Ondansetron

INSTRUKCJA DOTYCZĄCA STOSOWANIA LEKU ONDANSETRON (ONDANSETRON)

Skład:

substancja czynna: ondansetron;

1 tabletka zawiera ondansetronu hydrochloridu dihydraut (przeliczony na ondansetron) 4 mg lub 8 mg;

substancje pomocnicze: skrobia prażelatynizowana, laktoza monohydrat, celuloza mikrokryształowa, stearynian magnezu;

warstwa otaczająca filmowa: hydroksypropylometyloceluloza, kopowidon, polietylenoglikol, trójglicerydy o średniej długości łańcucha, polidekstroza, tlenek tytanu (E 171), tlenek żelaza czerwony (E 172), tlenek żelaza żółty (E 172).

Postać leku. Tabletki powlekane.

Główne właściwości fizykochemiczne: tabletki o kształcie okrągłym, powierzchni dwuwypukłej, powlekane warstwą otaczającą o barwie od żółtej do brunatno-żółtej.

Grupa farmakoterapeutyczna.

Leki przeciwwymiotne i leki przeciwdziałające nudnościom. Antagoniści receptorów 5HT3 serotoniny. Kod ATC A04AA01.

Właściwości farmakologiczne.

Farmakodynamika.

Ondansetron – silnie działający, wysoce selektywny antagonist receptorów 5HT3 (serotonergicznych). Lek zapobiega lub wyklucza nudności i wymioty wywołane cytotoksyczną chemioterapią i/lub terapią promieniową, jak również poranne nudności i wymioty pooperacyjne. Mechanizm działania ondansetronu nie został w pełni wyjaśniony. Prawdopodobnie lek blokuje odruch wymiotny, wykazując działanie antagonistyczne wobec receptorów 5HT3, które znajdują się w neuronach zarówno obwodowego, jak i centralnego układu nerwowego. Lek nie zmniejsza aktywności psychomotorycznej pacjenta i nie wywiera działania sedyacyjnego.

Farmakokinetyka.

Po podaniu doustnym ondansetron jest całkowicie wchłaniany przez pasywną absorpcję z przewodu pokarmowego i ulega pierwszoprzebiegowemu metabolizmowi. Stężenie maksymalne w osoczu osiągane jest około 1,5 godziny po podaniu leku. Dawkowanie przekraczające 8 mg zwiększa ekspozycję ogólnoustrojową na ondansetron w większym stopniu niż proporcjonalnie. Może to być objawem redukcji pierwszoprzebiegowego metabolizmu przy dużych dawkach doustnych.

Ondansetron jest usuwany z krążenia ogólnoustrojowego poprzez wielokrotny metabolizm enzymatyczny, przede wszystkim w wątrobie. Mniej niż 5 % leku wydala się w postaci niezmienionej z moczem. Rozkład ondansetronu po podaniu doustnym, domięśniowym lub dożylnej jest podobny: okres półtrwania – około 3 godziny (u chorych w podeszłym wieku – 5 godzin), objętość rozkładu przy osiągnięciu stężenia równowagowego – prawie 140 l. Wiązanie z białkami osocza krwi wynosi 70–76 %. U pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek (klirens kreatyniny 15–60 ml/min) zmniejsza się zarówno klirens ogólnoustrojowy, jak i objętość rozkładu ondansetronu, co prowadzi do klinicznie nieistotnego wydłużenia okresu półtrwania leku. Farmakokinetyka ondansetronu praktycznie nie zmienia się u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek poddawanych przewlekłej hemodializie (badania prowadzono w okresie między sesjami hemodializy). U pacjentów z ciężką przewlekłą niewydolnością wątroby klirens ogólnoustrojowy ondansetronu znacząco zmniejsza się, co wiąże się z wydłużeniem okresu półtrwania (15–32 godziny). Brak enzymu CYP2D6 nie wpływa na farmakokinetykę ondansetronu. Właściwości farmakokinetyczne ondansetronu nie zmieniają się przy stosowaniu powtarzalnym. Biodostępność doustna ondansetronu i czas półtrwania są klinicznie nieistotnie podwyższone u pacjentów w podeszłym wieku.

U kobiet wchłanianie dawki doustnej zachodziło szybciej i w większym stopniu, a klirens ogólnoustrojowy i objętość rozkładu były mniejsze.

Biodostępność leku po spożyciu posiłku jest nieco wyższa, natomiast antacida nie wpływają na biodostępność.

