Dexametazon Krka

INSTRUKCJA dotyczÄ cza stosowania leku Dexametazon Krka (Dexamethason KRKA)

SkÅ ad:

substancja czynna: dexametazon;

1 tabletka zawiera 4 mg lub 8 mg dexametazonu;

substancje pomocnicze: laktoza jednowodna, skrobia prażelatynizowana, dwutlenek krzemu bezwodny koloidalny, stearyna magnezu.

Postać leku. Tabletki.

Główne cechy fizyko-chemiczne:

tabletki 4 mg: białe lub prawie białe, okrÄ głe tabletki o skośnych krawędziach z bruzdą z jednej strony; tabletka może być podzielona wzdłuż bruzdy na dwie połówki;

tabletki 8 mg: białe lub prawie białe, owalne tabletki z bruzdą z jednej strony; tabletka może być podzielona wzdłuż bruzdy na dwie połówki.

Grupa farmakoterapeutyczna. Głucokortykosteroidy do stosowania systemowego. Kod ATC H02A B02.

Właściwości farmakodynamiczne.

Mechanizm działania

Deksametazon to bardzo silny glikokortykosteroid o długim czasie działania, o niewielkim wpływie na zatrzymanie sodu, dlatego nadaje się szczególnie do stosowania u pacjentów z niewydolnością serca i nadciśnieniem tętniczym.

Jego działanie przeciwzapalne jest 7 razy silniejsze niż prednizolonu. Podobnie jak inne glikokortykosteroidy, deksametazon wykazuje działanie przeciwalergiczne, przeciwgorączkowe i immunosupresyjne.

Okres półwyladowania deksametazonu wynosi 36–54 godziny, dlatego może być stosowany w chorobach wymagających ciągłego działania glikokortykosteroidów.

Badanie RECOVERY (randomizowane ocenianie terapii COVID-19 thERapY) to inicjowane przez badaczy indywidualnie randomizowane, kontrolowane, otwarte, adaptacyjne badanie platformowe mające na celu ocenę skuteczności potencjalnych leczenia u pacjentów hospitalizowanych z powodu COVID-19.

Badanie prowadzono w 176 jednostkach opieki zdrowotnej w Wielkiej Brytanii.

Łącznie 6425 pacjentów zostało losowo przydzielonych do otrzymywania albo deksametazonu (2104 pacjentów), albo wyłącznie standardowej opieki (4321 pacjentów). U 89 % pacjentów stwierdzono laboratoryjnie potwierdzoną infekcję SARS-CoV-2.

W momencie przydziału 16 % pacjentów otrzymywało inwazyjną wentylację mechaniczną lub ekstrakorpową membranową oksigenację, 60 % otrzymywało jedynie tlen (z wentylacją nieinwazyjną lub bez niej), a 24 % nie otrzymywało ani jednego, ani drugiego.

Średni wiek pacjentów wynosił 66,1 ± 15,7 roku. Kobiety stanowiły 36 % uczestników. W wywiadzie u 24 % pacjentów stwierdzono cukrzycę, u 27 % choroby serca, a u 21 % przewlekłe choroby płuc.

Pierwotny punkt końcowy

Śmiertelność na 28. dobę była istotnie niższa w grupie deksametazonu niż w grupie standardowej opieki: śmiertelność odnotowano odpowiednio u 482 z 2104 pacjentów (22,9 %) i u 1110 z 4321 pacjentów (25,7 %) (współczynnik częstości 0,83; 95 % przedział ufności [PU], 0,75–0,93; p < 0,001).

W grupie deksametazonu częstość śmiertelności była niższa niż w grupie standardowej opieki u pacjentów otrzymujących inwazyjną wentylację mechaniczną (29,3 % vs 41,4 %; współczynnik częstości 0,64; 95 % PU, 0,51–0,81), a także u tych, którzy otrzymywali dodatkowy tlen bez inwazyjnej wentylacji (23,3 % vs 26,2 %; współczynnik częstości 0,82; 95 % PU, 0,72–0,94).

Nie zaobserwowano wyraźnego wpływu deksametazonu u pacjentów, którzy nie otrzymywali żadnej pomocy oddechowej w momencie randomizacji (17,8 % vs 14,0 %; współczynnik częstości 1,19; 95 % PU, 0,91–1,55).

Punkty końcowe wtórne

Pacjenci z grupy deksametazonu mieli krótszy czas hospitalizacji niż pacjenci z grupy standardowego leczenia (mediana 12 dni vs 13 dni) oraz większą szansę na wypis z żywym w ciągu 28 dni (współczynnik częstości 1,10; 95 % PU, 1,03–1,17).

Zgodnie z pierwotnym punktem końcowym, największy efekt w zakresie wypisów w ciągu 28 dni obserwowano u pacjentów otrzymujących inwazyjną wentylację mechaniczną w momencie randomizacji (współczynnik częstości 1,48; 95 % PU, 1,16–1,90), a następnie u tych, którzy otrzymywali jedynie tlen (współczynnik częstości 1,15; 95 % PU, 1,06–1,24). Korzystny efekt był nieobecny u pacjentów nieotrzymujących tlenu (współczynnik częstości 0,96; 95 % PU, 0,85–1,08).

* Stosunek wyników został skorygowany o wiek, biorąc pod uwagę śmiertelność w 28. dniu i wypisania ze szpitala. Stosunek ryzyka został skorygowany o wiek w odniesieniu do wyniku uzyskania inwazyjnej wentylacji mechanicznej lub śmiertelności oraz jej składowych;

† Z tej kategorii wykluczeni zostali pacjenci, którzy otrzymywali inwazyjną wentylację mechaniczną przy randomizacji.

Bezpieczeństwo

W trakcie badania odnotowano 4 poważne działania niepożądane związane z badanym leczeniem, a mianowicie: 2 przypadki rozwoju hiper- glikemii, 1 przypadek psychózy wywołanej sterydami oraz 1 przypadek krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego. Wszystkie przypadki zostały wyleczone.

