INSTRUKCJA DOTYCZĄCA STOSOWANIA LĘKU Ramipryl-Teva (Ramipril-Teva)

Skład:

substancja czynna: ramipril;

1 tabletka zawiera 2,5 mg, 5 mg lub 10 mg ramiprilu;

substancje pomocnicze: laktoza monohydrat, skrobia prażelatynizowana, sodowa croscarmeloza, wodorowęglan sodu, stearylofumaran sodu; tabletki 2,5 mg — tlenek żelaza żółty (E 172); tabletki 5 mg — tlenek żelaza czerwony (E 172), tlenek żelaza żółty (E 172).

Postać leku. Tabletki.

Główne właściwości fizykochemiczne:

tabletki 2,5 mg: jasnożółte, okrągłe, podwójnie wypukłe tabletki z plamkami od żółtej do żółto-pomarańczowej, z ryflowaniem po jednej stronie, o średnicy około 8,0 mm i wysokości 3,5 mm ± 0,5 mm;

tabletki 5 mg: różowe, okrągłe, podwójnie wypukłe tabletki z nieregularnymi rdzawo-brązowymi plamkami, z ryflowaniem po jednej stronie, o średnicy około 6,5 mm i wysokości 3,3 mm ± 0,5 mm;

tabletki 10 mg: białe lub prawie białe, okrągłe, podwójnie wypukłe tabletki z ryflowaniem po jednej stronie, o średnicy około 9,0 mm i wysokości 3,55 mm ± 0,5 mm.

Grupa farmakoterapeutyczna. Inhibitory enzymu konwertującego angiotensynę (ECA). Inhibitory ECA jednoskładnikowe. Ramipril. Kod ATC C09A A05.

Właściwości farmakologiczne.

Mechanizm działania. Ramiprylat, aktywny metabolit leku ramiprylu, jest inhibitorem enzymu dipeptydylocarboxypeptydazy I (synonimy: ACE, kinaza II). W osoczu i tkankach enzym ten katalizuje przekształcanie angiotensyny I w angiotensynę II (aktywną substancję zwężającą naczynia) oraz rozszczepienie aktywnego wazodylatacyjnego bradykininy. Zmniejszenie powstawania angiotensyny II i hamowanie rozszczepienia bradykininy prowadzi do rozszerzenia naczyń. Ponieważ angiotensyna II stymuluje również uwalnianie aldosteronu, ramiprylat powoduje zmniejszenie sekrecji aldosteronu. Odpowiedź na monoterapię inhibitorami ACE była średnio mniej wyrażona u pacjentów pochodzenia afro-karaibskiego (populacja charakteryzująca się niskim poziomem reniny przy nadciśnieniu tętniczym) w porównaniu z pacjentami z innych grup rasowych.

Farmakodynamika.

Właściwości przeciwciśnieniowe. Stosowanie ramiprylu prowadzi do istotnego zmniejszenia obwodowego oporu tętniczego. Zazwyczaj nie obserwuje się znaczących zmian przepływu osoczowego przez nerki ani szybkości filtracji kłębuszkowej. Podawanie ramiprylu pacjentom z nadciśnieniem tętniczym prowadzi do obniżenia ciśnienia tętniczego zarówno w pozycji leżącej, jak i stojącej, bez towarzyszącego wzrostu częstości akcji serca.

Po doustnym przyjęciu pojedynczej dawki leku u większości pacjentów efekt przeciwciśnieniowy pojawia się po 1–2 godzinach, maksymalny efekt występuje zazwyczaj po 3–6 godzinach, a działanie przeciwciśnieniowe utrzymuje się zazwyczaj przez 24 godziny.

Podczas długotrwałego leczenia ramiprylem maksymalny efekt przeciwciśnieniowy rozwija się po 3–4 tygodniach. Udowodniono, że przy długotrwałej terapii działanie przeciwciśnieniowe utrzymuje się przez 2 lata. Nagłe przerwanie przyjmowania ramiprylu nie powoduje szybkiego i nadmiernego wzrostu ciśnienia tętniczego (efekt odbicia).

Niewydolność serca. Udowodniono, że ramipryl stosowany jako dodatek do tradycyjnej terapii diuretykami i, w razie potrzeby, glikozydami nasercowymi, jest skuteczny u pacjentów z niewydolnością serca klasy II–IV według NYHA (New York Heart Association). Lek wykazuje korzystny wpływ na hemodynamikę serca (obniżenie ciśnienia wstępnych napełnień lewego i prawego komory, ogólnego obwodowego oporu naczyniowego, zwiększenie wyrzutu serca i poprawa indeksu sercowego). Lek zmniejsza również aktywację układu neuroendokrynnego.

Farmakokinetyka.

Wchłanianie. Po doustnym przyjęciu ramipryl jest szybko wchłaniany z przewodu pokarmowego. Maksymalne stężenia we krwi osoczu osiągane są w ciągu 1 godziny. Ze względu na ilość substancji wykrytej w moczu, stopień wchłaniania wynosi co najmniej 56% i nie jest istotnie wpływowany przez obecność pokarmu w przewodzie pokarmowym. Bio dostępność aktywnego metabolitu ramiprylatu po doustnym stosowaniu ramiprylu w dawkach 2,5 mg i 5 mg wynosi 45%.

Maksymalne stężenia ramiprylatu, jedynego aktywnego metabolitu ramiprylu, osiągane są po 2–4 godzinach od przyjęcia ramiprylu. Po stosowaniu zwykłych dawek ramiprylu raz na dobę stężenie równowagowe ramiprylatu we krwi osoczu osiągane jest około 4. dnia leczenia.

Rozkład. Wiązanie ramiprylu z białkami osocza wynosi około 73%, a ramiprylatu – 56%.

Metabolizm. Ramipryl jest niemal całkowicie metabolizowany do ramiprylatu, eteru diketopiperazynowego, kwasu diketopiperazynowego oraz glukuronidów ramiprylu i ramiprylatu.

Wydalanie. Wydalanie metabolitów odbywa się głównie przez nerki. Zmniejszanie stężenia ramiprylatu we krwi osoczu ma charakter wielofazowy. Ze względu na silne nasycenie wiązania z ACE i powolną dysocjację z enzymem, ramiprylat ma przedłużoną fazę eliminacji przy bardzo niskich stężeniach we krwi osoczu.

