Ariprazol®

INSTRUKCJA dot. stosowania leku Ariprazol® (Ariprazol)

Skład:
Substancja czynna: aripiprazol; 1 tabletka zawiera aripiprazolu 10 mg lub 15 mg (w przeliczeniu na 100 % suchą substancję aripiprazol);
substancje pomocnicze: hydroksypropylometyloceluloza; sodowa sól kroskarbokselulozy; laktoza jednowodna; celuloza mikrokryształyczna; kwas cytrynowy, jednowodny; dwutlenek krzemu, bezwodny, koloidalny; stearynian magnezu.

Postać leku: Tabletki.

Główne właściwości fizykochemiczne:
tabletki 10 mg: tabletki białe lub prawie białe, o płaskiej powierzchni, o kształcie okrągłym z fasetą, z rowkiem po jednej stronie;
tabletki 15 mg: tabletki białe lub prawie białe, o płaskiej powierzchni, o kształcie okrągłym z fasetą, z oznaczeniem „15” po jednej stronie.

Grupa farmakoterapeutyczna: Środki psycholeptyczne. Inne środki przeciwpsychotyczne. Kod ATC N05AX12.

Właściwości farmakologiczne

Farmakodynamika
Mechanizm działania
Skuteczność aripiprazolu w schizofrenii oraz zaburzeniu dwubiegunowym typu I przypisuje się jego częściowemu agonizmowi dla receptorów dopaminy D2 i serotoniny 5-HT1a oraz antagonizmowi dla receptorów serotoniny 5-HT2a. Wiadomo, że aripiprazol wykazywał właściwości antagonistyczne wobec nadmiernego pobudzenia dopaminergicznego oraz właściwości agonistyczne wobec niedostatecznego pobudzenia dopaminergicznego w modelach zwierzęcych. Aripiprazol wykazuje wysoką powinność wiązania in vitro do receptorów dopaminy D2 i D3, receptorów serotoniny 5-HT1a i 5-HT2a, a także umiarkowaną powinność do receptorów dopaminy D4, receptorów serotoniny 5-HT2c i 5-HT7, receptorów adrenergicznych alfa-1 oraz receptorów histaminy H1. Aripiprazol wykazuje również umiarkowaną powinność do receptorów serotoniny i nie wykazuje istotnej powinności do receptorów muskarynowych. Oddziaływanie z innymi receptorami, poza wymienionymi wyżej podtypami receptorów dopaminowych i serotoniny, może wyjaśniać niektóre inne efekty kliniczne aripiprazolu.

W badaniach u zdrowych ochotników przyjmujących aripiprazol raz na dobę przez dwa tygodnie w dawkach od 0,5 do 30 mg, lek w sposób zależny od dawki obniżał poziom wiązania 11C-rakloprydu, będącego ligandem receptorów D2/D3-dopaminowych, z jądrem ogonowym i płatkiem, co określono metodą tomografii emisyjnej pozytonowej.

Skuteczność i bezpieczeństwo kliniczne:

Dorośli

Schizofrenia
W trzech krótkoterminowych (od 4 do 6 tygodni) badaniach kontrolowanych placebo, w których wzięło udział 1228 dorosłych pacjentów z objawami pozytywnymi i negatywnymi schizofrenii, przyjmowanie aripiprazolu wiązało się ze statystycznie istotną poprawą objawów psychiatrycznych w porównaniu z placebo. Aripiprazol jest skuteczny w utrzymaniu poprawy klinicznej podczas kontynuacji terapii u dorosłych pacjentów, którzy wykazali początkową odpowiedź na leczenie. W kontrolowanym badaniu, w którym środkiem kontrolnym był haloperidol, liczba pacjentów odpowiadających na terapię i kontynuujących reagowanie na nią w 52. tygodniu była podobna w obu grupach (77 % w grupie aripiprazolu i 73 % w grupie haloperidolu). Ogólny wskaźnik zakończenia badania był istotnie wyższy u pacjentów przyjmujących aripiprazol (43 %) w porównaniu z pacjentami przyjmującymi haloperidol (30 %). Wartości rzeczywiste w skalach oceny, w tym PANSS (Skala Oceny Objawów Pozytywnych i Negatywnych) i Skala Oceny Depresji Montgomery’ego-Asberga, wykorzystywane jako punkty końcowe wtórne, wykazały istotną poprawę w porównaniu z haloperidolem. W 26-tygodniowym badaniu kontrolowanym placebo u pacjentów z ustabilizowaną przewlekłą schizofrenią aripiprazol istotnie skuteczniej zmniejszał częstość nawrotów: 34 % w grupie aripiprazolu i 57 % w grupie placebo.

Zwiększenie masy ciała
W badaniach klinicznych nie stwierdzono klinicznie istotnego zwiększenia masy ciała wywołanego przyjmowaniem aripiprazolu. W 26-tygodniowym kontrolowanym (środek kontrolny – olanzapin) podwójnie ślepy wielonarodowym badaniu schizofrenii, w którym wzięło udział 314 pacjentów i w którym zwiększenie masy ciała było punktem końcowym pierwotnym, istotnie mniejsza liczba pacjentów zwiększyła masę ciała o co najmniej 7% od masy wyjściowej (czyli co najmniej 5,6 kg przy średniej wyjściowej masie ciała 80,5 kg) przyjmując aripiprazol (N= 18, czyli 13% pacjentów poddanych ocenie) w porównaniu z olanzapiną (N= 45, czyli 33% pacjentów poddanych ocenie).

Wskaźniki lipidowe
W analizie połączonej wskaźników lipidowych uzyskanych w kontrolowanych placebo badaniach klinicznych dorosłych pacjentów nie stwierdzono klinicznie istotnej zmiany stężenia cholesterolu ogólnego, trójglicerydów, lipoprotein o wysokiej gęstości (HDL) i lipoprotein o niskiej gęstości (LDL) wywołanej przez aripiprazol.

Prolaktyna
Poziomy prolaktyny oznaczano w trakcie wszystkich badań wszystkich dawek aripiprazolu (n = 28242). Częstość występowania hiperprolaktynemii lub podwyższonego poziomu prolaktyny w surowicy krwi u pacjentów przyjmujących aripiprazol (0,3%) była podobna do częstości obserwowanej w grupie placebo (0,2%). U pacjentów przyjmujących aripiprazol średni czas do początku takich zmian wynosił 42 dni, a ich średnia długość trwania – 34 dni. Częstość hipoprolaktynemii lub obniżonego poziomu prolaktyny w surowicy krwi u pacjentów przyjmujących aripiprazol wynosiła 0,4 %, a u pacjentów w grupie placebo – 0,02 %. U pacjentów przyjmujących aripiprazol średni czas do początku takich zmian wynosił 30 dni, a ich średnia długość trwania – 194 dni.