Analiza podgrup

Efekty podawania dexametazonu na śmiertelność w 28. dniu w zależności od wieku i sposobu wspomagania oddychania uzyskanego przy randomizacji2

Efekty podawania dexametazonu na śmiertelność w 28. dniu w zależności od sposobu wspomagania oddychania uzyskanego przy randomizacji oraz obecności jakichkolwiek przewlekłych chorób3

1 www.recoverytrial.net

2, 3 Źródło: Horby P. et al., 2020; https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.06.22.20137273v1;

doi: https://doi.org/10.1101/2020.06.22.20137273).

Farmakokinetyka.

Wchłanianie i rozkład

Dexametazon jest dobrze wchłaniany po podaniu doustnym; stężenie szczytowe w osoczu osiągane jest w ciągu 1–2 godzin po podaniu i wykazuje szeroki zakres międzyindywidualnej zmienności. Średni okres półtrwania wynosi 3,6 ± 0,9 godziny. Dexametazon wiąże się z białkami osocza (około 77%), głównie z albuminą. Procent wiązania dexametazonu z białkami, w przeciwieństwie do kortyzolu, pozostaje praktycznie niezmieniony mimo wzrostu stężenia steroidów. Kortykosteroidy szybko rozprzestrzeniają się we wszystkich tkankach organizmu, przenikają przez łożysko i mogą wydzielac się w niewielkich ilościach do mleka matki.

Biotransformacja

Dexametazon jest metabolizowany głównie w wątrobie, ale także w nerkach.

Wydalanie

Dexametazon i jego metabolity są wydalane z moczem.

Właściwości kliniczne.

Wskazania.

• Obrzęk mózgu spowodowany guzem mózgu, zabiegiem neurochirurgicznym, bakteryjnym zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych, ropniem mózgu.
• Ciężki napad astmy w przebiegu ostrej astmy.
• Początkowa terapia doustna rozległych, ciężkich, ostrych chorób skóry reagujących na leczenie glikokortykosteroidami, np. erytrodermia, pęcherzyca zwykła, ostra egzema.
• Początkowa terapia doustna chorób autoimmunologicznych, takich jak toczeń rumieniowaty układowy (szczególnie jego formy układowe).
• Ciężki postępujący przebieg aktywnego reumatoidalnego zapalenia stawów, np. formy destrukcyjne i/lub objawy pozastawowe.
• Ciężkie infekcje z toksycznymi stanami (np. gruźlica, gorączka tyfoidalna) wyłącznie w połączeniu z odpowiednią terapią przeciwinfekcyjną.
• Dexametazon Krka jest wskazany w leczeniu choroby koronawirusowej 2019 (COVID-19) u dorosłych i u dzieci w wieku od 12 lat o masie ciała nie mniejszej niż 40 kg, którzy wymagają dodatkowej terapii tlenowej.
• Leczenie paliatywne nowotworów.
• Profilaktyka i leczenie wymiotów pooperacyjnych lub wymiotów wywołanych cytotoksycznymi lekami, w połączeniu z lekami przeciwwymiotnymi.

Przeciwwskazania.

Podwyższona wrażliwość na substancję czynną lub którykolwiek ze składników pomocniczych.

Zakażenie układowe, jeśli nie stosuje się odpowiedniej terapii przeciwinfekcyjnej.

Wrzód żołądka lub dwunastnicy.

Szczepienie żywą szczepionką podczas leczenia dużymi dawkami terapeutycznymi dexametazonu (i innych kortykosteroidów) z powodu ryzyka zakażenia wirusowego.

Współdziałanie z innymi lekami i inne rodzaje interakcji.

Przed zastosowaniem Dexametazonu Krka w połączeniu z jakimkolwiek innym lekiem należy zapoznać się z instrukcją do tego leku.

Interakcje farmakodynamiczne

Należy monitorować stan pacjentów przyjmujących niesteroidowe leki przeciwzapalne, ponieważ NLPZ mogą zwiększać częstość i/lub ciężkość wrzodów żołądka. Kwas acetylosalicylowy należy stosować ostrożnie w połączeniu z kortykosteroidami w przypadku hipoprotrombinemii.

Klirens nerkowy salicylanów wzrasta podczas przyjmowania kortykosteroidów. W związku z tym dawkę salicylanów można zmniejszyć po zakończeniu przyjmowania steroidów. Przestanie stosowania steroidów może prowadzić do zwiększenia toksyczności salicylanów z powodu wzrostu ich stężenia w osoczu.

Kortykosteroidy zmniejszają działanie leków przeciwcukrzycowych, takich jak insulina, pochodne sulfoniliomocznika i metformina. Czasem mogą wystąpić hiperglikemia i ketoza cukrzycowa.

W związku z tym pacjenci z cukrzycą powinni częściej oddawać krew i mocz do badań na początku leczenia. Efekt hipokaliemii wywołany przez zastrzyki acetazolamidu, diuretyki pętowe, diuretyki tiazydowe, środki moczopędne potasu, amfoterycynę B, glukomineralkokortykosteroidy, tetrakosaktyd i środki przeczyszczające będzie się nasilał. Hipokaliemia prowadzi do wystąpienia zaburzeń rytmu serca, szczególnie „torsade de pointes”, oraz zwiększa toksyczność glikozydów nasercowych. Przed rozpoczęciem leczenia kortykosteroidami pacjentowi należy skorygować hipokaliemię, określić zawartość elektrolitów i wykonać EKG. Ponadto donoszono, że jednoczesne stosowanie amfoterycyny B i hydrokortyzonu prowadziło do zwiększenia rozmiaru serca i niewydolności serca.

Leki przeciwwrzodowe. Karbenoksolon zwiększa ryzyko rozwoju hipokaliemii.

Chlorochina, hydroksychlorochina i meflochina. Zwiększony ryzyko rozwoju miopatii i kardiomiopatii.

Jednoczesne stosowanie z inhibitorami ACE zwiększa ryzyko zaburzeń hematologicznych. Kortykosteroidy mogą wpływać na działanie hipotensyjne leków przeciw nadciśnieniu tętniczemu. Może być konieczna korekta dawki leków przeciw nadciśnieniu tętniczemu podczas leczenia dexametazonem.