Po wielokrotnym przyjmowaniu ramiprylu raz na dobę efektywny okres półtrwania wynosi 13–17 godzin dla dawek 5–10 mg i więcej – dla niższych dawek (1,25–2,5 mg). Różnica ta wynika z faktu, że zdolność enzymu do wiązania się z ramiprylatem jest nasycalna.

Pacjenci z zaburzeniami funkcji nerek (patrz sekcja „Sposób stosowania i dawki”). U pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek wydalanie ramiprylatu z moczem jest zmniejszone, a klirens nerkowy ramiprylatu jest proporcjonalny do klirensu kreatyniny. Powoduje to wzrost stężenia ramiprylatu we krwi osoczu, który zmniejsza się wolniej niż u osób z prawidłową funkcją nerek.

Pacjenci z zaburzeniami funkcji wątroby (patrz sekcja „Sposób stosowania i dawki”). U pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby metabolizm ramiprylu prowadzący do powstawania ramiprylatu był spowolniony z powodu zmniejszonej aktywności esteraz wątrobowych, a poziom ramiprylu we krwi osoczu u tych pacjentów był podwyższony. Jednak maksymalne stężenia ramiprylatu u tych pacjentów nie różniły się od stężeń u osób z prawidłową funkcją wątroby.

Okres karmienia piersią. Po doustnym przyjęciu pojedynczej dawki leku ramipryl ani jego metabolit nie były wykrywane w mleku matki. Jednak działanie przy wielokrotnym stosowaniu nie jest znane.

Populacja pediatryczna. Profil farmakokinetyczny ramiprylu badano u 30 dzieci w wieku 2–16 lat z nadciśnieniem tętniczym i masą ciała > 10 kg. Po podaniu dawek od 0,05 do 0,2 mg/kg ramipryl był szybko i w dużym stopniu metabolizowany do ramiprylatu. Maksymalne stężenie ramiprylatu we krwi osoczu osiągane było po 2–3 godzinach. Klirens ramiprylatu istotnie korelował z logarytmem masy ciała (p < 0,01) oraz z dawką leku (p < 0,001). Klirens i objętość rozkładu zwiększały się wprost proporcjonalnie do wieku dzieci w każdej grupie dawkowania. Po zastosowaniu dawki 0,05 mg/kg u dzieci osiągnięto poziomy ekspozycji porównywalne z ekspozycją u dorosłych przy dawce 5 mg ramiprylu. Po zastosowaniu dawki 0,2 mg/kg u dzieci osiągnięto poziomy ekspozycji wyższe niż po zastosowaniu maksymalnej zalecanej dawki 10 mg/dobę u dorosłych.

Charakterystyka kliniczna.

Wskazania.

Leczenie nadciśnienia tętniczego.

Profilaktyka chorób sercowo-naczyniowych: zmniejszenie zachorowań i śmiertelności sercowo-naczyniowej u pacjentów z:

istotnymi chorobami sercowo-naczyniowymi o podłożu aterotrombotycznym (w wywiadzie choroba niedokrwienna serca, udar mózgu lub choroba naczyń obwodowych);
cukrzycą, u których występuje co najmniej jeden czynnik ryzyka sercowo-naczyniowego (patrz sekcja „Właściwości farmakodynamiczne”).

Leczenie choroby nerek:

wczesna cukrzycowa nefropatia kłębuszkowa, o czym świadczy mikroalbuminuria;
zaawansowana cukrzycowa nefropatia kłębuszkowa, o czym świadczy makroproteinuria, u pacjentów z co najmniej jednym czynnikiem ryzyka sercowo-naczyniowego (patrz sekcja „Właściwości farmakodynamiczne”);
zaawansowana niecukrzycowa nefropatia kłębuszkowa, o czym świadczy makroproteinuria ≥ 3 g/dobę (patrz sekcja „Właściwości farmakodynamiczne”).

Leczenie niewydolności serca o objawach.

Profilaktyka wtórna po przebytym ostrym zawałcie mięśnia serca: zmniejszenie śmiertelności w ostrym okresie zawału mięśnia serca u pacjentów z objawami klinicznymi niewydolności serca, pod warunkiem rozpoczęcia leczenia ponad 48 godzin po wystąpieniu ostrego zawału mięśnia serca.

Przeciwwskazania.

Wzmożona wrażliwość na substancję czynną lub którykolwiek ze składników pomocniczych leku, lub na inne inhibitory ACE.

W wywiadie występuje angioedema (dziedziczne, idiopatyczne lub wcześniej wystąpiłe pod wpływem stosowania inhibitorów ACE lub antagonistów receptora angiotensyny II).

Istotne dwustronne zwężenie tętnic nerkowych lub zwężenie tętnicy nerkowej przy obecności jednej funkcjonującej nerki.

Ciąża i planowanie ciąży (patrz sekcja „Stosowanie w okresie ciąży lub karmienia piersią”).

Hipotensja tętnicza lub niestabilność hemodynamiczna.

Jednoczesne stosowanie leku Ramipryl-Teva z lekami zawierającymi aliskiren jest przeciwwskazane u pacjentów z cukrzycą lub zaburzeniami czynności nerek (GFR < 60 ml/min/1,73 m²) (patrz sekcje „Farmakodynamika” i „Współdziałanie z innymi lekami i inne rodzaje interakcji”).

Jednoczesne stosowanie z sakubetrylem/valsartanem. Leczenie lekiem Ramipryl-Teva można rozpocząć dopiero po upływie 36 godzin od przyjęcia ostatniej dawki sakubetrylu/valsartanu (patrz sekcje „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności” i „Współdziałanie z innymi lekami i inne rodzaje interakcji”).

Należy unikać jednoczesnego stosowania inhibitorów ACE i metod leczenia pozajelitowego, które powodują kontakt krwi z powierzchniami o ujemnym ładunku (patrz sekcja „Współdziałanie z innymi lekami i inne rodzaje interakcji”).

Współdziałanie z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.

Przeciwwskazane kombinacje.