Właściwości kliniczne.

Wskazania.

Profilaktyka i leczenie nudności i wymiotów wywołanych terapią cytotoksyczną lub promieniowaniem. Profilaktyka nudności i wymiotów w okresie pooperacyjnym.

Przeciwwskazania.

• Podwyższona wrażliwość na składniki leku oraz na inne selektywne antagoniсты receptorów 5HT3 serotoniny;
• jednoczesne stosowanie z apomorfine;
• ciężkie zaburzenia funkcji wątroby;
• zabiegi chirurgiczne na jamie brzusznej.

Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.

Ondansetron nie przyspiesza ani nie hamuje metabolizmu innych leków przy jednoczesnym stosowaniu. Badania specjalistyczne wykazały, że ondansetron nie oddziałuje z alkoholem etylowym, temazepamem, furosemidem, alfentanilem, tramadolem, morfiną, lidokainą, tiopentalu lub propofolem.

Ondansetron jest metabolizowany przez układ enzymów cytochromu P450 wątroby: CYP3A4, CYP2D6 oraz CYP1A2. Ze względu na różnorodność enzymów metabolizujących ondansetron, hamowanie lub zmniejszenie aktywności jednego z nich (np. niedobór genetyczny CYP2D6) w warunkach zwykłych jest kompensowane przez inne enzymy i nie będzie miało wpływu na ogólny klirens ondansetronu lub ten wpływ będzie niewielki.

Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu ondansetronu z lekami, które powodują zaburzenia równowagi elektrolitowej.

Leki wydłużające odcinek QT: możliwe dodatkowe wydłużenie odcinka QT.

Środki serotonergiczne (np. SSRI i SNRI). Zespół serotoniny (w tym zaburzenia psychiczne, niestabilność wegetatywna i zaburzenia nerwowo-mięśniowe) opisywano po jednoczesnym stosowaniu ondansetronu i innych leków serotonergicznych, w tym selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) oraz inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI) (patrz sekcja „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności”).

Apomorfin: jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane, ponieważ obserwowano przypadki silnej hipotensji tętniczej i utraty przytomności.

Leki kardiotoksyczne (antybiotyki antracyklinowe (doksorubicyna, daunorubicyna) lub trastuzumab), antybiotyki (np. erytromycyna), leki przeciwgrzybicze (np. ketokonazol), leki przeciwarytmiczne (amiodaron) oraz beta-blokery (atenolol lub timolol): zwiększenie ryzyka wystąpienia arytmii.

Fenytoina, karbamazepina i ryfampicyna: podczas leczenia potencjalnymi induktorami CYP3A4 (np. fenytoiną, karbamazepiną i ryfampicyną) klirens ondansetronu wzrasta, a jego stężenie we krwi zmniejsza się.

Tramadol: według wyników niektórych badań klinicznych, ondansetron może zmniejszać działanie przeciwbólowe.

Szczególne wytyczne dotyczące stosowania.

Ondansetron jest nieskuteczny w zapobieganiu nudnościom i wymiotom spowodowanym chorobą lokomocyjną.

Opisano przypadki krzyżowej nadwrażliwości na różne antagonisty receptorów 5-HT3. W związku z tym u pacjentów z nadwrażliwością na jeden z antagonistów receptorów 5-HT3, podobna reakcja na inne antagonisty może być bardziej nasilona z powodu reakcji krzyżowych. W przypadku nawet słabej reakcji nadwrażliwości na jeden z leków antagonistów receptorów 5-HT3, nie zaleca się jego zastępowania innym, ze względu na możliwość nasilenia się reakcji nadwrażliwości.

Efekty uboczne związane z układem oddechowym należy leczyć objawowo. Osoby pracujące w służbie zdrowia powinny zwracać na nie szczególną uwagę, ponieważ mogą one być objawami reakcji nadwrażliwości na lek.

Ondansetron wydłuża odcinek QT zależnie od dawki. Zgłaszano przypadki trzepotania/kołysania komór („torsade de pointes”) podczas stosowania ondansetronu. Należy unikać stosowania ondansetronu u pacjentów z wrodzonym zespołem wydłużonego QT. Ondansetron należy stosować z ostrożnością u pacjentów, u których występuje lub może rozwinąć się wydłużenie odcinka QT, w tym u pacjentów z zaburzeniami równowagi elektrolitowej, niewydolnością serca, bradyarytmiami oraz u pacjentów leczonych innymi lekami, które mogą powodować wydłużenie odcinka QT lub zaburzenia równowagi elektrolitowej. Przed rozpoczęciem leczenia należy skorygować hipokaliemię i hipomagnezemię.