Talidomid. Szczególną uwagę wymaga jednoczesne stosowanie z talidomidem, ponieważ odnotowano przypadki toksycznego nekrolizyzu nabłonka.

Działanie szczepionki może być zmniejszone podczas leczenia dexametazonem.

Szczepienie żywymi szczepionkami podczas leczenia dużymi dawkami terapeutycznymi dexametazonu (i innymi kortykosteroidami) jest przeciwwskazane z powodu ryzyka zakażenia wirusowego. W takim przypadku szczepienie należy odłożyć co najmniej na 3 miesiące po zakończeniu leczenia kortykosteroidami. Inne rodzaje szczepień podczas leczenia dużymi dawkami terapeutycznymi kortykosteroidów są niebezpieczne ze względu na ryzyko powikłań neurologicznych oraz niższe wartości lub brak wzrostu miana przeciwciał (w porównaniu do wartości oczekiwanych), a tym samym – słabsze działanie ochronne. Jednak szczepienia można wykonywać pacjentom, którzy otrzymywali kortykosteroidy miejscowo lub przez krótki okres czasu (mniej niż 2 tygodnie) w mniejszych dawkach.

Inhibitory cholinoesterazy. Jednoczesne stosowanie inhibitorów cholinoesterazy i kortykosteroidów może prowadzić do ciężkiego osłabienia mięśni u pacjentów z miastenią. Jeśli to możliwe, należy przerwać stosowanie inhibitorów cholinoesterazy co najmniej 24 godziny przed rozpoczęciem terapii kortykosteroidami.

Istnieje zwiększony ryzyko rozwoju zapalenia ścięgien i pęknięcia ścięgien u pacjentów, którzy jednocześnie otrzymywali glikokortykosteroidy i fluorochinolony.

Interakcje farmakokinetyczne

Wpływ innych leków na dexametazon

Dexametazon jest metabolizowany przy udziale cytochromu P450 3A4 (CYP3A4).

Stosowanie dexametazonu z induktorami CYP3A4, takimi jak efedryna, barbiturany, ryfabutyna, ryfampicyna, fenytoina, karbamazepina, może prowadzić do obniżenia stężenia dexametazonu w osoczu krwi, dlatego należy zwiększyć jego dawkę.

Aminoglutetymid może przyspieszyć wydalanie dexametazonu i zmniejszyć jego skuteczność. W razie potrzeby należy odpowiednio skorygować dawkę dexametazonu.

Żółciowe żywice jonowymienne, takie jak cholestyramina, mogą zmniejszać wchłanianie dexametazonu.

Leki miejscowe do leczenia przewodu pokarmowego, środki przeciwwrzodowe, węgiel aktywny. Opisano zmniejszenie wchłaniania glikokortykosteroidów przy jednoczesnym stosowaniu z prednizolonem i dexametazonem. Dlatego glikokortykosteroidy i leki miejscowe do leczenia przewodu pokarmowego, środki przeciwwrzodowe, węgiel aktywny należy stosować z odstępem co najmniej dwóch godzin.

Stosowanie dexametazonu z inhibitorami CYP3A4, takimi jak azolowe leki przeciwgrzybicze (np. ketokonazol, itrakonazol), inhibitory proteazy HIV (np. rytonawir) i makrolidy (np. erytromycyna), może prowadzić do wzrostu stężenia w osoczu krwi i zmniejszenia klirensu dexametazonu. W razie potrzeby dawkę dexametazonu należy zmniejszyć.

Ketokonazol może nie tylko zwiększać stężenie dexametazonu w osoczu poprzez hamowanie CYP3A4, ale także hamować syntezę kortykosteroidów w nadnerczach i spowodować niedostateczność nadnerczy po zakończeniu leczenia kortykosteroidami.

Estrogeny, w tym doustne środki antykoncepcyjne, mogą hamować metabolizm niektórych kortykosteroidów i w ten sposób nasilać ich działanie.

Wpływ dexametazonu na inne leki

Dexametazon jest umiarkowanym induktorem CYP3A4. Stosowanie dexametazonu z lekami, które są metabolizowane przez CYP3A4, może prowadzić do zwiększenia klirensu i obniżenia stężenia tych substancji w osoczu.

Leki przeciwbakteryjne przeciwgruźlicze. Obserwowano obniżenie stężenia izoniazidu w osoczu krwi przy jednoczesnym stosowaniu z prednizolonem. Należy dokładnie monitorować stan pacjentów przyjmujących izoniazid.

Cyklosporyna. Jednoczesne stosowanie cyklosporyny i kortykosteroidów może prowadzić do nasilenia działania obu substancji. Istnieje zwiększony ryzyko rozwoju drgawek mózgowych.

Prazikwantel. Obniżone stężenie prazikwantelu w osoczu krwi prowadzi do ryzyka braku skuteczności leczenia z powodu zwiększenia metabolizmu wątrobowego dexametazonu.

Oralne leki przeciwkrzepne (kumaryny). Terapia wspomagająca kortykosteroidami może nasilać lub osłabiać działanie doustnych leków przeciwkrzepnych. W przypadku stosowania wysokich dawek lub leczenia dłuższego niż 10 dni istnieje ryzyko krwawień charakterystycznych dla terapii kortykosteroidami (śluzówka przewodu pokarmowego, kruche naczynia). Należy dokładnie monitorować stan pacjentów przyjmujących kortykosteroidy w połączeniu z doustnymi lekami przeciwkrzepnymi (kontrola w 8. dniu, następnie co dwa tygodnie podczas i po zakończeniu leczenia).

Atropina i inne leki antycholinergiczne. Możliwe jest zwiększenie ciśnienia wewnątrzgałkowego przy jednoczesnym przyjmowaniu z dexametazonem.

Niedepolaryzujące leki rozkurczające mięśnie. Efekt rozluźnienia mięśni może trwać dłużej.

Somatotropina. Działanie hormonu wzrostu może być zmniejszone.