Metody terapii pozajelitowej, w wyniku których dochodzi do kontaktu krwi z powierzchniami o ujemnym ładunku, takie jak dializa lub hemofiltracja z użyciem pewnych błon o wysokiej intensywności przepływu (np. błony z poliakrylonitrylu) oraz afereza lipoprotein o niskiej gęstości z zastosowaniem dekstranu siarczanu, są przeciwwskazane ze względu na zwiększony ryzyko wystąpienia ciężkich reakcji anafilaktycznych (patrz sekcja „Przeciwwskazania”). Jeśli takie leczenie jest konieczne, należy rozważyć użycie innej błony dializacyjnej lub zastosowanie innego leku przeciwnadciśnieniowego.

Leki zwiększające ryzyko wystąpienia angioedemu. Jednoczesne stosowanie inhibitorów ACE z sakubetrylem/valsartanem jest przeciwwskazane ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia angioedemu (patrz sekcje „Przeciwwskazania” i „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności”). Leczenie ramiprylem należy rozpocząć dopiero po upływie 36 godzin od przyjęcia ostatniej dawki sakubetrylu/valsartanu. Leczenie sakubetrylem/valsartanem należy rozpocząć dopiero po upływie 36 godzin od przyjęcia ostatniej dawki ramiprylu.

Jednoczesne stosowanie inhibitorów ACE z raczekadotrylem, inhibitorami docelowej białki szlaku mTOR (np. sirolimusem, ewerolimusem, temsirolimusem) lub wildagliptynem może zwiększyć ryzyko wystąpienia angioedemu (patrz sekcja „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności”).

Kombinacje wymagające środków ostrożności.

Diuretyki zatrzymujące potas, suplementy potasu lub substytuty soli zawierające potas. Choć poziom potasu w surowicy zazwyczaj pozostaje w normie, u niektórych pacjentów stosujących ten lek może wystąpić hiperkaliemia. Diuretyki zatrzymujące potas (takie jak spironolakton, triamteren lub amilorid), suplementy diety zawierające potas lub substytuty soli zawierające potas mogą powodować istotne zwiększenie stężenia potasu w surowicy. Należy również zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu leku Ramipryl-Teva z innymi lekami zwiększającymi stężenie potasu w surowicy, takimi jak trimetoprim i ko-trimoksazol (trimetoprim/sulfametoksazol), ponieważ trimetoprim działa jak diuretyk zatrzymujący potas, podobnie jak amilorid. Dlatego nie zaleca się połączenia leku Ramipryl-Teva z powyższymi lekami. Jeśli jednoczesne stosowanie tych leków jest wskazane, leczenie należy prowadzić z ostrożnością i często monitorować stężenie potasu w surowicy (patrz sekcja „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności”).

Cyklosporyna. Jednoczesne stosowanie inhibitorów ACE z cyklosporyną może prowadzić do hiperkaliemii. Zaleca się kontrolę stężenia potasu w surowicy.

Heparyna. Jednoczesne stosowanie inhibitorów ACE z heparyną może prowadzić do hiperkaliemii. Zaleca się kontrolę stężenia potasu w surowicy.

Takrolimus. Może wystąpić hiperkaliemia, dlatego należy dokładnie monitorować stężenie potasu w osoczu.

Leki przeciwnadciśnieniowe (np. diuretyki) oraz inne substancje mogące obniżać ciśnienie tętnicze (np. nitraty, trójcykliczne leki przeciwdrgawkowe, środki znieczulenia, alkohol, baklofen, alfuzosyna, doksalozyna, prazozyna, tamsulozyna, terazozyna). Należy spodziewać się zwiększonego ryzyka hipotensji tętniczej (patrz sekcja „Sposób dawkowania i stosowania” w odniesieniu do diuretyków).

Wazopresyjne sympatykomimetyki i inne substancje (np. izoprenol, dobutamina, dopamina, adrenalina), które mogą zmniejszać efekt przeciwnadciśnieniowy leku Ramipryl-Teva. Zaleca się dokładne monitorowanie ciśnienia tętniczego.

Allopurinol, immunosupresanty, kortykosteroidy, prokaina, cytotoksyczne i inne substancje mogące wpływać na obraz krwi. Zwiększona możliwość wystąpienia reakcji hematologicznych (patrz sekcja „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności”).

Sole litu. Inhibitory ACE mogą zmniejszać wydalanie litu, co może prowadzić do zwiększenia toksyczności litu. Należy dokładnie monitorować poziom litu.

Leki przeciwdiabetyczne, w tym insulina. Mogą wystąpić reakcje hipoglikemiczne. Zaleca się dokładne monitorowanie poziomu glukozy we krwi.

Leki niesteroidowe przeciwzapalne (NLPZ) i kwas acetylosalicylowy. Oczekuje się osłabienia efektu przeciwnadciśnieniowego leku Ramipryl-Teva. Jednoczesne stosowanie inhibitorów ACE i NLPZ może również wiązać się z zwiększonym ryzykiem pogorszenia czynności nerek oraz wzrostu stężenia potasu we krwi.

Podwójna blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron (RAAS). Dane z badań klinicznych wykazały, że podwójna blokada RAAS poprzez stosowanie inhibitorów ACE, antagonistów receptora angiotensyny II lub aliskirenu w połączeniu wiąże się z wyższą częstością występowania niepożądanych zjawisk, takich jak hipotensja tętnicza, hiperkaliemia i pogorszenie czynności nerek (w tym ostra niewydolność nerek), w porównaniu ze stosowaniem jednego leku oddziałującego na RAAS (patrz sekcje „Farmakodynamika”, „Przeciwwskazania” i „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności”).

Szczególne grupy pacjentów.

Ciąża. Leczenie inhibitorem ACE (takim jak ramipril) lub antagonistą receptorów angiotensyny II nie powinno być rozpoczynane w czasie ciąży. Inhibitory ACE lub antagoniści receptorów angiotensyny II stosuje się w czasie ciąży tylko wtedy, gdy jest to absolutnie konieczne. Pacjentkom planującym zajście w ciążę należy przejść na inny lek przeciwhypertensyjny, którego stosowanie w czasie ciąży uznaje się za bezpieczne. Gdy tylko zostanie zdiagnozowana ciąża, leczenie inhibitorem ACE/antagonistą receptorów angiotensyny II należy natychmiast przerwać i w razie potrzeby rozpocząć leczenie innym lekiem (patrz sekcje „Przeciwwskazania” i „Stosowanie w czasie ciąży lub karmienia piersią”).

Pacjenci, u których istnieje szczególne ryzyko wystąpienia hipotensji tętniczej.