Epizody maniakalne w zaburzeniu dwubiegunowym typu I
W dwóch 3-tygodniowych badaniach kontrolowanych placebo z monoterapią i korektą dawki, w których uczestniczyli pacjenci z epizodami maniakalnymi lub mieszanymi zaburzenia dwubiegunowego typu I, wykazano wyższą skuteczność aripiprazolu w porównaniu z placebo. Skuteczność oceniano na podstawie zmniejszenia nasilenia objawów maniakalnych w ciągu 3 tygodni leczenia. Do badań włączono pacjentów z obecnością i brakiem objawów psychicznych, a także z obecnością i brakiem szybkiego cyklu. W jednym 3-tygodniowym badaniu kontrolowanym placebo z monoterapią i ustaloną dawką, w którym uczestniczyli pacjenci z epizodami maniakalnymi lub mieszanymi zaburzenia dwubiegunowego typu I, aripiprazol nie wykazał wyższej skuteczności w porównaniu z placebo. W dwóch 12-tygodniowych badaniach monoterapii (jedno badanie było kontrolowane placebo, a drugie z aktywną kontrolą), w których uczestniczyli pacjenci z epizodami maniakalnymi lub mieszanymi zaburzenia dwubiegunowego typu I z obecnością lub brakiem objawów psychicznych, aripiprazol wykazał wyższą skuteczność w 3. tygodniu oraz utrzymanie efektu porównywalnego z litą lub haloperidolem w 12. tygodniu. Liczba pacjentów z manią, u których aripiprazol spowodował remisję objawów, była porównywalna z liczbą pacjentów przyjmujących lit lub haloperidol w 12. tygodniu. W 6-tygodniowym badaniu kontrolowanym placebo, w którym uczestniczyli pacjenci z epizodami maniakalnymi lub mieszanymi zaburzenia dwubiegunowego typu I z obecnością lub brakiem objawów psychicznych, 2-tygodniowa monoterapia litem lub walproatem w dawkach terapeutycznych była częściowo nieskuteczna. Jednak wprowadzenie aripiprazolu jako terapii wspomagającej doprowadziło do skutecznego zmniejszenia objawów maniakalnych w porównaniu z monoterapią litem lub walproatem. W 26-tygodniowym badaniu kontrolowanym placebo z 74-tygodniowym przedłużeniem uczestniczyli pacjenci z zaburzeniem maniakalnym, którzy przed randomizacją osiągnęli remisję w wyniku przyjmowania aripiprazolu w fazie stabilizacji. W tym badaniu aripiprazol był skuteczniejszy niż placebo pod względem zapobiegania nawrotom zaburzenia dwubiegunowego (głównie manii), ale nie różnił się od placebo pod względem zapobiegania nawrotom depresji. W 52-tygodniowym badaniu kontrolowanym placebo u pacjentów z epizodami maniakalnymi lub mieszanymi zaburzenia dwubiegunowego typu I, którzy przebywali w stanie długotrwałej remisji (łączna liczba punktów w Skali Younga (Y-MRS) i Skali Montgomery’ego-Asberga (MADRS) ≤ 12), dodanie aripiprazolu (10 mg/dobę i 30 mg/dobę) do litu lub walproatu przez 12 tygodni dało lepsze wyniki w porównaniu z dodaniem aripiprazolu do placebo, w zakresie zapobiegania ryzyku nawrotu epizodów dwubiegunowych o 46% (względne ryzyko OR - OR) oraz zmniejszenia ryzyka nawrotu epizodów maniakalnych o 65% (OR – 0,35). Jednak ta kombinacja nie przewyższała efektu placebo pod względem zapobiegania nawrotowi depresji. Dodanie aripiprazolu przewyższało placebo pod względem punktu końcowego wtórnego – liczby punktów w Skali Oceny Ogólnego Wrażenia Klinicznego dla nasilenia choroby przy zaburzeniu dwubiegunowym (CGI-BP). W trakcie tego badania otwartego pacjentów podzielono na grupy otrzymujące monoterapię litem lub walproatem, w celu wykrycia pacjentów częściowo nieodpowiadających na terapię. Pacjentów stabilizowano przez co najmniej 12 tygodni, dodając aripiprazol do tych samych stabilizatorów nastroju. Stabilizowanych pacjentów podzielono losowo na kontynuację terapii tymi samymi stabilizatorami nastroju z dodaniem aripiprazolu lub placebo metodą podwójnie ślepej. W fazie randomizacji uczestniczyły 4 podgrupy: aripiprazol + lit; aripiprazol + walproat; placebo + lit; placebo+walproat. Częstość nawrotów jakichkolwiek zmian nastroju określano metodą Kaplana-Meiera i wynosiła: 16 % w grupie aripiprazol + lit oraz 18 % w grupie aripiprazol + walproat, w porównaniu z 45 % w grupie placebo + lit oraz 19 % w grupie placebo + walproat.

Farmakokinetyka

Wchłanianie
Aripiprazol jest dobrze wchłaniany, przy czym maksymalne stężenie w osoczu krwi (Cmax) osiągane jest w ciągu 3-5 godzin po podaniu. Aripiprazol podlega minimalnemu metabolizmowi przedsystemowemu. Biodostępność absolutna leku po doustnym przyjęciu wynosi 87 %. Spożycie posiłku o wysokiej zawartości tłuszczu nie wpływa na farmakokinetykę aripiprazolu.

Rozkład
Aripiprazol szeroko rozkłada się w tkankach organizmu. Objętość rozkładu wynosi 4,9 l/kg, co wskazuje na dużą dystrybucję pozanaczyniową. Po podaniu w dawkach terapeutycznych aripiprazol i dehydroaripiprazol wiążą się z białkami surowicy krwi w ponad 99%, głównie z albuminą.

Biopreparacja
Aripiprazol jest znacznie metabolizowany w wątrobie, głównie poprzez dehydrogenację, hydroksylację i N-dealkilację. Zgodnie z danymi badań in vitro enzymy CYP3A4 i CYP2D6 odpowiadają za dehydrogenację i hydroksylację aripiprazolu, a N-dealkilację katalizuje CYP3A4. Aripiprazol jest główną substancją leku obecną w krążeniu ogólnoustrojowym. W stanie równowagi dehydroaripiprazol – jego aktywny metabolit – stanowi około 40 % pola pod krzywą farmakokinetyczną „stężenie-czas” (AUC) aripiprazolu w osoczu krwi.

Wydalanie
Średni okres półtrwania aripiprazolu wynosi około 75 godzin u osób z aktywnym metabolizmem CYP2D6 i około 146 godzin u osób z osłabionym metabolizmem CYP2D6. Całkowity klirens aripiprazolu wynosi 0,7 ml/min/kg, głównie reprezentowany przez klirens wątrobowy. Po jednorazowym doustnym podaniu znakowanego 14C aripiprazolu około 27 % wydalało się z moczem i około 60 % – z kałem. Mniej niż 1 % aripiprazolu w niezmienionej postaci wydalało się z moczem, około 18 % niezmienionego aripiprazolu – z kałem.