Protirelina. Obniżone zwiększenie TSH może być mniejsze podczas przyjmowania protireliny.

Oczekuje się, że wspomagające leczenie inhibitorami CYP3A, w tym lekami zawierającymi kobicystat, zwiększa ryzyko wystąpienia układowych działań niepożądanych. Należy unikać tych kombinacji, chyba że korzyść przewyższa zwiększone ryzyko wystąpienia układowych działań niepożądanych kortykosteroidów, a w takim przypadku stan pacjentów należy monitorować pod kątem wystąpienia układowych efektów kortykosteroidów.

Szczególne ostrzeżenia dotyczące stosowania.

Niewydolność kory nadnerczy

Leczenie glikokortykosteroidami może prowadzić do niewydolności kory nadnerczy, która w zależności od dawki i długości leczenia może utrzymywać się przez wiele miesięcy, a w niektórych przypadkach – ponad rok po zakończeniu terapii. W trakcie leczenia dexametazonem w przypadku stresu fizycznego (urazy, operacje chirurgiczne, poród itp.) może być konieczne tymczasowe zwiększenie dawki. Ze względu na możliwy ryzyko w warunkach stresowych należy podać początkową dawkę kortykosteroidów pacjentom poddawanym długotrwałemu leczeniu. Nawet po długotrwałej niewydolności kory nadnerczy po zakończeniu leczenia może być konieczne podanie glikokortykosteroidów pacjentom przebywającym w stanie silnego stresu. Ostra niewydolność kory nadnerczy wywołana terapią może być zminimalizowana przez stopniowe zmniejszanie dawki do zaplanowanego czasu zakończenia przyjmowania leku.

Leczenie dexametazonem należy prowadzić wyłącznie w ściśle określonych wskazaniach oraz w razie potrzeby stosować dodatkową celowaną terapię przeciwinfekcyjną w następujących chorobach i stanach:

• ostre infekcje wirusowe (opórnica półpasica, wirus opryszczki pospolitej, ospa wietrzna, keratyt herpetyczny);
• przewlekły wirusowy zapalenie wątroby HBsAg-poz. w fazie aktywnej;
• około 8 tygodni przed i 2 tygodnie po szczepieniu szczepionką żywą (patrz sekcje „Przeciwwskazania” oraz „Interakcje z innymi lekami i inne formy oddziaływań”);
• grzybice układowe i pasożytnice (np. nicienie);
• poliomyelitis;
• zapalenie węzłów chłonnych po szczepieniu BCG;
• ostre i przewlekłe infekcje bakteryjne;
• gruźlica w wywiadzie (ryzyko reaktywacji), wyłącznie przy jednoczesnym przyjmowaniu leków przeciwbakteryjnych przeciwwąskich;
• znany lub podejrzewany strongiloidoz (inwazja nicieni). Leczenie glikokortykosteroidami może prowadzić do hiperginfekcji strongiloidoznej i rozszerzonej migracji larw.

Dodatkowo leczenie dexametazonem należy przepisać wyłącznie przy istnieniu ścisłych wskazań oraz w razie potrzeby przeprowadzić dodatkowe specyficzne leczenie następujących chorób:

• wrzody żołądkowo-jelitowe;
• osteoporoza (ponieważ kortykosteroidy negatywnie wpływają na równowagę wapnia);
• nadciśnienie tętnicze trudne do kontrolowania;
• cukrzyca trudna do kontrolowania;
• zaburzenia psychiczne (w tym w wywiadzie);
• jaskra zamkniętociśnieniowa i jaskra otwartociśnieniowa;
• wrzody rogówki i urazy rogówki;
• ciężka niewydolność serca.

Reakcje anafilaktyczne

Może dochodzić do poważnych reakcji anafilaktycznych.

Zapalenie ścięgien

Istnieje zwiększony ryzyko wystąpienia zapalenia ścięgien i pęknięcia ścięgien u pacjentów, którym jednocześnie podawano glikokortykosteroidy i fluorochinolony.

Miastenia

Istniejąca miastenia może się nasilać na początku leczenia dexametazonem.

Zaburzenia wzroku

Może dochodzić do doniesień o zaburzeniach wzroku przy stosowaniu kortykosteroidów drogą ogólną i miejscową. Jeżeli pacjent doświadcza takich objawów jak zamazanie widzenia lub inne zaburzenia wzroku, należy skierować go do okulisty w celu oceny możliwych przyczyn, które mogą obejmować zaćmę, jaskrę lub rzadkie choroby, takie jak środkowe serozne retinopatia choroidei (CSR), o których donoszono po stosowaniu ogólnych i miejscowych kortykosteroidów.

Długotrwałe stosowanie kortykosteroidów może prowadzić do zaćmy podskórnej tylnej, jaskry z możliwym uszkodzeniem nerwu wzrokowego oraz może zwiększyć ryzyko wtórnych infekcji oczu wywołanych przez grzyby lub wirusy.

Kortykosteroidy należy stosować z ostrożnością u pacjentów z opryszczką oka z powodu możliwego przebicia rogówki.

Przebicie jelita

Ze względu na ryzyko przebicia jelita dexametazon należy stosować wyłącznie w przypadku nagłych wskazań i z odpowiednim nadzorem następujących stanów:

• ciężki wrzodziejący zapalenie jelita grubego z zagrożeniem przebicia;
• zapalenie jajowodów;
• zastawka jelitowa (bezpośrednio po operacji).

Objawy podrażnienia jamy brzusznej po przebiciu przewodu pokarmowego mogą być nieobecne u pacjentów otrzymujących wysokie dawki glikokortykosteroidów.

Cukrzyca

Należy wziąć pod uwagę zwiększone zapotrzebowanie na insulinę lub doustne leki przeciwcukrzycowe podczas przyjmowania dexametazonu u pacjentów z cukrzycą.

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

Regularne monitorowanie ciśnienia tętniczego jest konieczne podczas leczenia dexametazonem, szczególnie przy stosowaniu wysokich dawek i u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym trudnym do regulacji. Ze względu na ryzyko pogorszenia należy dokładnie monitorować stan pacjentów z ciężką niewydolnością serca.