Pacjenci z wyraźnie podniesioną aktywnością układu renyna-angiotensyna-aldosteron (RAAS)

U pacjentów z wyraźnie podniesioną aktywnością RAAS istnieje ryzyko nagłego, znacznego obniżenia ciśnienia tętniczego i pogorszenia funkcji nerek wskutek hamowania ACE, szczególnie gdy inhibitor ACE lub towarzyszący mu środek moczopędny jest stosowany po raz pierwszy lub po raz pierwszy zwiększono jego dawkę.

Wyraźnie podniesioną aktywność RAAS, wymagającą opieki medycznej, w tym stałego monitorowania ciśnienia tętniczego, można oczekiwać u pacjentów, takich jak:

z ciężką nadciśnieniem tętniczym;
z dekompenzowaną niewydolnością serca;
z hemodynamicznie istotną przeszkodą w dopływie lub odpływie krwi z lewej komory (np. ze zwężeniem zastawki aortalnej lub mitralnej);
z jednostronnym zwężeniem tętnicy nerkowej przy obecności drugiej funkcjonującej nerki;
u których występuje lub może się rozwinąć niedobór płynów lub elektrolitów (w tym u osób przyjmujących środki moczopędne);
z marskością wątroby i/lub wodobrzuszem;
u których przeprowadza się duże zabiegi chirurgiczne lub stosuje leki powodujące hipotensję tętniczą podczas znieczulenia.

Ogólnie zaleca się skorygować odwodnienie, hipowolemię lub niedobór elektrolitów przed rozpoczęciem leczenia (jednak u pacjentów z niewydolnością serca takie działania korygujące należy starannie rozważyć pod kątem ryzyka przeciążenia objętością).

Podwójna blokada RAAS

Stwierdzono, że jednoczesne stosowanie inhibitorów ACE, antagonistów receptorów angiotensyny II lub aliskiren powoduje zwiększone ryzyko hipotensji tętniczej, hiperkaliemii i pogorszenia funkcji nerek (w tym rozwój ostrej niewydolności nerek). W związku z tym podwójna blokada RAAS poprzez skojarzone stosowanie inhibitorów ACE, antagonistów receptorów angiotensyny II lub aliskiren nie jest zalecana (patrz sekcje „Farmakodynamika” i „Interakcje z innymi lekami i inne formy interakcji”).

Jeśli terapia w formie takiej podwójnej blokady jest uznawana za absolutnie konieczna, należy ją stosować wyłącznie pod opieką specjalisty i przy częstym oraz starannym monitorowaniu funkcji nerek, stężenia elektrolitów i poziomu ciśnienia tętniczego.

Inhibitorów ACE i antagonistów receptorów angiotensyny II nie można stosować jednocześnie pacjentom z nerkową cukrzycą.

Przejściowa lub utrzymująca się niewydolność serca po zawale mięśnia sercowego
Pacjenci, u których istnieje ryzyko wystąpienia niedokrwienia serca lub mózgu w przypadku ostrej hipotensji tętniczej

W wczesnej fazie leczenia wymagana jest szczególna opieka medyczna.

Pacjenci w podeszłym wieku

Patrz sekcja „Sposób stosowania i dawki”.

Zabiegi chirurgiczne. Jeśli to możliwe, leczenie inhibitorami ACE, takimi jak ramipril, należy przerwać jeden dzień przed zabiegiem chirurgicznym.

Monitorowanie funkcji nerek. Funkcję nerek należy ocenić przed i podczas leczenia oraz dostosować dawkę, przede wszystkim w pierwszych tygodniach terapii. Szczególnie staranne monitorowanie jest wymagane u pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek (patrz sekcja „Sposób stosowania i dawki”). Istnieje ryzyko pogorszenia funkcji nerek, szczególnie u pacjentów z niewydolnością serca, po przeszczepieniu nerki, a także w przypadku uszkodzenia naczyń nerkowych, w tym u pacjentów z hemodynamicznie istotnym jednostronnym zwężeniem tętnicy nerkowej.

Podatność na alergię/obrzęk naczynioruchowy. U pacjentów przyjmujących inhibitory ACE, w tym ramipril, obserwowano obrzęk naczynioruchowy (patrz sekcja „Działania niepożądane”). W przypadku rozwoju obrzęku naczynioruchowego należy natychmiast przerwać przyjmowanie leku Ramipryl-Teva i rozpocząć leczenie nagłe. Pacjent powinien pozostawać pod opieką medyczną przez co najmniej 12–24 godziny i może zostać wypisany dopiero po całkowitym ustąpieniu objawów. U pacjentów przyjmujących inhibitory ACE, w tym ramipril, obserwowano przypadki obrzęku jelit (patrz sekcja „Działania niepożądane”). Pacjenci skarżyli się na ból brzucha (z nudnościami/wymiotami lub bez).

Jednoczesne stosowanie inhibitorów ACE z sacubitrylem/walsartanem jest przeciwwskazane ze względu na zwiększone ryzyko rozwoju obrzęku naczynioruchowego. Leczenie sacubitrylem/walsartanem można rozpocząć dopiero 36 godzin po przyjęciu ostatniej dawki leku Ramipryl-Teva. Leczenie lekiem Ramipryl-Teva można rozpocząć dopiero 36 godzin po przyjęciu ostatniej dawki sacubitrylu/walsartanu (patrz sekcje „Przeciwwskazania” i „Interakcje z innymi lekami i inne formy interakcji”).

Jednoczesne stosowanie inhibitorów ACE z racemidotrylem, inhibitorami mTOR (cel rapamycyny u ssaków) (np. sirolimusem, ewerolimusem, temsirolimusem) lub wildagliptyninem może prowadzić do zwiększonego ryzyka rozwoju obrzęku naczynioruchowego (np. obrzęku dróg oddechowych lub języka, z zaburzeniami oddychania lub bez) (patrz sekcja „Interakcje z innymi lekami i inne formy interakcji”).

Należy zachować ostrożność przy rozpoczynaniu stosowania racemidotrylu, inhibitorów mTOR (np. sirolimusu, ewerolimusu, temsirolimusu) i wildagliptyny u pacjentów, którzy już przyjmują inhibitor ACE.

