklu lub krwawienia międzymiesiączkowe.

Przy donoszeniu pochwowym możliwe są reakcje nadwrażliwości, w tym uczucie pieczenia, świądu, zaczerwienienia, a także pojawienie się tłustych wydzieliny.

Zgłaszanie podejrzanych działań niepożądanych

Zgłaszanie podejrzanych działań niepożądanych po rejestracji leku jest ważne. Umożliwia to kontynuowanie nadzoru nad stosunkiem korzyści do ryzyka. Osoby pracujące w zawodach medycznych proszone są o zgłaszanie wszelkich podejrzanych działań niepożądanych za pośrednictwem krajowego systemu zgłaszania.

Okres ważności. 3 lata.

Warunki przechowywania.

Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci w temperaturze nie przekraczającej 25 °C.

Opakowanie.

Kapsułki 100 mg – po 15 miękkich kapsułek w blisterze; po 2 blistry w tekturowym pudełku.

Kapsułki 200 mg – po 7 miękkich kapsułek w blisterze; po 2 blistry w tekturowym pudełku.

Kategoria wydawania. Na receptę.

Producent.

Syndea Pharma, S.L.

Adres siedziby producenta i miejsce wykonywania działalności.

Polígono Industrial Emilian Revilla Sáenz. Avenida de Agreda, 31, Olvega, 42110 (Soria) Hiszpania.

Wnioskodawca. Bezen Helcsa SA.

Adres siedziby wnioskodawcy i/lub przedstawiciela wnioskodawcy.

Rue Washington 80, 1050 Ixelles, Belgia.