Bradykardia może wystąpić u pacjentów, którzy otrzymywali wysokie dawki dexametazonu.

Należy stosować kortykosteroidy z ostrożnością u pacjentów, którzy niedawno przebyli zawał mięśnia sercowego, ponieważ odnotowano przypadki pęknięcia mięśnia sercowego.

Infekcje

Leczenie dexametazonem może maskować objawy istniejącej lub rozwijającej się infekcji, co utrudnia postawienie diagnozy. Długotrwałe stosowanie nawet niewielkich dawek dexametazonu prowadzi do zwiększonego ryzyka zakażenia, nawet przez mikroorganizmy, które w innych przypadkach rzadko powodują infekcje (tzw. infekcje oportunistyczne).

W leczeniu choroby koronawirusowej 2019 (COVID-19) nie należy odstawiać systemowych kortykosteroidów pacjentom, którzy są już leczeni systemowymi (doustnymi) kortykosteroidami z innych przyczyn (np. pacjenci z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc), ale nie wymagają dodatkowego tlenu.

Szczepienia

Szczepienie szczepionką inaktywowaną jest możliwe. Należy jednak zaznaczyć, że wyższe dawki kortykosteroidów mogą negatywnie wpływać na odpowiedź immunologiczną i tym samym na skuteczność szczepienia. W przypadku długotrwałego leczenia dexametazonem zaleca się regularne badania u lekarza (w tym kontrolne badania wzroku co trzy miesiące).

Zaburzenia metabolizmu

Przy wysokich dawkach należy monitorować odpowiednie spożycie wapnia i ograniczenie sodu, a także poziom potasu w surowicy. W zależności od długości i dawki leczenia można oczekiwać negatywnego wpływu na metabolizm wapnia, dlatego zaleca się profilaktykę osteoporozy. Dotyczy to przede wszystkim współistniejących czynników ryzyka, takich jak skłonność rodzinna, starszy wiek, okres po menopauzie, niedostateczne spożycie białka i wapnia, palenie tytoniu, nadmierne spożycie alkoholu oraz niedostateczna aktywność fizyczna. Profilaktyka obejmuje odpowiednie spożycie wapnia i witaminy D oraz aktywność fizyczną. Dodatkowe leczenie medyczne rozważa się w przypadku istniejącej osteoporozy.

Kortykosteroidy należy przepisywać z ostrożnością pacjentom z migreną, ponieważ stosowanie kortykosteroidów może prowadzić do zatrzymania płynu.

Zmiany psychiczne

Zmiany psychiczne występują w różnych formach, najczęściej jako euforia. Może również wystąpić depresja, reakcje psychotyczne i skłonność do samobójstwa.

Te zaburzenia mogą być poważne. Zazwyczaj zaczynają się w ciągu kilku dni lub tygodni od rozpoczęcia przyjmowania leku i są bardziej prawdopodobne przy przyjmowaniu wysokich dawek. Większość tych efektów ustępuje po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu leku. W przypadku wystąpienia tych efektów prawdopodobnie będą wymagały one leczenia. W niektórych przypadkach problemy psychiczne pojawiały się przy zmniejszaniu dawki lub odstawianiu leku.

Obrzęk mózgu i podwyższone ciśnienie śródczaszkowe

Kortykosteroidy nie powinny być stosowane przy urazie głowy, ponieważ prawdopodobnie nie przyniosą korzyści lub mogą nawet zaszkodzić.

Zespół lizy guza

U pacjentów z hematologicznymi nowotworami złośliwymi obserwowano zespół lizy guza (ZLG) po zastosowaniu dexametazonu samodzielnie lub w połączeniu z innymi lekami chemioterapeutycznymi. Należy dokładnie monitorować stan pacjentów z wysokim ryzykiem wystąpienia ZLG, takich jak pacjenci z wysoką szybkością proliferacji, dużą masą guza i wysoką wrażliwością na środki cytotoksyczne, oraz podejmować odpowiednie środki zapobiegawcze.

Przerywanie leczenia

Dawkę glikokortykosteroidów należy stopniowo zmniejszać.

Należy wziąć pod uwagę następujące ryzyka związane z przerywaniem lub odstawieniem długotrwałego stosowania glikokortykosteroidów:

• Nasilenie lub nawrót choroby podstawowej, ostra niewydolność kory nadnerczy, zespół odstawienia kortykosteroidów (zespół odstawienia może obejmować podwyższenie temperatury, bóle mięśni i stawów, zapalenie błony śluzowej nosa (rzężenie), utratę masy ciała, swędzenie skóry i zapalenie oczu (zapalenie spojówek)).
• Niektóre wirusowe choroby (ospa wietrzna, odra) u pacjentów, którzy otrzymywali glikokortykosteroidy, mogą przebiegać w ciężkiej formie.
• Dzieci i osoby z osłabionym układem odpornościowym, które nie chorowały na ospę wietrzną lub odry, są szczególnie narażone na wystąpienie niepożądanych efektów. Jeśli takie osoby wchodzą w kontakt z osobami zakażonymi odrami lub ospą wietrzną, podczas przebiegu leczenia dexametazonem w razie potrzeby należy przeprowadzić leczenie profilaktyczne.

Kryzys feochromocytomowy

Kryzys przy feochromocytomie, który może prowadzić do skutku śmiertelnego, został zarejestrowany po zastosowaniu systemowych kortykosteroidów. Kortykosteroidy pacjentom z podejrzeniem lub potwierdzonym feochromocytomem należy przepisywać wyłącznie po odpowiedniej ocenie stosunku ryzyko/korzyść.

Dzieci

Kortykosteroidy powodują zależne od dawki hamowanie wzrostu u niemowląt, dzieci i nastolatków, ponieważ mogą prowadzić do przedwczesnego zamknięcia przyrostu, co może być nieodwracalne. Dlatego długotrwałe stosowanie dexametazonu u dzieci powinno mieć ścisłe wskazania, a wzrost takich pacjentów należy regularnie kontrolować.