Reakcje anafilaktyczne podczas desensytyzacji. Stosowanie inhibitorów ACE zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia i ciężkość reakcji anafilaktycznych i anafilaktoidealnych na jad owadów i inne alergeny. Dlatego przed przeprowadzeniem desensytyzacji należy tymczasowo przerwać przyjmowanie leku Ramipryl-Teva.

Monitorowanie równowagi elektrolitowej: poziom potasu we krwi. U niektórych pacjentów przyjmujących inhibitory ACE, w tym ramipril, obserwowano wystąpienie hiperkaliemii. Do grupy ryzyka hiperkaliemii należą pacjenci z niewydolnością nerek, pacjenci w wieku powyżej 70 lat, pacjenci z niekontrolowaną cukrzycą, pacjenci z takimi stanami, jak odwodnienie, ostra dekompensacja serca, kwasica metaboliczna.

Inhibitory ACE mogą powodować hiperkaliemię, ponieważ hamują wydzielanie aldosteronu. Ten efekt jest zazwyczaj niewielki u pacjentów z prawidłową funkcją nerek. Jednak u pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek i/lub u pacjentów przyjmujących suplementy diety zawierające potas (w tym zastępcy soli), środki moczopędne zatrzymujące potas, inne leki zwiększające stężenie potasu we krwi (np. heparynę, trimetoprymin lub ko-trimoksazol, znany również jako trimetoprymin/sulfametoksazol) i szczególnie antyagonisty aldosteronu lub antyagonisty receptorów angiotensyny może wystąpić hiperkaliemia. Należy zachować ostrożność przy stosowaniu środków moczopędnych zatrzymujących potas i antagonistów receptorów angiotensyny u pacjentów przyjmujących inhibitory ACE. U takich pacjentów należy monitorować stężenie potasu we krwi i funkcję nerek (patrz sekcja „Interakcje z innymi lekami i inne formy interakcji”).

Jeśli skojarzone stosowanie powyższych leków uznaje się za uzasadnione, zaleca się regularne monitorowanie stężenia potasu w osoczu (patrz sekcja „Interakcje z innymi lekami i inne formy interakcji”).

Monitorowanie równowagi elektrolitowej: hiponatremia. U niektórych pacjentów przyjmujących ramipril obserwowano zespół nieadekwatnej sekrecji hormonu przeciwmoczowego z późniejszym rozwojem hiponatremii. Zaleca się regularne monitorowanie stężenia sodu we krwi u osób w podeszłym wieku oraz u innych pacjentów z ryzykiem rozwoju hiponatremii.

Neutropenia/agranulocytoza. Rzadko obserwowano przypadki neutropenii/agranulocytozy, a także trombocytopenii i anemii. Zgłaszano również zmniejszenie czynności szpiku kostnego. W celu wykrycia możliwej leukopenii zaleca się monitorowanie liczby leukocytów we krwi. Zaleca się dokładniejszą obserwację pacjentów na początku leczenia i u pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek, z towarzyszącym kolagenozą (np. toczeń układowy lub twardzina) lub przyjmujących inne leki, które mogą powodować zmiany w obrazie krwi (patrz sekcje „Interakcje z innymi lekami i inne formy interakcji” i „Działania niepożądane”).

Różnice etniczne. Inhibitory ACE częściej powodują obrzęk naczynioruchowy u pacjentów czarnoskórych niż u przedstawicieli innych ras. Działanie hipotensyjne ramiprilu, tak jak innych inhibitorów ACE, może być mniej wyrażone u pacjentów czarnoskórych w porównaniu z przedstawicielami innych ras. Może to wynikać z częstszego występowania nadciśnienia tętniczego z niską aktywnością reniny u pacjentów czarnoskórych.

Kaszel. W czasie stosowania inhibitorów ACE zgłaszano występowanie kaszlu. Typowy kaszel jest nieproduktywny, trwały i ustępuje po przerwaniu terapii. W diagnostyce różnicowej kaszlu należy pamiętać o możliwości jego wystąpienia w wyniku stosowania inhibitorów ACE.

Lek Ramipryl-Teva zawiera monohydrat laktozy, dlatego pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi problemami z nietolerancją galaktozy, wrodzoną niedostatecznością laktozy Lapp lub malabsorpcją glukozy-galaktozy nie powinni stosować tego leku.

Zawartość sodu. Ten lek zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, co oznacza, że jest praktycznie wolny od sodu.

Stosowanie w czasie ciąży lub karmienia piersią.

Ciąża. Lek jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży lub u kobiet planujących zajście w ciążę. Jeśli ciąża zostanie stwierdzona w czasie terapii, należy natychmiast przerwać przyjmowanie leku i w razie potrzeby zastąpić go innym lekiem dozwolonym w czasie ciąży (patrz sekcja „Przeciwwskazania”).

Karmienie piersią. Ze względu na brak informacji dotyczącej stosowania ramiprilu w czasie karmienia piersią (patrz sekcja „Właściwości farmakologiczne”) nie zaleca się przepisywania tego leku kobietom karmiącym piersią; należy preferować inne leki, których stosowanie w czasie laktacji jest bezpieczniejsze, szczególnie podczas karmienia noworodków lub wcześniaków.

Możliwość wpływu na szybkość reakcji przy prowadzeniu pojazdów lub innych urządzeń.

Niektóre działania niepożądane (np. objawy obniżenia ciśnienia tętniczego, takie jak zawroty głowy) mogą zaburzać zdolność pacjenta do koncentracji i zmniejszać jego szybkość reakcji, co stanowi ryzyko w sytuacjach, gdy te cechy mają szczególne znaczenie (np. przy prowadzeniu pojazdów lub pracy z innymi urządzeniami).

Zazwyczaj jest to możliwe na początku leczenia lub przy przejściu z terapii innymi lekami na leczenie lekiem Ramipryl-Teva. Po przyjęciu pierwszej dawki lub dalszego zwiększenia dawki nie należy prowadzić pojazdów ani pracować z innymi urządzeniami przez kilka godzin.

Sposób stosowania i dawki.

Lek do stosowania doustnego.

Środek leczniczy Ramipryl-Teva zaleca się przyjmować codziennie o tej samej porze. Preparat można przyjmować przed, podczas lub po posiłku, ponieważ jedzenie nie wpływa na biodostępność leku. Tabletki Ramipryl-Teva należy połykać całkowicie, popijając wodą. Tabletki można dzielić na równe dawki. Nie wolno ich żuć ani miażdżyć.