Zgłaszano przypadki niedokrwienia mięśnia sercowego u pacjentów otrzymujących ondansetron. U niektórych pacjentów, szczególnie po wstrzyknięciu dożylnej podania, objawy pojawiły się natychmiast po podaniu ondansetronu. Pacjentów należy poinformować o objawach i oznakach niedokrwienia mięśnia sercowego.

Po jednoczesnym stosowaniu ondansetronu i innych leków serotonergicznych opisywano zespół serotoniny (patrz sekcja „Interakcje z innymi lekami i inne formy interakcji”). Jeśli jednoczesne leczenie ondansetronem i innymi lekami serotonergicznymi jest uzasadnione klinicznie, zaleca się odpowiednią obserwację pacjenta.

Ponieważ ondansetron osłabia perystaltykę jelit, należy dokładnie obserwować pacjentów z objawami niedrożności jelit podczas stosowania leku.

U pacjentów poddawanych zabiegom chirurgicznym w okolicy gruczołu wyćmiennego, stosowanie ondansetronu w celu zapobiegania nudnościom i wymiotom może maskować wystąpienie krwawienia. Takich pacjentów należy dokładnie monitorować po podaniu ondansetronu.

Ondansetron nie wpływa na układ cytochromu P450, jednak stosowanie innych leków, które mogą wpływać na aktywność tych enzymów, może prowadzić do zmiany wskaźników klirensu i czasu półtrwania ondansetronu.

U dzieci otrzymujących ondansetron w połączeniu z hepatotoksycznymi lekami chemioterapeutycznymi należy dokładnie monitorować możliwe zaburzenia funkcji wątroby.

Nudności i wymioty po przeprowadzonej chemioterapii: przy obliczaniu dawki wg masy ciała i podawaniu trzech dawek z odstępem 4 godzin, całkowita dawka dobową będzie wyższa niż w przypadku podania jednorazowej dawki 5 mg/m², po której następuje doustne przyjmowanie leku. Porównawcza skuteczność tych dwóch różnych schematów dawkowania nie była badana w badaniach klinicznych. Porównanie krzyżowe wskazuje na taką samą skuteczność obu schematów.

Pacjenci z zaburzeniami tolerancji węglowodanów, z rzadkimi chorobami genetycznymi, takimi jak nietolerancja galaktozy, niedostateczność laktozy lub niedoczynność glukozy-galaktozy, nie powinni przyjmować tego leku ze względu na zawartość węglowodanów, w tym laktozy, w tabletkach.

Stosowanie w czasie ciąży lub karmienia piersią.

Jeśli kobieta w wieku rozrodczym stosuje ondansetron, należy rozważyć zastosowanie antykoncepcji.

Na podstawie przeprowadzonych badań epidemiologicznych ondansetron może powodować wady twarzy i żuchwy podczas stosowania w pierwszym trymestrze ciąży. W jednym z badań kohortowych obejmującym 1,8 miliona ciąż, stosowanie ondansetronu w pierwszym trymestrze było związane ze zwiększonym ryzykiem rozszczepienia jamy ustnej (3 dodatkowe przypadki na 10 000 kobiet przyjmujących ondansetron; skorygowany względny ryzyko 1,24 (95% przedział ufności: 1,03–1,48)). Dostępne dane epidemiologiczne dotyczące wad serca wykazują sprzeczne wyniki. Badania na zwierzętach nie wskazują na bezpośrednie ani pośrednie szkodliwe działanie na funkcję rozrodczą. Ondansetron nie powinien być stosowany w pierwszym trymestrze ciąży.

W okresie leczenia lekiem należy przerwać karmienie piersią.

Wpływ na zdolność do prowadzenia pojazdów i obsługi mechanizmów.

Ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych ze strony układu nerwowego, pacjentom leczonym tym lekiem zaleca się powstrzymanie się od prowadzenia pojazdów i obsługi mechanizmów.

Sposób stosowania i dawki.

Lek stosuje się doustnie.

Podczas przeprowadzania terapii cytostatycznej dawkowanie ustala się indywidualnie, w zależności od nasilenia reakcji wymiotnej.