Noworodki przedwczesne: istniejące dane wskazują na długotrwałe skutki uboczne rozwoju neurologicznego po wczesnym leczeniu (< 96 godzin) dzieci przedwcześnie urodzonych z przewlekłą chorobą płuc w dawkach początkowych 0,25 mg/kg dwa razy dziennie.

Pacjenci starsi

Efekty uboczne systemowych kortykosteroidów, szczególnie u pacjentów starszych, mogą mieć poważne konsekwencje. Obejmują one przede wszystkim osteoporozę, nadciśnienie tętnicze, hipokaliemię, cukrzycę, skłonność do infekcji i atrofię skóry. Wymagany jest dokładny nadzór kliniczny w celu zapobiegania reakcjom zagrażającym życiu.

Wpływ na diagnostykę

Glikokortykosteroidy mogą tłumić reakcje skórne podczas przeprowadzania badań w celu wykrycia alergii. Mogą również wpływać na test tetrazolem azotanowym do wykrywania infekcji bakteryjnych i mogą prowadzić do wyników fałszywie negatywnych.

Uwaga dotycząca dopingu

Przyjmowanie dexametazonu może prowadzić do pozytywnych wyników testu na doping.

Dexametazon Krka zawiera laktozę. Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi schorzeniami związanymi z nietolerancją galaktozy, niedoborem laktozy lub malabsorpcją glukozy-galaktozy nie powinni przyjmować tego leku.

Stosowanie w czasie ciąży lub karmienia piersią.

Ciąża

Dexametazon przenika przez łożysko. Podawanie kortykosteroidów ciężarnym zwierzętom może prowadzić do wad rozwojowych płodu, w tym do powstania wargi wilczej, wewnątrzmacicznego opóźnienia wzrostu oraz wpływać na wzrost i rozwój mózgu. Nie ma dowodów, że kortykosteroidy prowadzą do zwiększenia częstości wad wrodzonych, takich jak warga wilcza/zęby zając, u ludzi. Długotrwałe lub powtarzane leczenie kortykosteroidami w czasie ciąży zwiększa ryzyko wystąpienia wewnątrzmacicznego opóźnienia wzrostu. U noworodków, które były narażone na działanie kortykosteroidów przed urodzeniem, istnieje zwiększony ryzyko wystąpienia niewydolności kory nadnerczy; w normalnych warunkach następuje samoistna postnatalna regresja, ale rzadko ma to znaczenie kliniczne. Dexametazon w czasie ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze, należy przepisywać wyłącznie wtedy, gdy korzyść przewyższa ryzyko dla matki i dziecka.

Karmienie piersią

Kortykosteroidy przenikają do mleka matki. Brakuje wystarczających informacji dotyczących przenikania dexametazonu do mleka matki. Ryzyko dla noworodków/niemowląt nie jest wykluczone. U dzieci, których matki przyjmują wysokie dawki systemowych kortykosteroidów przez dłuższy okres, możliwe jest zahamowanie funkcji kory nadnerczy.

Decyzję o kontynuowaniu lub przerwaniu karmienia piersią/ lub kontynuowaniu lub przerwaniu terapii dexametazonem należy podjąć, biorąc pod uwagę korzyści karmienia piersią dla dziecka i korzyści terapii dexametazonem dla matki.

Plodność

Dexametazon zmniejsza biosyntezę testosteronu i endogenną sekrecję ACTH, co wpływa na spermatogenezę i cykl jajnikowy.

Wpływ na zdolność kierowania pojazdami lub obsługiwania maszyn.

Nie przeprowadzono badań wpływu na zdolność kierowania pojazdami lub obsługiwania maszyn.

Dexametazon może powodować stany dezorientacji, halucynacje, zawroty głowy, senność, zmęczenie, omdlenia i zamazanie widzenia. Podczas leczenia dexametazonem pacjentów należy poinformować o zakazie kierowania pojazdami, pracy z innymi maszynami lub wykonywania zadań niebezpiecznych.

Sposób stosowania i dawki.

Dawkowanie

Dexametazon stosuje się w dawkach zwykłych od 0,5 do 10 mg na dobę, w zależności od leczonego schorzenia. W przypadku cięższych stanów może być konieczne zastosowanie dawek powyżej 10 mg na dobę. Dawkę dobiera się indywidualnie, według odpowiedzi pacjenta i ciężkości choroby. Początkowe dawki dexametazonu stosuje się aż do pojawienia się reakcji klinicznej, a następnie dawkę należy stopniowo zmniejszać do najniższej skutecznej dawki klinicznie. W leczeniu ostrych, ciężkich stanów stosuje się znacznie wyższe dawki niż w leczeniu chorób przewlekłych. Aby zminimalizować działania niepożądane, należy stosować najniższą skuteczną dawkę.

Jeśli nie podano inaczej, kierować się poniższymi zaleceniami dawkowania.

Poniższe zalecenia dawkowania podano wyłącznie w celach informacyjnych. Początkowe i dobowe dawki należy zawsze ustalać indywidualnie, według odpowiedzi pacjenta i ciężkości choroby.

Obwód mózgu: w zależności od przyczyny i ciężkości choroby, dawka początkowa wynosi 8–10 mg (do 80 mg)/dobę dożylnie, następnie doustnie 16–24 mg (do 48 mg)/dobę, podzielone na 3–4 (nie więcej niż 6) dawek, przez 4–8 dni. Terapia przez dłuższy czas w niższych dawkach dexametazonu może być konieczna w przypadku napromieniania i leczenia zachowawczego guzów mózgu, które nie podlegają leczeniu operacyjnemu.

Obwód mózgu spowodowany bakteryjnym zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych: przed zastosowaniem antybiotyku – 0,15 mg/kg masy ciała co 6 godzin przez 4 dni; u dzieci – 0,4 mg/kg masy ciała co 12 godzin przez 2 dni.

Przewlekły napad astmy oskrzelowej: dorośli – 8–20 mg/ dobę, a następnie, jeśli konieczne, 8 mg co 4 godziny.