Farmakokinetyka w specjalnych grupach pacjentów

Dzieci
Farmakokinetyka aripiprazolu i dehydroaripiprazolu u pacjentów w wieku od 10 do 17 lat była podobna do takiej u dorosłych po skorygowaniu różnicy w masie ciała.

Pacjenci w podeszłym wieku
Różnice między farmakokinetyką aripiprazolu u zdrowych ochotników w podeszłym wieku i młodszych pacjentów nie istnieją. Nie obserwuje się również istotnego wpływu wieku w populacyjnej analizie farmakokinetycznej u pacjentów cierpiących na schizofrenię.

Płeć
Różnice między farmakokinetyką aripiprazolu u zdrowych mężczyzn i kobiet nie istnieją, a także nie ma istotnego wpływu płci w populacyjnej analizie farmakokinetycznej pacjentów ze schizofrenią.

Palenie
Ocena farmakokinetyczna populacji nie wykazała klinicznie istotnego wpływu palenia na farmakokinetykę aripiprazolu.

Rasa
Ocena farmakokinetyczna populacji nie wykazała klinicznie istotnego wpływu różnic etnicznych na farmakokinetykę aripiprazolu.

Naruszenie funkcji nerek
Stwierdzono, że farmakokinetyczne właściwości aripiprazolu i dehydroaripiprazolu są takie same u pacjentów z ciężkimi chorobami nerek, jak i u młodych zdrowych ochotników.

Naruszenie funkcji wątroby
W badaniu jednorazowej dawki u pacjentów z różnym stopniem marskości wątroby (klasy A, B i C wg skali Childa-Pugha) nie stwierdzono istotnego wpływu niewydolności wątroby na farmakokinetykę aripiprazolu i dehydroaripiprazolu, jednak w badaniu wzięło udział tylko trzech pacjentów z marskością wątroby klasy C, co jest niewystarczające do wyciągnięcia wniosków o zdolności metabolicznej.

Charakterystyka kliniczna

Wskazania
Lek Ariprazol® jest wskazany w leczeniu schizofrenii u dorosłych. Ariprazol® jest również wskazany w leczeniu umiarkowanych i ciężkich epizodów maniakalnych w zaburzeniu dwubiegunowym typu I, a także w zapobieganiu nowym epizodom maniakalnym u dorosłych, którzy wcześniej przebyli epizody maniakalne i którzy odpowiadali na leczenie aripiprazolem.

Przeciwwskazania
Podwyższona wrażliwość na aripiprazol lub którykolwiek inny składnik leku.

Interakcje z innymi lekami i inne rodzaje interakcji
Z powodu antagonizmu do receptorów α1-adrenergicznych aripiprazol może nasilać działanie niektórych leków przeciw nadciśnieniu. Ze względu na główny wpływ aripiprazolu na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), należy zachować ostrożność przy przepisywaniu aripiprazolu z alkoholem, innymi lekami wpływającymi na OUN, ze względu na możliwe reakcje uboczne krzyżowe, takie jak działanie uspokajające (patrz sekcja „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności”). Należy ostrożnie stosować aripiprazol razem z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT lub zaburzającymi równowagę elektrolitową.

Potencjalny wpływ innych leków na działanie aripiprazolu

Inhibitor sekrecji kwasu solnego, antagonist H2-receptorów histaminowych famotydyna zmniejsza szybkość wchłaniania aripiprazolu, ale ten efekt nie jest uważany za klinicznie istotny.

Aripiprazol jest metabolizowany kilkoma drogami z udziałem enzymów CYP2D6 i CYP3A4, ale nie enzymów CYP1A. W związku z tym nie trzeba korygować dawki palaczom.

Chinina i inne inhibitory CYP2D6
W badaniu klinicznym na zdrowych ochotnikach silny inhibitor enzymu CYP2D6 (chinina) zwiększał AUC aripiprazolu o 107 %, podczas gdy Cmax pozostawała niezmieniona. Wartości AUC i Cmax dehydroaripiprazolu, aktywnego metabolitu aripiprazolu, zmniejszały się o 32 % i 47 % odpowiednio. Dawkę aripiprazolu należy zmniejszyć o około połowę w przypadku jednoczesnego przyjmowania z chininą. Inne silne inhibitory CYP2D6, takie jak fluoksetyna i paroksetyna, prawdopodobnie wywierają podobny wpływ, dlatego zmniejszenie dawki w przypadku ich stosowania powinno być takie samo.

Ketokonazol i inne inhibitory CYP3A4
W badaniu klinicznym na zdrowych ochotnikach silny inhibitor enzymu CYP3A4 (ketokonazol) zwiększał AUC i Cmax aripiprazolu o 63 % i 37 % odpowiednio. Wartości AUC i Cmax dehydroaripiprazolu zwiększały się o 77 % i 43 % odpowiednio. U osób z obniżonym metabolizmem CYP2D6 jednoczesne przyjmowanie silnych inhibitorów CYP3A4 może prowadzić do pojawienia się wyższego stężenia aripiprazolu w osoczu krwi w porównaniu z takim u pacjentów z aktywnym metabolizmem CYP2D6. W razie konieczności jednoczesnego stosowania ketokonazolu lub innych silnych inhibitorów CYP3A4 z aripiprazolem potencjalna korzyść powinna przewyższać możliwy ryzyko dla pacjenta. W przypadku jednoczesnego stosowania aripiprazolu i ketokonazolu dawkę aripiprazolu należy zmniejszyć o około połowę. Inne silne inhibitory CYP3A4, takie jak itrakonazol i inhibitory proteazy HIV, teoretycznie mogą mieć takie same efekty, dlatego należy odpowiednio zmniejszać dawki (patrz sekcja „Sposób stosowania i dawki”). Po zakończeniu przyjmowania inhibitora CYP2D6 lub CYP3A4 dawkę aripiprazolu należy zwiększyć do poziomu, który był stosowany przed rozpoczęciem leczenia wspomagającego.

Możliwe niewielkie zwiększenie stężenia aripiprazolu w przypadku jednoczesnego stosowania słabych inhibitorów CYP3A4 (diltiazen) lub CYP2D6 (escytalopram).