Terapia przeciwnowotworowa o umiarkowanym działaniu emetogennym oraz terapia promieniowaniem

Dorośli doustnie: początkowo 8 mg 1–2 godziny przed rozpoczęciem terapii przeciwnowotworowej, a następnie kolejne 8 mg po 12 godzinach.

W celu zapobiegania późnej lub długotrwałej nudności i wymiotom po pierwszych 24 godzinach należy kontynuować stosowanie leku po 8 mg co 12 godzin przez 5 dni.

W przypadku częściowego napromieniania o wysokiej dawce obszaru brzusznego stosować 8 mg co 8 godzin. Lek przyjmuje się przez cały okres chemioterapii i radioterapii, a także 1–2 dni (w razie potrzeby – 3–5 dni) po jej zakończeniu.

Terapia przeciwnowotworowa o silnym działaniu emetogennym

Dorośli doustnie: 24 mg ondansetronu (jednocześnie z fosforanem dexametazonu) 1–2 godziny przed rozpoczęciem chemioterapii. W celu zapobiegania późnym wymiotom w kolejnych dniach – 8 mg 2 razy na dobę przez cały cykl chemioterapii, a także przez 5 dni po jej zakończeniu.

Dzieci. W tej postaci leku nie stosuje się u dzieci poniżej 4. roku życia. Dawkę dla dzieci należy obliczać na podstawie powierzchni ciała lub masy ciała. W przypadku potrzeby zastosowania ondansetronu w dawce 2 mg należy stosować lek o odpowiednim dawkowaniu lub w innej postaci leku.

Obliczanie dawki na podstawie powierzchni ciała. Bezpośrednio przed chemioterapią podaje się ondansetron (roztwór do wstrzykiwań) w postaci jednorazowej dożylnej iniekcji w dawce 5 mg/m²; dawka dożylna nie powinna przekraczać 8 mg. Stosowanie doustne należy rozpocząć po 12 godzinach i kontynuować przez 5 dni. Całkowita dzienna dawka ondansetronu nie powinna przekraczać 32 mg.

Obliczanie dawki na podstawie masy ciała. Bezpośrednio przed chemioterapią podaje się ondansetron (roztwór do wstrzykiwań) w postaci jednorazowej dożylnej iniekcji w dawce 0,15 mg/kg masy ciała; dawka dożylna nie powinna przekraczać 8 mg. Następnie możliwe jest podanie dwóch iniekcji dożylnych z odstępem 4 godziny. Całkowita dzienna dawka ondansetronu nie powinna przekraczać 32 mg. Stosowanie doustne należy rozpocząć po 12 godzinach i kontynuować przez 5 dni.

Zaoperacyjna nudności i wymioty

Dorośli: podawać 16 mg 1 godzinę przed rozpoczęciem znieczulenia.

Maksymalna dobową dawka ondansetronu wynosi 32 mg, u pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby – 8 mg.

Dzieci: w tym wskazaniu zaleca się stosowanie ondansetronu w postaci roztworu do wstrzykiwań.

Dla wszystkich rodzajów terapii

Pacjenci w podeszłym wieku

Nie ma potrzeby zmiany dawkowania u pacjentów w wieku 65 lat i starszych.

Pacjenci z niewydolnością nerek

Nie ma potrzeby zmiany schematu dawkowania ani drogi podania leku u pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek.

Pacjenci z umiarkowaną niewydolnością wątroby

U pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami funkcji wątroby klirens ondansetronu znacząco zmniejsza się, a okres półwydalenia z osocza – wydłuża. U tych pacjentów maksymalna dobową dawka leku nie powinna przekraczać 8 mg.

Pacjenci z zaburzonym metabolizmem sparteiny/debrisoquiny

Okres półwydalenia ondansetronu u pacjentów z zaburzonym metabolizmem sparteiny i debrisoquiny nie zmienia się. U tych pacjentów stężenie leku po wielokrotnym podaniu jest takie samo, jak u chorych z normalnym metabolizmem. Dlatego nie ma potrzeby zmiany schematu dawkowania dla tej grupy pacjentów.

Dzieci

Nie stosować tej postaci leku u dzieci poniżej 4 roku życia.

Przedawkowanie

Doświadczenie dotyczące przedawkowania ondansetronu jest na dzień dzisiejszy ograniczone. W większości przypadków objawy są podobne do tych opisywanych u pacjentów otrzymujących dawki zalecane.