Dzieci – 0,15–0,3 mg/kg masy ciała.

Ostre schorzenia skóry: w zależności od rodzaju i stopnia zaawansowania choroby, dawka dzienna wynosi 8–40 mg, a w niektórych przypadkach do 100 mg, a następnie dawkę należy zmniejszać zgodnie z potrzebami klinicznymi.

Aktywna faza reumatycznych chorób systemowych: toczeń rumieniowaty układowy – 6–16 mg/ dobę.

Zaostrzenie reumatoidalnego zapalenia stawów z ciężką, postępującą postacią: stosuje się w przypadku szybko postępujących form destrukcyjnych w dawkach 12–16 mg/ dobę, w przypadku objawów pozastawowych – w dawkach 6–12 mg/ dobę.

Ciężkie infekcje, stany toksyczne (np. gruźlica, tyfus): 4–20 mg przez kilka dni wyłącznie w połączeniu z terapią przeciwinfekcyjną.

Leczenie COVID-19: dorośli pacjenci – 6 mg doustnie 1 raz na dobę przez okres do 10 dni.

Populacja pediatryczna: u nastolatków (w wieku od 12 lat) zaleca się dawkę 6 mg/dawkę doustnie 1 raz na dobę przez okres do 10 dni.

Czas trwania leczenia zależy od odpowiedzi klinicznej i indywidualnych potrzeb pacjenta.

U pacjentów w podeszłym wieku, z niewydolnością nerek lub wątroby, nie jest konieczna korekta dawki.

Leczenie paliatywne chorób nowotworowych: dawka początkowa wynosi 8–16 mg/ dobę, przy długotrwałym stosowaniu – 4–12 mg/ dobę.

Profilaktyka i leczenie wymiotów wywołanych stosowaniem cytostatyków, terapią emetogenną, w połączeniu z lekami przeciwwymiotnymi: doustnie 10–20 mg dexametazonu przed rozpoczęciem chemioterapii, a następnie, jeśli konieczne, 4–8 mg 2–3 razy na dobę przez 1–3 dni (przy umiarkowanej terapii emetogennej) i do 6 dni (przy intensywnej terapii emetogennej).

Profilaktyka i leczenie wymiotów pourazowych: pojedyncza dawka 8–20 mg przed zabiegiem, u dzieci w wieku od 2 lat – 0,15–0,5 mg/kg masy ciała (maksymalnie 16 mg).

Zaburzenia funkcji nerek

U pacjentów poddawanych aktywnej dializie hemodializacyjnej może wzrosnąć klirens leku przez dializat, co może wymagać korekty dawki steroidów.

Zaburzenia funkcji wątroby

U pacjentów z ciężkim przebiegiem choroby wątroby może być konieczna korekta dawki. U pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby efekty biologiczne dexametazonu mogą być nasilone z powodu wolniejszego metabolizmu (przedłużony czas półtrwania w osoczu) i hiperalbuminemia (wyższe stężenia wolnego leku w osoczu), co może również powodować więcej działań niepożądanych.

Pacjenci w podeszłym wieku

Leczenie pacjentów w podeszłym wieku, szczególnie przy długotrwałym leczeniu, należy dobrać z uwzględnieniem poważniejszych konsekwencji typowych działań niepożądanych kortykosteroidów u osób starszych (osteoporoza, cukrzyca, nadciśnienie, obniżona odporność, zaburzenia psychiczne). U tych pacjentów stężenia dexametazonu w osoczu mogą być wyższe, a wydalanie wolniejsze niż u młodszych pacjentów, dlatego dawkę należy odpowiednio zmniejszyć.

Długotrwałe leczenie

Po wstępnym leczeniu w przypadku wielu chorób długotrwałe leczenie glikokortykosteroidami należy zmienić z dexametazonu na prednizone/prednizolon, aby zmniejszyć ucisk czynności korze nadnerczy.

Przerywanie leczenia

Ostra niewydolność kory nadnerczy może wystąpić po nagłym przerwaniu długotrwałego leczenia dużymi dawkami glikokortykosteroidów. W takich przypadkach dawki glikokortykosteroidów należy stopniowo zmniejszać w celu przerwania leczenia (patrz sekcja „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności podczas stosowania”).

Sposób stosowania

Dexametazon należy przyjmować podczas lub bezpośrednio po posiłku, aby zminimalizować podrażnienie przewodu pokarmowego. Należy unikać spożywania napojów zawierających alkohol lub kofeinę.

Dexametazon Krka jest dostępny w postaci tabletek o dawkach 4 mg, 8 mg, 20 mg i 40 mg. Tabletki można dzielić na równe części, co umożliwia uzyskanie dodatkowych dawek 2 mg i 10 mg, ułatwiając połykanie tabletki pacjentowi.

Gdy niemożliwe jest prowadzenie terapii co drugi dzień, całkowitą dawkę dzienną glikokortykosteroidów można zazwyczaj stosować jako pojedynczą dawkę ranną; jednak niektórzy pacjenci wymagają podziału dawek dziennych glikokortykosteroidów.

Dzieci.

Zakres początkowych dawek dexametazonu wynosi 0,08–0,3 mg/kg na dobę lub 2,5–10 mg/m2 powierzchni ciała na dobę w 3–4 dawkach. Wydalanie dexametazonu jest zbliżone u dzieci i dorosłych przy korekcji dawki według powierzchni ciała. Dawkowanie dobiera się z uwzględnieniem możliwego wpływu na wzrost i rozwój oraz obecności objawów ucisku czynności nadnerczy. U niemowląt przedwczesnych: dostępne dane wskazują na długotrwałe skutki neurologiczne po wczesnym leczeniu (do 96 godzin) u wcześniaków z przewlekłą chorobą płuc przy dawkach początkowych 0,25 mg/kg 2 razy na dobę.

Przedawkowanie.

Objawy

O ostrych zatruciach i/lub przypadkach śmiertelnych po przedawkowaniu glikokortykosteroidów donoszono rzadko.