Karbamazepina i inne inhibitory CYP3A4
Po jednoczesnym stosowaniu karbamazepiny, silnego induktora CYP3A4, z aripiprazolem, u pacjentów cierpiących na schizofrenię lub zaburzenie schizoafektywne, średnie geometryczne wartości Cmax i AUC aripiprazolu, w porównaniu z monoterapią aripiprazolem (30 mg), zmniejszyły się o 68 % i 73 % odpowiednio. Podobnie, przy jednoczesnym stosowaniu karbamazepiny z dehydroaripiprazolem, średnie geometryczne wartości Cmax i AUC tego ostatniego zmniejszyły się o 69 % i 71 %, odpowiednio, w porównaniu z monoterapią aripiprazolem. Dawkę aripiprazolu należy podwoić w przypadku jednoczesnego przyjmowania z karbamazepiną. Jednoczesne stosowanie aripiprazolu z innymi silnymi induktorami CYP3A4 (ryfampycyna, ryfabutyna, fenytoina, fenylobarbital, primidon, efawirenz, nevirapyna i dziurawiec zwyczajny), które teoretycznie mają podobny wpływ do wymienionych powyżej silnych inhibitorów CYP3A4, wymaga odpowiedniego zwiększenia dawki. Po zakończeniu przyjmowania silnych induktorów CYP3A4 dawkę aripiprazolu należy zmniejszyć do zalecanej.

Walproat i lit
W przypadku jednoczesnego przyjmowania walproatu lub litu z aripiprazolem nie zaobserwowano klinicznie istotnych zmian stężenia aripiprazolu, dlatego nie jest potrzebna korekta dawki przy stosowaniu walproatu lub litu z aripiprazolem.

Zespół serotoniny
U pacjentów przyjmujących aripiprazol obserwowano przypadki zespołu serotoniny, szczególnie w przypadku jednoczesnego stosowania z innymi lekami serotonergicznymi, do których należą selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI)/selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny/noradrenaliny (SNRI), lub z lekami, które zwiększają stężenie aripiprazolu (patrz sekcja „Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności”).

Potencjalny wpływ aripiprazolu na działanie innych leków
W badaniach klinicznych aripiprazol w dawce 10-30 mg/dobę nie wpływał na metabolizm substratów enzymu CYP2D6 (stosunek dextrometorfan/3 metoksymorfinan), CYP2C9 (warfaryna), CYP2C19 (omeprazol) i CYP3A. Ponadto, w badaniach in vitro nie wykazano zdolności aripiprazolu i dehydroaripiprazolu do wpływu na szlaki metaboliczne pośredniczone przez enzym CYP1A2. W związku z tym mało prawdopodobne, że aripiprazol może powodować klinicznie istotne interakcje lekowe pośredniczone przez te enzymy. W przypadku jednoczesnego przyjmowania aripiprazolu z walproatami, litem lub lamotrydzyną nie zaobserwowano klinicznie istotnych zmian stężenia walproatu, litu lub lamotrydzyny.

Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności

W leczeniu lekami przeciwpsychotycznymi poprawa stanu klinicznego pacjenta może trwać od kilku dni do kilku tygodni. W tym okresie należy prowadzić staranne monitorowanie stanu pacjentów.

Pobudzenie samobójcze
Pobudzenie samobójcze jest charakterystyczne dla pacjentów z chorobami psychicznymi i zaburzeniami afektywnymi i w niektórych przypadkach obserwowano je krótko po rozpoczęciu lub zmianie stosowania leków przeciwpsychotycznych, w tym leczenia aripiprazolem. Leczenie lekami przeciwpsychotycznymi powinno odbywać się pod starannym nadzorem pacjentów należących do grupy podwyższonego ryzyka.

Choroby układu sercowo-naczyniowego
Aripiprazol należy stosować z ostrożnością u pacjentów z wywiadem chorób sercowo-naczyniowych (zawał mięśnia sercowego lub choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca lub zaburzenia przewodnictwa), zaburzeń mózgowo-naczyniowych, stanów, które powodują skłonność pacjentów do hipotensji (odwodnienie, hipowolemia, stosowanie leków przeciw nadciśnieniu) lub nadciśnienia, w tym nadciśnienia postępującego lub złośliwego. W leczeniu lekami przeciwpsychotycznymi obserwowano przypadki zakrzepicy żył głębokich (VTE). Ponieważ u pacjentów przyjmujących leki przeciwpsychotyczne często obserwuje się nabyte czynniki ryzyka VTE, przed i podczas leczenia aripiprazolem należy wykryć wszystkie możliwe czynniki ryzyka VTE i podjąć wszystkie środki zapobiegawcze.

Wydłużenie odstępu QT
W badaniach klinicznych aripiprazolu częstość przypadków wydłużenia odstępu QT była porównywalna z placebo. Aripiprazol należy stosować z ostrożnością u pacjentów z wywiadem rodzinnym wydłużenia odstępu QT (patrz sekcja „Działania niepożądane”).

Późna dyskineza
Podczas badań klinicznych trwających rok lub mniej donoszono o dyskinezji po przyjmowaniu aripiprazolu rzadko. W przypadku pojawienia się objawów późnej dyskinezy u pacjenta przyjmującego aripiprazol, należy rozważyć możliwość zmniejszenia dawki leku lub przerwania leczenia. Wymienione objawy mogą tymczasowo nasilić się lub nawet pojawić po przerwaniu leczenia.

Inne objawy pozapiramidowe
Przy stosowaniu aripiprazolu u dzieci obserwowano akatyzję i parkinsonizm. W przypadku pojawienia się objawów innych objawów pozapiramidowych należy rozważyć możliwość zmniejszenia dawki i prowadzić staranne monitorowanie kliniczne stanu pacjenta.

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZSN)
ZSN stanowi zespół objawów związanych ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, który potencjalnie może mieć śmiertelny skutek. W badaniach klinicznych aripiprazolu ZSN występował rzadko. Objawami klinicznymi ZSN są hiperpiresja (bardzo wysoka temperatura ciała), sztywność mięśni, zmieniony stan psychiczny i objawy zaburzeń układu autonomicznego (nieregularny puls lub ciśnienie krwi, tachykardia, nadmierne pocenie się i arytmia serca). Dodatkowe objawy mogą obejmować podwyższenie poziomu kinazy kreatynowej, mioglobinurię (rabdomiolizę) i ostre niewydolność nerek. Jednak obserwowano pojedyncze przypadki podwyższenia poziomu kinazy kreatynowej i rabdomiozy, niekoniecznie związane z ZSN. W przypadku pojawienia się u pacjenta objawów ZSN lub nieuzasadnionej bardzo wysokiej temperatury ciała bez dodatkowych objawów klinicznych ZSN należy przerwać przyjmowanie wszystkich leków neuroleptycznych, w tym aripiprazolu.

Napady padaczkowe
Obserwowano rzadkie przypadki napadów padaczkowych podczas leczenia aripiprazolem. Dlatego aripiprazol należy stosować z ostrożnością u pacjentów z wywiadem padaczki lub stanami związanymi z napadami padaczkowymi.

Pacjenci w podeszłym wieku z psychozą na tle demencji

Podwyższone ryzyko śmiertelności
W trzech badaniach kontrolowanych placebo (n = 938; średni wiek: 82,4 roku; zakres: od 56 do 99 lat) przy stosowaniu aripiprazolu u pacjentów w podeszłym wieku z psychozą na tle choroby Alzheimera ryzyko śmiertelności było podwyższone w porównaniu z placebo. Śmiertelność pacjentów przyjmujących aripiprazol wynosiła 3,5 % w porównaniu z 1,7 % w grupie placebo. Choć przyczyny śmiertelności były różne, większość z nich miała charakter sercowo-naczyniowy (np. niewydolność serca, nagła śmierć) lub infekcyjny (np. zapalenie płuc).