Aby podzielić tabletkę, należy położyć ją na płaskiej twardej powierzchni (np. na stole) i nacisnąć środkowymi lub dużymi palcami obu rąk po prawej i lewej stronie linii podziału na zewnętrzną stronę tabletki.

W przypadku niemożności przyjmowania przepisanej dawki należy stosować ramipryl w odpowiedniej dawce.

Dorośli

Pacjenci stosujący diuretyki. Na początku leczenia lekiem Ramipryl-Teva może wystąpić hipotensja tętnicza, której rozwój jest bardziej prawdopodobny u pacjentów równocześnie przyjmujących diuretyki. W takich przypadkach zaleca się ostrożność, ponieważ u tych pacjentów może wystąpić zmniejszenie objętości krwi krążącej i/lub poziomu elektrolitów.

Jeśli to możliwe, zaleca się zaprzestanie stosowania diuretyków 2–3 dni przed rozpoczęciem leczenia lekiem Ramipryl-Teva (patrz sekcja „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania”).

U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, u których nie można odstawić diuretyku, leczenie lekiem Ramipryl-Teva należy rozpocząć od dawki 1,25 mg. Należy dokładnie monitorować funkcję nerek oraz poziom potasu we krwi. Następnie dawkowanie środka leczniczego Ramipryl-Teva należy dostosować w zależności od docelowego poziomu ciśnienia tętniczego.

Nadciśnienie tętnicze

Dawkę należy dobrać indywidualnie, w zależności od cech stanu pacjenta (patrz sekcja „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania”) oraz wyników kontrolnych pomiarów ciśnienia tętniczego. Ramipryl-Teva można stosować jako monoterapię lub w połączeniu z innymi klasami leków przeciwnadciśnieniowych (patrz sekcje „Farmakodynamika”, „Przeciwwskazania”, „Interakcje z innymi lekami i inne formy interakcji”, „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania”).

Dawka początkowa. Leczenie lekiem Ramipryl-Teva należy rozpocząć stopniowo, począwszy od zalecanej dawki początkowej 2,5 mg/dobę.

U pacjentów z wyraźnie aktywowanym układem renina-angiotensyna-aldosteron (RAAS) po przyjęciu dawki początkowej może wystąpić znaczne obniżenie ciśnienia tętniczego. U takich pacjentów zalecana dawka początkowa wynosi 1,25 mg, a leczenie należy rozpoczynać pod nadzorem medycznym (patrz sekcja „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania”).

Tytrowanie dawki i dawka utrzymaniowa. Dawkę można podwajać co 2–4 tygodnie do osiągnięcia docelowego poziomu ciśnienia tętniczego; maksymalna dawka leku Ramipryl-Teva wynosi 10 mg/dobę. Zwykle lek przyjmuje się raz na dobę.

Profilaktyka chorób sercowo-naczyniowych

Dawka początkowa. Zalecana dawka początkowa środka leczniczego Ramipryl-Teva wynosi 2,5 mg raz na dobę.

Tytrowanie dawki i dawka utrzymaniowa. W zależności od indywidualnej tolerancji leku dawkę należy stopniowo zwiększać. Zaleca się podwojenie dawki po 1–2 tygodniach leczenia, a następnie po 2–3 tygodniach zwiększenie jej do docelowej dawki utrzymaniowej 10 mg raz na dobę (patrz również powyżej wskazówki dotyczące dawkowania u pacjentów przyjmujących diuretyki).

Leczenie choroby nerek

U pacjentów z cukrzycą i mikroalbuminurią

Dawka początkowa. Zalecana dawka początkowa środka leczniczego Ramipryl-Teva wynosi 1,25 mg raz na dobę.

Tytrowanie dawki i dawka utrzymaniowa. W zależności od indywidualnej tolerancji leku w dalszym leczeniu dawkę zwiększa się. Po 2 tygodniach leczenia zaleca się podwojenie dawki do 2,5 mg, a następnie po kolejnych 2 tygodniach do 5 mg.

U pacjentów z cukrzycą i co najmniej jednym czynnikiem ryzyka sercowo-naczyniowego

Dawka początkowa. Zalecana dawka początkowa środka leczniczego Ramipryl-Teva wynosi 2,5 mg raz na dobę.

Tytrowanie dawki i dawka utrzymaniowa. W zależności od indywidualnej tolerancji leku w dalszym leczeniu dawkę zwiększa się. Po 1–2 tygodniach leczenia dawkę dzienną środka leczniczego Ramipryl-Teva zaleca się podwoić do 5 mg, a następnie po 2–3 tygodniach do 10 mg. Docelowa dawka dzienna wynosi 10 mg.

U pacjentów z niecukrzycową nefropatią, o czym świadczy makroproteinuria ≥ 3 g/dobę

Dawka początkowa. Zalecana dawka początkowa środka leczniczego Ramipryl-Teva wynosi 1,25 mg raz na dobę.

Tytrowanie dawki i dawka utrzymaniowa. W zależności od indywidualnej tolerancji pacjenta lek w dalszym leczeniu dawkę zwiększa się. Po 2 tygodniach leczenia dawkę dzienną zaleca się podwoić do 2,5 mg, a następnie po kolejnych 2 tygodniach do 5 mg.

Niewydolność serca z objawami klinicznymi

Dawka początkowa. U pacjentów, których stan ustabilizował się po leczeniu diuretykami, zalecana dawka początkowa wynosi 1,25 mg/dobę.

Tytrowanie dawki i dawka utrzymaniowa. Dawkę środka leczniczego Ramipryl-Teva tytruje się przez jej podwajanie co 1–2 tygodnie do osiągnięcia maksymalnej dawki dobowej 10 mg. Dawkę zaleca się podzielić na 2 dawki.

Wtórna profilaktyka po przebytym ostrym zawałcie mięśnia sercowego u pacjentów z niewydolnością serca

Dawka początkowa. Pacjentom, których stan jest klinicznie i hemodynamicznie stabilny, 48 godzin po wystąpieniu zawału mięśnia sercowego, przepisuje się dawkę początkową 2,5 mg 2 razy na dobę przez 3 dni. Jeśli dawka początkowa 2,5 mg jest źle tolerowana, należy stosować dawkę 1,25 mg 2 razy na dobę przez 2 dni, a następnie stopniowo zwiększyć do 2,5 mg i 5 mg 2 razy na dobę. Jeśli nie można zwiększyć dawki do 2,5 mg 2 razy na dobę, leczenie należy odstawić.