Objawy: zaburzenia widzenia, zaparcia, hipotensja tętnicza, zaburzenia wazowagowe z przemijającym blokiem przedsionkowo-komorowym. Ondansetron wydłuża odstęp QT w sposób zależny od dawki. W przypadku przedawkowania zaleca się prowadzenie monitoringu EKG.

Dzieci: zgłaszano zespół serotonergowy u niemowląt i dzieci w wieku od 12 miesięcy do 2 lat po przypadkowym przedawkowaniu leku do stosowania doustnego (dawki przekraczały zalecany poziom 4 mg/kg).

Leczenie: odstawienie leku, terapia objawowa i wspierająca. Nie zaleca się stosowania syropu ipekakuany ze względu na działanie przeciwwymiotne samego leku. Nie istnieje specyficzny antydot.

Działania niepożądane.

Układ odpornościowy: reakcje alergiczne natychmiastowego typu, czasem ciężkie, w tym reakcje anafilaktyczne, obrzęk naczynioruchowy (angioedem), wstrząs anafilaktyczny, skurcz oskrzeli, obrzęk naczyniowy, świąd, wysypka skórna, pokrzywka.

Układ nerwowy: ból głowy, mioklonus, drgawki, zaburzenia ruchowe (w tym reakcje pozapiramidowe, takie jak kryzys okulogirny, reakcje dystoniczne i dyskinezy bez trwałych następstw klinicznych), zaburzenia chodu, chorea, niepokój, uczucie pieczenia, wypukanie języka, podwójne widzenie, depresja ośrodkowego układu nerwowego, parestezje; zawroty głowy, głównie podczas szybkiego wstrzykiwania dożylnego leku.

Oczy: przemijające zaburzenia wzroku (zamazanie widzenia), przemijająca ślepota, głównie podczas wstrzykiwania dożylnego. W większości przypadków ślepota ustępuje w ciągu 20 minut.

Układ sercowo-naczyniowy: ból i dyskomfort w klatce piersiowej, ból w okolicy serca (z obniżeniem odcinka ST lub bez niego), zaburzenia rytmu serca, ekstrasystolie, tachykardia, w tym komorowa i nadkomorowa, migotanie przedsionków, uczucie kołatania serca, bradykardia, niedokrwienie mięśnia sercowego (patrz sekcja „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności”), hipotensja tętnicza, nadciśnienie tętnicze, wydłużenie odcinka QT (w tym trzepotanie/migotanie komór typu torsade de pointes), uczucie ciepła, napływy gorąca, omdlenia, zmiany EKG.

Układ oddechowy: szmery, kaszel.

Układ pokarmowy: zaparcia, biegunka, suchość w ustach.

Układ wątrobowo-żółciowy: bezobjawowe podwyższenie wskaźników czynności wątroby, niewydolność wątroby.

Ogólne zaburzenia: osłabienie, omdlenia.

Przypadki te występują głównie u pacjentów leczonych lekami chemioterapeutycznymi zawierającymi cisplatynę.

Metabolizm: u około 5% pacjentów obserwowano krótkotrwałe podwyższenie poziomu aminotransferazy asparaginianowej (AST) i aminotransferazy alaninowej (ALT) ponad dwukrotnie w stosunku do górnej granicy normy. Nie wiadomo, czy to zwiększenie jest zależne od dawki lub czasu trwania terapii.

Zgłaszano przypadki niewydolności wątroby i zgonów u pacjentów z nowotworami, którzy jednocześnie otrzymywali wiele leków, w tym potencjalnie hepatotoksyczną chemioterapię cytotoksyczną oraz antybiotyki. Etiologia niewydolności wątroby w tych przypadkach pozostaje niejasna. Pojedyncze rzadkie przypadki hipokaliemii.

Inne: podwyższenie temperatury ciała.

Okres ważności. 3 lata.

Warunki przechowywania. W oryginalnym opakowaniu w temperaturze nie przekraczającej 25°C. Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Opakowanie. Po 10 tabletek w blisterze, 1 blister w opakowaniu kartonowym.

Kategoria wydawania. Na receptę.

Producent. Spółka akcyjna publiczna „Naukowo-produkcyjne centrum „Borszczagiwski Zakład Chemiczno-Farmaceutyczny”.

Adres producenta i miejsce prowadzenia działalności.

Ukraina, 03134, miasto Kijów, ul. Myru, 17.