Powikłania naczyniowe mózgu
W tych samych badaniach klinicznych donoszono o rozwoju powikłań naczyniowych mózgu (np. udar, przejściowy atak niedokrwienny mózgu), w tym z letalnym skutkiem (średni wiek pacjentów wynosił 84 lata, zakres wieku 78-88 lat). Ogólnie w tych badaniach powikłania naczyniowe mózgu rozwinęły się u 1,3 % pacjentów przyjmujących aripiprazol, w porównaniu z 0,6 % pacjentów w grupie placebo. Ta różnica nie była istotna statystycznie. Jednak w jednym z tych badań (badanie z ustaloną dawką) u pacjentów przyjmujących aripiprazol zaobserwowano wyraźną zależność między dawką leku a pojawieniem się powikłań naczyniowych mózgu u pacjentów przyjmujących aripiprazol. Aripiprazol nie jest wskazany w leczeniu psychozy na tle demencji.

Hiperglikemia i cukrzyca
Hiperglikemia, w niektórych przypadkach bardzo ciężka i związana z kwasocukrzycą lub hiperosmolarną śpiączką, w tym z letalnym skutkiem, została zaobserwowana u pacjentów przyjmujących atypowe neuroleptyki, w tym aripiprazol. Czynniki ryzyka ciężkich powikłań obejmują otyłość i wywiad rodzinny cukrzycy. W badaniach klinicznych aripiprazolu nie obserwowano istotnych różnic pod względem częstości powikłań związanych z hiperglikemią (w tym cukrzycą) lub pod względem nieprawidłowych wyników badań laboratoryjnych glikemii, w porównaniu z placebo. Brakuje dokładnej porównawczej oceny ryzyka powikłań związanych z hiperglikemią u pacjentów przyjmujących aripiprazol i inne atypowe neuroleptyki. Należy starannie monitorować stan pacjentów przyjmujących jakiekolwiek neuroleptyki, w tym aripiprazol, zwracając uwagę na objawy hiperglikemii (wielopłodność, wielomocz, wielożarłoczność i osłabienie), a stan pacjentów z cukrzycą lub czynnikami ryzyka rozwoju cukrzycy należy regularnie kontrolować pod kątem podwyższenia poziomu glukozy.

Wrażliwość
Tak jak przy stosowaniu innych leków, przy stosowaniu aripiprazolu mogą rozwijać się reakcje nadwrażliwości, które objawiają się objawami alergii.

Zwiększenie masy ciała
U pacjentów z schizofrenią i manią dwubiegunową często obserwuje się zwiększenie masy ciała w wyniku współistniejących chorób, stosowania neuroleptyków, które wiadomo, że powodują zwiększenie masy ciała, a także negatywnie wpływa na prowadzenie zdrowego stylu życia, co może prowadzić do poważnych powikłań. Podczas leczenia aripiprazolem przypadki zwiększenia masy ciała obserwowano zazwyczaj u pacjentów z poważnymi czynnikami ryzyka, takimi jak cukrzyca, zaburzenia tarczycy lub gruczolak przysadki w wywiadzie. W badaniach klinicznych nie stwierdzono klinicznie istotnego zwiększenia masy ciała u dorosłych spowodowanego stosowaniem aripiprazolu. W badaniach klinicznych u pacjentów w wieku nastoletnim z manią dwubiegunową stosowanie aripiprazolu przez 4 tygodnie wiązało się ze zwiększeniem masy ciała. Należy kontrolować zwiększenie masy ciała u pacjentów w wieku nastoletnim z manią dwubiegunową. Jeśli zwiększenie masy ciała staje się klinicznie istotne, należy rozważyć możliwość zmniejszenia dawki leku (patrz sekcja „Działania niepożądane”).

Dysfagia
Neuroleptyki, w tym aripiprazol, mogą powodować zaburzenia motoryki przełyku i aspirację zawartości żołądka. Aripiprazol i inne neuroleptyki należy stosować z ostrożnością u pacjentów z podwyższonym ryzykiem zapalenia płuc aspiracyjnego.

Patologiczna skłonność do hazardu i inne zaburzenia kontroli impulsów
U pacjentów, którym przepisano aripiprazol, zaobserwowano przypadki patologicznej skłonności do hazardu i niemożności kontrolowania tej skłonności. Donoszono również o hiperseksualności, niepohamowanym popędzie do zakupów, przejadaniu się lub niekontrolowanym popędzie do jedzenia i innych zaburzeniach impulsywnego i kompulsywnego zachowania. Ważne jest, aby pacjenci i osoby opiekujące się nimi informowały lekarza o rozwoju nowych lub wymienionych powyżej zaburzeń podczas leczenia aripiprazolem. Objawy zaburzeń kontroli impulsów mogą być związane z podstawowym zaburzeniem, jednak czasem donoszono o zanikaniu patologicznych skłonności przy zmniejszeniu dawki leku lub po przerwaniu leczenia. Zaburzenia kontroli impulsów mogą szkodzić pacjentowi i innym osobom, jeśli nie zostaną wykryte. W przypadku rozwoju takich zaburzeń podczas przyjmowania aripiprazolu należy rozważyć możliwość zmniejszenia dawki lub przerwania leczenia.

Laktoza
Tabletki Ariprazol® zawierają laktozę. Jeśli masz nietolerancję niektórych cukrów, skonsultuj się z lekarzem przed przyjęciem tego leku.

Pacjenci z współistniejącym ADHD (zaburzenie niedostatecznej uwagi i nadaktywności)
Pomimo wysokiej częstości współistnienia zaburzenia dwubiegunowego typu I i ADHD, istnieją bardzo ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa jednoczesnego stosowania aripiprazolu i stymulantów, dlatego przy jednoczesnym przepisywaniu tych środków konieczna jest nadzwyczajna ostrożność.

Upadki
Aripiprazol może powodować senność, ortostatyczną hipotensję, niestabilność ruchową i sensoryczną, co może prowadzić do upadków. Należy zachować ostrożność przy leczeniu pacjentów z podwyższonym ryzykiem i rozpocząć leczenie od niższych dawek początkowych (np. dla pacjentów w podeszłym wieku lub osłabionych pacjentów).