Tytrowanie dawki i dawka utrzymaniowa. Następnie dawkę dzienną zwiększa się poprzez jej podwajanie co 1–3 dni do osiągnięcia docelowej dawki utrzymaniowej 5 mg 2 razy na dobę.

Jeśli to możliwe, dawkę utrzymaniową dzienną należy podzielić na 2 dawki.

Jeśli nie można zwiększyć dawki do 2,5 mg 2 razy na dobę, leczenie należy odstawić. Doświadczenie w leczeniu pacjentów z ciężką niewydolnością serca (klasa IV według klasyfikacji NYHA – New York Heart Association) bezpośrednio po zawałcie mięśnia sercowego jest dotąd niewystarczające. Jeśli jednak podjęto decyzję o leczeniu takich pacjentów tym lekiem, zaleca się rozpoczęcie terapii od dawki 1,25 mg raz na dobę, a każdą jej zwiększenie należy prowadzić z nadzwyczajną ostrożnością (patrz również powyżej wskazówki dotyczące dawkowania u pacjentów przyjmujących diuretyki).

Szczególne kategorie pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami funkcji nerek. Dawkę dzienną dla pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek należy dostosować w zależności od wartości klirensu kreatyniny (patrz sekcja „Właściwości farmakologiczne”):

jeśli klirens kreatyniny wynosi ≥ 60 ml/min, nie ma potrzeby modyfikacji dawki początkowej (2,5 mg/dobę), a maksymalna dawka dzienna wynosi 10 mg;
jeśli klirens kreatyniny wynosi 30–60 ml/min, nie ma potrzeby modyfikacji dawki początkowej (2,5 mg/dobę), a maksymalna dawka dzienna wynosi 5 mg;
jeśli klirens kreatyniny wynosi 10–30 ml/min, dawka początkowa dzienna wynosi 1,25 mg/dobę, a maksymalna dawka dzienna – 5 mg;
pacjenci z nadciśnieniem tętniczym poddawani hemodializie: podczas hemodializy ramipryl jest usuwany w niewielkim stopniu; dawka początkowa wynosi 1,25 mg, a maksymalna dawka dzienna – 5 mg; lek należy przyjmować kilka godzin po sesji hemodializy.

Pacjenci z zaburzeniami funkcji wątroby (patrz sekcja „Właściwości farmakologiczne”). Leczenie pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby lekiem Ramipryl-Teva należy rozpoczynać pod ścisłym nadzorem medycznym, a maksymalna dawka dzienna w takich przypadkach powinna wynosić 2,5 mg.

Pacjenci w wieku podeszłym. Dawkę początkową należy ustalić na niższym poziomie, a dalsze tytrowanie dawki należy prowadzić bardziej stopniowo ze względu na większe ryzyko wystąpienia niepożądanych działań, szczególnie u bardzo starych i osłabionych pacjentów. W takich przypadkach należy przepisać niższą dawkę początkową – 1,25 mg ramiprylu.

Dzieci.

Środek leczniczy Ramipryl-Teva nie jest zalecany do stosowania u dzieci (do 18. roku życia), ponieważ dane dotyczące skuteczności i bezpieczeństwa stosowania tego leku u takich pacjentów są niewystarczające.

Przedawkowanie.

Objawami związanymi z przedawkowaniem inhibitorów ACE mogą być nadmierne rozszerzenie naczyń obwodowych (z nasiloną hipotensją tętniczą, wstrząsem), bradykardia, zaburzenia równowagi elektrolitowej oraz niewydolność nerek. Należy dokładnie obserwować stan pacjenta i przeprowadzić leczenie objawowe i wspierające. Do proponowanych działań terapeutycznych należy wczesna detoksykacja (przemywanie żołądka, podanie środków adsorbujących) oraz działania skierowane na przywrócenie stabilnej hemodynamiki, w tym podanie agonistów alfa-1-adrenoreceptorów lub angiotensyny II (angiotensynamidu). Ramiprylat, aktywny metabolit ramiprylu, słabo usuwa się z krwiobiegu ogólnoustrojowego podczas hemodializy.

Efekty uboczne.

Profil bezpieczeństwa leku Ramipryl-Teva obejmuje dane dotyczące uporczywego kaszlu oraz reakcji spowodowanych hipotensją tętniczą. Do poważnych działań niepożądanych należą obrzęk naczynioruchowy (angioedem), hiperkaliemia, zaburzenia funkcji wątroby lub nerek, zapalenie trzustki, ciężkie reakcje skórne oraz neutropenia/agranulocytoza.

Częstotliwość występowania działań niepożądanych sklasyfikowano następująco: bardzo często (≥ 1/10); często (od ≥ 1/100 do < 1/10); nieczęsto (od ≥ 1/1000 do < 1/100); rzadko (od ≥ 1/10000 do < 1/1000); bardzo rzadko (< 1/10000); nieznane (nie można oszacować na podstawie dostępnych danych).

W każdej grupie działania niepożądane przedstawione są w kolejności zmniejszającej się ich powagi.

Ze strony serca. Nieczęsto: niedokrwienie mięśnia sercowego (w tym chrypka piersiowa lub zawał mięśnia sercowego), tachykardia, arytmia, uczucie przyspieszonego bicia serca, obrzęki obwodowe.

Ze strony krwi i układu chłonnego. Nieczęsto: eozynofilia. Rzadko: zmniejszenie liczby leukocytów (w tym neutropenia lub agranulocytoza), zmniejszenie liczby erytrocytów, obniżenie stężenia hemoglobiny, zmniejszenie liczby płytek krwi. Nieznane: niedostateczność szpiku kostnego, pancytopenia, anemia hemolityczna.

Ze strony układu nerwowego. Często: ból głowy, zawroty głowy. Nieczęsto: zawroty głowy, parestezje, agewzja, dysgezja. Rzadko: drżenie, zaburzenia równowagi. Nieznane: niedokrwienie mózgu (w tym udar niedokrwienny i przejściowe ataki niedokrwienne TIA), zaburzenia funkcji psychomotorycznych, uczucie pieczenia, parosmia.