Przedawkowanie lub długotrwałe stosowanie może nasilać działania niepożądane glikokortykosteroidów.

Leczenie

Nie istnieje antydotum. Leczenie jest objawowe i wspierające. Zakłada się zmniejszenie dawki dexametazonu lub stopniowe odstawienie leku, jeśli to możliwe. Prawdopodobnie leczenie nie jest wskazane w przypadku reakcji wynikających z przewlekłego zatrucia, chyba że stan pacjenta czyni go nadzwyczaj wrażliwym na negatywne skutki kortykosteroidów. W takim przypadku należy przepłukać żołądek i, w razie potrzeby, rozpocząć leczenie objawowe. Reakcje anafilaktyczne i reakcje nadwrażliwości można leczyć adrenalina (epinefryna), sztucznym oddychaniem z dodatnim ciśnieniem i eufiliną. Pacjent powinien przebywać w ciepłym i spokojnym miejscu. Okres półtrwania dexametazonu w osoczu wynosi około 190 minut.

Niepożądane działania

Podsumowanie profilu bezpieczeństwa

Częstość oczekiwanych niepożądanych działań koreluje z względną aktywnością substancji, dawką, czasem przyjmowania i długością leczenia. Ryzyko działań niepożądanych jest niskie podczas krótkoterminowej terapii, pod warunkiem przestrzegania zaleceń dotyczących dawkowania i dokładnego monitorowania pacjenta.

Typowe niepożądane skutki krótkoterminowego leczenia dexametazonem (dni/tygodnie) obejmują przyrost masy ciała, zaburzenia psychiczne, zaburzenia tolerancji glukozy i tymczasową niewydolność nadnerczy. Długotrwałe leczenie dexametazonem (miesiące/lata) powoduje zazwyczaj otyłość centralną, nadwrażliwość skóry, atrofię mięśni, osteoporozę, spowolnienie wzrostu oraz długotrwałą niewydolność nadnerczy (zob. także sekcję „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności podczas stosowania”).

*Zob. również sekcję „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania”.

Opis poszczególnych działań niepożądanych

Niewydolność nadnerczy

Niewydolność nadnerczy wywołana leczeniem glikokortykosteroidami może zależnie od dawki i długości leczenia utrzymywać się przez wiele miesięcy, a w niektórych przypadkach – ponad rok po zakończeniu leczenia (zob. sekcję „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania”).

Zaburzenia psychiczne

Zaburzenia psychiczne występują w różnych formach, z których najczęściej występuje euforia. Możliwe są również depresja, reakcje psychotyczne i skłonność do samobójstw. Stan te mogą być poważne. Zazwyczaj pojawiają się w ciągu kilku dni lub tygodni od rozpoczęcia przyjmowania leku. Są bardziej prawdopodobne przy stosowaniu wysokich dawek. Większość tych problemów ustępuje po zmniejszeniu dawki lub przerwaniu przyjmowania leku (zob. sekcję „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania”).

Infekcje

Leczenie dexametazonem może maskować objawy istniejącej infekcji lub infekcji rozwijającej się. To utrudnia postawienie diagnozy i może prowadzić do zwiększonego ryzyka zakażenia (zob. sekcję „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania”).

Przebicie jelita

Stosowanie kortykosteroidów może być związane ze zwiększonym ryzykiem perforacji okrężnicy w przypadku ciężkiego wrzodziejącego zapalenia okrężnicy z zagrożeniem perforacji, choroby divertykularnej oraz enteroanastomozy (bezpośrednio po operacji).

Objawy podrażnienia jamy brzusznej po perforacji przewodu pokarmowego mogą być nieobecne u pacjentów przyjmujących wysokie dawki glikokortykosteroidów (zob. sekcję „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania”).

Zaburzenia ze strony układu sercowo-naczyniowego

Może wystąpić bradykardia, nasilenie ciężkiej niewydolności serca oraz trudno kontrolowana nadciśnienie tętnicze. Należy zachować ostrożność przy stosowaniu kortykosteroidów u pacjentów, którzy niedawno przebyli zawał mięśnia sercowego, ponieważ odnotowano przypadki rozerwania mięśnia sercowego (zob. sekcję „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania”).

Dzieci

Kortykosteroidy powodują zależne od dawki opóźnienie wzrostu u niemowląt, dzieci i nastolatków, ponieważ mogą prowadzić do przedwczesnego zamknięcia płytek wzrostowych, co może być nieodwracalne (zob. sekcję „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania”).

Pacjenci w podeszłym wieku

Działania niepożądane kortykosteroidów ogólnoustrojowych mogą mieć poważne konsekwencje, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku. Dotyczą one głównie osteoporozy, nadciśnienia tętniczego, hipokaliemii, cukrzycy, skłonności do infekcji oraz atrofii skóry (zob. sekcję „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania”).

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Zgłaszanie działań niepożądanych po rejestracji leku ma duże znaczenie. Umożliwia to monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka związanego z zastosowaniem tego leku. Osoby medyczne i farmaceutyczne, a także pacjenci lub ich ustawieni reprezentanci powinni zgłaszać wszystkie przypadki podejrzewanych działań niepożądanych oraz braku skuteczności leku do Państwowego Centrum Ekspertyz Ministerstwa Zdrowia Ukrainy pod adresem: https://aisf.dec.gov.ua.

Okres ważności.

3 lata.

Warunki przechowywania.

Dla leku nie są wymagane specjalne warunki temperaturowe przechowywania.

Przechowywać w oryginalnym opakowaniu w celu ochrony przed światłem i wilgocią.

Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Opakowanie.

Po 10 tabletów w blisterze; po 1 lub 2, lub 3 blisterach w tekturowym pudełku.

Kategoria wydania.

Na receptę.

Producent.

KRKA, d.d., Ново место/KRKA, d.d., Novo mesto.

Miejsce pochodzenia producenta oraz adres miejsca wykonywania działalności.

Šmarješka cesta 6, 8501 Novo mesto, Słowenia/Smarjeska cesta 6, 8501 Novo mesto, Slovenia.