Stosowanie w okresie ciąży lub karmienia piersią

Ciąża
Nie przeprowadzono odpowiednich kontrolowanych badań aripiprazolu u ciężarnych kobiet. Donoszono o wadach wrodzonych, jednak nie stwierdzono związku przyczynowo-skutkowego z aripiprazolem. Dane z badań na zwierzętach nie pozwalają wykluczyć możliwości embriofetotoksyczności. Pacjentom należy informować lekarza o zajściu w ciążę lub zamiarze zajścia w ciążę podczas leczenia aripiprazolem. Ze względu na niewystarczającą informację o bezpieczeństwie stosowania aripiprazolu u ludzi i niejednoznaczność wyników badań na zwierzętach, lek w okresie ciąży można przepisać tylko wtedy, gdy oczekiwana korzyść dla ciężarnej przewyższa potencjalne ryzyko dla płodu. U noworodków, których matki przyjmowały neuroleptyki (w tym aripiprazol) w trzecim trymestrze ciąży, możliwe są działania niepożądane, w tym objawy pozapiramidowe i/lub zespół odstawienia, które mogą różnić się pod względem nasilenia i długości trwania. Znane są przypadki pobudzenia, podwyższenia lub obniżenia napięcia mięśniowego, drżenia, senności, zaburzeń oddychania lub problemów z karmieniem. Dlatego konieczne jest staranne monitorowanie stanu takich noworodków.

Okres karmienia piersią
Aripiprazol/metabolity wydzielają się do mleka matki. Przy podejmowaniu decyzji o przerwaniu karmienia piersią lub o odstawieniu/przerwaniu przyjmowania aripiprazolu należy ocenić korzyść karmienia piersią dla dziecka i korzyść terapii dla matki.

Niepłodność
Wiadomo, że zgodnie z danymi badań toksyczności rozrodczej aripiprazol nie wywiera negatywnego wpływu na płodność.

Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów lub obsługi mechanizmów
Aripiprazol, jak i inne neuroleptyki, ma umiarkowany lub nieznaczny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów z powodu działań niepożądanych ze strony układu nerwowego i narządów wzroku, takich jak działanie uspokajające, senność, omdlenie, zamazanie widzenia, podwójne widzenie (patrz sekcja „Działania niepożądane”).

Sposób stosowania i dawki

Sposób stosowania: Lek Ariprazol® jest przeznaczony do stosowania doustnego.

Dorośli

Schizofrenia
Zalecana dawka początkowa leku Ariprazol® wynosi 10 lub 15 mg/dobę, a dawka utrzymania – 15 mg/dobę. Tę dawkę przyjmuje się 1 raz na dobę niezależnie od spożycia posiłku. Ariprazol® jest skuteczny w zakresie dawek od 10 do 30 mg/dobę. Zwiększenia skuteczności przy dawkach przekraczających dawkę dobową 15 mg nie wykazano, choć niektórzy pacjenci mogą korzystać z wyższej dawki. Maksymalna dawka dobową nie powinna przekraczać 30 mg.

Epizody maniakalne w zaburzeniu dwubiegunowym typu I
Zalecana dawka początkowa leku Ariprazol® wynosi 15 mg. Tę dawkę przyjmuje się 1 raz na dobę niezależnie od spożycia posiłku. Lek można przepisać jako monoterapię lub w ramach leczenia kombinowanego. Dla niektórych pacjentów może być skuteczne zwiększenie dawki. Maksymalna dawka dobową nie powinna przekraczać 30 mg.

Zapobieganie nowym epizodom maniakalnym w zaburzeniu dwubiegunowym typu I
W celu zapobiegania nawrotom epizodów maniakalnych u pacjentów, którzy przyjmowali aripiprazol jako monoterapię lub w ramach leczenia kombinowanego, należy kontynuować przyjmowanie leku w tej samej dawce. W zależności od stanu klinicznego pacjenta możliwe jest dostosowanie dawki dobowej, w tym jej zmniejszenie.

Pacjenci z zaburzeniami funkcji wątroby
Pacjentom z łagodnym lub umiarkowanym stopniem niewydolności wątroby nie jest potrzebna korekta dawki. Brakuje wystarczających danych do udzielenia rekomendacji pacjentom z ciężkimi zaburzeniami funkcji wątroby. Dawkę tym pacjentom należy dobrać ostrożnie. Pacjentom z ciężkimi zaburzeniami funkcji wątroby maksymalną dawkę dobową 30 mg należy stosować z ostrożnością.

Pacjenci z zaburzeniami funkcji nerek
Pacjentom z zaburzeniami funkcji nerek nie jest potrzebna korekta dawki.

Pacjenci w podeszłym wieku
Skuteczność i bezpieczeństwo leku Ariprazol® w leczeniu schizofrenii i zaburzenia dwubiegunowego typu I u pacjentów w wieku 65 lat i starszych nie jest ustalone. Biorąc pod uwagę wyższą wrażliwość tej populacji pacjentów, należy rozważyć możliwość zastosowania niższych dawek początkowych, jeśli inne czynniki kliniczne na to pozwalają.

Płeć
Korekta dawki w zależności od płci pacjenta nie jest potrzebna.

Palenie
Ze względu na drogę metabolizmu aripiprazolu, palaczom nie jest potrzebna korekta dawek.

Korekta dawki w wyniku interakcji
W przypadku jednoczesnego podawania silnych inhibitorów CYP3A4 lub CYP2D6 z aripiprazolem dawkę aripiprazolu należy zmniejszyć. Jeśli z leczenia kombinowanego wyklucza się inhibitor CYP3A4 lub CYP2D6, dawkę aripiprazolu należy zwiększyć. W przypadku jednoczesnego podawania silnych induktorów CYP3A4 z aripiprazolem dawkę aripiprazolu należy zwiększyć. Jeśli z leczenia kombinowanego wyklucza się induktor CYP3A4, dawkę aripiprazolu należy zmniejszyć do zalecanej.

Dzieci
Lek Ariprazol® w tej dawce nie jest zalecany do stosowania u dzieci.

Przedawkowanie

Objawy i objawy
W trakcie badań klinicznych i na podstawie doświadczeń po wprowadzeniu na rynek u dorosłych pacjentów stwierdzono przypadki celowego lub przypadkowego ostrego przedawkowania aripiprazolu w dawkach do 1260 mg bez późniejszego śmiertelnego skutku. Potencjalnie istotnymi z medycznego punktu widzenia objawami i objawami, które obserwowano, były letargia, podwyższone ciśnienie krwi, senność, tachykardia, nudności, wymioty i biegunka. Ponadto, uzyskano dane o przypadkowym przedawkowaniu wyłącznie aripiprazolu (w dawce do 195 mg) u dzieci bez śmiertelnych skutków. Potencjalnie istotnymi z medycznego punktu widzenia objawami, które obserwowano, były senność, krótkotrwała utrata przytomności i objawy pozapiramidowe.