Ze strony narządów wzroku. Nieczęsto: zaburzenia widzenia, w tym nieostre widzenie. Rzadko: zapalenie spojówek.

Ze strony narządów słuchu i błędnika. Rzadko: zaburzenia słuchu, szumy/brzęczenie w uszach.

Ze strony układu oddechowego, klatki piersiowej i jamy śródpiersia. Często: niemucowy drażniący kaszel, zapalenie oskrzeli, zapalenie zatok, duszność. Nieczęsto: skurcz oskrzeli, w tym nasilenie astmy; zatkanie nosa.

Ze strony przewodu pokarmowego. Często: stan zapalny przewodu pokarmowego, zaburzenia trawienia, dyskomfort brzuszny, wzdęcia, biegunka, nudności, wymioty. Nieczęsto: zapalenie trzustki (w pojedynczych przypadkach donoszono o skutkach śmiertelnych wyłącznie przy stosowaniu inhibitorów ACE), podwyższenie poziomu enzymów trzustkowych, obrzęk naczynioruchowy jelita cienkiego, ból w górnej części brzucha, w tym zapalenie żołądka, zaparcia, suchość w ustach. Rzadko: zapalenie języka. Nieznane: aftowy zapalenie jamy ustnej.

Ze strony nerek i dróg moczowych. Nieczęsto: zaburzenia funkcji nerek, w tym ostra niewydolność nerek, zwiększenie wydzielania moczu, pogorszenie przebiegu istniejącej proteinurii, podwyższenie stężenia mocznika we krwi, podwyższenie stężenia kreatyniny we krwi.

Ze strony skóry i tkanek podskórnych. Często: wysypka, w tym makulopapularna. Nieczęsto: obrzęk naczynioruchowy; w bardzo rzadkich przypadkach – obturacja dróg oddechowych w wyniku obrzęku naczynioruchowego, która może mieć śmiertelny skutek; swędzenie, hiperhidroza. Rzadko: egzfoliatywny rumień, pokrzywka, onycholiza. Bardzo rzadko: reakcja fotouczulenia. Nieznane: toksyczne martwicze oddzielanie się nabłonka (TEN), zespół Stevensa-Johnsona, rumień wielopostaciowy, pemfigus, nasilenie przebiegu łuszczycy, zapalenie skóry łuszczycowe, wyprysk pęcherzowy lub rumieniowy, łysienie.

Ze strony układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej. Często: skurcze mięśni, mialgia. Nieczęsto: artrologia.

Ze strony układu endokrynnego. Nieznane: zespół nieodpowiedniej sekrecji hormonu antydiuretycznego (SIADH).

Ze strony metabolizmu i odżywiania. Często: podwyższenie stężenia potasu we krwi. Nieczęsto: anoreksja, zmniejszenie apetytu. Nieznane: obniżenie stężenia sodu we krwi.

Ze strony naczyń. Często: hipotensja tętnicza, ortostatyczne obniżenie ciśnienia tętniczego, omdlenia. Nieczęsto: uczucie gorąca. Rzadko: zwężenie naczyń, hipoperfuzja, zapalenie naczyń. Nieznane: zespół Raynauda.

Zaburzenia ogólnego stanu. Często: ból w klatce piersiowej, zmęczenie. Nieczęsto: gorączka. Rzadko: osłabienie.

Ze strony układu odpornościowego. Nieznane: reakcje anafilaktyczne i anafilaktydopodobne, podwyższenie stężenia przeciwciał antyjądrowych.

Ze strony układu wątrobowo-żółciowego. Nieczęsto: podwyższenie poziomu enzymów wątrobowych i/lub bilirubiny sprzężonej. Rzadko: żółtaczka cholestatyczna, uszkodzenie komórek wątrobowych. Nieznane: ostra niewydolność wątroby, zapalenie wątroby cholestatyczne lub cytolityczne (w bardzo rzadkich przypadkach – ze skutkiem śmiertelnym).

Ze strony układu rozrodczego i gruczołów mlekowych. Nieczęsto: przemijające zaburzenia erekcji, obniżenie libidum. Nieznane: ginekomastia.

Ze strony psychiki. Nieczęsto: obniżenie nastroju, niepokój, lękliwość, niepokój, bezsenność, w tym senność. Rzadko: stan dezorientacji. Nieznane: zaburzenia uwagi.

Populacja pediatryczna. Bezpieczeństwo stosowania ramiprilu oceniano u 325 dzieci i młodzieży w wieku od 2 do 16 lat w ramach dwóch badań klinicznych. Według wyników charakter i nasilenie działań niepożądanych u dzieci były podobne do tych obserwowanych u dorosłych, jednak częstotliwość występowania niektórych reakcji u dzieci była wyższa niż u dorosłych, a mianowicie:

tachykardia, zatkanie nosa i katar: często (od ≥ 1/100 do < 1/10) – u populacji pediatrycznej oraz nieczęsto (od ≥ 1/1000 do < 1/100) – u pacjentów dorosłych;
zapalenie spojówek: często (od ≥ 1/100 do < 1/10) – u populacji pediatrycznej, rzadko (od ≥ 1/10000 do < 1/1000) – u pacjentów dorosłych;
drżenie i pokrzywka: nieczęsto (od ≥ 1/1000 do < 1/100) – u populacji pediatrycznej, rzadko (od ≥ 1/10000 do < 1/1000) – u pacjentów dorosłych.

Ogólne profile bezpieczeństwa ramiprilu u dzieci i dorosłych nie różnią się istotnie.

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. O wszystkich przypadkach podejrzewanych działań niepożądanych oraz braku skuteczności leku należy zgłaszać pod adresem: https://aisf.dec.gov.ua/.

Okres ważności. 2 lata.

Warunki przechowywania.

Przechowywać w temperaturze nie wyższej niż 25 °C. Przechowywać w oryginalnym opakowaniu w celu ochrony przed wilgocią. Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Opakowanie. Po 10 tabletek w blistrze, po 3 lub 6 blisterów w pudełku.

Kategoria wydawania. Na receptę.

Producent. Merckle GmbH.

Miejsce położenia producenta oraz adres miejsca prowadzenia działalności.

Ludwig-Merckle-Straße 3, 89143 Blaubeuren, Niemcy.