Leczenie
Leczenie przedawkowania powinno obejmować terapię wspierającą, zapewnienie przepustowości dróg oddechowych, tlenoterapię, sztuczne oddychanie oraz kontrolę objawów. Należy wziąć pod uwagę możliwość przedawkowania wieloma lekami. Dlatego konieczne jest natychmiastowe rozpoczęcie kontroli stanu układu sercowo-naczyniowego, które powinno obejmować ciągłe monitorowanie EKG w celu wykrycia możliwych arytmii. Po potwierdzonym lub prawdopodobnym przedawkowaniu aripiprazolu konieczny jest staranny nadzór medyczny i kontrola stanu pacjenta do momentu jego wyzdrowienia. Węgiel aktywny (50 g), stosowany 1 godzinę po przyjęciu aripiprazolu, zmniejszał wartość Cmax aripiprazolu o około 41 %, a wartość AUC – o około 51 %, co wskazuje na możliwą skuteczność węgla aktywnego w leczeniu przedawkowania. Hemodializa
Chociaż brakuje informacji o wpływie hemodializy na leczenie przedawkowania aripiprazolu, mało prawdopodobne, aby hemodializa mogła być przydatna w leczeniu przedawkowania, ponieważ aripiprazol znacznie wiąże się z białkami osocza krwi.

Działania niepożądane

Krótki opis profilu bezpieczeństwa
Najczęstsze działania niepożądane, o których donoszono w badaniach kontrolowanych placebo, to akatyzja i nudności, z których każda występowała u ponad 3 % pacjentów przyjmujących aripiprazol doustnie.

Poniżej przedstawiono częstość występowania działań niepożądanych (DN) związanych z terapią aripiprazolem, opartą na efektach ubocznych, o których donoszono podczas badań klinicznych i/lub po wprowadzeniu na rynek. Częstość działań niepożądanych określono według następujących kryteriów: bardzo często (≥ 1/10); często (≥1/100, <1/10); rzadko (≥1/1000, <1/100); rzadko (≥1/10000, <1/1000); bardzo rzadko (<1/10000); częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie istniejących danych). W każdej grupie częstość działań niepożądanych przedstawiono w kolejności zmniejszania się nasilenia.

Częstość działań niepożądanych, o których donoszono podczas po wprowadzeniu na rynek, nie może być określona, ponieważ pochodzą one ze zgłoszeń spontanicznych. Dlatego częstość tych niepożądanych zjawisk jest klasyfikowana jako „nieznana”.

Zaburzenia metaboliczne i odżywiania:
często – cukrzyca;
rzadko – hiperglikemia;
częstość nieznana – hiponatremia, anoreksja.

Zaburzenia układu krwi i układu limfatycznego:
częstość nieznana – leukopenia, neutropenia, trombocytopenia.

Zaburzenia układu odpornościowego:
częstość nieznana – reakcje alergiczne (np. reakcje anafilaktyczne, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk języka, obrzęk twarzy, swędzenie lub pokrzywka).

Zaburzenia układu endokrynnego:
rzadko – hiperprolaktynemia, obniżenie poziomu prolaktyny we krwi;
częstość nieznana – ketoacydoza cukrzycowa, hiperosmolarna śpiączka cukrzycowa.

Zaburzenia psychiczne:
często – niepokój, bezsenność, niepokój;
rzadko – depresja, hiperseksualność;
częstość nieznana – pobudzenie, nerwowość, patologiczna skłonność do hazardu, agresywność, próby samobójcze, myśli samobójcze i samobójstwo, zaburzenia kontroli impulsów, przejadanie się, kompulsywne zakupy, poriomania.

Zaburzenia układu nerwowego:
często – zaburzenia pozapiramidowe, akatyzja, drżenie, zawroty głowy, senność, działanie uspokajające, ból głowy;
rzadko – dyskineza opóźniona, dystonia, zespół niespokojnych nóg;
częstość nieznana – zaburzenia mowy, złośliwy zespół neuroleptyczny (ZSN), wielki napad padaczkowy, zespół serotoniny.

Zaburzenia narządu wzroku:
często – zamazanie widzenia;
rzadko – podwójne widzenie, fotofobia;
częstość nieznana – kryz okulogirny.

Zaburzenia serca:
rzadko – tachykardia;
częstość nieznana – arytmia komorowa, nagła śmierć, zatrzymanie akcji serca, tachykardia komorowa typu piorunująca, bradykardia.

Zaburzenia układu naczyniowego:
rzadko – ortostatyczna hipotensja;
częstość nieznana – omdlenie/nieprzytomność, nadciśnienie, zakrzepica żył głębokich (w tym zator płucny i zakrzepica żył głębokich).

Zaburzenia układu oddechowego, narządów klatki piersiowej i jamy opłucnowej:
rzadko – dudnienie;
częstość nieznana – spazm gardła i jamy ustnej, spazm krtani, zapalenie płuc aspiracyjne.

Zaburzenia układu pokarmowego:
często – dyspepsja, wymioty, nudności, zaparcia, nadmierne ślinienie;
częstość nieznana – zapalenie trzustki, dysfagia, dyskomfort w okolicy przewodu pokarmowego, biegunka.

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych:
częstość nieznana – niewydolność wątroby, żółtaczka, zapalenie wątroby.

Zaburzenia skóry i tkanek podskórnych:
częstość nieznana – wysypka, reakcje fotouczulenia, łysienie, nadmierne pocenie się, reakcje lekowe z eozynofilią i objawami systemowymi (DRESS).

Zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej:
częstość nieznana – rabdomioliza, bóle mięśni, sztywność mięśni.

Zaburzenia nerek i dróg moczowych:
częstość nieznana – nietrzymanie moczu, zatrzymanie oddawania moczu.

Ciąża, poród i okres poporodowy:
częstość nieznana – zespół odstawienia leku u noworodków.

Zaburzenia narządów płciowych i piersi:
częstość nieznana – przerost prącia.

Zaburzenia ogólne:
często – zmęczenie;
częstość nieznana – zaburzenia regulacji temperatury (np. hipotermia, hipertermia), ból w klatce piersiowej, obrzęk obwodowy.

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych i instrumentalnych:
częstość nieznana – zmniejszenie masy ciała, zwiększenie masy ciała, podwyższenie poziomu alaninotransaminazy (ALT), podwyższenie poziomu asparaginianotransaminazy (AST), podwyższenie poziomu gamma-glutamylotransferazy (GGT), podwyższenie poziomu fosfatazy zasadowej; wydłużenie odstępu QT, podwyższenie poziomu kinazy kreatynofosfokinazy (CK), podwyższenie poziomu glukozy we krwi, wahania poziomu glukozy we krwi, podwyższenie poziomu hemoglobiny glikowanej.

Opis poszczególnych działań niepożądanych

Dorośli

Objawy pozapiramidowe (OPZ)
Schizofrenia
W 52-tygodniowym badaniu kontrolowanym u pacjentów przyjmujących aripiprazol częstość rozwoju OPZ, w tym parkinsonizmu, akatyzji, dystonii i dyskinezy, była niższa (25,7 %) w porównaniu z pacjentami przyjmującymi haloperidol (57,3 %). W długotrwałym 26-tygodniowym badaniu kontrolowanym placebo częstość OPZ wynosiła 19 % dla pacjentów leczonych aripiprazolem i 13,1 % dla pacjentów przyjmujących placebo. W innym 26-tygodniowym badaniu kontrolowanym częstość OPZ wynosiła 14,8 % dla pacjentów leczonych aripiprazolem i 15,1 % dla pacjentów leczonych olanzapinem.

Epizody maniakalne w zaburzeniu dwubiegunowym typu I
W kontrolowanym 12-tygodniowym badaniu częstość OPZ wynosiła 23,5 % dla pacjentów leczonych aripiprazolem i 53,3 % dla pacjentów przyjmujących haloperidol. W innym 12-tygodniowym badaniu częstość wystąpienia OPZ wynosiła 26,6 % dla pacjentów przyjmujących aripiprazol i 17,6 % dla pacjentów przyjmujących lit. W długotrwałej 26-tygodniowej fazie badania kontrolowanego placebo częstość OPZ wynosiła 18,2 % dla pacjentów przyjmujących aripiprazol i 15,7 % dla pacjentów przyjmujących placebo.

Akatyzja
W badaniach kontrolowanych placebo częstość akatyzji u pacjentów z zaburzeniem dwubiegunowym wynosiła 12,1 % przy leczeniu aripiprazolem i 3,2 % w grupie placebo. U pacjentów cierpiących na schizofrenię częstość akatyzji wynosiła 6,2 % przy stosowaniu aripiprazolu i 3,0 % w grupie placebo.

Dystonia
Efekt klasy leków: u wrażliwych pacjentów w ciągu pierwszych kilku dni leczenia mogą wystąpić objawy dystonii, trwające nieprawidłowe skurcze grup mięśni. Objawy dystonii obejmują skurcz mięśni szyi, czasem postępujący do napięcia gardła, trudności w połykaniu, trudności w oddychaniu i/lub wysuwanie języka. Choć te objawy mogą występować przy niskich dawkach, występują częściej i z większym nasileniem przy wyższych dawkach leków przeciwpsychotycznych pierwszego pokolenia. Zwiększony ryzyko wystąpienia ostrej dystonii obserwuje się u mężczyzn i pacjentów z młodszych grup wiekowych.

Prolaktyna
W badaniach klinicznych zgodnie z zatwierdzonymi wskazaniami i w okresie po rejestracji obserwowano zarówno zwiększenie, jak i zmniejszenie poziomu prolaktyny w surowicy krwi w porównaniu z jej poziomem wyjściowym.

Parametry laboratoryjne
Porównanie parametrów laboratoryjnych (w tym profilu lipidowego) u pacjentów przyjmujących aripiprazol i placebo nie wykazało potencjalnie klinicznie istotnych różnic. Podwyższenie poziomu CK (w większości przypadków przemijające i bezobjawowe) obserwowano u 3,5 % pacjentów przyjmujących aripiprazol, w grupie placebo ten wskaźnik wyniósł 2,0 %.

Pacjenci pediatryczni

Schizofrenia u nastolatków w wieku od 15 lat
W krótkoterminowym badaniu kontrolowanym placebo, w którym uczestniczyło 302 nastolatków (w wieku od 13 do 17 lat) z schizofrenią, częstość i typ działań niepożądanych były podobne do takich u dorosłych, z wyjątkiem następujących reakcji, o których częściej donoszono u nastolatków przyjmujących aripiprazol niż u dorosłych przyjmujących aripiprazol (częściej niż placebo):
Do tych przypadków należą senność/działanie uspokajające i zaburzenia pozapiramidowe (bardzo często), a także suchość w ustach, zwiększony apetyt, ortostatyczna hipotensja (często). Profil bezpieczeństwa leku określony w 26-tygodniowym badaniu otwartym był podobny do profilu bezpieczeństwa określonego w krótkoterminowym badaniu kontrolowanym placebo. Profil bezpieczeństwa określony w długotrwałym podwójnie ślepych badaniu kontrolowanym placebo był również podobny, z wyjątkiem następujących działań niepożądanych, które występowały często i częściej obserwowano je u dzieci i nastolatków w porównaniu z grupą przyjmującą placebo: zmniejszenie masy ciała, podwyższenie poziomu insuliny we krwi, arytmia i leukopenia. W połączonej grupie nastolatków z schizofrenią w wieku 13-17 lat z ekspozycją na lek do 2 lat częstość obniżenia poziomu prolaktyny u dziewcząt (<3 ng/ml) i chłopców (<2 ng/ml) wynosiła odpowiednio 29,5 % i 48,3 %. U nastolatków z schizofrenią w wieku 13-17 lat, którzy przyjmowali od 5 do 30 mg aripiprazolu przez okres do 72 miesięcy, częstość obniżenia poziomu prolaktyny u dziewcząt (<3 ng/ml) i chłopców (<2 ng/ml) wynosiła odpowiednio 25,6 % i 45,0 %. W dwóch badaniach klinicznych z udziałem nastolatków (w wieku 13-17 lat) z schizofrenią i zaburzeniem dwubiegunowym, którzy przyjmowali aripiprazol, częstość obniżenia poziomu prolaktyny u dziewcząt (<3 ng/ml) i chłopców (<2 ng/ml) wynosiła odpowiednio 37,0 % i 59,4 %.

Epizody maniakalne w zaburzeniu dwubiegunowym typu I u nastolatków w wieku od 13 lat
Częstość i typ działań niepożądanych u nastolatków z zaburzeniem dwubiegunowym typu I były podobne do takich u dorosłych, z wyjątkiem następujących działań niepożądanych: bardzo często (≥ 1/10) – senność (23,0 %), zaburzenia pozapiramidowe (18,4 %), akatyzja (16,0 %) i zmęczenie (11,8 %); często (≥ 1/100, <1/10) – ból w górnej części brzucha, przyspieszone bicie serca, zwiększenie masy ciała, zwiększenie apetytu, mimowolne skurcze mięśni i dyskineza. Następujące działania niepożądane mogą być zależne od dawki: zaburzenia pozapiramidowe (częstość rozwoju przy stosowaniu aripiprazolu w dawce 10 mg – 9,1 %, 30 mg – 28,8 %, przy stosowaniu placebo – 1,7 %); akatyzja (częstość rozwoju przy stosowaniu aripiprazolu 10 mg – 12,1 %, 30 mg – 20,3 %, placebo – 1,7 %). Średnia wartość zmiany masy ciała u nastolatków z zaburzeniem dwubiegunowym typu I w 12. i 30. tygodniu leczenia aripiprazolem wyniosła odpowiednio 2,4 kg i 5,8 kg, a dla placebo – 0,2 kg i 2,3 kg. W populacji pediatrycznej częściej obserwowano senność i zmęczenie u pacjentów z zaburzeniem dwubiegunowym w porównaniu ze schizofrenią. U pacjentów pediatrycznych w wieku 10-17 lat